Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 1:15

Και λέγει σε αυτούς ο ευνούχος: Φοβάμαι 〈εγώ για το φαγητό και το ποτό σας, μήπως τυχόν〉 φανούν τα 〈πρόσωπά σας σκυθρωπά ενώπιον του βασιλιά σε σύγκριση με όλα τα νεαρά παιδιά που τρώνε από το τραπέζι του βασιλιά και με καταδικάσει〉· εκείνοι όμως του είπαν: 〈Δοκίμασε τους δούλους σου για δέκα περίπου ημέρες, και δώσε μας· και τους έδωσε όσπρια να φάνε και νερό να πιουν· και τους παρουσίασε ενώπιον του βασιλιά, και η όψη τους φάνηκε πιο εκλεκτή σε σύγκριση με τα νεαρά παιδιά που έτρωγαν από το τραπέζι του βασιλιά〉.

Ο θάνατος δεν ερχόταν σε αυτούς κατόπιν βίας και αναπόδραστης ανάγκης, αλλά αντίθετα η σωτηρία ήταν απολύτως προσιτή και βρισκόταν στην εξουσία τους, αν βέβαια ήθελαν να καμφθούν ως προς την αντίστασή τους. Διότι υπήρχε λουτρό εκεί κοντά, το οποίο σκοπίμως γειτόνευε με τον τόπο του μαρτυρίου· και η θύρα ήταν ανοιχτή, και οι παριστάμενοι τους προσκαλούσαν. Επειδή ο τύραννος ήταν ειδήμων στους διωγμούς και σε κάθε είδους ραδιουργίες, τοποθέτησε το δέλεαρ της παραβάσεως κοντά σε αυτούς που πάγωναν, και τους συμβούλευε να λιποτακτήσουν προς τη θεραπεία, όπως ακριβώς ο πατέρας του (ο διάβολος) ώθησε τους πρωτοπλάστους στη γεύση του ξύλου. Εκείνοι όμως τότε επέτειναν ακόμη περισσότερο την ανδρεία τους, γνωρίζοντας ότι η καρτερία τότε ακριβώς παρέχει την απόδειξή της κατά τη δοκιμασία, όταν, παρότι η απόλαυση βρίσκεται μπροστά τους και στην εξουσία τους, απέχουν από αυτήν· πράγμα που σε παλαιότερα χρόνια έχει αποδειχθεί ότι έπραξε ο θεσπέσιος Δανιήλ. Διότι, μολονότι τον παρακαλούσαν να τρέφεται με άφθονα και εύγευστα φαγητά και ποτά, εκείνος, από μίσος και αποστροφή προς τα ειδωλόθυτα, αγάπησε τη σπερμοφαγία. Και νηστεύοντας άκμαζε, και ενώ απείχε από τα φαγητά, ήταν πιο ευτραφής από εκείνους που ζούσαν μέσα στην τρυφή· διότι αυτό αποτελεί εξαιρετικό δώρο του Θεού, το να χαρίζει στους πιστούς δούλους Του μέσα στις στερήσεις όσα ξεπερνούν κάθε προσδοκία.

Λέει λοιπόν η Γραφή: «Και έβαλε ο Δανιήλ στον νου του την απόφαση να μη μιανθεί με τα εδέσματα από το τραπέζι του βασιλιά και με το κρασί που εκείνος έπινε, και παρακάλεσε τον αρχιευνούχο» να τους δώσει «από τους σπόρους», για να αποδείξει ότι «δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο». «Και ο Θεός έδωσε στον Δανιήλ να βρει χάρη και ευσπλαχνία ενώπιον του αρχιευνούχου.» Έλεγε δε ο αρχιευνούχος προς αυτόν: «Εγώ φοβάμαι τον κύριό μου τον βασιλιά, ο οποίος καθόρισε το φαγητό και το ποτό σας, μήπως τυχόν φανούν τα πρόσωπά σας σκυθρωπά σε σχέση με τα παιδιά της ηλικίας σας, και έτσι καταδικάσετε το κεφάλι μου στον βασιλιά». Ήταν λοιπόν λογικό αυτό που ειπώθηκε από τον Μελγάδ· διότι, επειδή αγνοούσε το σχέδιο της οικονομίας που επιτελούνταν μέσω αυτών, φοβόταν μήπως φανούν οι όψεις τους σκυθρωπές «σε σύγκριση με τα παιδιά που έτρωγαν από το τραπέζι του βασιλιά», και αφού βρεθεί ο ίδιος υπαίτιος για αυτό, παραδοθεί στον θάνατο.

Λέει λοιπόν η Γραφή: «Και τους εισάκουσε ο αρχιευνούχος και τους δοκίμασε για δέκα ημέρες και μετά το τέλος των δέκα ημερών η όψη τους φάνηκε καλή και στο σώμα ήταν πιο δυνατοί από τα παιδιά που έτρωγαν από το τραπέζι του βασιλιά». Αυτοί, λοιπόν, τρεφόμενοι μόνο με άρτο και νερό, αλλά κοσμούμενοι με την επουράνια σοφία, απέκτησαν χάρη περισσότερη από όλα τα παιδιά της ηλικίας τους. «Διότι ο Θεός τούς έδωσε σύνεση και φρόνηση σε κάθε γνώση γραμμάτων και σε κάθε σοφία, και ο Δανιήλ απέκτησε κατανόηση σε κάθε όραμα και στα ενύπνια. Και μετά το τέλος των ημερών, ο αρχιευνούχος τούς εισήγαγε ενώπιον του βασιλιά, και ο βασιλιάς μίλησε μαζί τους, και ανάμεσα σε όλους αυτούς δεν βρέθηκαν όμοιοι με τον Δανιήλ, τον Ανανία, τον Μισαήλ και τον Αζαρία». Αυτούς, λοιπόν, σε κάθε είδους σοφία ο Λόγος τους προήγαγε αποδεικνύοντάς τους πιστούς μάρτυρες στη Βαβυλώνα, ώστε μέσω αυτών να καταισχυνθούν τα σεβάσματα των Βαβυλωνίων, να ηττηθεί ο Ναβουχοδονόσορ από τρεις παίδες, δια της πίστεώς τους να απομακρυνθεί η φωτιά του καμινιού, να διασωθεί από τον θάνατο η μακαρία Σουσάννα και να ελεγχθεί η μάταιη επιθυμία των ανόμων πρεσβυτέρων. Αυτές τις νίκες κατήγαγαν στην πόλη της Βαβυλώνας αυτοί οι τέσσερις παίδες, οι οποίοι βρίσκονταν υπό τη φροντίδα του Θεού και είχαν τον φόβο του Θεού στην καρδιά τους.

Και είπε ο Δανιήλ προς τον Αμελασάρ, τον οποίο ο αρχιευνούχος είχε ορίσει υπεύθυνο για τον Δανιήλ, τον Ανανία, τον Αζαρία και τον Μισαήλ: «Δοκίμασε, σε παρακαλώ, τους δούλους σου για δέκα ημέρες, και ας μας δώσουν από τους σπόρους της γης για να φάμε, και νερό για να πιούμε· και έπειτα ας εξεταστεί ενώπιόν σου η όψη μας, καθώς και η όψη των νεαρών που τρώνε από το τραπέζι του βασιλιά· και ανάλογα με αυτό που θα δεις, πράξε στους δούλους σου». Και εκείνος τον εισάκουσε και τους δοκίμασε για δέκα ημέρες. Και μετά το τέλος των δέκα ημερών η όψη τους φάνηκε καλύτερη, και οι ίδιοι ήταν πιο εύρωστοι στο σώμα από τους νεαρούς που έτρωγαν από το τραπέζι του βασιλιά. Πολλή είναι η παρρησία, μέγιστη η προθυμία, πολλή η σύνεση, μεγάλη η πίστη.

Και δεν βρέθηκαν ανάμεσα σε όλους αυτούς όμοιοι με τον Δανιήλ, τον Ανανία, τον Μισαήλ και τον Αζαρία. Και στάθηκαν ενώπιον του βασιλέως· και σε κάθε λόγο σοφίας και γνώσεως, για τα οποία τους εξέτασε ο βασιλεύς, τους βρήκε δεκαπλάσια ανώτερους από όλους τους επαοιδούς και τους μάγους που υπήρχαν σε ολόκληρο το βασίλειό του. Και μετά το πέρας των ημερών, λέει, η όψη τους φάνηκε ωραία, και σημείωσαν πρόοδο σε κάλλος και ευεξία. Παρατήρησε πώς τα πράγματα ξεπερνούν τη φύση· παρατήρησε τον Δημιουργό να φανερώνει τη δική Του ενέργεια. Διότι, όπως ακριβώς άριστος πλάστης θα αναδεικνυόταν εκείνος που όχι μόνο έχει τη δύναμη να λιώσει τον χαλκό και να του δώσει σχήμα, αλλά εξίσου μπορεί να επιδιορθώσει και τον ανδριάντα που έχει ήδη κατασκευαστεί· έτσι θα μπορούσε κανείς να δει να συμβαίνει και με τον Θεό και με εκείνους τους νέους. Διότι το να αναδείξει τα σώματα υγιή και ακμαία μετά από τέτοιου είδους τροφή δεν αποτελούσε μικρότερη απόδειξη της δημιουργικής Του δυνάμεως από το να πλάσει τον άνθρωπο από το χώμα. Από πού προήλθε η ωραία χροιά; Από πού η ακμή που ακτινοβολούσε; Από πού η ισχύς; Γνωρίζετε εξάλλου ότι η υδροποσία και η βρώση σπόρων καταβάλλουν τη σωματική ισχύ. Διότι δεν καταδέχονταν να φάνε ούτε καν άρτο. Και δεν είναι καθόλου μικρή η διαφορά μεταξύ του κατεργασμένου και του ακατέργαστου σίτου. Διότι η ισχύς δεν προέρχεται μόνο από τη βρώση, αλλά και από την πέψη των παρεχόμενων τροφών· και το να χωνευτούν αυτές δεν ήταν σύμφωνο με τους νόμους της φύσεως.

Διότι η νηστεία γνωρίζει και τον εαυτό της και τα αντίθετά της· η μέθη όμως, αγνοώντας τον εαυτό της, αγνοεί και τα αγαθά που προέρχονται από τη νηστεία. Για ποιον λόγο, πες μου, θανατώθηκαν οι γιοι του Ααρών, οι ιερείς; Όχι επειδή, ενώ ιερουργούσαν, γεύτηκαν κρασί; Ποιος ήταν ο νόμος των Ναζηραίων; Όχι το να απέχουν από το κρασί και από καθετί που προέρχεται από αυτό; Ο Δανιήλ και οι συνοδοί του έτρωγαν σπόρους, περιφρονώντας το τυραννικό τραπέζι του Ναβουχοδονόσορα. Νήστεψε τρεις εβδομάδες ο Δανιήλ, ο άνδρας των επιθυμιών· όταν απέσχε από τις επιθυμίες, δέχθηκε αυτή την ύψιστη προσηγορία. Δεν νήστεψε μία ιουδαϊκή ημέρα, ούτε πενιχρά, αλλά τρεις εβδομάδες, προτυπώνοντας έτσι και ο ίδιος την εκκλησιαστική οδό. «Άρτο επιθυμιών», λέει, «δεν έφαγα»· ενώ άλλοι πεινούν για επιθυμίες ανάλογα με την περίσταση· «Κρασί και κρέας δεν εισήλθαν στο στόμα μου», από τα οποία νηστεύει η Εκκλησία. Δες μέσα στην Παλαιά Διαθήκη τη χριστιανική πολιτεία. Διότι στους μεν ασθενείς υπάρχουν οι τύποι, ενώ στους προφήτες διακρίνονται ήδη τα ίχνη της αλήθειας. Η νηστεία ανακάλεσε την απόφαση του Θεού.