Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 1:9

Φέρε στη μνήμη σου μια παλιά ιστορία και θα μάθεις πώς εκείνοι που για λόγους ευσέβειας καταπονούν το σώμα τους, δεν είναι ούτε στη δύναμη πιο αδύναμοι από εκείνους που τρυφούν και πίνουν άφθονο άκρατο οίνο, ούτε βέβαια στην όψη πιο σκυθρωποί ή με ξεθωριασμένο το χρώμα του προσώπου. Διότι εκείνος ο βασιλιάς των Ασσυρίων, ο οποίος ζούσε εξ ολοκλήρου για τη σάρκα και ήταν δεμένος στον τρυφηλό βίο σαν σε φάτνη, επειδή διέταξε οι οινοχόοι του και οι υπεύθυνοι των τραπεζιών και γενικά όλοι οι υπηρέτες της απόλαυσης να είναι επιλεγμένοι, με ωραίο σώμα και χαριτωμένη όψη, ώστε να μην τρυφά μόνο το στόμα και η γεύση, αλλά και το μάτι του με τα ορώμενα, τότε λοιπόν και οι τρεις νεανίσκοι από την αιχμαλωσία του Ισραήλ που εντάχθηκαν στον κατάλογο των υπηρετών, απέχοντας από τα εδέσματα της βασιλικής τράπεζας, επειδή ήταν μιασμένη με την ανάμειξη των ειδωλοθύτων, τρέφονταν μόνο με σπόρους. Ήταν δε και το κρασί προς αποφυγήν εξαιτίας των σπονδών, καθώς και κάθε κρέας για την προαναφερθείσα αιτία. Όταν, όμως, εξαναγκάζονταν από τον επιστάτη να μετέχουν στα προσφερόμενα σε αυτούς εδέσματα, μήπως τυχόν η ομορφιά τους μεταβληθεί σε δυσμορφία εξαιτίας της εγκράτειας, και γίνει δικό του έγκλημα και αιτία τιμωρίας το άσχημο και αθεράπευτο παρουσιαστικό των νεανίσκων, «Άφησέ μας», του είπαν, «και συγχώρησέ μας, διότι δεν θα φανούμε στον βασιλιά κατώτεροι από εκείνους που τρυφούν, ούτε τα πρόσωπά μας θα μαραθούν, και μην αγωνιάς ότι θα του παρουσιάσεις δύσμορφους υπηρέτες».

Ο θάνατος δεν ερχόταν σε αυτούς κατόπιν βίας και αναπόδραστης ανάγκης, αλλά αντίθετα η σωτηρία ήταν απολύτως προσιτή και βρισκόταν στην εξουσία τους, αν βέβαια ήθελαν να καμφθούν ως προς την αντίστασή τους. Διότι υπήρχε λουτρό εκεί κοντά, το οποίο σκοπίμως γειτόνευε με τον τόπο του μαρτυρίου· και η θύρα ήταν ανοιχτή, και οι παριστάμενοι τους προσκαλούσαν. Επειδή ο τύραννος ήταν ειδήμων στους διωγμούς και σε κάθε είδους ραδιουργίες, τοποθέτησε το δέλεαρ της παραβάσεως κοντά σε αυτούς που πάγωναν, και τους συμβούλευε να λιποτακτήσουν προς τη θεραπεία, όπως ακριβώς ο πατέρας του (ο διάβολος) ώθησε τους πρωτοπλάστους στη γεύση του ξύλου. Εκείνοι όμως τότε επέτειναν ακόμη περισσότερο την ανδρεία τους, γνωρίζοντας ότι η καρτερία τότε ακριβώς παρέχει την απόδειξή της κατά τη δοκιμασία, όταν, παρότι η απόλαυση βρίσκεται μπροστά τους και στην εξουσία τους, απέχουν από αυτήν· πράγμα που σε παλαιότερα χρόνια έχει αποδειχθεί ότι έπραξε ο θεσπέσιος Δανιήλ. Διότι, μολονότι τον παρακαλούσαν να τρέφεται με άφθονα και εύγευστα φαγητά και ποτά, εκείνος, από μίσος και αποστροφή προς τα ειδωλόθυτα, αγάπησε τη σπερμοφαγία. Και νηστεύοντας άκμαζε, και ενώ απείχε από τα φαγητά, ήταν πιο ευτραφής από εκείνους που ζούσαν μέσα στην τρυφή· διότι αυτό αποτελεί εξαιρετικό δώρο του Θεού, το να χαρίζει στους πιστούς δούλους Του μέσα στις στερήσεις όσα ξεπερνούν κάθε προσδοκία.

Λέει λοιπόν η Γραφή: «Και έβαλε ο Δανιήλ στον νου του την απόφαση να μη μιανθεί με τα εδέσματα από το τραπέζι του βασιλιά και με το κρασί που εκείνος έπινε, και παρακάλεσε τον αρχιευνούχο» να τους δώσει «από τους σπόρους», για να αποδείξει ότι «δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο». «Και ο Θεός έδωσε στον Δανιήλ να βρει χάρη και ευσπλαχνία ενώπιον του αρχιευνούχου.» Έλεγε δε ο αρχιευνούχος προς αυτόν: «Εγώ φοβάμαι τον κύριό μου τον βασιλιά, ο οποίος καθόρισε το φαγητό και το ποτό σας, μήπως τυχόν φανούν τα πρόσωπά σας σκυθρωπά σε σχέση με τα παιδιά της ηλικίας σας, και έτσι καταδικάσετε το κεφάλι μου στον βασιλιά». Ήταν λοιπόν λογικό αυτό που ειπώθηκε από τον Μελγάδ· διότι, επειδή αγνοούσε το σχέδιο της οικονομίας που επιτελούνταν μέσω αυτών, φοβόταν μήπως φανούν οι όψεις τους σκυθρωπές «σε σύγκριση με τα παιδιά που έτρωγαν από το τραπέζι του βασιλιά», και αφού βρεθεί ο ίδιος υπαίτιος για αυτό, παραδοθεί στον θάνατο.

Αυτό ακριβώς λοιπόν έλεγε με θαυμασμό και ο Παύλος: Δεν επέλεξε να έχει την πρόσκαιρη απόλαυση της αμαρτίας, θεωρώντας τον ονειδισμό του Χριστού ως μεγαλύτερο πλούτο από τους θησαυρούς της Αιγύπτου. Και ο Δανιήλ πήρε τη σταθερή απόφαση στην καρδιά του να μη μολυνθεί από την τράπεζα του βασιλιά, ούτε από το κρασί που εκείνος έπινε, και παρακάλεσε τον αρχιευνούχο ώστε να μη μολυνθεί. Και ο Θεός χάρισε στον Δανιήλ έλεος και ευσπλαχνία ενώπιον του αρχιευνούχου.

Δες αυτόν τον άρχοντα των αγαθών. Έτσι, από την αρχή κιόλας έδειχνε ότι ήταν κάποιος μεγάλος και θαυμαστός. Διότι τον αποκαλεί με το καλύτερο όνομα. Σε όσα δε ήταν δυνατόν, τηρούσε τον νόμο. Ποιος άλλος, πες μου, θα θεωρούσε μίασμα τη βασιλική τράπεζα; Δες τον να επιδεικνύει αμέσως, από την πρώτη στιγμή, την πνευματική του φιλοσοφία. Και παρακάλεσε, λέει, τον αρχιευνούχο, για να μη μολυνθεί. Δες πόσο απαλλαγμένος από κενοδοξία είναι. Δεν είπε ότι «Θα δώσω τη ζωή μου», αλλά παρακάλεσε, αν ήταν δυνατό, να περάσει απαρατήρητος. «Γιατί να επιδιώξω την επίδειξη;» λέει. Όμως δεν έπραξε έτσι ο Ιωσήφ, ούτε ο Μωυσής. Τι λοιπόν; Θα τους κατακρίνουμε; Μη γένοιτο· διότι δεν γνώριζαν καθόλου τι ακριβώς συνέβαινε. Διότι δεν υπήρχε ακόμη, σύμφωνα με τον νόμο, υποχρέωση αποχής από τις τροφές. Δες τον και να ελέγχει και να φιλοσοφεί, και στα μικρά πράγματα να επιδεικνύει τη φιλοσοφία του. Και όπως έλεγαν οι απόστολοι: «Αυτά έπρεπε να πράξετε, και εκείνα να μην τα παραμελήσετε». Αυτά, λοιπόν, τα έπραττε, όχι επειδή ήταν ειδωλόθυτα, αλλά επειδή ήταν απαγορευμένα από τον νόμο. Πώς, λοιπόν, τον έπεισε; Δες πώς αμέσως σου έλυσε την απορία. «Έδωσε», λέει, «ο Θεός τον Δανιήλ να βρει έλεος και ευσπλαχνία ενώπιον του αρχιευνούχου».

Το παιδί ήταν ευκαταφρόνητο, αιχμάλωτο. Διότι, αν και ήταν αξιοσέβαστος, ο κίνδυνος δεν του επέτρεπε να φανεί αξιοσέβαστος. Γι' αυτόν τον λόγο, αφού είπε ότι «Τον έδωσε σε έλεος», αναφέρει τα λόγια του ευνούχου και πάλι τον φόβο. Πώς; Δεν ήταν δυνατόν, αλλά εμποδιζόταν, εάν η άνωθεν χάρις δεν οικονομούσε τα πάντα.