Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 10:12

Επειδή δε υπάρχουν πολλοί άρχοντες, κάποιοι ως εθνάρχες, οι οποίοι έχουν οριστεί για τη φύλαξη και διατήρηση του έθνους που υπάγεται στον καθένα από αυτούς, σύμφωνα με όσα λέει ο Μωυσής στην ωδή: Όταν ο Ύψιστος διαμέριζε τα έθνη, καθώς διέσπειρε τους υιούς του Αδάμ, έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των Αγγέλων του Θεού. Και πάλι ο Απόστολος λέει: Σοφία δε λαλούμε, όχι αυτού του αιώνα, ούτε των αρχόντων αυτού του αιώνα· αλλά λαλούμε τη σοφία του Θεού, την οποία κανένας από τους άρχοντες αυτού του αιώνα δεν γνώρισε. Και πάλι στο βιβλίο του Δανιήλ, αναγράφεται κάποιος άρχοντας των Περσών και άρχοντας των Ελλήνων. Διότι λέει προς αυτόν ο Άγγελος: Και εγώ ήλθα εξαιτίας των λόγων σου. Και ο άρχοντας της βασιλείας των Περσών στεκόταν απέναντί μου.

Τι λοιπόν; Ήθελες αυτός που ήρθε για σωτηρία να γίνει πρόξενος απώλειας, επειδή οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να τον αντέξουν, ή να προσαρμόσει τη χάρη στα μέτρα τους; Ο Δανιήλ δεν άντεξε την οπτασία ενός αγγέλου, και εσύ θα μπορούσες να αντέξεις τη θέα του Δεσπότη των αγγέλων; Ο Γαβριήλ εμφανίστηκε και ο Δανιήλ έπεσε κάτω. Και πώς ήταν αυτός που εμφανίστηκε ή με ποια μορφή; Το πρόσωπό του ήταν σαν αστραπή, όχι σαν τον ήλιο, και τα μάτια του σαν λαμπάδες φωτιάς, όχι σαν καμίνι φωτιάς, και η φωνή των λόγων του σαν φωνή πλήθους, όχι σαν δώδεκα λεγεώνων αγγέλων. Και όμως ο προφήτης έπεσε κάτω. Και τον πλησιάζει ο άγγελος λέγοντας: Μη φοβάσαι, Δανιήλ. Σήκω, πάρε θάρρος· εισακούστηκαν τα λόγια σου. Και λέει ο Δανιήλ: Σηκώθηκα έντρομος. Και ούτε τότε αποκρίθηκε, μέχρι που τον άγγιξε κάτι σαν ομοίωμα ανθρώπινου χεριού. Και όταν αυτός που εμφανίστηκε μεταβλήθηκε σε ανθρώπινη οπτασία, τότε μιλάει ο Δανιήλ. Και τι λέει; Κύριε, με την οπτασία σου αναστατώθηκαν τα σωθικά μου μέσα μου, και δεν θα σταθεί δύναμη μέσα μου, και δεν απέμεινε πνοή μέσα μου. Αν η εμφάνιση ενός αγγέλου αφαίρεσε τη φωνή του προφήτη και τη δύναμή του, η εμφάνιση του Θεού θα του επέτρεπε να κρατήσει την πνοή του; Και μέχρις ότου, λέει η Γραφή, με άγγιξε κάτι σαν ανθρώπινη μορφή, ο Δανιήλ δεν πήρε θάρρος. Αφού λοιπόν αποδείχθηκε εμπράκτως η δική μας αδυναμία, ο Κύριος προσέλαβε αυτό ακριβώς που αναζητούσε ο άνθρωπος.

Δες πώς ο προφήτης παρομοίασε την ταχύτητα των αγγέλων με φτερωτό πτηνό, λόγω της ελαφρότητας των αγγέλων, οι οποίοι είναι πνεύματα που πετούν γρήγορα, υπακούοντας στα προστάγματα, όπως λέει ο Σολομών: «μην καταραστείς τον βασιλιά στον εσώτερο θάλαμό σου, μήπως και κάποιο φτερωτό πτηνό μεταφέρει τα λόγια σου σε αυτόν». Λέει, λοιπόν, σε αυτόν ο Γαβριήλ ο άγγελος τα εξής: «Από την ημέρα που έστρεψες το πρόσωπό σου για να ταπεινωθείς ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου, εισακούστηκε η δέησή σου» και εγώ απεστάλην για να σε συνετίσω, ώστε να μην αναζητάς τον καιρό πριν από την ώρα του· διότι «είσαι άνδρας επιθυμιών»· επειδή αυτά επιθυμείς να δεις, τα οποία πρόκειται να σου διακονηθούν μέσω εμού· και αυτά θα εκπληρωθούν στον κατάλληλο καιρό. Και πρόσθεσε λέγοντας: «Εβδομήντα εβδομάδες καθορίστηκαν για τον λαό σου και για την αγία πόλη, για να συντελεστεί η αμαρτία και να σφραγιστούν οι αμαρτίες και να εξαλειφθούν οι αδικίες και να συγχωρηθούν οι ανομίες και να εισαχθεί αιώνια δικαιοσύνη και να σφραγιστεί η όραση και ο προφήτης και να χριστεί ο Άγιος των αγίων· και θα γνωρίσεις και θα κατανοήσεις ότι από την έκδοση του προστάγματος για να δοθεί απάντηση και να ανοικοδομηθεί η Ιερουσαλήμ μέχρι τον ηγούμενο Χριστό, θα περάσουν επτά εβδομάδες και εξήντα δύο εβδομάδες». Αφού λοιπόν ονόμασε εβδομήντα εβδομάδες, τις χώρισε σε δύο, ώστε να γίνει περισσότερο κατανοητό αυτό που ειπώθηκε από εκείνον προς τον προφήτη.

«Και τώρα θα επιστρέψω για να πολεμήσω με τον άρχοντα των Περσών»· «αλλά θα σου αναγγείλω το γεγραμμένο σε βιβλίο αληθείας, και δεν υπάρχει κανένας που να συμπράττει μαζί μου σε αυτά, παρά μόνο ο Μιχαήλ, ο άρχοντάς σας», «και αυτόν τον άφησα εκεί». «Διότι από την ημέρα που έδωσες το πρόσωπό σου να ταλαιπωρηθεί ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου, εισακούστηκε η δέησή σου», και στάλθηκα εγώ «για να πολεμήσω με τον άρχοντα των Περσών»· επειδή είχε ληφθεί μια απόφαση να μην αφεθεί ελεύθερος ο λαός· για να εκπληρωθεί λοιπόν γρήγορα το αίτημά σου, αντιστάθηκα σε αυτόν εγώ και «άφησα εκεί» τον Μιχαήλ, τον άρχοντά σας. Ποιος όμως είναι ο Μιχαήλ παρά ο άγγελος που έχει ανατεθεί στον λαό, όπως λέει στον Μωυσή: «Δεν θα πορευθώ μαζί σας στον δρόμο, επειδή ο λαός είναι σκληροτράχηλος, αλλά ο άγγελός μου θα πορευθεί μαζί σας»; Αυτός αντιστάθηκε «στο κατάλυμα» στον Μωυσή, όταν έφερνε το παιδί του απερίτμητο στην Αίγυπτο· διότι δεν ήταν δυνατόν ο Μωυσής, ο οποίος γινόταν πρέσβης και μεσίτης του νόμου και διακήρυττε τη διαθήκη των πατέρων, να φέρνει μαζί του απερίτμητο παιδί, ώστε να μη θεωρηθεί από τον λαό ως ψευδοπροφήτης και πλάνος. «Και τώρα», λέει, «θα σου αναγγείλω την αλήθεια». Μπορούσε άραγε η αλήθεια να αναγγείλει κάτι άλλο πέρα από την αλήθεια; Η αλήθεια ήταν εκείνος που εμφανίστηκε στον Δανιήλ και αλήθεια ανήγγειλε· ο ίδιος πάλι, φανερωμένος ως αλήθεια στον κόσμο, αλήθεια δίδαξε. Ω, μακάριοι μαθητές που διδάσκεστε την αλήθεια από τον Χριστό!

Και μου είπε: «Δανιήλ, άνδρα επιθυμιών, κατανόησε τα λόγια που εγώ σου λέω και στάσου στη θέση σου, διότι τώρα στάλθηκα σε εσένα». Και καθώς μου έλεγε τον λόγο αυτόν, σηκώθηκα έντρομος. Και μου είπε: «Μη φοβάσαι, Δανιήλ, διότι από την πρώτη ημέρα που έδωσες την καρδιά σου στο να κατανοήσεις και να ταπεινωθείς ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου, εισακούστηκαν τα λόγια σου, και εγώ ήλθα εξαιτίας των λόγων σου». Βλέπεις αυτό που έλεγα, ότι δηλαδή και αυτός σχεδόν απολογείται σε εκείνον; «Από την πρώτη ημέρα», λέει, «στάλθηκα». Γιατί λοιπόν καθυστέρησες; «Και ο άρχοντας του βασιλείου των Περσών στεκόταν εναντίον μου είκοσι μία ημέρες». Άκουσες ότι «Έθεσε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του»; Και κάθε έθνος έχει εκείνον που προΐσταται σε αυτό, και ο ίδιος επιθυμεί να είναι ισχυρότερος. Και του δόθηκε σύνεση μέσω του οράματος. Διότι δεν αρκούσαν τα λόγια για να διδάξουν τα όσα λέγονταν.

Και στάθηκε. Είδες τι είναι η όψη του αγγέλου; Μην νομίσεις ότι αυτό που φαινόταν ήταν χαλκός, ούτε χρυσός. Διότι ποιος δεν θα άντεχε τη θέα αυτών; Διότι το φως βρίσκεται παντού. Επειδή, λοιπόν, στάλθηκα, προαναγγέλλω μόνο αυτό, λέει: μην φθείρεις τη χάρη. Εισακούστηκαν τα λόγια σου, και εγώ ήρθα εξαιτίας των λόγων σου. Διότι τι παρακαλούσε και τι ζητούσε; Και όμως, δεν του λες αυτά, ούτε τίποτε παρόμοιο. Ίσως ήθελε να μάθει με ακρίβεια τον χρόνο, και όσα θα ακολουθούσαν μετά από αυτά.

Ο άγιος προφήτης Δανιήλ, ο φίλος του Θεού, ο οποίος είχε μεγάλη παρρησία προς Αυτόν, νήστεψε επί τρεις εβδομάδες, και δεν έφαγε άρτο επιθυμιών, ούτε οίνος και κρέας εισήλθε στο στόμα του, ούτε με έλαιο αλείφθηκε. Και όταν η ψυχή του κατέστη πιο κατάλληλη για την υποδοχή μιας τέτοιας θεοπτίας, γενόμενη ελαφρύτερη και πνευματικότερη μέσω της νηστείας, τότε είδε τον άγγελο, και λέει: «Τα σπλάχνα μου αναστατώθηκαν κατά την οπτασία μου, και δεν απέμεινε μέσα μου πνοή ούτε δύναμη· και η δόξα μου μεταστράφηκε σε φθορά». Διότι, ενώ ο νέος ήταν όμορφος, ο φόβος από την παρουσία του αγγέλου τον έφερε σε κατάσταση παρόμοια με εκείνους που ξεψυχούν, περιχύνοντάς τον με πολλή ωχρότητα, αναλώνοντας το άνθος της νεότητάς του και καταστρέφοντας ολόκληρη την καλή χροιά του προσώπου του· γι' αυτό λέει: «Μεταστράφηκε η δόξα μου σε φθορά». Τον σήκωσε λοιπόν ο άγγελος, και εκείνος σηκώθηκε έντρομος· και καθώς ο άγγελος άρχισε να συνομιλεί μαζί του, έπεσε πάλι στο έδαφος. Και όπως ακριβώς εκείνοι που έχουν καταβληθεί από τον φόβο, οι οποίοι, αφού συνεγερθούν, επανέλθουν στον εαυτό τους και ανοίξουν τα μάτια τους, ενώ εμείς τους κρατούμε και ραντίζουμε το πρόσωπό τους με ψυχρά νάματα, πολλές φορές καταρρέουν ξανά μέσα στα ίδια μας τα χέρια· έτσι ακριβώς πάθαινε και ο προφήτης.

Τι έκανε λοιπόν ο άγγελος; Τον σήκωσε όρθιο και του λέει: «Δανιήλ, άνδρα επιθυμιών, κατανόησε τα λόγια αυτά που εγώ σου λέω και στάσου όρθιος στη θέση σου, διότι τώρα στάλθηκα σε εσένα». Εκείνος τότε σηκώθηκε έντρομος. Και ενώ ο άγγελος άρχισε πάλι να συνομιλεί μαζί του και να του λέει: «Από την ημέρα που έδωσες την καρδιά σου στο να ταπεινωθεί ενώπιον του Θεού, εισακούστηκαν τα λόγια σου, και εγώ ήλθα εξαιτίας των λόγων σου», έπεσε και πάλι στη γη· πράγμα το οποίο συμβαίνει και σε όσους λιποθυμούν. Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι, αφού συνεφέρουν, συνέλθουν και ανοίξουν τα μάτια τους, ενώ εμείς τους συγκρατούμε και ραντίζουμε το πρόσωπό τους με κρύο νερό, πολλές φορές λιποθυμούν ξανά μέσα στα ίδια μας τα χέρια, έτσι ακριβώς πάθαινε και ο προφήτης. Διότι η ψυχή, επειδή κυριεύθηκε από φόβο και δεν μπορούσε να αντέξει το αντίκρισμα της παρουσίας του συνδούλου, ούτε είχε τη δύναμη να βαστάξει εκείνο το φως, ταραζόταν, σαν να βιαζόταν να αποσπάσει τον εαυτό της από τα δεσμά της σάρκας ως από κάποια αλυσίδα.

Και μου είπε: Δανιήλ, άνδρα επιθυμιών, κατανόησε τα λόγια αυτά που εγώ σου λέω, και στάσου όρθιος στη θέση σου, διότι τώρα στάλθηκα σε σένα. Και ενώ μου έλεγε τον λόγο αυτόν, σηκώθηκα έντρομος. Και μου είπε: Μη φοβάσαι, Δανιήλ, διότι από την πρώτη ημέρα που έδωσες την καρδιά σου στο να κατανοήσεις και να ταπεινωθείς ενώπιον Κυρίου του Θεού σου, εισακούστηκαν τα λόγια σου, και εγώ ήρθα εξαιτίας των λόγων σου. Και ο άρχοντας του βασιλείου των Περσών στάθηκε εναντίον μου για είκοσι μία ημέρες· και ιδού, ο Μιχαήλ, ένας από τους πρώτους άρχοντες, ήρθε να με βοηθήσει, και τον άφησα εκεί με τον άρχοντα του βασιλείου των Περσών, και ήρθα για να σε κάνω να κατανοήσεις όσα θα συμβούν στον λαό σου στις έσχατες ημέρες, διότι ιδού το όραμα αναφέρεται σε μελλοντικές ημέρες. Και ενώ μου μιλούσε σύμφωνα με αυτά τα λόγια, έστρεψα το πρόσωπό μου προς τη γη και κατανύχθηκα. Και ιδού, κάποιος με ομοίωμα υιού ανθρώπου άγγιξε τα χείλη μου· και άνοιξα το στόμα μου και μίλησα και είπα προς αυτόν που στεκόταν απέναντί μου: Κύριε, με το όραμά σου αναστατώθηκαν τα σωθικά μου μέσα μου, και ιδού δεν έχω δύναμη. Και πώς θα μπορέσει ο δούλος σου, Κύριε, να μιλήσει με αυτόν τον Κύριό μου; Και σε εμένα από τώρα δεν θα παραμείνει δύναμη, και δεν έχει απομείνει πνοή μέσα μου.

Και: «Μη φοβάσαι, Δανιήλ, άνδρα των επιθυμιών, ειρήνη σε σένα· δείξε ανδρεία και πάρε δύναμη», διότι «από την πρώτη ημέρα που έδωσες την καρδιά σου στο να κατανοήσει και να ταλαιπωρηθεί ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου, εισακούστηκαν τα λόγια σου, και εγώ ήλθα εξαιτίας των λόγων σου, και ο άρχοντας του βασιλείου των Περσών στεκόταν εναντίον μου είκοσι μία ημέρες». Και ποιος άραγε είναι, ω θείε Γαβριήλ, εκείνος ο «άρχοντας του βασιλείου των Περσών»; Και πώς «στεκόταν εναντίον σου είκοσι μία ημέρες» και δεν τον εξολόθρευσες; Διότι ένας άγγελος, είτε εσύ ο ίδιος είτε άλλος, εξολόθρευσε εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες, και πώς τώρα λες ότι «ο άρχοντας του βασιλείου των Περσών στεκόταν εναντίον μου είκοσι μία ημέρες» και συγκρατείς το χέρι σου; Ούτε τότε, λέει, εξολοθρεύτηκαν οι εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες χωρίς θεϊκή προσταγή, ούτε πάλι τώρα χωρίς θεϊκή προσταγή συγκρατώ το χέρι μου για να μην εξολοθρεύσω τον αναφερόμενο. «Άρχοντας» δε «του βασιλείου των Περσών» είναι και ονομάζεται ο διάβολος· το δε «στεκόταν εναντίον μου είκοσι μία ημέρες» σημαίνει τούτο, ότι εναντιώνεται στο δικό μου θέλημα. Διότι εγώ, θέλοντας να υπηρετήσω το θεϊκό θέλημα, προτρέπω προς την ειρήνη το έθνος των Περσών· ο δε άρχοντάς τους ο διάβολος, δηλαδή ο αρχηγός της κακίας τους, φροντίζει να τους παρακινεί σε σφαγές και πολέμους και απιστίες και ειδωλολατρίες και αισχρουργίες, εναντιούμενος τόσο στο θεϊκό όσο και στο δικό μου θέλημα. «

Από εδώ εξηγείται και το άλλο ζήτημα, το οποίο αναφέρεται στον προφήτη: «Ήλθε προς αυτόν», λέγει, «ο άγγελος Γαβριήλ, και του λέγει: Δανιήλ, δούλε του Θεού, από την ημέρα που αποφάσισες να ταλαιπωρήσεις την ψυχή σου ενώπιον του Κυρίου, εισακούστηκε η δέησή σου, και απεστάλην για να σου αναγγείλω τα λόγια αυτά· αλλά ο άρχων του βασιλείου των Περσών μού αντιστάθηκε, αν ο Μιχαήλ, ο άρχων του έθνους σας, δεν ερχόταν σε βοήθεια». Διότι θα μπορούσε κάποιος να απορήσει: αν ο άγγελος που έχει την επιστασία της Περσίας έχει ταχθεί από τον Θεό να την εποπτεύει, και ομοίως ο Γαβριήλ έχει αποσταλεί από τον Θεό για να επαναφέρει τον Ισραήλ από την αιχμαλωσία, πώς ο άρχων των Περσών ανθίστατο; Το απορούμενο αυτό ζήτημα θα μπορούσε να λυθεί ως εξής.

Από εδώ τίθεται και το άλλο ζήτημα, το οποίο αναφέρεται στον προφήτη: «Ήλθε προς αυτόν, λέγει, ο άγγελος Γαβριήλ, και του λέγει: Δανιήλ, δούλε του Θεού, από την ημέρα που αποφάσισες να ταλαιπωρήσεις την ψυχή σου ενώπιον του Κυρίου, εισακούσθηκε η δέησή σου, και απεστάλην για να σου αναγγείλω αυτά τα λόγια. Αλλά ο άρχοντας του βασιλείου των Περσών μού αντιστάθηκε, εάν ο Μιχαήλ, ο άρχοντας του έθνους σας, δεν ερχόταν σε βοήθεια». Διότι θα μπορούσε κάποιος να απορήσει: εάν ο άγγελος που επιτροπεύει την Περσία έχει ταχθεί από τον Θεό να επιτροπεύει, και ομοίως ο Γαβριήλ έχει αποσταλεί από τον Θεό για να επαναφέρει τον Ισραήλ από την αιχμαλωσία, πώς ο άρχοντας των Περσών αντιστεκόταν σε αυτόν; Το ζήτημα που προκαλεί απορία θα μπορούσε να λυθεί ως εξής: ο κόσμος είχε γεμίσει ειδωλολατρία, και οι άγγελοι που ήταν επιστάτες των εθνών αγανακτούσαν και θλίβονταν.