Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 10:18

Τι λοιπόν; Ήθελες αυτός που ήρθε για σωτηρία να γίνει πρόξενος απώλειας, επειδή οι άνθρωποι δεν μπορούσαν να τον αντέξουν, ή να προσαρμόσει τη χάρη στα μέτρα τους; Ο Δανιήλ δεν άντεξε την οπτασία ενός αγγέλου, και εσύ θα μπορούσες να αντέξεις τη θέα του Δεσπότη των αγγέλων; Ο Γαβριήλ εμφανίστηκε και ο Δανιήλ έπεσε κάτω. Και πώς ήταν αυτός που εμφανίστηκε ή με ποια μορφή; Το πρόσωπό του ήταν σαν αστραπή, όχι σαν τον ήλιο, και τα μάτια του σαν λαμπάδες φωτιάς, όχι σαν καμίνι φωτιάς, και η φωνή των λόγων του σαν φωνή πλήθους, όχι σαν δώδεκα λεγεώνων αγγέλων. Και όμως ο προφήτης έπεσε κάτω. Και τον πλησιάζει ο άγγελος λέγοντας: Μη φοβάσαι, Δανιήλ. Σήκω, πάρε θάρρος· εισακούστηκαν τα λόγια σου. Και λέει ο Δανιήλ: Σηκώθηκα έντρομος. Και ούτε τότε αποκρίθηκε, μέχρι που τον άγγιξε κάτι σαν ομοίωμα ανθρώπινου χεριού. Και όταν αυτός που εμφανίστηκε μεταβλήθηκε σε ανθρώπινη οπτασία, τότε μιλάει ο Δανιήλ. Και τι λέει; Κύριε, με την οπτασία σου αναστατώθηκαν τα σωθικά μου μέσα μου, και δεν θα σταθεί δύναμη μέσα μου, και δεν απέμεινε πνοή μέσα μου. Αν η εμφάνιση ενός αγγέλου αφαίρεσε τη φωνή του προφήτη και τη δύναμή του, η εμφάνιση του Θεού θα του επέτρεπε να κρατήσει την πνοή του; Και μέχρις ότου, λέει η Γραφή, με άγγιξε κάτι σαν ανθρώπινη μορφή, ο Δανιήλ δεν πήρε θάρρος. Αφού λοιπόν αποδείχθηκε εμπράκτως η δική μας αδυναμία, ο Κύριος προσέλαβε αυτό ακριβώς που αναζητούσε ο άνθρωπος.

Έτσι και τώρα, ο Θεός λέει στους Μωαβίτες ότι θα επιφέρει τους Άραβες, λέγοντας: «διότι θα φέρω επί της φάραγγας Άραβες», και πάλι: «το δε ύδωρ της Δηβών θα γεμίσει με αίμα· διότι θα φέρω επί της Δηβών Άραβες». Και λένε ότι η Αριήλ, μια πολύ μεγάλη κώμη, φαίνεται ακόμη και σήμερα στην περιοχή των Αρεοπολιτών, όπως ακριβώς και η Σιώρ και η Εσεβώρ και οι υπόλοιπες, εκτός εάν κάποια με το πέρασμα του μακρού χρόνου έχει γίνει εντελώς αφανής. Προς τι λοιπόν να περιεργαζόμαστε αυτά σε τέτοιο βαθμό, εφόσον οφείλουμε να ωφελούμαστε από την προφητεία, η οποία προαναγγέλλει την καταστροφή και την ερήμωση της ειδωλολατρίας τους, και τους προφητεύει τη γνώση του επί πάντων Θεού, με αποτέλεσμα να συγκροτηθούν εκκλησίες ανάμεσά τους, αφού εκδιωχθούν οι παλαιοί νομιζόμενοι θεοί τους, γεγονός από το οποίο τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο παράδοξο. Αυτά προφητεύει μέσω τούτων ο λόγος: «διότι θα καταστραφεί και η Δηβών· όπου βρίσκεται ο βωμός σας», και πάλι: «διότι απομακρύνθηκε η συμμαχία σου, και καταστράφηκε ο άρχων που καταπατά επί της γης»· διότι με αυτά υποδηλώνει τον πονηρό δαίμονα που παραμονεύει στο έθνος ή τον άρχοντα του έθνους, όπως ήταν ο άρχων του βασιλείου των Περσών και ο άρχων του βασιλείου των Ελλήνων και ο άρχων των Βαβυλωνίων.

Διότι ο Λόγος του Θεού προαναγγελλόταν «ως άνθρωπος» με ανθρώπινο «σχήμα», ότι δηλαδή θα εμφανιζόταν στον κόσμο ως ένσαρκος άνθρωπος, χωρίς να είναι ακόμη τότε Υιός ανθρώπου. Όταν όμως έφτασε «το πλήρωμα του χρόνου», «απέστειλε ο Θεός τον Υιό του, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα», ώστε, αφού ενδυθεί την ανθρώπινη φύση από την Παρθένο, να αποδειχθεί ότι είναι Υιός Θεού και Υιός ανθρώπου. «Και άνοιξα», λέει, «το στόμα μου και μίλησα προς αυτόν που στεκόταν απέναντί μου: Κύριε, με την οπτασία σου αναστατώθηκαν τα σωθικά μου και δεν μου απέμεινε δύναμη». Διότι έπρεπε, με την παρουσία του Κυρίου, τα άνω να έρθουν κάτω, ώστε και τα κάτω να μπορέσουν να ανέλθουν στα άνω. «Και συνέχισε», λέει, «και με άγγιξε κάτι σαν όψη ανθρώπου, με ενδυνάμωσε και μου είπε: μη φοβάσαι, άνδρα των επιθυμιών· ειρήνη σε σένα, να έχεις θάρρος και δύναμη». Διότι, όταν παραλύσει κάθε δύναμη και δόξα της ζωής μας, τότε ενδυναμωνόμαστε από τον Χριστό, ο οποίος μας τείνει το χέρι και μας εγείρει «σαν ζωντανούς από τους νεκρούς» και σαν να μας βγάζει από τον άδη σε ανάσταση ζωής. «Και καθώς μιλούσε μαζί μου, πήρα δύναμη και είπα: ας μιλήσει ο Κύριός μου, διότι με ενδυνάμωσες». Διότι, όταν ο Λόγος μας γεμίσει με ελπίδα για τα μέλλοντα, μπορούμε εύκολα να ακούμε και τη φωνή Του. Λέει, λοιπόν, προς αυτόν: «Γνωρίζεις άραγε γιατί ήλθα προς εσένα;»

Ή δεν έχεις ακούσει τον προφήτη Δανιήλ, πώς παρουσιάζει τον αρχάγγελο Μιχαήλ να συγκρούεται με τον έφορο των Περσών υπέρ της ελευθερίας των Ισραηλιτών; Διότι ο μεν ένας ανάγκαζε τον λαό να είναι υποδουλωμένος στους Πέρσες, ενώ ο άλλος αγωνιζόταν να τους λυτρώσει από την αιχμαλωσία. Και ο Μιχαήλ νικά τον αντίπαλο· και οι Ιουδαίοι, αφού διέβησαν τον Ευφράτη, κατέλαβαν πάλι την πατρική τους εστία και ανοικοδόμησαν τον πυρπολημένο ναό του Σολομώντος, με το έργο να παρατείνεται επί σαράντα έξι έτη. Διότι, άλλοτε εμποδιζόμενοι από τους γειτονικούς λαούς και άλλοτε αποκρούοντας αυτούς που τους εμπόδιζαν, πέτυχαν τελικά την επιθυμία τους, καθώς ο Νεεμίας έφερε εις πέρας για χάρη τους την οικοδομή. Έχοντας αυτό ως αφορμή, έλεγαν προς τον Κύριο: «Σαράντα και έξι έτη οικοδομείτο αυτός ο ναός, και εσύ σε τρεις ημέρες θα τον ανεγείρεις;» Αυτά μεν συνέβησαν κατά την Παλαιά Διαθήκη· τα της Καινής Διαθήκης όμως είναι σπουδαιότερα. Διότι καθ' όλο τον χρόνο της θείας οικονομίας λειτούργησαν άγγελοι: τη σύλληψη και τη γέννηση του Χριστού την ανήγγειλαν άγγελοι, όταν βαπτίσθηκε και θαυματούργησε τον διακόνησαν άγγελοι, όταν ετάφη και αναστήθηκε το μαρτύρησαν άγγελοι, στους ουρανούς ανύψωσαν τον Λυτρωτή και πάλι από τους ουρανούς θα συνοδεύσουν ως δορυφόροι τον Κριτή. Εάν λοιπόν και εμείς επιδιώκουμε να συμβιώσουμε με τους αγγέλους και να εντρυφήσουμε στα νοερά θεωρήματα, ας υπηρετήσουμε με πολύ φόβο και τρόμο τον Βασιλέα των αγγέλων.

Ένας τέτοιος άνθρωπος θεωρεί τους αγγέλους ως κάτι το πολύ σπουδαίο· διότι λέει ότι, με προσταγή του Θεού που δημιούργησε όλη την κτίση, αυτοί μοιράστηκαν μεταξύ τους και εξουσιάζουν τα ισχυρότερα από τα έθνη, και κάποιος μεν επιβλέπει τους Πέρσες, ενώ ο αρχάγγελος Μιχαήλ φρουρεί τον λαό της περιτομής· και ότι προέκυψε μεταξύ των δύο αυτών εφόρων διαμάχη, όχι από πάθος οργής, αλλά κατά κάποιον θείο και απόρρητο λόγο, καθώς ο ένας ανάγκαζε τους Ιουδαίους να είναι υποταγμένοι στους Πέρσες, ενώ ο άλλος τους έλκυε προς την ελευθερία. Θα μπορούσε, λοιπόν, να υποθέσει κανείς ότι ο έφορος των Περσών λέει τα εξής: «Άφησέ τους, Μιχαήλ· γιατί ανατρέπεις παλαιά δίκαια, θέλοντας να βγάλεις τους Ιουδαίους από τον ζυγό των Περσών; Το πράγμα δεν είναι νέο· τους παρέλαβα από τους Χαλδαίους και τους Μήδους. Η δουλεία είναι το επιτίμιο της ασέβειας. Διότι και οι ίδιοι δούλευσαν σε ξένους θεούς, αθετώντας τον ευεργέτη Θεό, ο οποίος τιμώρησε τους Αιγυπτίους με ποικίλες πληγές, τους οδήγησε πεζούς μέσα από τη θάλασσα, τους φώτισε τη νύχτα με στύλο πυρός, τους δρόσισε την ημέρα με τη σκιά της νεφέλης, τους έθρεψε με τροφές εξ ουρανού και τους πότισε από πηγές που ανέβλυσαν από μόνες τους».

Και σε εμένα, από τώρα δεν θα παραμείνει δύναμη, και δεν απέμεινε πνοή μέσα μου. Και με άγγιξε πάλι ως μορφή ανθρώπου, και με ενδυνάμωσε, και μου είπε: Μη φοβάσαι, άνδρα των επιθυμιών, ειρήνη σε εσένα· πάρε θάρρος και γίνε δυνατός. Και ενώ εκείνος μιλούσε μαζί μου, ενδυναμώθηκα και είπα: Ας μιλήσει ο Κύριός μου, διότι με ενδυνάμωσες.

Και πάλι με άγγιξε αυτός που είχε όψη ανθρώπου, και με ενδυνάμωσε, και μου είπε: «Μη φοβάσαι, άνδρα επιθυμιών, ειρήνη σε σένα· δείξε ανδρεία και γίνε δυνατός». Και ενώ μου μιλούσε, εγώ ενδυναμώθηκα και είπα: «Ας μιλήσει ο Κύριός μου, διότι με ενδυνάμωσες». Και εκείνος είπε: «Γνωρίζεις γιατί ήρθα σε σένα; Και τώρα θα επιστρέψω για να πολεμήσω με τον άρχοντα των Περσών· και καθώς εγώ αναχωρούσα, ερχόταν ο άρχοντας των Ελλήνων. Όμως θα σου αναγγείλω ό,τι είναι καθορισμένο στο βιβλίο της αλήθειας· και δεν υπάρχει κανείς που να με συμπαραστέκεται σε αυτά, παρά μόνο ο Μιχαήλ, ο άρχοντάς σας».

«Και σε εμένα από τώρα δεν θα παραμείνει δύναμη, και δεν απέμεινε πνοή μέσα μου». Και πάλι λέει: «Με άγγιξε κάποιος που είχε μορφή ανθρώπου και με ενδυνάμωσε· και μου είπε: Μη φοβάσαι, άνδρα των επιθυμιών, ειρήνη σε εσένα· δείξε ανδρεία και πάρε δύναμη».

Ομοίως δε, για την ίδια αιτία νομίζουν ότι πρέπει να απορρίψουν και το εξουσιαστικό ιδίωμα (το να άρχει), αν και τα ιερά λόγια υποδεικνύουν σαφώς με τη συνέχεια της παράθεσης ότι το «κατ' εικόνα» θέλει να σημάνει το εξουσιαστικό αξίωμα. Διότι το κείμενο έχει ως συνέχεια: «ας φτιάξουμε άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή μας, και ας εξουσιάζουν τα ψάρια της θάλασσας και τα πετεινά του ουρανού και τα κτήνη και όλη τη γη»· αυτοί όμως, χωρίς να πεισθούν ούτε από αυτό, λένε ότι μέσω του «κατ' εικόνα» δεν δηλώνεται η εξουσία, επειδή και η φύση των αγγέλων έχει αναλάβει εποπτική εξουσία· διότι ο προφήτης Δανιήλ ανακηρύσσει λαμπρά τον άρχοντα των Ασσυρίων και τον άρχοντα του έθνους των Ιουδαίων, και κάπου και ο θεόπτης λέει, «έστησε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού». Επομένως, όπως ακριβώς το λογικό και το αυτεξούσιο είναι κοινά σε αγγέλους και ανθρώπους, έτσι ακριβώς είναι και το δεσποτικό και το βασιλικό. Αλλά τι σημαίνει αυτό; Διότι εάν η Γραφή ανέφερε ότι μόνο ο άνθρωπος πλάστηκε κατ' εικόνα Θεού, ίσως θα έβρισκε αντίθετη τη φύση των αγγέλων, διότι και σε αυτούς διακρίνονται εκείνα τα γνωρίσματα μέσω των οποίων αποτυπώνεται ο θείος χαρακτήρας· εάν όμως δεν βρίσκεται γραμμένο τίποτα τέτοιο, όχι μόνο η συμμετοχή των αγγέλων δεν αφαιρεί από την ανθρώπινη φύση το αξίωμα που έλαβε κατά την πλάση της, αλλά αντίθετα είναι ικανή να προσφέρει παραδειγματική βεβαιότητα για την αλήθεια.