Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 12:11

Και πάλι αλλού το ίδιο λέει ο Δανιήλ: και ορκίστηκε στον ζώντα εις τον αιώνα, ότι θα διαρκέσει για έναν καιρό και καιρούς και μισό καιρό. Ίσως δε κάποιοι εξέλαβαν με αυτό το νόημα και το εξής: ημέρες χίλιες διακόσιες ενενήντα, και το «μακάριος εκείνος που θα υπομείνει και θα φθάσει σε χίλιες τριακόσιες τριάντα πέντε ημέρες». Γι' αυτό τον λόγο πρέπει κανείς να κρύβεται και να φεύγει. Διότι ίσως δεν θα προλάβουμε να περιέλθουμε τις πόλεις του Ισραήλ, έως ότου έλθει ο Υιός του Ανθρώπου.

Αυτός θα θανατώσει τους δύο μάρτυρες και προδρόμους του Χριστού, οι οποίοι θα κηρύσσουν την ένδοξη παρουσία του από τους ουρανούς, όπως λέει μέσω του προφήτη: «και θα δώσω στους δύο μάρτυρές μου, και θα προφητεύσουν επί χίλιες διακόσιες εξήντα ημέρες ντυμένοι με σάκους». Όπως ακριβώς έχει πει και στον Δανιήλ: «και θα συνάψει διαθήκη με πολλούς για μία εβδομάδα, και στο μέσον της εβδομάδας θα καταργηθεί η θυσία και η σπονδή μου»· για να δειχθεί ότι η μία εβδομάδα μερίζεται στα δύο, καθώς από τη μία οι δύο μάρτυρες θα κηρύσσουν επί τριάμισι έτη, και από την άλλη ο αντίχριστος κατά το υπόλοιπο της εβδομάδας θα πολεμά τους αγίους και θα ερημώνει ολόκληρο τον κόσμο, ώστε να εκπληρωθεί το ρηθέν: «και θα στήσουν το βδέλυγμα της ερημώσεως για χίλιες διακόσιες ενενήντα ημέρες· μακάριος είναι αυτός που θα υπομείνει» στον Χριστό «και θα φθάσει μέχρι τις χίλιες τριακόσιες τριάντα πέντε ημέρες».

Αυτός δε, θέλοντας με κάθε τρόπο να τους πείσει, σήκωσε «το δεξί του και το αριστερό του χέρι στον ουρανό και ορκίστηκε στο όνομα αυτού που ζει εις τον αιώνα». Ποιος και στο όνομα ποιου ορκίστηκε; Ο Υιός στο όνομα του Πατέρα, λέγοντας ότι ο Πατέρας ζει «εις τον αιώνα»· ότι βεβαίως «σε έναν καιρό και καιρούς και μισό καιρό, όταν συντελεστεί ο διασκορπισμός, θα γνωρίσουν όλα αυτά». Το ότι, λοιπόν, άπλωσε τα δύο του χέρια, με αυτό φανέρωσε το πάθος· το ότι δε είπε «σε έναν καιρό και καιρούς και μισό καιρό» σήμανε τα τριάμισι έτη του αντιχρίστου· διότι «καιρό» εννοεί το ένα έτος, «καιρούς» τα δύο έτη, και «μισό καιρό» το μισό έτος· αυτές είναι οι «χίλιες διακόσιες ενενήντα ημέρες» που προείπε ο Δανιήλ. «Όταν», λοιπόν, «συντελεστεί» το πάθος και γίνει «διασκορπισμός» με την παρουσία του αντιχρίστου τις ημέρες εκείνες, «θα γνωρίσουν όλα αυτά».

Γι' αυτόν τον λόγο τους διέσπειρε παντού στην οικουμένη, ώστε να αποκομίσουμε και εμείς κάποιο όφελος από αυτό, δηλαδή, βλέποντας εκείνες τις προρρήσεις που διατυπώθηκαν για τη διασπορά τους, αυτές για την άλωση των Ιεροσολύμων, τις οποίες και ο Δανιήλ, κάνοντας μνεία στο βδέλυγμα της ερημώσεως, και ο Μαλαχίας λέγοντας «ότι και σε εσάς θα κλειστούν πύλες», αλλά και ο Δαβίδ, ο Ησαΐας και πολλοί άλλοι προφήτες προανήγγειλαν για αυτά, προκειμένου, βλέποντας όσους φάνηκαν αγνώμονες προς τον Δεσπότη να τιμωρούνται κατ' αυτόν τον τρόπο, έχοντας στερηθεί την πατρογονική ελευθερία και όλους τους δικούς τους θεσμούς και τις πατρικές παραδόσεις, να γνωρίσουμε τη δύναμή Του που τα προείπε και τα έφερε εις πέρας. Έτσι, αφενός οι εχθροί, μέσα από τα δικά μας αγαθά, να δουν την ισχύ Του, αφετέρου εμείς, μέσα από τις τιμωρίες που επιβλήθηκαν σε εκείνους, να γνωρίσουμε την άφατη φιλανθρωπία και τη δύναμή Του, και να εξακολουθούμε αδιαλείπτως να Τον δοξάζουμε, ώστε να αξιωθούμε τα αιώνια και απόρρητα αγαθά, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα, καθώς και στο Άγιο και ζωοποιό Πνεύμα, η τιμή και το κράτος, τώρα και πάντοτε, και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒʹ. Όταν συντελεσθεί ο διασκορπισμός της χειρός του αγιασμένου λαού, θα γνωρίσουν το άγιο, και θα συντελεσθούν όλα αυτά. Και εγώ άκουσα, αλλά δεν κατενόησα, και είπα: Κύριε, ποια θα είναι τα έσχατα αυτών; Και εκείνος είπε: Ύπαγε, Δανιήλ, διότι οι λόγοι αυτοί είναι κλεισμένοι και σφραγισμένοι έως τον καιρό του τέλους. Μέχρι να εκλεγούν, και να λευκανθούν, και να δοκιμασθούν διά πυρός πολλοί, και να παρανομήσουν οι άνομοι· και κανένας από τους ασεβείς δεν θα κατανοήσει, ενώ οι νοήμονες θα κατανοήσουν. Και από τον καιρό της μεταβολής της διαρκούς θυσίας και της εγκαθιδρύσεως του βδελύγματος της ερημώσεως, θα παρέλθουν χίλιες διακόσιες ενενήντα ημέρες. Μακάριος είναι εκείνος που υπομένει και φθάνει στις χίλιες τριακόσιες τριάντα πέντε ημέρες.

Η'. Αλλά το ζητούμενο ούτε και τώρα μας έχει αποδειχθεί. Και ποιο είναι αυτό; Το ότι καθόρισε και χρόνους για αυτούς μέσα σε αυτές τις συμφορές, όπως ακριβώς εκεί τα τετρακόσια έτη, και μετά από αυτά τα εβδομήντα. Ας δούμε λοιπόν και εδώ, εάν καθορίζει κάποιον χρόνο. Πού μπορεί άραγε κανείς να το βρει αυτό; Σε όσα πρόκειται να λεχθούν στη συνέχεια. Διότι, επειδή άκουσε για τα πολλά και μεγάλα δεινά, τον εμπρησμό, την ανατροπή της πολιτείας, την αιχμαλωσία των οικείων του, επιθυμούσε πλέον να μάθει το τέλος τους, και εάν θα υπάρξει κάποια μεταβολή σε αυτές τις συμφορές. Και ρωτώντας έλεγε τα εξής: «Κύριε, ποια θα είναι η κατάληξη αυτών;» Και Εκείνος απάντησε: «Πήγαινε, Δανιήλ, διότι οι λόγοι είναι κλεισμένοι και σφραγισμένοι (υπονοώντας την ασάφεια των όσων ειπώθηκαν) έως τον καιρό του τέλους». Έπειτα αναφέρει και την αιτία της παραχώρησης των δεινών: «Έως ότου εκλεγούν και λευκανθούν και δοκιμαστούν στο πυρ οι πολλοί, και παρανομήσουν οι άνομοι, και κατανοήσουν όλοι οι ασεβείς, και οι συνετοί κατανοήσουν». Έπειτα, προλέγοντας τον καιρό, δηλαδή το πόσο πρόκειται να διαρκέσουν αυτά τα δεινά, λέει: «Από τον καιρό της μεταβολής του ενδελεχισμού». Ενδελεχισμός ονομαζόταν η καθημερινή θυσία· διότι ενδελεχές είναι το συχνό και το συνεχές. Επειδή οι Ιουδαίοι είχαν τη συνήθεια κάθε μέρα, και το βράδυ και τα ξημερώματα, να προσφέρουν θυσία στον Θεό· γι' αυτό την θυσία εκείνη την ονόμαζε ενδελεχισμό.

Επειδή λοιπόν, όταν ήλθε ο Αντίοχος, κατήργησε αυτό το έθος και το μετέβαλε, λέγει ο άγγελος, ότι από τον καιρό της μεταβολής του ενδελεχισμού, δηλαδή από την κατάργηση αυτής της θυσίας, θα περάσουν χίλιες διακόσιες ενενήντα ημέρες, το οποίο αντιστοιχεί σε τρία και μισό έτη και κάτι λίγο παραπάνω. Έπειτα, δηλώνοντας ότι θα υπάρξει τέλος σε αυτά τα δεινά και απαλλαγή, πρόσθεσε: «Μακάριος εκείνος που θα υπομείνει και θα φθάσει στις χίλιες τριακόσιες τριάντα πέντε ημέρες», προσθέτοντας σαράντα πέντε στις χίλιες διακόσιες ενενήντα. Διότι, επειδή η σύγκρουση συνέβη να γίνει μέσα σε ενάμιση μήνα, σε αυτό το διάστημα επιτεύχθηκε η καθαρή νίκη και η παντελής απαλλαγή από τα επικείμενα δεινά. Λέγοντας δε ότι, «Μακάριος εκείνος που υπέμεινε μέχρι τις χίλιες τριακόσιες τριάντα πέντε ημέρες», φανέρωσε την απαλλαγή. Και δεν είπε απλώς, «εκείνος που έφθασε», αλλά «εκείνος που υπομένει και φθάνει».

Έπειτα κατέγραψε ότι είδε τον τράγο να υπερέχει, βγάζοντας από το μέτωπό του ένα τεράστιο κέρατο. Όταν αυτό έσπασε, φύτρωσαν άλλα τέσσερα, στραμμένα προς καθέναν από τους ανέμους. Κατέγραψε δε ότι από αυτά αναδύθηκε και ένα άλλο μικρότερο, το οποίο μεγάλωσε. Ο Θεός, ο οποίος του τα επιδείκνυε αυτά, του έλεγε ότι θα πολεμήσει το έθνος του, θα καταστρέψει ολοκληρωτικά την πόλη, θα συλήσει τον ναό και θα εμποδίσει τις θυσίες· και ότι αυτά θα διαρκέσουν επί χίλιες διακόσιες ενενήντα ημέρες.