Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 2:38

Φλογοφόρε λαβίδα, την οποία ο μέγας μεταξύ των προφητών Ησαΐας είδε· όρος κατάσκιο από αρετές, το οποίο προείδε ο Αββακούμ· αλατόμητο όρος του Δανιήλ· πύλη του Ιεζεκιήλ που βλέπει προς τα ανατολικά· αγιότατε παράδεισε της Εδέμ· ζωηφόρο ξύλο που φέρει τον ωραιότατο και γλυκύτατο καρπό· εύοσμο μήλο, γλυκύπνοο ρόδο, αμάραντο άνθος, λευκότατο κρίνο, εσφραγισμένο βιβλίο, το οποίο κανείς δεν δύναται να αναγνώσει· άγραφε τύπε της παρθενίας, τίμιο όραμα των Προφητών, θεοποίκιλτη στολή, θεοΰφαντη πορφύρα· σαφέστατο πλήρωμα κάθε προφητείας, ασίγητο στόμα των Αποστόλων, ανίκητο θάρρος των αθλοφόρων, στήριγμα των βασιλέων, καύχημα των ιερέων, συγχώρεση όσων σφάλλουν, ικεσία προς τον δίκαιο Κριτή, ανάσταση των πεπτωκότων, κοσμοπόθητη ανάπλαση της δικής μου ψυχής και του σώματος.

Και είναι δυνατόν να τα μάθει κανείς αυτά και από τους Έλληνες που κατέγραψαν τα σχετικά με τον προφητευθέντα Κύρο. Επιπλέον, και στο βιβλίο του Δανιήλ, όταν βασίλευαν τότε οι Βαβυλώνιοι, αποκαλύπτονται στον Ναβουχοδονόσορα οι βασιλείες που επρόκειτο να υπάρξουν μετά από αυτόν. Αποκαλύπτονται δε μέσω της εικόνας, όπου η μεν εξουσία των Βαβυλωνίων ονομάζεται χρυσή, των Περσών αργυρή, των Μακεδόνων χάλκινη και των Ρωμαίων σιδερένια. Και πάλι, από τον ίδιο προφήτη, τα σχετικά με τον Δαρείο και τον Αλέξανδρο και τους τέσσερις διαδόχους του Αλεξάνδρου, του βασιλιά των Μακεδόνων, καθώς και για τον Πτολεμαίο, τον επονομαζόμενο Λαγών, που κυβέρνησε την Αίγυπτο, προφητεύονται ως εξής: «Και ιδού, ένας τράγος ερχόταν από τη δύση πάνω στο πρόσωπο όλης της γης. Και ο τράγος είχε ένα κέρατο ανάμεσα στα μάτια του. Και ήλθε μέχρι τον κριό που είχε τα κέρατα, τον οποίο είδα να στέκεται μπροστά στον Ουβάλ, και έτρεξε προς αυτόν με την ορμή της δύναμής του. Και τον είδα να φθάνει μέχρι τον κριό, και εξαγριώθηκε εναντίον του και χτύπησε τον κριό και συνέτριψε και τα δύο του κέρατα. Και δεν είχε δύναμη ο κριός να σταθεί ενώπιόν του, και τον έριξε στη γη και τον καταπάτησε, και δεν υπήρχε κανείς να ελευθερώσει τον κριό από τη δύναμή του. Και ο τράγος μεγαλύνθηκε σε υπερβολικό βαθμό».

Αφού λοιπόν πρόκειται να συμβούν αυτά, και τα δέκα δάχτυλα της εικόνας να καταλήξουν σε δημοκρατίες, και τα δέκα κέρατα του θηρίου να μοιραστούν σε δέκα βασιλιάδες, ας δούμε πιο καθαρά τα προκείμενα και ας τα κατανοήσουμε ολοφάνερα. Η χρυσή κεφαλή της εικόνας, η λέαινα, ήταν οι Βαβυλώνιοι. Οι ασημένιοι ώμοι και βραχίονες, η αρκούδα, οι Πέρσες και οι Μήδοι. Η χάλκινη κοιλιά και οι μηροί, η λεοπάρδαλη, οι Έλληνες που κυριάρχησαν από την εποχή του Αλεξάνδρου. Οι σιδερένιες κνήμες, το τρομακτικό και φοβερό θηρίο, οι Ρωμαίοι που κυριαρχούν τώρα. Τα πέλματα των ποδιών από πηλό και σίδερο, τα δέκα κέρατα, είναι εκείνα που πρόκειται να υπάρξουν. Το άλλο μικρό κέρατο που αναφύεται, είναι ο αντίχριστος ανάμεσά τους. Ο λίθος που πατάσσει την εικόνα και τη συντρίβει, ο οποίος γέμισε τη γη, είναι ο Χριστός που έρχεται από τους ουρανούς και επιφέρει την κρίση στον κόσμο.

Αφού λοιπόν πέρασε αρκετός χρόνος και έφτασε το δέκατο όγδοο έτος, ο βασιλιάς, ενθυμούμενος το όνειρό του, «κατασκεύασε μια χρυσή εικόνα», της οποίας «το ύψος ήταν εξήντα πήχεις» και «το πλάτος της έξι πήχεις». Επειδή, δηλαδή, ο μακάριος Δανιήλ, όταν του ερμήνευσε το όνειρο, αποκρίθηκε στον βασιλιά λέγοντας «εσύ είσαι η χρυσή κεφαλή» της εικόνας, από αυτά τα λόγια υπερηφανεύτηκε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ και, αφού επάρθηκε η καρδιά του, «κατασκεύασε μια εικόνα» ως αντίγραφο εκείνης, για να προσκυνηθεί από όλους ως θεός. Αυτήν λοιπόν, αφού την κατασκεύασε σε τέτοιο μέγεθος, «την έστησε στην πεδιάδα Δεειρά, στη χώρα της Βαβυλώνας». Και έστειλε αγγελιοφόρους και προσκάλεσε «τους υπάτους, τους στρατηγούς, τους τοπάρχες και όλους τους αξιωματούχους να έρθουν στα εγκαίνια της εικόνας που έστησε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ».

Το ενύπνιο που είδε ο Ναβουχοδονόσορ του είχε δειχθεί προς επιτίμηση του ίδιου του βασιλιά. Διότι, επειδή υψώθηκε η καρδιά του και υπερηφανεύτηκε εναντίον του Θεού, στήνοντας «χρυσή εικόνα» και αναγκάζοντας τους πάντες να γίνουν ειδωλολάτρες, του αποδείχθηκε μέσω του οράματος ότι και ο ίδιος βρίσκεται υπό την εξουσία του Θεού, αν και φαινόταν τότε να βασιλεύει πάνω από όλους τους βασιλιάδες. Και για να αποδειχθεί ότι η βασιλεία του είχε δοθεί από τον Θεό, ο Δανιήλ του είπε: «Εσύ, βασιλιά, είσαι βασιλιάς των βασιλιάδων, στον οποίο ο Θεός του ουρανού έδωσε βασιλεία ισχυρή, κραταιά και έντιμη σε κάθε τόπο όπου κατοικούν οι υιοί των ανθρώπων». Και ο ίδιος ο Ναβουχοδονόσορ, θαυμάζοντας την ερμηνεία του ενυπνίου από τον Δανιήλ, είπε ομοίως: «Αλήθεια, ο Θεός σας είναι ο Θεός των θεών και ο Κύριος των κυρίων, διότι μπόρεσες να αποκαλύψεις αυτό το μυστήριο». Επειδή λοιπόν, ξεχνώντας τα προηγούμενα λόγια του, επαίρετο αργότερα με υπερηφάνεια, έλαβε αυτή την επιτίμηση από τον Θεό, γινόμενος υπόδειγμα και παράδειγμα σε όλους τους ανθρώπους, τυράννους και βασιλιάδες, ώστε να μην αλαζονεύονται έχοντας υπεράνθρωπα φρονήματα ούτε να καυχώνται υψούμενοι εναντίον του Θεού, αλλά, προβλέποντας τον δικό τους κίνδυνο, να φοβούνται και αυτοί τον Θεό, «γνωρίζοντας ότι και» οι ίδιοι «έχουν Κύριο στους ουρανούς».

Ήρθαν οι μάγοι, ήρθαν οι Χαλδαίοι, οι μάντεις παρουσιάστηκαν, αυτοί που πάντοτε εξαπατούσαν τον βασιλιά κλήθηκαν· και τι λένε; Πες μας το όνειρο, και εμείς θα το ερμηνεύσουμε. Ο Θεός λοιπόν, ενεργώντας κατά τη θεία οικονομία, για να μην τον εξαπατήσουν όπως συνήθως, αφαιρεί από τη μνήμη του βασιλιά την εικόνα του ονείρου· και έλεγε ο βασιλιάς: Πείτε μου το όνειρό μου. Επειδή όμως εκείνοι ομολόγησαν ξεκάθαρα πως είναι αδύνατον να διηγηθεί κανείς το όνειρο κάποιου άλλου, και ότι μπορούν μόνο να το ερμηνεύσουν εάν το ακούσουν, καλείται ο Δανιήλ, αφού αναγγέλθηκε ότι είναι ικανός για αυτά, και εισέρχεται στον βασιλιά Ναβουχοδονόσορα, έχοντας λάβει μέσω του Αγίου Πνεύματος την αποκάλυψη του ονείρου, και λέει προς τον βασιλιά: Βασιλιά, αυτά και αυτά είδες. Και αμέσως με τα λόγια του προφήτη, αυτός που άκουγε ανέκτησε τη μνήμη του ονείρου· και η ακοή έγινε ανάμνηση του θεάματος. Το ερμηνεύει λοιπόν ο προφήτης· διότι πλέον ο ερμηνευτής ήταν αξιόπιστος μετά την αφήγηση αυτού καθαυτού του ονείρου, και λέει: Η εικόνα που είδες, είναι τέσσερις βασιλείες· διότι τέσσερις βασιλείες πρόκειται να εγερθούν πάνω στη γη. Εκείνη ωστόσο η εικόνα ήταν ολόκληρη· και στεκόταν ως ένα σώμα. Είδες δε, βασιλιά, ότι ένας λίθος αποκόπηκε χωρίς ανθρώπινα χέρια, και συνέτριψε την εικόνα, και ο λίθος κατέλαβε και γέμισε ολόκληρη τη γη. Αυτό είναι που είδες· τέσσερις βασιλείες είδες· Εσύ είσαι η χρυσή κεφαλή.

Και του λέει: Εσύ είσαι η χρυσή κεφαλή· και μετά από εσένα θα αναδειχθεί μια βασιλεία κατώτερή σου. Διότι, μετά τους Ασσυρίους βασιλεύουν οι Πέρσες και οι Μήδοι· και αναδείχθηκαν και αυτοί λαμπρότατοι. Τρίτη βασιλεία θα αναδειχθεί η χάλκινη, η βασιλεία των Ελλήνων και των Μακεδόνων· όπου ο Αλέξανδρος, ευρισκόμενος στην Ελλάδα, αφού ετοίμασε εκστρατεία, εισέβαλε στην Περσία, και αφενός κατέλυσε τον Δαρείο, αφετέρου έφερε την εξουσία υπό τη δική του κυριαρχία. Παρομοιάστηκε, λοιπόν, με τον χαλκό εξαιτίας του εύηχου της ομιλίας και της γλώσσας. Διότι οι Έλληνες που βρίσκονταν μαζί με τον Αλέξανδρο, καθώς και ο ίδιος ο Αλέξανδρος, επειδή ήταν εύγλωττοι στην ομιλία, παρομοιάστηκαν με τον χαλκό· διότι ο χρυσός είναι μεν λαμπρός, αλλά δεν είναι εύηχος· παρομοίως και ο άργυρος. Ο χαλκός όμως, αν και κατώτερος ως υλικό, είναι εύηχος ως προς τον ήχο. Λέει, λοιπόν: Τρίτη βασιλεία είναι αυτή που υποδηλώνεται από τον χαλκό· και τέταρτη βασιλεία, η τελευταία, είναι η σιδερένια. «Θα τους ποιμάνεις, λοιπόν, με ράβδο σιδερένια». Δες τη συμφωνία της προφητείας· είδε, βεβαίως, ότι ο λίθος αποκόπηκε από το όρος χωρίς χέρια. Πώς αποκόπηκε; Όχι με σίδερο, αλλά χωρίς χέρια· διότι η Παρθένος τίκτει αυτομάτως· και ο λίθος χτύπησε την εικόνα, και έγινε όρος μεγάλο και γέμισε ολόκληρη την οικουμένη. Ένας λίθος γεμίζει ολόκληρη τη γη: Εκείνος ο λίθος αποκόπηκε χωρίς χέρια, και έγινε όρος μεγάλο, και γέμισε ολόκληρη την οικουμένη.

Αλλά πρόσεξε. Δεν φάνηκε από πριν ότι όλα ήταν σκόνη, παρά μόνο όταν έπεσε ο λίθος. «Έβλεπες, έως ότου αποκόπηκε ένας λίθος από το όρος χωρίς ανθρώπινα χέρια, και χτύπησε την εικόνα στα σιδερένια και πήλινα πόδια της, και τα συνέτριψε ολοκληρωτικά. Τότε συνετρίβησαν με μιας ο πηλός, ο σίδηρος, ο χαλκός, και έγιναν σαν τη σκόνη από καλοκαιρινό αλώνι· και τα σήκωσε η σφοδρότητα του ανέμου, και δεν βρέθηκε τόπος για αυτά». Διότι δεν φάνηκε προηγουμένως η φύση των πραγμάτων, έως ότου ανέτειλε ο Ήλιος της δικαιοσύνης, ότι δηλαδή ο χρυσός δεν είναι χρυσός. Πρόσεξε δε και σε αυτό το ίδιο, όχι μετά τη συντριβή, αλλά ενώ ακόμη αυτά στέκονταν όρθια, ότι το ένα δεν είναι καθόλου πολυτιμότερο από το άλλο. Πρόσεξε ότι και στην όψη και στον χρόνο και στην ποιότητα αυτά είναι καλύτερα από εκείνα. Διότι για τον λόγο αυτόν και ο Θεός δημιούργησε τον χρυσό από το χώμα, για να μην φανταστείς τίποτα το σπουδαίο για αυτόν. Και για ποιον λόγο ονομάζει τη δική του βασιλεία χρυσή, των Περσών αργυρή, των Μακεδόνων χάλκινη και των Ρωμαίων σιδερένια και πήλινη; Πρόσεξε πόσο κατάλληλα είναι τα υλικά. Διότι ο χρυσός από τη μια είναι ενδεικτικός του πλούτου, αλλά από την άλλη είναι αδύναμος, και περισσότερο κατάλληλος για απάτη, για στολισμό και για επίδειξη. Έτσι ήταν και εκείνη η βασιλεία του βαρβάρου. Υπήρχε πάρα πολύς χρυσός σε αυτόν και στους βαρβάρους, επειδή λέγεται ότι και εκεί υπάρχουν μεταλλεύματα. Διότι και από τους Σήρες προέρχεται πολύς πλούτος, αλλά είναι άχρηστος.

Γι' αυτόν τον λόγο είναι θεμέλιο και ρίζα της αμπέλου. Διότι, «εγώ είμαι η άμπελος, εσείς τα κλήματα». Αυτό είναι το ενύπνιο, λέει, και την ερμηνεία του θα την αναφέρουμε ενώπιον του βασιλιά. Εσύ είσαι βασιλιάς των βασιλιάδων. Σε εσένα ο Θεός του ουρανού έδωσε βασιλεία ισχυρή και κραταιά και έντιμη σε κάθε τόπο όπου κατοικούν οι υιοί των ανθρώπων· τα θηρία του αγρού και τα πετεινά του ουρανού τα παρέδωσε στο χέρι σου, και σε κατέστησε κύριο όλων. Όταν απέδειξε τη δύναμη του Θεού, τότε με παρρησία του κηρύττει και το μήνυμα. Και δες με πόση φιλοφρόνηση εισάγει τον λόγο, και με πόση τιμή. Εσύ, λέει, είσαι βασιλιάς των βασιλιάδων. Σε εσένα ο Θεός του ουρανού έδωσε βασιλεία ισχυρή και κραταιά και έντιμη σε κάθε τόπο όπου κατοικούν οι υιοί των ανθρώπων· τα θηρία του αγρού και τα πετεινά του ουρανού τα παρέδωσε στο χέρι σου. Δεν εξουσιάζεις μόνο τους συνανθρώπους σου, αλλά και την έρημο, και τα πλάσματα που πετούν πάνω από το κεφάλι σου. Δες πώς υπέδειξε εκείνη τη δωρεά του Θεού που δόθηκε εξαρχής: «Και να εξουσιάζετε τα ψάρια της θάλασσας και τα πετεινά του ουρανού»· για να μάθεις ότι Αυτός είναι ο δημιουργός και της ερήμου, ότι είναι ποιητής και των άγριων θηρίων, και όχι μόνο των ήμερων ζώων.

Εκείνος έλαβε τον ουρανό, και σε εσένα έδωσε τη γη. Διότι, ό,τι είναι Εκείνος εκεί, αυτό είσαι εσύ πάνω στη γη, ανώτερος από όλους, άρχοντας όλων, κεφαλή όλων. Και από τα επίγεια, σε εσένα έδωσε τα περισσότερα, καθιστώντας σε κεφαλή και αναδεικνύοντας τη βασιλεία σου χρυσή, από καθαρό χρυσό. Εσύ είσαι η χρυσή κεφαλή. Και μετά από εσένα θα εγερθεί άλλη βασιλεία, κατώτερή σου, η οποία είναι ο άργυρος· και τρίτη βασιλεία, η οποία είναι ο χαλκός, η οποία θα κυριεύσει όλη τη γη.

Πού λοιπόν θα αποδώσουμε τα κηρύγματα των προφητών; Όχι στο πρόσωπό σου, εάν βέβαια θελήσουμε να καταδείξουμε ότι αυτά είναι αληθινά; Διότι ποιος είναι ο Δαυιτικός πόκος, πάνω στον οποίο ο Υιός του Βασιλέως των συμπάντων Θεού, ο συνάναρχος και συμβασιλεύων με τον δικό Του Γεννήτορα, κατέβηκε σαν βροχή; Δεν είσαι ολοφάνερα εσύ; Και ποια είναι η Παρθένος, για την οποία ο Ησαΐας προφητικά προανήγγειλε ότι θα συλλάβει στη μήτρα της και θα γεννήσει Υιό, τον Θεό που είναι μαζί μας, δηλαδή Αυτόν που και μετά την ενανθρώπησή Του παρέμεινε Θεός; Και ποιο είναι το όρος του Δανιήλ, από το οποίο αποκόπηκε ο ακρογωνιαίος λίθος, ο Χριστός, χωρίς να υποστεί επέμβαση από ανθρώπινο εργαλείο; Δεν είσαι εσύ, που κυοφόρησες ασπόρως και παρέμεινες πάλι παρθένος; Ας έλθει ο θειότατος Ιεζεκιήλ και ας καταδείξει την κλεισμένη πύλη, από την οποία πέρασε ο Κύριος χωρίς να ανοιχθεί, όπως ακριβώς προανήγγειλε προφητικά· ας καταδείξει την εκπλήρωση των λόγων του. Εσένα οπωσδήποτε θα υποδείξει, την οποία αφού διήλθε ο επί πάντων Θεός και έλαβε σάρκα, δεν άνοιξε την πύλη της παρθενίας· διότι η σφραγίδα παραμένει όντως παντοτινή.