Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 2:42

Και το θηρίο που είδα ήταν όμοιο με λεοπάρδαλη, και τα πόδια του σαν της αρκούδας, και το στόμα του σαν στόμα λιονταριού. Δια μεν της λεοπαρδάλεως σημαίνεται η βασιλεία των Ελλήνων, δια δε της αρκούδας των Περσών, και δια του λέοντος των Βαβυλωνίων, των οποίων θα επικρατήσει ο Αντίχριστος, ο οποίος θα έλθει ως βασιλιάς των Ρωμαίων και θα καταλύσει την εξουσία τους, όταν δει τα πήλινα δάχτυλα των ποδιών, μέσω των οποίων δηλώνεται η ασθενής και εύθραυστη διαίρεση της βασιλείας σε δέκα μέρη.

Φλογοφόρε λαβίδα, την οποία ο μέγας μεταξύ των προφητών Ησαΐας είδε· όρος κατάσκιο από αρετές, το οποίο προείδε ο Αββακούμ· αλατόμητο όρος του Δανιήλ· πύλη του Ιεζεκιήλ που βλέπει προς τα ανατολικά· αγιότατε παράδεισε της Εδέμ· ζωηφόρο ξύλο που φέρει τον ωραιότατο και γλυκύτατο καρπό· εύοσμο μήλο, γλυκύπνοο ρόδο, αμάραντο άνθος, λευκότατο κρίνο, εσφραγισμένο βιβλίο, το οποίο κανείς δεν δύναται να αναγνώσει· άγραφε τύπε της παρθενίας, τίμιο όραμα των Προφητών, θεοποίκιλτη στολή, θεοΰφαντη πορφύρα· σαφέστατο πλήρωμα κάθε προφητείας, ασίγητο στόμα των Αποστόλων, ανίκητο θάρρος των αθλοφόρων, στήριγμα των βασιλέων, καύχημα των ιερέων, συγχώρεση όσων σφάλλουν, ικεσία προς τον δίκαιο Κριτή, ανάσταση των πεπτωκότων, κοσμοπόθητη ανάπλαση της δικής μου ψυχής και του σώματος.

Θεωρώ ότι αυτά δεν διαφέρουν σε τίποτα από το όραμα του προφήτη. Διότι, όπως ακριβώς ο προφήτης έβλεπε «θάλασσα μεγάλη», έτσι και ο βασιλιάς «εικόνα πελώρια». Και πάλι, όπως ο προφήτης έβλεπε «τέσσερα θηρία», τα οποία ερμηνεύοντας τα ανήγαγε σε τέσσερις βασιλείες, έτσι και ο βασιλιάς υπονοούσε τις τέσσερις βασιλείες μέσω του χρυσού, του αργύρου, του χαλκού και του σιδήρου. Και έπειτα, όπως ο προφήτης έβλεπε τη διαίρεση των δέκα κεράτων του τελευταίου θηρίου, και τρία κέρατα να συντρίβονται από ένα, έτσι ομοίως και ο βασιλιάς παρατηρούσε στα τελευταία μέρη της εικόνας «ένα μέρος σιδερένιο και ένα μέρος πήλινο». Και επιπλέον αυτών, όπως ο προφήτης, μετά το όραμα των τεσσάρων βασιλειών, έβλεπε τον Υιό του ανθρώπου να έχει λάβει την «αρχή», την «εξουσία» και τη «βασιλεία» επί πάντων, έτσι και ο βασιλιάς έβλεπε λίθο να συντρίβει ολόκληρη την εικόνα, να γίνεται «όρος μεγάλο» και να γεμίζει ολόκληρη τη γη. Και οι δύο, λοιπόν, βλέπουν αυτά τα οράματα σχετικά με τη σύσταση του ανθρώπινου βίου.

Το να λέει όμως «τέσσερα φτερά πτηνού και τέσσερα κεφάλια στο θηρίο» δίδαξε σαφέστατα πώς διαμελίστηκε σε τέσσερα μέρη η βασιλεία του Αλεξάνδρου. Διότι, λέγοντας τέσσερα κεφάλια, υπέδειξε τους τέσσερις βασιλείς που αναδείχθηκαν από αυτήν. Διότι πεθαίνοντας ο Αλέξανδρος διαίρεσε τη βασιλεία του σε τέσσερα μέρη. Έπειτα, λέει, «ένα τέταρτο θηρίο φοβερό και εκπληκτικό· τα δόντια του ήταν σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα». Ποιοι είναι αυτοί παρά οι Ρωμαίοι; Το οποίο είναι ο σίδηρος, η νυν παρούσα βασιλεία. «Διότι οι κνήμες της», λέει, «ήταν σιδερένιες». Μετά από αυτό, τι απομένει, αγαπητέ, παρά τα πέλματα των ποδιών της εικόνας, στα οποία «ένα μέρος είναι σιδερένιο και ένα άλλο μέρος πήλινο, αναμεμειγμένα μεταξύ τους». Μυστικώς δήλωσε μέσω των δακτύλων των ποδιών τους δέκα βασιλείς που θα εγερθούν από αυτήν, όπως λέει ο Δανιήλ: «Παρατηρούσα προσεκτικά το θηρίο, και ιδού, είχε δέκα κέρατα πίσω του, ανάμεσα στα οποία θα αναβλαστήσει ένα άλλο μικρό σαν παραφυάδα, και θα ξεριζώσει τρία από τα προηγούμενα». Αυτό αποδεικνύεται ότι δεν είναι άλλος παρά ο Αντίχριστος που θα εγερθεί, ο οποίος θα αναστήσει τη βασιλεία των Ιουδαίων. Λέγοντας δε ότι τρία κέρατα θα ξεριζωθούν από αυτόν, υποδεικνύει τους τρεις βασιλείς της Αιγύπτου, των Λιβύων και των Αιθιόπων, τους οποίους θα εξοντώσει σε πολεμική παράταξη, ο οποίος, αφού επικρατήσει έναντι όλων, όντας δεινός και ωμός τύραννος, θα προκαλέσει θλίψη και διωγμό εναντίον των αγίων, επαιρόμενος εναντίον τους.

Αφού λοιπόν πρόκειται να συμβούν αυτά, και τα δέκα δάχτυλα της εικόνας να καταλήξουν σε δημοκρατίες, και τα δέκα κέρατα του θηρίου να μοιραστούν σε δέκα βασιλιάδες, ας δούμε πιο καθαρά τα προκείμενα και ας τα κατανοήσουμε ολοφάνερα. Η χρυσή κεφαλή της εικόνας, η λέαινα, ήταν οι Βαβυλώνιοι. Οι ασημένιοι ώμοι και βραχίονες, η αρκούδα, οι Πέρσες και οι Μήδοι. Η χάλκινη κοιλιά και οι μηροί, η λεοπάρδαλη, οι Έλληνες που κυριάρχησαν από την εποχή του Αλεξάνδρου. Οι σιδερένιες κνήμες, το τρομακτικό και φοβερό θηρίο, οι Ρωμαίοι που κυριαρχούν τώρα. Τα πέλματα των ποδιών από πηλό και σίδερο, τα δέκα κέρατα, είναι εκείνα που πρόκειται να υπάρξουν. Το άλλο μικρό κέρατο που αναφύεται, είναι ο αντίχριστος ανάμεσά τους. Ο λίθος που πατάσσει την εικόνα και τη συντρίβει, ο οποίος γέμισε τη γη, είναι ο Χριστός που έρχεται από τους ουρανούς και επιφέρει την κρίση στον κόσμο.

Μετά από αυτά, λοιπόν, τι μας απομένει να ερμηνεύσουμε από όσα είδε ο προφήτης, παρά μόνο τα πέλματα των ποδιών της εικόνας, στα οποία το ένα μέρος ήταν σιδερένιο και το άλλο μέρος πήλινο, αναμειγμένα ταυτόχρονα και τα δύο σε ένα. Διότι με μυστικό τρόπο φανέρωσε μέσα από τα δέκα δάχτυλα των ποδιών της εικόνας τους δέκα βασιλείς που θα εγερθούν από αυτό, πράγμα που ερμήνευσε ο Δανιήλ. «Διότι παρατηρούσα το θηρίο», δηλαδή το τέταρτο, «και ιδού, είχε δέκα κέρατα πίσω του, ανάμεσα στα οποία ανέβηκε ένα άλλο κέρας σαν παραφυάδα, και τρία που υπήρχαν πριν από αυτό θα τα ξεριζώσει». Αυτό το κέρας που εμφανίζεται ως παραφυάδα, αποδείχθηκε ότι δεν είναι άλλος παρά ο αντίχριστος, ο οποίος πρόκειται να αναστήσει τη βασιλεία των Ιουδαίων. Τα δε τρία κέρατα, τα οποία πρόκειται να ξεριζωθούν από αυτόν, υποδεικνύουν τρεις βασιλείς, της Αιγύπτου, των Λιβύων και των Αιθιόπων, τους οποίους θα εξοντώσει σε πολεμική παράταξη. Και αφού κυριαρχήσει στα πάντα, όντας φοβερός τύραννος, θα προκαλέσει θλίψη και διωγμό στους αγίους, υψώνοντας τον εαυτό του εναντίον τους. Βλέπεις πώς ο Δανιήλ ερμήνευσε στον Ναβουχοδονόσορα την κυριαρχία των βασιλειών. Βλέπεις πώς φανέρωσε τη μορφή της εικόνας σε όλα τα πέρατα της γης. Έμαθες πώς μας προανήγγειλε την άνοδο των τεσσάρων θηρίων από τη θάλασσα. Απομένει, λοιπόν, να μην σας αποκρύψουμε τα όσα εν μέρει θα πραχθούν από τον αντίχριστο, αλλά όσο είναι εφικτό, μέσα από τους προφήτες και μέσα από τις Γραφές, να διακηρύξουμε την πλάνη του σε όλη τη γη και την άνομη έλευσή του.

Πώς λοιπόν να μην κατανοήσουμε όσα προφητεύτηκαν παλαιά στη Βαβυλώνα από τον Δανιήλ και εκπληρώνονται ακόμη και τώρα στον κόσμο; Διότι η εικόνα που φανερώθηκε εκείνο τον καιρό στον Ναβουχοδονόσορα περιείχε τον τύπο της βασιλείας όλου του κόσμου. Κατά τους καιρούς εκείνους βασίλευσαν τότε οι Βαβυλώνιοι, όντας η χρυσή κεφαλή της εικόνας. Έπειτα, μετά από αυτούς, κυριάρχησαν οι Πέρσες για διακόσια σαράντα πέντε χρόνια, ώστε να αποδεικνύεται ότι αυτοί είναι ο άργυρος. Μετά από αυτούς κυριάρχησαν οι Έλληνες, αρχής γενομένης από τον Αλέξανδρο τον Μακεδόνα, για τριακόσια χρόνια, ώστε αυτοί να είναι ο χαλκός. Μετά από αυτούς οι Ρωμαίοι, οι οποίοι αποτελούν τις σιδερένιες κνήμες της εικόνας, όντας ισχυροί όπως ο σίδηρος. Έπειτα τα δάχτυλα των ποδιών, για να φανούν οι κατά τόπους δημοκρατίες που πρόκειται να υπάρξουν, οι οποίες διαιρούνται στους δέκα δακτύλους της εικόνας, στους οποίους θα είναι «ο σίδηρος αναμειγμένος με τον πηλό».

Και τα δάχτυλα των ποδιών που ήταν κατά ένα μέρος σιδερένια και κατά ένα μέρος πήλινα, υποδηλώνουν ότι ένα μέρος της βασιλείας θα είναι ισχυρό και ένα μέρος της θα είναι εύθραυστο. Και το ότι είδες τον σίδηρο αναμειγμένο με τον πηλό, σημαίνει ότι θα αναμειχθούν μεταξύ τους μέσω του σπέρματος των ανθρώπων, αλλά δεν θα παραμείνουν προσκολλημένοι ο ένας με τον άλλον, όπως ακριβώς ο σίδηρος δεν αναμειγνύεται με τον πηλό. Πότε συνέβη αυτό επί των Ρωμαίων;

Πού λοιπόν θα αποδώσουμε τα κηρύγματα των προφητών; Όχι στο πρόσωπό σου, εάν βέβαια θελήσουμε να καταδείξουμε ότι αυτά είναι αληθινά; Διότι ποιος είναι ο Δαυιτικός πόκος, πάνω στον οποίο ο Υιός του Βασιλέως των συμπάντων Θεού, ο συνάναρχος και συμβασιλεύων με τον δικό Του Γεννήτορα, κατέβηκε σαν βροχή; Δεν είσαι ολοφάνερα εσύ; Και ποια είναι η Παρθένος, για την οποία ο Ησαΐας προφητικά προανήγγειλε ότι θα συλλάβει στη μήτρα της και θα γεννήσει Υιό, τον Θεό που είναι μαζί μας, δηλαδή Αυτόν που και μετά την ενανθρώπησή Του παρέμεινε Θεός; Και ποιο είναι το όρος του Δανιήλ, από το οποίο αποκόπηκε ο ακρογωνιαίος λίθος, ο Χριστός, χωρίς να υποστεί επέμβαση από ανθρώπινο εργαλείο; Δεν είσαι εσύ, που κυοφόρησες ασπόρως και παρέμεινες πάλι παρθένος; Ας έλθει ο θειότατος Ιεζεκιήλ και ας καταδείξει την κλεισμένη πύλη, από την οποία πέρασε ο Κύριος χωρίς να ανοιχθεί, όπως ακριβώς προανήγγειλε προφητικά· ας καταδείξει την εκπλήρωση των λόγων του. Εσένα οπωσδήποτε θα υποδείξει, την οποία αφού διήλθε ο επί πάντων Θεός και έλαβε σάρκα, δεν άνοιξε την πύλη της παρθενίας· διότι η σφραγίδα παραμένει όντως παντοτινή.