Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 2:44

Και αν λες, ω Ιουδαίε, ότι ακόμη δεν έχει έλθει ο Χριστός, αλλά πρόκειται να έλθει προς τα έσχατα του χρόνου, τότε τι απομένει να κάνει, όταν πλέον οι καιροί αφανίζονται; Ίσως όμως πεις ότι έρχεται για να ανακτήσει όσα εξαφανίζονται, δηλαδή τα έθνη των Ιουδαίων. Και πώς στέκει αυτό, να ξανακτίζει εκείνα που με τη δική του προσταγή και βουλή αφανίζονται; Τόσο αστήρικτη είναι μια τέτοια διήγηση. Διότι πουθενά δεν έχει λεχθεί ότι, μετά την κατάλυση αυτού του κόσμου, θα εγερθεί πάλι κάποια άλλη τέτοια αποκατάσταση των Ιουδαίων. Αυτό όμως σας το λέγει ο προφήτης: «Θα σας στείλω τον Ηλία τον Θεσβίτη, πριν έλθει η μεγάλη ημέρα του Κυρίου, μήπως, όταν έλθω, πατάξω ολοκληρωτικά τη γη». Αν λοιπόν εκείνος που εσείς προσδοκάτε ως Χριστό είναι ο Ηλίας, ο οποίος δεν έρχεται για να ανακτήσει, αλλά για να πατάξει, τότε σκεφθείτε πώς δεν ονομάζεται Χριστός αλλά Ηλίας· και δεν γεννιέται από τη Βηθλεέμ, όπως σας ανήγγειλε ο προφήτης, αλλά προέρχεται από τις Θεσβές, αφού από εκεί έχει γεννηθεί. Διότι εκείνος που είπε «Θα σας στείλω τον Ηλία» είναι άλλος από εκείνον που αποστέλλεται· και το ότι είπε «μήπως, όταν έλθω, πατάξω ολοκληρωτικά τη γη», δείχνει πρώτα μέσω εκείνου, δηλαδή του Ηλία, τη μαρτυρία αυτή, και τότε αναιρεί ολόκληρο το παρόν οικοδόμημα, δηλαδή πραγματοποιεί τη συντέλεια. Τι όφελος λοιπόν απομένει για τον Χριστό να γεννηθεί τότε; Σε ποιον θα αρέσει ή σε τι θα χρησιμεύσει, αφού θα έχει ήδη γίνει η συντέλεια; Και βέβαια άλλος είναι ο Χριστός και άλλος ο Ηλίας. Διότι ο προφήτης Δανιήλ τον είδε ως λίθο μπροστά στον βασιλιά των Βαβυλωνίων, και αυτός ο λίθος έγινε όρος μεγάλο. Λέγει δηλαδή: «Και στις ημέρες εκείνων των βασιλέων ο Θεός θα αναστήσει βασιλεία που δεν θα φθαρεί ποτέ· και αυτή», λέγει, «θα μείνει στους αιώνες»· και ακόμη: «Ο βασιλιάς είδε ότι από το όρος αποκόπηκε λίθος χωρίς χέρια και χτύπησε την εικόνα· και ο λίθος έγινε όρος μεγάλο και γέμισε όλη τη γη». Και ομιλεί για τέσσερις βασιλείς: τις ένδοξες και επιφανείς βασιλείες των Βαβυλωνίων, των Μήδων, και ως τρίτη τη ληστρική και παράτολμη Μακεδονική του Αλεξάνδρου, δηλαδή των Ελλήνων. Αυτές είναι οι τρεις ισχυρές· και με αυτές συναριθμείται και η τέταρτη, αυτή η θρασεία. Ύστερα από αυτές τις βασιλείες ανέβηκε αυτή εδώ, δηλαδή η βασιλεία του Χριστού, την οποία ο Δανιήλ ονόμασε άφθαρτη και αδιάδοχη. Και αν πεις ότι είναι η σιδηρά βασιλεία του Αυγούστου Καίσαρα, τότε ποιον καταλέπτυνε ή ποιον δάμασε η βασιλεία του Αυγούστου και των λοιπών βασιλέων, οι οποίοι και νίκησαν και νικήθηκαν; Διότι, αν μεν νίκησαν εσάς τους Ιουδαίους και πολλά άλλα έθνη, όμως πάλι ηττήθηκαν· και η εξουσία του Αυγούστου Καίσαρα παρήλθε. Η δε βασιλεία του Χριστού δεν θα έχει τέλος στον αιώνα. Διότι εκείνο που καταλεπτύνει μένει αήττητο, αδάμαστο και αδιάδοχο· και αυτό είναι το όνομα και η βασιλεία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, καθώς και η πίστη μας σε Αυτόν. Πόσοι Έλληνες και κακόδοξοι βασιλείς και έθνη πολέμησαν την πίστη μας, των Χριστιανών, και δεν μπόρεσαν να τη σβήσουν! Εκείνοι όμως αφανίσθηκαν και παρήλθαν, ενώ αυτή κάθε μέρα λάμπει και πλαταίνει. Και αν θέλεις να μάθεις με ακρίβεια τον καιρό του «στις ημέρες εκείνες ο Θεός θα αναστήσει βασιλεία», να το εννοήσεις ως βασιλεία που φανερώθηκε ανάμεσα σε εκείνες τις τέσσερις βασιλείες που δηλώθηκαν· διότι αργότερα δεν θα βρεθεί. Όπως ακριβώς οι πατέρες σας, κρατώντας την προσδοκία που είχε ήδη παρέλθει, έχασαν αυτή την ευκαιρία, έτσι και εσείς. Αν λοιπόν πιστεύετε ότι υπάρχει Χριστός, από εδώ να τον αναζητήσετε· διότι αργότερα δεν βρίσκεται.

Μία εικόνα, της οποίας η όψη ήταν υπερβολικά λαμπρή· το θέαμά της ήταν φοβερό· η κεφαλή της από καθαρό χρυσό, τα χέρια, το στήθος και οι βραχίονές της ασημένιοι· η κοιλιά και οι μηροί χάλκινοι· οι κνήμες σιδερένιες· τα πόδια της κατά ένα μέρος σιδερένια και κατά ένα μέρος πήλινα. Την έβλεπε, μέχρι που αποκόπηκε ένας λίθος από ένα όρος χωρίς να τον αγγίξουν χέρια· και χτύπησε την εικόνα στα σιδερένια και πήλινα πόδια της και τα συνέτριψε ολοσχερώς. Τότε συνετρίβησαν όλα μαζί, ο πηλός, ο σίδηρος και ο χαλκός, το ασήμι και ο χρυσός· και έγιναν σαν σκόνη από καλοκαιρινό αλώνι. Και τα παρέσυρε η σφοδρότητα του ανέμου και δεν βρέθηκε τόπος για αυτά. Και ο λίθος που χτύπησε την εικόνα έγινε μεγάλο όρος και γέμισε ολόκληρη τη γη. Αυτό λοιπόν είναι το ενύπνιο του βασιλιά· και ο Δανιήλ ερμηνεύει το ενύπνιο· εξηγώντας δε την ποικιλόμορφη εικόνα, μιλούσε για διάφορες βασιλείες, και για τον λίθο ως μία βασιλεία, η οποία δεν θα φθαρεί στους αιώνες.

Απαντώντας σε αυτούς, λέμε ότι πρέπει να προσέξουμε με ιδιαίτερη προσοχή ότι, όταν ο άγγελος είπε: «Και θα του δώσει ο Κύριος τον θρόνο του Δαβίδ», δεν επισήμανε ότι τον δίνει για να τον στηρίξει ή να τον εδραιώσει· αλλά λέγει απολύτως: «και θα δώσει». Από αυτό, λοιπόν, πρέπει να επιλύσουμε την απορία με βάση τα όσα έχουν πραγματοποιηθεί στην πράξη: ότι δηλαδή το «θα δώσει» έχει λεχθεί προκειμένου να μεταφερθεί αυτός ο θρόνος, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Χριστός έλεγε προς τους Ιουδαίους ερμηνεύοντάς το: «Γι' αυτό θα αφαιρεθεί από εσάς η βασιλεία, και θα δοθεί σε έθνος που παράγει τους καρπούς της». Επομένως, αφού ο Χριστός έλαβε τον θρόνο του Δαβίδ, τον μετέφερε και τον έδωσε στους αγίους βασιλείς των Χριστιανών, στρέφοντάς τους ενάντια στον οίκο του Ιακώβ· και αφού τον παρέδωσε σε ονειδισμό και σε διαρπαγή, βασιλεύει ανάμεσα στους Χριστιανούς εις τους αιώνας, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος· διότι ούτε πρόκειται να παραχωρηθεί σε άλλο λαό, σύμφωνα με τα οράματα του προφήτη Δανιήλ· αλλά ανακηρύσσουν ότι ο Χριστός είναι βασιλιάς, και ότι αυτός παραμένει διαρκής μέχρι τη δεύτερη παρουσία του, κατά την οποία, όταν έλθει, παραμένει βασιλιάς στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.

Διότι, σαν να ήταν κατά κάποιον τρόπο η βασιλεία του Θεού κατεχόμενη από άλλους και αφού την απέσπασε από εκείνους που είχαν παρεισφρήσει στο μεταξύ, ο Υιός την προσέφερε και την παρέδωσε στον Πατέρα, χωρίς βέβαια να παραμένει ο ίδιος εκτός της βασιλείας. Διότι θα συμβασιλεύει οπωσδήποτε μαζί με τον δικό Του Γεννήτορα, του οποίου όντας ζωντανή και ενυπόστατη δύναμη, ευλόγως θα νοούνταν ότι ενήργησε όλα αυτά. Το ότι δε η βασιλεία του Χριστού είναι ατελεύτητη, ακόμη και αν λέγεται ότι την έλαβε κατά την ανθρώπινη φύση Του, θα μπορούσε να το διαπιστώσει κανείς και από όσα μας έχει γράψει ο θείος Δανιήλ, ο οποίος έβλεπε ήδη κατά κάποιον τρόπο τον Μονογενή σε ανθρώπινη μορφή και σχήμα. Είπε δε τα εξής: «Και κατά τις ημέρες των βασιλέων εκείνων, ο Θεός του ουρανού θα αναστήσει μια βασιλεία, η οποία δεν θα καταστραφεί στους αιώνες, και η βασιλεία Του δεν θα παραχωρηθεί σε άλλον λαό. Θα συντρίψει και θα εκμηδενίσει όλες τις βασιλείες, και αυτή θα παραμείνει στους αιώνες.» Και πάλι: «Έβλεπα, λέει, σε όραμα της νύκτας, και ιδού, με τα σύννεφα του ουρανού ερχόταν κάποιος σαν Υιός ανθρώπου, και έφθασε έως τον Παλαιό των ημερών, και οδηγήθηκε ενώπιόν Του, και Του δόθηκε η εξουσία και η τιμή και η βασιλεία· και όλοι οι λαοί, οι φυλές, οι γλώσσες θα Τον δουλεύσουν. Η εξουσία Του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία Του δεν θα καταστραφεί.» Β. Σαφής και αδιαμφισβήτητη είναι η βεβαιότητα των όσων ειπώθηκαν.

Αλλά ζητάς πάλι και άλλη μαρτυρία για τον χρόνο; Ο Κύριος είπε προς εμένα: «Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα». Και μετά από λίγο λέει: «Θα τους ποιμάνεις με ράβδο σιδερένια». Έχει ειπωθεί από εμένα και προηγουμένως ότι σιδερένια ράβδος ονομάζεται σαφώς η βασιλεία των Ρωμαίων. Σχετικά με αυτήν, ας υπενθυμίσουμε ακόμη αυτό που υπολείπεται από τον Δανιήλ. Διότι, διηγούμενος και ερμηνεύοντας στον Ναβουχοδονόσορα την εικόνα του ανδριάντα, αναφέρει και όλη την οπτασία σχετικά με αυτόν, και ότι ένας λίθος που αποκόπηκε από το όρος χωρίς ανθρώπινα χέρια, ο οποίος δεν δημιουργήθηκε από ανθρώπινη κατασκευή, θα κυριαρχήσει σε ολόκληρη την οικουμένη. Και σαφέστατα λέει τα εξής: «Και κατά τις ημέρες των βασιλειών εκείνων, ο Θεός του ουρανού θα αναδείξει μια βασιλεία η οποία δεν θα καταστραφεί ποτέ εις τον αιώνα, και η βασιλεία του δεν θα παραδοθεί σε άλλον λαό».

Έχεις κάτι παρόμοιο και στην ερμηνεία του λίθου που αποκόπηκε από το όρος χωρίς ανθρώπινα χέρια, ο οποίος είναι ο Χριστός κατά τη σάρκα. Και η βασιλεία του δεν θα αφεθεί σε άλλον λαό. Και ο Δαβίδ άλλοτε μεν λέει: Ο θρόνος σου, Θεέ, είναι εις τον αιώνα του αιώνος, άλλοτε δε: Εσύ, Κύριε, κατ' αρχάς θεμελίωσες τη γη, και τα εξής: αυτοί θα χαθούν, εσύ όμως παραμένεις. Και τα εξής: Εσύ όμως είσαι ο ίδιος και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν. Αυτά ο Παύλος τα ερμήνευσε ότι αναφέρονται στον Υιό.

Φλογοφόρε λαβίδα, την οποία ο μέγας μεταξύ των προφητών Ησαΐας είδε· όρος κατάσκιο από αρετές, το οποίο προείδε ο Αββακούμ· αλατόμητο όρος του Δανιήλ· πύλη του Ιεζεκιήλ που βλέπει προς τα ανατολικά· αγιότατε παράδεισε της Εδέμ· ζωηφόρο ξύλο που φέρει τον ωραιότατο και γλυκύτατο καρπό· εύοσμο μήλο, γλυκύπνοο ρόδο, αμάραντο άνθος, λευκότατο κρίνο, εσφραγισμένο βιβλίο, το οποίο κανείς δεν δύναται να αναγνώσει· άγραφε τύπε της παρθενίας, τίμιο όραμα των Προφητών, θεοποίκιλτη στολή, θεοΰφαντη πορφύρα· σαφέστατο πλήρωμα κάθε προφητείας, ασίγητο στόμα των Αποστόλων, ανίκητο θάρρος των αθλοφόρων, στήριγμα των βασιλέων, καύχημα των ιερέων, συγχώρεση όσων σφάλλουν, ικεσία προς τον δίκαιο Κριτή, ανάσταση των πεπτωκότων, κοσμοπόθητη ανάπλαση της δικής μου ψυχής και του σώματος.

Και ο Δαβίδ στον 〈μθ〉 ψαλμό λέγει: Ο Θεός μας (έρχεται) και δεν θα σιωπήσει· πυρ θα καίει ενώπιόν του και γύρω του σφοδρή καταιγίδα. 〈ρα〉 Ότι το σημείο του Χριστού θα είναι φανερό — ο Ησαΐας λέγει: Τότε θα φανεί το σημείο του Υιού του Ανθρώπου, και αφού συγκεντρώσει (τα πλήθη) δεν θα κρίνει σύμφωνα με τα φαινόμενα ούτε θα ελέγξει σύμφωνα με τα λεγόμενα. 〈ρβ〉 Ότι η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος — ο Δανιήλ λέγει: Η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί και δεν θα μεταβιβαστεί σε άλλον λαό.

Ψ. Από τον Δανιήλ. ΜΒʹ. Ο Δανιήλ είναι αυτός που λέει: Και κατά τους χρόνους των βασιλέων εκείνων, ο Θεός του ουρανού θα αναδείξει μια άλλη βασιλεία, η οποία θα παραμείνει στους αιώνες και δεν θα φθαρεί, και αυτή η βασιλεία δεν θα μεταβιβαστεί σε άλλο έθνος, αλλά θα πατάξει και θα αφανίσει όλες τις βασιλείες, και η ίδια θα σταθεί αιώνια, όπως ακριβώς είδες λίθο να αποκόπτεται από το όρος χωρίς τη μεσολάβηση χειρών, και συνέτριψε τον πηλό, τον σίδηρο, τον χαλκό, τον άργυρο και τον χρυσό. Και αυτά φανερώνονται για τη βασιλεία του Χριστού, η οποία πρόκειται να έλθει κατά τη συντέλεια των αιώνων· διότι ο λίθος, που αποκόπηκε από το όρος χωρίς ανθρώπινα χέρια, αποτελεί σύμβολο του Λόγου του Θεού, ο οποίος και σε άλλες προφητείες ονομάζεται λίθος, όπως στο: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο ακρογωνιαίο, εκλεκτό, έντιμο»· και, «λίθον τον οποίο αποδοκίμασαν οι οικοδομούντες, αυτός έγινε κεφαλή γωνίας». Γι' αυτόν, λοιπόν, αναφέρει ο παρών λόγος ότι, αφού καθαιρέσει και συντρίψει τις βασιλείες του κόσμου και τις αρχές και τις εξουσίες και τους κοσμοκράτορες, θα κατέχει τη βασιλεία των αγίων εις τον αιώνα.

Τι λοιπόν; Εξαιτίας αυτών πρέπει να αθετηθεί το θείο και απροσπέλαστο ύψος που από την άλλη πλευρά μαρτυρείται για τον Υιό, ότι δηλαδή «εν αρχή ην», «και προς τον Θεόν ην, και Θεός ην», και «προ όλων των βουνών γεννάται», και «πριν από τον ήλιο διαμένει το όνομά του», και «αυτός είναι ο Θεός και δεν θα λογαριαστεί άλλος δίπλα του», διότι αυτός είναι εκείνος που «μετά από αυτά συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», και ότι αυτός και ο Πατέρας είναι ένα, και αυτός είναι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε αυτόν, και «εκείνος που έχει δει αυτόν έχει δει τον Πατέρα», και «μαζί του είναι η εξουσία την ημέρα της δυνάμεώς του», «και θα κυριαρχήσει μέχρι να εκλείψει η σελήνη», και «σε αυτόν θα κάμψει κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων», και «η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια», και «δεν θα παραδοθεί σε άλλον βασιλιά»;

Μετά από αυτά, τι λέει ο Δανιήλ; «Αποκόπηκε ένας λίθος χωρίς ανθρώπινα χέρια και χτύπησε την εικόνα». Εφόσον λοιπόν ο σίδηρος αναμείχθηκε με τον πηλό και προχώρησε μέχρι τα άκρα των δακτύλων, και οι άνθρωποι έγιναν ασύμφωνοι μεταξύ τους, τι άλλο πρέπει να περιμένουμε πλέον, παρά τον Χριστό να έρχεται από τους ουρανούς, ως «λίθο που αποκόπτεται από το όρος», για να καταργήσει τις βασιλείες τούτου του κόσμου και να αναστήσει την επουράνια βασιλεία των αγίων, «η οποία εις τους αιώνες δεν θα καταστραφεί», γινόμενος ο ίδιος «όρος» και πόλη των αγίων που θα γεμίσει «ολόκληρη τη γη». Και για τον λόγο αυτό, ο μακάριος Δανιήλ είπε: και «μετά το τέλος εκείνων των ημερών θα αναστήσει ο Θεός του ουρανού μια βασιλεία, η οποία εις τους αιώνες δεν θα καταστραφεί, και η βασιλεία του δεν θα αφεθεί σε άλλον λαό». Για να μην δυσπιστήσει λοιπόν κανείς στα λεγόμενα, αναρωτώμενος «αν άραγε αυτά θα γίνουν όντως ή όχι», ο προφήτης τα επισφράγισε λέγοντας: «και το όνειρο είναι αληθινό και η ερμηνεία του αξιόπιστη». «Κατά το δέκατο όγδοο έτος ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ κατασκεύασε μια χρυσή εικόνα, με ύψος εξήντα πήχεις και πλάτος έξι πήχεις, και την έστησε στην πεδιάδα Δεειρά, στη χώρα της Βαβυλώνας. Και έστειλε να συγκεντρώσουν τους υπάτους, τους στρατηγούς και τους τοπάρχες, τους ηγεμόνες και τους άρχοντες, και εκείνους που είχαν εξουσία, και όλους τους αξιωματούχους των χωρών, για να έρθουν στα εγκαίνια της εικόνας που έστησε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ».

Διότι ο ίδιος είναι τέλειος Θεός και άνθρωπος. «Σε αυτόν, λοιπόν, δόθηκε η αρχή και η τιμή και η εξουσία και η βασιλεία» κατά την οικονομία της σαρκώσεως. «Και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον υπηρετήσουν, διότι η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει ούτε θα φθαρεί», και «η βασιλεία του δεν θα δοθεί σε άλλον λαό».

Αυτοί λοιπόν οι μάγοι, καταγόμενοι από το γένος του προφήτη Βαλαάμ, ακολουθώντας τα βιβλία και τις προφητείες του, και έχοντας κατανοήσει ότι, όταν θα ανατείλει άστρο, τότε θα εγερθεί και ο άνθρωπος, δηλαδή ο Βασιλεύς των Ιουδαίων, ο οποίος όχι μόνο θα συντρίψει τους αρχηγούς του Μωάβ, αλλά και θα καταθρυμματίσει και θα λικμήσει όλες τις βασιλείες του διαβόλου σύμφωνα με τον Δανιήλ, παρατηρούσαν τον καιρό· και βλέποντας το άστρο να ανατέλλει, ξένο και παράδοξο σε σχέση με τα υπόλοιπα, κατάλαβαν ότι αυτό ήταν το προφητευμένο από παλιά, και αφού το ακολούθησαν και βρήκαν τον τεχθέντα, χάρηκαν, διαπιστώνοντας την εκπλήρωση όσων είχαν προφητευθεί. Εσύ δε, ακροατή, να κατανοήσεις ότι οι μάγοι αποτελούν τύπους των εθνών που επέστρεψαν από την ασέβεια της πλάνης, τα οποία δεν οδηγούνταν από το τέλειο φως, αλλά από ένα απαύγασμα φωτός μέσω του Ιωάννη, ως άλλου αστέρα, οδηγούμενα προς τον τεχθέντα εν σαρκί Χριστό. Διότι, πρόσεξέ μου και το άστρο, που έφτασε μέχρι το παιδίο και σταμάτησε την πορεία του. Επειδή και ο Ιωάννης, δίκην αστέρος, αφού εξέπεμψε φως με το κήρυγμά του και υπέδειξε τον Χριστό λέγοντας: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου», σταμάτησε την πορεία του· διότι είπε: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι». Και ερχόμενοι οι μάγοι, λέει, βρήκαν το παιδίον και τη μητέρα· και αφού έπεσαν στο έδαφος, τον προσκύνησαν.

Βλέπεις ότι και βασιλείες έγιναν τέτοιες; Δεν προέρχονταν όλοι από βασιλικό γένος, και εξάλλου πολλοί διέκειντο με απιστία. Και κατά τις ημέρες των βασιλέων εκείνων, ο Θεός του ουρανού θα αναστήσει μια βασιλεία, η οποία δεν θα καταστραφεί στους αιώνες· και η βασιλεία Του δεν θα αφεθεί σε άλλον λαό· θα θρυμματίσει και θα διασκορπίσει όλες τις βασιλείες, και αυτή θα σταθεί στους αιώνες. Φέρε μου εδώ τους Ιουδαίους.

Τι θα μπορούσαν να πουν για αυτήν την προφητεία; Διότι βέβαια δεν είναι θεμιτό να πούμε αυτά για ανθρώπινη εξουσία, ότι δηλαδή η βασιλεία θα είναι ατελεύτητη, αλλά είναι φυσικό να υπάρχει κάποιος για τον οποίο έχουν λεχθεί αυτά. Εάν όμως έλεγες ότι έχουν ειπωθεί για τον Πατέρα, άκουσε τι λέει: «Στις ημέρες εκείνων των βασιλέων», των Ρωμαίων προφανώς. Εάν πάλι έλεγαν: Και πώς συνέτριψε τον χρυσό, δηλαδή τη βασιλεία των Βαβυλωνίων που είχε συσταθεί παλαιότερα; Και πώς τον άργυρο, δηλαδή των Περσών; Και πώς τον χαλκό, δηλαδή των Μακεδόνων; Διότι αυτά συνέβησαν στο παρελθόν και έλαβαν τέλος. Αλλά μην απορείς, αγαπητέ. Διότι, εάν ο Παύλος δεν τόλμησε να μιλήσει φανερά, αλλά λέει: «Έως ότου αυτός που το κατέχει φύγει από τη μέση», πολύ περισσότερο ο προφήτης. Διότι τι όφελος θα προέκυπτε, πες μου, από το να μιλήσει φανερά; Εάν πάλι έλεγαν: Πώς συνέτριψε τον χαλκό, τον σίδηρο; Αυτό το ζήτημα θα είναι κοινό; Διότι και γι' αυτούς ομοίως θα γεννηθεί η απορία: πώς καταλύει τις βασιλείες που έχουν ήδη σβήσει; Αλλά το να καταλύει άλλες βασιλείες, στις οποίες εμπεριέχονται αυτές, εύλογα επιφέρει αυτό το αποτέλεσμα.

Πρόσεξε παντού πώς εξυψώνει τη βασιλεία, ώστε να μην υποπτευθείς τίποτα το ανθρώπινο. Διότι, ακόμη και αν οι άνθρωποι κυριάρχησαν σε ολόκληρη τη γη, εντούτοις όχι για πάντα, ούτε στους απείρους αιώνες. Και ας μην μου πει κάποιος ότι αναφέρεται σε σύντομο χρονικό διάστημα. Διότι το «Δεν θα παρέλθει», τι σημαίνει; «Ούτε πρόκειται να παραχωρηθεί σε άλλο έθνος». Και παρατήρησε τα γεγονότα σχετικά με τον Δαρείο και τους Μακεδόνες. Για ποιον λόγο συνέβησαν αυτά; Για τους Ιουδαίους. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Αλέξανδρος, όπως λέγεται, προσκύνησε τον ναό, όταν αντίκρισε αυτό το βιβλίο· και οι Έλληνες θαύμασαν τη δύναμη της πρόρρησής του.

Πού λοιπόν θα αποδώσουμε τα κηρύγματα των προφητών; Όχι στο πρόσωπό σου, εάν βέβαια θελήσουμε να καταδείξουμε ότι αυτά είναι αληθινά; Διότι ποιος είναι ο Δαυιτικός πόκος, πάνω στον οποίο ο Υιός του Βασιλέως των συμπάντων Θεού, ο συνάναρχος και συμβασιλεύων με τον δικό Του Γεννήτορα, κατέβηκε σαν βροχή; Δεν είσαι ολοφάνερα εσύ; Και ποια είναι η Παρθένος, για την οποία ο Ησαΐας προφητικά προανήγγειλε ότι θα συλλάβει στη μήτρα της και θα γεννήσει Υιό, τον Θεό που είναι μαζί μας, δηλαδή Αυτόν που και μετά την ενανθρώπησή Του παρέμεινε Θεός; Και ποιο είναι το όρος του Δανιήλ, από το οποίο αποκόπηκε ο ακρογωνιαίος λίθος, ο Χριστός, χωρίς να υποστεί επέμβαση από ανθρώπινο εργαλείο; Δεν είσαι εσύ, που κυοφόρησες ασπόρως και παρέμεινες πάλι παρθένος; Ας έλθει ο θειότατος Ιεζεκιήλ και ας καταδείξει την κλεισμένη πύλη, από την οποία πέρασε ο Κύριος χωρίς να ανοιχθεί, όπως ακριβώς προανήγγειλε προφητικά· ας καταδείξει την εκπλήρωση των λόγων του. Εσένα οπωσδήποτε θα υποδείξει, την οποία αφού διήλθε ο επί πάντων Θεός και έλαβε σάρκα, δεν άνοιξε την πύλη της παρθενίας· διότι η σφραγίδα παραμένει όντως παντοτινή.

Σήμερα, σύμφωνα με τον θείο Δανιήλ, «εγκαθίδρυσε ο Θεός του ουρανού βασιλεία, η οποία στους αιώνες δεν θα φθαρεί», και η παρθένος που συνέλαβε, σύμφωνα με τον άγιο Ησαΐα, ήλθε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας και γέννησε υιό τον Εμμανουήλ, τον Θεό που είναι μαζί μας, «και το όνομά του καλείται άγγελος της μεγάλης βουλής του Θεού Πατρός, Θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατέρας του μέλλοντος αιώνος».

Ο θείος Ιερεμίας, αν και έζησε πριν από τον Ιωάννη, μιμείται τον Ιωάννη, και όπως ακριβώς εκείνος έλεγε αργότερα: «Στην αρχή ήταν ο Λόγος και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό και Θεός ήταν ο Λόγος», φανερώνοντας και τη θεία και την ανθρώπινη φύση του Χριστού, έτσι και αυτός λέει: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί του. Βρήκε κάθε οδό της γνώσης και την έδωσε στον Ιακώβ, τον δούλο του· μετά από αυτά εμφανίστηκε πάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους». Λέγοντας αυτά, αποσαφήνισε περίτρανα και την ασύγκριτη θεότητα του Θεού Λόγου και την ενανθρώπησή Του. Και ο Δανιήλ λέει: «Ο Θεός του ουρανού θα αναδείξει μια βασιλεία, η οποία δεν θα καταστραφεί στους αιώνες».

Εμπρός λοιπόν, ω συ από τους προφήτες ο πιο θεωρητικός και διορατικός, που ανατέλλεις από τη Βαβυλώνα και τη βαρβαρική όχθη, επειδή ακριβώς εμπνέεσαι από την άνωθεν σύνεση και σοφία, προφήτευσέ μας αυτά που οι αψευδείς θεωρίες των νυκτερινών θείων εποπτειών, αποτυπωμένες στο καθαρμένο ηγεμονικό σου μέρος και στο λειασμένο θεωρητικό σου πνεύμα, παρείχαν ως καθαρή εμφάνιση της αλήθειας, και με ξεκάθαρη γλώσσα και λαμπρή φωνή, προανακήρυξε τον δικό μας Βασιλέα και Κύριο, ο οποίος κατέχει απέραντη την εξουσία και αιώνια τη δόξα, και σύντριψε την αλαζονεία των ασεβών και αναρχικών. Διότι ρητά θα βροντοφωνάξεις, το γνωρίζουμε καλά, όπως όταν περιέγραφες στον Χαλδαίο που ονειρευόταν όσα είχαν διαφύγει από τα νυχτερινά του οράματα και έφερνες τις λύσεις στα αδιέξοδά του, προαναγγέλλοντας τα εξής: «Και στις ημέρες των βασιλέων εκείνων, ο Θεός του ουρανού θα αναστήσει βασιλεία, η οποία δεν θα καταστραφεί εις τους αιώνας. Και η βασιλεία Του δεν θα παραχωρηθεί σε άλλον λαό. Και θα συντρίψει και θα διασκορπίσει όλες τις βασιλείες, και αυτή θα σταθεί εις τους αιώνας». Και έπειτα: