Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 2:47

Εκπλαγείς λοιπόν ο Ναβουχοδονόσορ με όσα ειπώθηκαν από τον Δανιήλ, είπε: «Στα αλήθεια, ο Θεός σας είναι ο Θεός των θεών και ο Κύριος των κυρίων, και αυτός που αποκαλύπτει τα μυστήρια, διότι μπόρεσες να αποκαλύψεις αυτό το μυστήριο. Και εμεγάλυνε ο βασιλιάς τον Δανιήλ, του έδωσε πολλά και μεγάλα δώρα, και τον κατέστησε άρχοντα σε όλη τη χώρα της Βαβυλώνας και αρχισατράπη πάνω σε όλους τους σοφούς της Βαβυλώνας». Επειδή, δηλαδή, αυτός ταπείνωσε τον εαυτό του και δήλωσε ότι είναι ο ελάχιστος από όλους τους ανθρώπους, ο βασιλιάς τον ύψωσε και «τον κατέστησε άρχοντα σε όλη τη χώρα της Βαβυλώνας». Με τον ίδιο τρόπο που έπραξε και ο Φαραώ στον Ιωσήφ, όταν τον κατέστησε τότε άρχοντα «σε όλη τη γη της Αιγύπτου». Διότι σε όλη την Αίγυπτο δεν βρέθηκε κανένας άνθρωπος ικανός να ερμηνεύσει τα οράματα στον Φαραώ, παρά μόνο ο Ιωσήφ, και στη Βαβυλώνα κανένας από τους σοφούς δεν μπόρεσε να εξηγήσει το όραμα στον βασιλιά, παρά μόνο ο Δανιήλ. Διότι, από γενιά σε γενιά, ο Θεός προσελκύει σε αυτόν άγιους ανθρώπους, καθώς πρέπει να δοξαστεί σε όλο τον κόσμο. «Και ο Δανιήλ ζήτησε από τον βασιλιά, και εκείνος κατέστησε υπεύθυνους για τα έργα της χώρας της Βαβυλώνας τον Σεδράχ, τον Μισάχ και τον Αβδεναγώ». Και αυτό επίσης το οποίο έπραξε ο Δανιήλ είναι άξιο πίστεως και επαίνου.

Το ενύπνιο που είδε ο Ναβουχοδονόσορ του είχε δειχθεί προς επιτίμηση του ίδιου του βασιλιά. Διότι, επειδή υψώθηκε η καρδιά του και υπερηφανεύτηκε εναντίον του Θεού, στήνοντας «χρυσή εικόνα» και αναγκάζοντας τους πάντες να γίνουν ειδωλολάτρες, του αποδείχθηκε μέσω του οράματος ότι και ο ίδιος βρίσκεται υπό την εξουσία του Θεού, αν και φαινόταν τότε να βασιλεύει πάνω από όλους τους βασιλιάδες. Και για να αποδειχθεί ότι η βασιλεία του είχε δοθεί από τον Θεό, ο Δανιήλ του είπε: «Εσύ, βασιλιά, είσαι βασιλιάς των βασιλιάδων, στον οποίο ο Θεός του ουρανού έδωσε βασιλεία ισχυρή, κραταιά και έντιμη σε κάθε τόπο όπου κατοικούν οι υιοί των ανθρώπων». Και ο ίδιος ο Ναβουχοδονόσορ, θαυμάζοντας την ερμηνεία του ενυπνίου από τον Δανιήλ, είπε ομοίως: «Αλήθεια, ο Θεός σας είναι ο Θεός των θεών και ο Κύριος των κυρίων, διότι μπόρεσες να αποκαλύψεις αυτό το μυστήριο». Επειδή λοιπόν, ξεχνώντας τα προηγούμενα λόγια του, επαίρετο αργότερα με υπερηφάνεια, έλαβε αυτή την επιτίμηση από τον Θεό, γινόμενος υπόδειγμα και παράδειγμα σε όλους τους ανθρώπους, τυράννους και βασιλιάδες, ώστε να μην αλαζονεύονται έχοντας υπεράνθρωπα φρονήματα ούτε να καυχώνται υψούμενοι εναντίον του Θεού, αλλά, προβλέποντας τον δικό τους κίνδυνο, να φοβούνται και αυτοί τον Θεό, «γνωρίζοντας ότι και» οι ίδιοι «έχουν Κύριο στους ουρανούς».

Αυτός δεν λέει: «Για να σωθώ», αλλά η διδασκαλία έγινε σε αυτόν πιο ηχηρή από κάθε φωνή· διότι αμέσως γίνεται κήρυκας. Δεν έχει ανάγκη να κατηχηθεί, όπως ο δεσμοφύλακας, αλλά τι κάνει; Διακηρύττει τον Θεό και ομολογεί τη δύναμή Του: «Αληθινά γνωρίζω ότι ο Θεός σας, αυτός είναι ο Θεός των θεών και ο Κύριος των κυρίων· διότι απέστειλε τον άγγελό Του και σας διέσωσε από το καμίνι». Και τι συμβαίνει μετά από αυτά; Δεν κατηχείται ένας μόνο δεσμοφύλακας, αλλά πολλοί, μέσω των βασιλικών επιστολών, μέσω της θέας των ίδιων των γεγονότων.

Διότι εκεί μεν αμφισβητείται αυτό που γίνεται, και κάποιος από τους απίστους θα μπορούσε να το αποδώσει σε παραφροσύνη· εδώ όμως δεν θα υπάρξει τίποτα τέτοιο, αλλά και θα θαυμάσει και θα προσκυνήσει, ομολογώντας το πρώτα με τα έργα και έπειτα και με τα λόγια. Έτσι και ο Ναβουχοδονόσορ προσκύνησε τον Θεό λέγοντας: «Στ' αλήθεια, ο Θεός σας είναι ο Θεός που αποκαλύπτει μυστήρια, διότι μπόρεσες να αποκαλύψεις αυτό το μυστήριο». Είδες τη δύναμη της προφητείας, πώς μετέβαλε εκείνον τον άγριο, τον κατήχησε και τον οδήγησε στην πίστη; Τι πρέπει να γίνεται λοιπόν, αδελφοί; Όταν συνέρχεστε, ο καθένας σας έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει γλώσσα, έχει αποκάλυψη, έχει ερμηνεία· όλα ας γίνονται προς οικοδομήν. Βλέπεις το θεμέλιο και τον κανόνα του Χριστιανισμού; Διότι, όπως έργο του τεχνίτη είναι να οικοδομεί, έτσι και του Χριστιανού είναι να ωφελεί τον πλησίον με κάθε τρόπο. Επειδή όμως επιτέθηκε σφοδρά στο χάρισμα, για να μη φανεί ότι είναι περιττό –διότι το έκανε αυτό μόνο και μόνο επειδή ήθελε να καταρρίψει την αλαζονεία τους– το συγκαταλέγει και πάλι μαζί με τα άλλα, λέγοντας: Έχει ψαλμό, έχει διδαχή, έχει γλώσσα. Διότι και ψαλμούς παλαιότερα συνέθεταν εκ χαρίσματος, και δίδασκαν εκ χαρίσματος· όμως όλα αυτά, λέει, ας αποβλέπουν σε ένα πράγμα, στη διόρθωση του πλησίον· τίποτα ας μη γίνεται άσκοπα. Διότι, εάν δεν προσέρχεσαι για να οικοδομήσεις τον αδελφό, τότε για ποιο λόγο προσέρχεσαι;

Και αληθινό είναι το όνειρο, και αξιόπιστη η ερμηνεία του. Δες πώς επιβεβαιώνονται τα όσα λέχθηκαν, τα αφανή από τα φανερά, λέγοντας σχεδόν το εξής: αφού σου βρήκα το όνειρο, πίστεψε και στην ερμηνεία. Τι έκανε λοιπόν ο βασιλιάς; «Τότε», λέει, «ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ έπεσε με το πρόσωπο στη γη και προσκύνησε τον Δανιήλ, και διέταξε να του προσφέρουν δώρα και θυμίαμα». Τόσο άμεσα έγινε πιστευτός. Και εύλογα είπε να του προσφέρουν δώρα και θυμίαμα. Είδες ένα μέγιστο θαύμα; Είδες πώς ήταν συνήθεια στους Έλληνες να κάνουν θεούς τους ανθρώπους; Ώστε, όταν ρωτούν: «Από πού προήλθε η ειδωλολατρία;», να μαθαίνεις την αρχή της. Έτσι και τους αποστόλους, από ανθρώπους τους έκαναν θεούς. Έτσι και ο διάβολος πάσχισε εξαρχής να εισαγάγει την ασέβεια, λέγοντας: «Θα γίνετε σαν θεοί». Και επειδή τότε δεν τα κατάφερε, το επιχειρεί αργότερα, προσπαθώντας με κάθε τρόπο παντού να εισαγάγει την πολυθεΐα. Και αποκρινόμενος ο βασιλιάς είπε στον Δανιήλ: «Στ' αλήθεια γνωρίζω ότι ο Θεός σας, αυτός είναι Θεός ζωντανός, και Κύριος των βασιλέων». Από αυτό και μόνο πίστεψε τόσο άμεσα, ενώ οι Ιουδαίοι, αν και άκουγαν αμέτρητα τέτοια, δεν έδιναν καμία προσοχή. Βλέπεις πώς σου αποδεικνύει την καλή προαίρεση των εθνικών; Επειδή λοιπόν είχε πλέον φτάσει ο καιρός κατά τον οποίο το κήρυγμα έπρεπε να μεταφερθεί σε αυτούς, προκαταβολικά αιτιολογεί μέσω των προγόνων τους το γεγονός ότι όχι μάταια, ούτε τυχαία, προτιμά εκείνους έναντι τούτων.

Τι θα θεωρούσε αυτός εξαιτίας όσων τελούνταν κάποτε στη χώρα των Χαλδαίων; Άραγε δεν θα συμπεριελάμβανε και τον μέγα μεταξύ των προφητών Δανιήλ στις ίδιες κατηγορίες; Επειδή δηλαδή δεν οργίστηκε, αλλά ανέχθηκε τον Βαβυλώνιο βασιλιά να τον προσκυνά, όταν του ερμήνευσε με σαφήνεια τα οράματα που του είχαν φανεί, γεγονός για το οποίο ο τύραννος, γεμάτος έκπληξη, έσπευσε να προσφέρει σπονδές στον προφήτη και να τον τιμήσει με λιβάνι και με άλλα δώρα, και εκείνος βέβαια δέχθηκε τα όσα του προσφέρθηκαν και αναδείχθηκε άρχοντας των σατραπειών σε όλη τη Βαβυλωνία και επί των σοφών τους. Έτσι θα αποστερήσει από την αγιότητα και τον κήρυκα του Ευαγγελίου, ο οποίος όχι μόνο δεν αποδιώχνει τον δεσμοφύλακα που τον προσκυνά, αλλά αντιθέτως τον προσελκύει με το θείο κήρυγμα και με τα παράδοξα γεγονότα που συνέβησαν στη φυλακή, και τον αξιώνει του θείου και καθαρτηρίου λουτρού, αυτόν και όλο του τον οίκο, καθώς πανηγυρίζουν πνευματικά.