Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 3:16

Έτσι λοιπόν και τότε, οι τρεις παίδες στη Βαβυλώνα, όντας μαθητές της πίστεως, «αποκρίθηκαν στον βασιλιά λέγοντας: Δεν έχουμε εμείς ανάγκη να σου αποκριθούμε για τον λόγο αυτό». Ο δε Δανιήλ, ακούγοντας τα λόγια αυτά, τους επαίνεσε. Και εκείνοι πάλι είπαν: «Υπάρχει Θεός, τον οποίο εμείς λατρεύουμε, ο οποίος είναι δυνατός να μας ελευθερώσει από το καμίνι της φλεγόμενης φωτιάς και θα μας γλιτώσει, βασιλιά, από τα χέρια σου». Ο δε μακάριος Δανιήλ, επειδή ήταν προφήτης και προέβλεπε το μέλλον, επιδοκίμασε ότι πράγματι θα γίνει αυτό που ειπώθηκε από αυτούς, και οι παίδες, για να αποδείξουν στον βασιλιά το ανυπέρβλητο της πίστης τους, πρόσθεσαν λέγοντας: «Ακόμη όμως και αν όχι, ας γίνει γνωστό σε εσένα, βασιλιά, ότι τους θεούς σου δεν τους λατρεύουμε και τη χρυσή εικόνα που έστησες δεν την προσκυνούμε». Ακούγοντας πάλι αυτά, την τρίτη φωνή, ο μακάριος Δανιήλ τους θαύμασε ως καλούς αθλητές και τους στεφάνωσε για την πίστη τους.

Δείτε τη σταθερότητα των λόγων που προφέρονται από ένα μόνο στόμα, ώστε να μην σφάλουν σε καμία λέξη. Διότι, όταν ο βασιλιάς απείλησε και είπε: «Γιατί δεν λατρεύετε τους θεούς μου και δεν προσκυνάτε τη χρυσή εικόνα που έστησα;» εκείνοι αποκρίθηκαν: «Δεν έχουμε καμία ανάγκη να σου δώσουμε απάντηση για το ζήτημα αυτό», θεωρώντας τον ανάξιο για μια τέτοια απολογία. Έπειτα, όταν ο βασιλιάς είπε: «Θα ριχθείτε στο καιόμενο καμίνι της φωτιάς, και ποιος είναι εκείνος ο θεός που θα μπορέσει να σας γλιτώσει από τα χέρια μου;», αντέκρουσαν τον λόγο που ειπώθηκε από τον βασιλιά και είπαν: «Υπάρχει ο Θεός, τον οποίο εμείς λατρεύουμε, ο οποίος είναι δυνατός να μας ελευθερώσει από το καιόμενο καμίνι της φωτιάς και θα μας γλιτώσει, βασιλιά, από τα χέρια σου». Όταν δε ο βασιλιάς είπε πάλι: «Τώρα λοιπόν, αν είστε έτοιμοι, μόλις ακούσετε τον ήχο της σάλπιγγας, της σύριγγας και της κιθάρας, της σαμβύκης και του ψαλτηρίου και κάθε είδους μουσικών οργάνων, να πέσετε και να προσκυνήσετε τη χρυσή εικόνα», εκείνοι του αποκρίθηκαν: «Ας σου είναι γνωστό, βασιλιά, ότι δεν λατρεύουμε τους θεούς σου και δεν προσκυνάμε τη χρυσή εικόνα που έστησας».

Δεν υπάρχει ανάγκη, λένε, να απαντήσουμε στον βασιλιά για το ζήτημα αυτό. Όχι με λόγια, αλλά με πράξεις θα δώσουμε την απόδειξη. Υπάρχει Θεός στον ουρανό, ο οποίος έχει τη δύναμη να μας ελευθερώσει. Του υπενθύμισαν την ευεργεσία προς τον Δανιήλ, λέγοντας τα ίδια ακριβώς λόγια που είχε πει τότε ο προφήτης. Διότι τι έλεγε εκείνος; Δεν είναι υπόθεση των μάγων, των Γαζαρηνών και των Χαλδαίων το ζήτημα που απαιτεί ο βασιλιάς· αλλά υπάρχει Θεός στους ουρανούς, ο οποίος αποκαλύπτει μυστήρια.

Είδες πόσους ασπασμούς και προσκυνήσεις σου αποδείξαμε από τις Γραφές, οι οποίες δεν επιδέχονται καμία κατάκριση; Και εσύ από τη μια πλευρά, ασπαζόμενος καθημερινά τη σύζυγό σου, η οποία ίσως είναι άσεμνη και εμπαθής, παραμένεις ακατάκριτος, αν και ο Θεός πουθενά δεν σου έχει δώσει εντολή για σωματικό ασπασμό γυναίκας. Εμένα όμως, όταν με δεις να ασπάζομαι την εικόνα του Χριστού ή της πανάμωμης μητέρας Του ή κάποιου άλλου δικαίου, αμέσως αγανακτείς, βλασφημείς, απομακρύνεσαι και μας αποκαλείς ειδωλολάτρες. Έπειτα δεν ντρέπεσαι; Πες μου. Δεν φρίττεις; Δεν τρέμεις; Δεν κοκκινίζεις, βλέποντάς με καθημερινά σε όλη την οικουμένη να καταστρέφω τους ναούς των ειδώλων και να οικοδομώ ναούς των μαρτύρων; Αν προσκυνούσα τα είδωλα, γιατί τιμώ τους μάρτυρες που τα κατέστρεψαν; Αν τιμώ και δοξάζω τα ξύλα ως θεούς, πώς τιμώ και δοξάζω τους μάρτυρες που κατέστρεψαν τα ξύλινα ξόανα; Αν δοξάζω τις πέτρες ως θεούς, πώς τιμώ και προσκυνώ τους μάρτυρες και τους αποστόλους που συνέτριψαν και εξολόθρευσαν τα λίθινα αγάλματα; Πώς τιμώ, επαινώ, ανεγείρω ναούς και τελώ εορτές για τους τρεις παίδες στη Βαβυλώνα, οι οποίοι δεν προσκύνησαν τη χρυσή εικόνα; Όντως, μεγάλη είναι η πώρωση των ανόμων. Αληθινά, μεγάλη είναι η τύφλωση των Ιουδαίων, μεγάλη η αναίδεια, μεγάλη η ασέβεια· αδικείται από αυτούς η αλήθεια, ο Θεός υβρίζεται από τη γλώσσα των αχάριστων Ιουδαίων.

Υποπτευόμενος λοιπόν ότι πρόκειται για ύπνο και νομίζοντας ότι όσα ήδη συνέβησαν είναι όνειρο, σας ζητώ τώρα: αποδείξτε λοιπόν, ω παίδες, τα λόγια όσων μιλούν ως ανοησίες φλυαρούντων, μέσω αυτών που τώρα πράττετε. Εάν ηχήσει η σάλπιγγα και κάθε είδος μουσικών οργάνων, πέστε και προσκυνήστε την εικόνα που έστησα. Τιμήστε το κύρος της, όπως οφείλετε, μαζί με όλους τους άρχοντες του λαού. Μην μου δώσετε αφορμή να σας θανατώσω, μην παραδοθείτε στο πυρ για να κατακαείτε, και αρχίσετε δικαίως να κραυγάζετε: «Τάχυνον...» Ακούγοντας τέτοια λόγια οι γενναίοι, περιγέλασαν την τόσο μεγάλη ματαιότητα του βασιλιά. Όμως, για να μην νομίσει ότι είναι τόσο συνετός, σήκωσαν ψηλά το βλέμμα οι τρεις πάνσοφοι και είπαν: «Ω Ναβουχοδονόσορ, βασιλιά της Βαβυλώνας, εμείς δεν έχουμε καμία ανάγκη να σου μιλήσουμε γι' αυτό. Διότι, εφόσον λες ανοησίες, κανείς δεν σου αποκρίνεται, επειδή έτσι προστάζει η Γραφή: Μην ανταποκρίνεσαι στον άφρονα με όμοια λόγια».