Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 3:24

«Αυτός όμως δεν έπραξε τίποτα το άτοπο.» Ω ομολογία του ληστή, εγγύηση της δεσποτικής φιλανθρωπίας. Ω ομολογία του ληστή, παρρησία των ευαγγελιστών, φίμωτρο των Ιουδαίων, χαλινάρι των Ελλήνων, έλεγχος των αιρετικών, ασπίδα της Εκκλησίας. Ω ομολογία του ληστή, αρραβώνας της βασιλείας, άνοιγμα του παραδείσου, κατευνασμός της πύρινης ρομφαίας, απόλαυση των αιώνιων αγαθών. «Και νύχτα σε νύχτα αναγγέλλει γνώση», όπως λέει ο Ναβουχοδονόσορας στους Βαβυλώνιους: «Δεν ρίξαμε τρεις άνδρες δεμένους στο μέσο της φωτιάς;»

Ταλαίπωροι είναι οι αχάριστοι Αρειομανίτες· ανώτερός τους αποδείχθηκε ο Ναβουχοδονόσορ, ο οποίος, αν και θεωρούσε τον εαυτό του θεό και είχε στήσει την εικόνα του στη Βαβυλώνα και είχε ρίξει στο καμίνι του πυρός τον Ανανία, τον Αζαρία και τον Μισαήλ, όταν ο δροσοποιός Λόγος βρέθηκε ανάμεσά τους και απώθησε τη φωτιά, και ενώ εκείνοι υμνούσαν, ο Ναβουχοδονόσορ πλησίασε, τους είδε να υμνούν και έλεγε στους υπηρέτες του: «Δεν ρίξαμε τρεις άνδρες στο καμίνι;». Και εκείνοι απάντησαν: «Αληθώς, βασιλιά». Και τους είπε: «Ιδού, εγώ βλέπω τέσσερις άνδρες, και ο τέταρτος είναι όμοιος με Υιό Θεού». Ω Ναβουχοδονόσορ, εσύ που έκανες τον εαυτό σου θεό, πώς γνωρίζεις ότι είναι όμοιος με Υιό Θεού; Αμέσως απάντησε: «Ο Ίδιος με κατένυξε να το πω». Ανώτερος αποδείχθηκε ο Ναβουχοδονόσορ από αυτούς τους ασεβείς, οι οποίοι δεν ομολογούν τον Υιό ούτε ως όμοιο ούτε ως ομοούσιο. Πείτε στους ασεβείς να μη βλασφημούν, αλλά υμνολογώντας να προσκυνούν εν πνεύματι τον όντα Θεό Λόγο, μήπως τυχόν τους συγχωρεθεί η ασέβεια της βλασφημίας τους.

Εάν όμως κάποιος υποθέσει ότι είναι αδύνατο να διατηρηθούν στη ζωή οι άνθρωποι για τόσο πολύ χρόνο, και ότι ο Ηλίας δεν αναλήφθηκε ένσαρκος, αλλά ότι η σάρκα του καταναλώθηκε στο πύρινο άρμα, ας αναλογιστεί ότι ο Ιωνάς, αφού ρίχτηκε στον βυθό, αποβλήθηκε και πάλι σώος στη στεριά με προσταγή του Θεού, και ότι ο Ανανίας, ο Αζαρίας και ο Μισαήλ, όταν ρίχτηκαν σε καμίνι φωτιάς που έκαιγε επτά φορές περισσότερο, ούτε έπαθαν καμία βλάβη ούτε βρέθηκε πάνω τους οσμή φωτιάς. Επομένως, το χέρι του Θεού που συμπαραστάθηκε σε αυτούς και επιτέλεσε για χάρη τους πράγματα παράδοξα και αδύνατα για την ανθρώπινη φύση, τι το θαυμαστό έχει αν και σε αυτούς που μετατέθηκαν κατεργάστηκε κάτι το παράδοξο, υπηρετώντας το θέλημα του Πατρός;

Και η καύσιμη ύλη που ριχνόταν μέσα ήταν αρκετή για να τους βεβαιώσει, όπως και το ότι δεν σταματούσε, και το ότι φαινόταν να καίγεται για πολύ χρόνο, και το ότι αυτό συνέβαινε ενώπιον όλων. Και ο Ναβουχοδονόσορ τους άκουσε να ψάλλουν, και θαύμασε, και σηκώθηκε βιαστικά, και είπε στους άρχοντές του. Πώς συνέβη όμως να ακούσει τούτο ο ίδιος ο Ναβουχοδονόσορ; Άρα, καθόταν εκεί κοντά καθ' όλη τη διάρκεια.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν του επέτρεψε να ακούσει αμέσως, προκειμένου να μαρτυρήσει και ο ίδιος ο χρόνος για το γεγονός, ότι δηλαδή, αν και παρέμειναν πολύ χρόνο, δεν υπέστησαν τίποτα το δεινό. Δεν ρίξαμε τρεις άνδρες δεμένους στο μέσον του πυρός;

Διότι το «να χαίρεται κανείς με εκείνους που χαίρονται» δεν είναι μικρό κατόρθωμα, αλλά είναι κατά πολύ μεγαλύτερο και από το «να κλαίει με εκείνους που κλαίνε» και από το να προστατεύει αυτούς που βρίσκονται σε κίνδυνο. Επειδή πολλοί μεν συγκινδύνευσαν με όσους κινδύνευαν, δεν συμμερίστηκαν όμως τη χαρά εκείνων που προόδευαν, αλλά πληγώθηκαν από φθόνο, και, ενώ υπέμειναν το δυσκολότερο, λύγισαν μπροστά στο ευκολότερο. Διότι τίποτα δεν κάνει τους ανθρώπους τόσο παράνομους και ανόητους, όσο το να αποζητούν με απληστία τη δόξα των πολλών· και τίποτα δεν τους κάνει τόσο δοκιμασμένους και αδαμάντινους, όσο το να την περιφρονούν. Γι' αυτό και χρειάζεται εξαιρετικά ρωμαλέα ψυχή σε εκείνον που πρόκειται να αντέξει σε τόσο μεγάλη ορμή και βιαιότητα πνεύματος. Διότι, όταν μεν ευημερεί, θεωρεί τον εαυτόν του ανώτερο από όλους τους άλλους· όταν όμως υπομένει τα αντίθετα, επιθυμεί να θαφτεί στη γη, καθώς καταποντίζεται από το πάθος. Αλλά οι τρεις παίδες ρίχτηκαν στο καμίνι, και ούτε τότε δεν ξέχασαν την ευσέβειά τους. Γι' αυτό το πυρ έγινε γι' αυτούς τείχος, και η φλόγα στολή, και το καμίνι πηγή δροσιάς, και, ενώ τους δέχθηκε δεμένους, τους παρέδωσε λυμένους· δέχθηκε σώματα θνητά, και απείχε από αυτά σαν να ήταν αθάνατα· αγνόησε τη φυσική τους υπόσταση, αλλά σεβάστηκε την ευσέβειά τους· έδεσε τα πόδια τους ο τύραννος, και τα πόδια τους έδεσαν την ενέργεια του πυρός. Ω, τι παράδοξο θαύμα! Η φλόγα έλυσε τους δεμένους, και η ίδια πλέον δενόταν από αυτούς που προηγουμένως ήταν δεμένοι.

«Γιατί; Για να φανερωθεί πρώτα σε εμένα η άμετρη ευσπλαχνία του, το τι είδους στοργή τρέφει προς τους ανθρώπους.» Είδες μέγεθος αποκαλύψεων; Είδες άμετρη ταπεινοφροσύνη; Έτσι και ο Αβραάμ, όταν είδε τον Κύριο και έγινε συνομιλητής του, όταν ο Θεός Λόγος τον κατέστησε ακόμη και κριτή για την παρανομία των Σοδομιτών, τότε έλεγε ο Αβραάμ: «Εγώ είμαι χώμα και στάχτη». Γιατί; Επειδή καθένας που υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί, ενώ εκείνος που ταπεινώνει τον εαυτό του θα υψωθεί. Γι' αυτό και οι τρεις παίδες, όταν ακριβώς δοξάστηκαν μέσα στο καμίνι, όταν χαλιναγώγησαν τη φωτιά, όταν στο μέσο της φωτιάς απολάμβαναν μια πνοή δροσιάς που φυσούσε, όταν μετέτρεψαν το κέντρο του καμινιού σε παράδεισο διά της προσευχής τους, όταν συγκαταριθμούσαν ως τέταρτο μέσα στο καμίνι τον Υιό και Λόγο του Θεού, τον Χριστό, τον αληθινό Θεό μας, και είχαν το καμίνι για ουρανό, όπως ακριβώς μαρτύρησε ο Ναβουχοδονόσορ λέγοντας: «Δεν ρίξαμε τρεις άνδρες στο καμίνι; Και ιδού, εγώ βλέπω τέσσερις, και η όψη του τέταρτου είναι όμοια με Υιό Θεού.» Τότε ακριβώς ταπείνωναν τους εαυτούς τους λέγοντας: «Διότι με αλήθεια και δίκαιη κρίση τα έπραξες όλα αυτά εξαιτίας των αμαρτιών μας»· κατέστησαν τους εαυτούς τους υπόλογους λέγοντας: «Διότι αμαρτήσαμε και ανομήσαμε με το να αποστατήσουμε από εσένα, και σφάλαμε στα πάντα». Είδες την ανύψωση της ταπεινοφροσύνης; Πόσο πολύ ανύψωσε εκείνους που μετέχουν σε αυτήν;

Αλλοιώθηκε εντελώς και συγχύστηκε ο νους του, και μην έχοντας τι να πράξει, αναφώνησε στους σατράπες: «Τρεις ρίξαμε μέσα και τέσσερις βλέπω, και η όψη του τέταρτου συνταράσσει την καρδιά μου. Διότι δεν γνωρίζω με ποιον να τον συγκρίνω. Να πω ότι είναι θνητός; Αλλά είναι από τη φύση του Υιός Θεού. Δικαίως νικήθηκε το πυρ, διότι η φλόγα δεν μπόρεσε να αντισταθεί απέναντι στον πύρινο. Επάξια έσβησε η κάμινος, διότι δεν μπορούσε να αντέξει τη λάμψη εκείνου που άστραφτε και έψαλλε μαζί με τους νέους: Τάχυνε...»

Εσείς, λοιπόν, αγαπητοί, σταθείτε και παρατηρήστε χωρίς περιέργεια το πυρ που έστειλε από το ύψος Εκείνος που βρίσκεται στο ύψος· μη φοβάστε· διότι δεν κατακαίνε οι άνθρακες· μην εκπλήσσεστε, διότι αυτό το πυρ είναι άκαυστο· αλλά ως φρόνιμοι θυμηθείτε πώς παλαιά το πυρ δέχθηκε τους τρεις παίδες, πώς δεν κάηκαν τα σώματά τους ούτε καν μία τρίχα, πώς αυτή που δέχθηκε τους τρεις τους ανέδειξε τέσσερις· διότι επέστρεψε με τόκο αυτούς που έλαβε, επειδή εφοβείτο το πανάγιο πνεύμα.

Αυτός ο αείμνηστος αποτελεί έναν πίνακα υψηλών συγγραμμάτων των προφητών, των αποστόλων και των δασκάλων· διότι σε αυτόν βρίσκουμε τα κατορθώματα όλων, τις αρετές του καθενός, την αγάπη προς τον Θεό, τον ζήλο, την ελπίδα, την πορεία τους· τον Ησαΐα, τον Ιερεμία, τον Δανιήλ και τον Ιεζεκιήλ, καθώς και αυτούς που φάνηκαν να περπατούν πάνω στα κάρβουνα μέσα στην ολόφλογη κάμινο, τον Αμβακούμ που υψώθηκε στον αέρα και τον Ιωνά τον κήρυκα· μέσω αυτού όποιος θέλει τους γνωρίζει πραγματικά όλους· διότι, όπως ακριβώς ο προφήτης παλαιότερα έσωσε τη Νινευή, αυτός έσωσε τώρα όλους τους Χριστιανούς και την Κωνσταντινούπολη· διότι αυτός είναι δάσκαλος των περάτων της οικουμένης, ως σοφός στα θεία.