Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 3:33

<ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ> Α' ΕΥΧΗ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΝΕΠΕΜΨΕ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΘΟΣ ΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΣ ΣΤΟΥΣ ΒΑΣΙΛΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΤΟΥ. Ο Βασιλιάς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων, του οποίου το κράτος είναι άναρχο και η δόξα ατελεύτητη, του οποίου η βασιλεία είναι βασιλεία αιώνια και δεν θα περάσει σε άλλον βασιλιά, μέσω του οποίου οι βασιλείς βασιλεύουν και οι άρχοντες κυβερνούν τη γη, Εσύ που δεσπόζεις αιώνια και επί των επουράνιων νοερών Εξουσιών και Κυριοτήτων και Δυνάμεων, των Αρχών και των Αρχαγγέλων και των Αγγέλων και των ανώτερων από αυτούς υψηλών και επηρμένων Θρόνων, των Χερουβείμ και των Σεραφείμ, στους οποίους πρώτους δωρίζοντας, κατά μέθεξη, την υπερκόσμια ιεραρχία και το βασιλικό ύψος, τους κατέστησες ακαταπόνητους υπηρέτες και ακοίμητους υμνητές της δικής σου ανυπέρβλητης μεγαλειότητας· Εσύ που, λόγω του ανείκαστου πελάγους της φιλανθρωπίας σου, εμφανίστηκες ύστερα και πάνω στη γη και συναναστράφηκες με τους ανθρώπους ως άνθρωπος, για να διασώσεις το επί γης πλάσμα σου και να το ανελκύσεις προς τον ουρανό και να γεμίσεις από τη γη το άνω βασίλειο· Εσύ που προσέφερες τον εαυτό σου ως άμωμη θυσία υπέρ ημών, και μέσω αυτής της αυτουργού και απόρρητης ιεροτελεστίας απέκτησες για τον εαυτό σου, με τα δικά σου λόγια, έργα και πάθη, λαό περιούσιο, έθνος άγιο, βασίλειο ιεράτευμα, υπέρ του οποίου, αφού κατίσχυσες του άδη και κυριάρχησες επί του θανάτου, ανήλθες ως ο μόνος αρμόζων σε εμάς αρχιερέας και βασιλιάς, καθώς είσαι ο μόνος αληθινά ποιμένας και επίσκοπος των σωμάτων και των ψυχών μας, και ο μόνος όντως όσιος, άκακος, αμίαντος, ακόμη και ως προς την ανθρώπινη φύση, γι' αυτό και, αφού έγινες υψηλότερος των ουρανών, καθήμενος εκεί στα ύψη, διοικείς τα πάντα με πάνσοφη πρόνοια, θέτοντας και μεταθέτοντας τα όρια των αρχών, των εξουσιών και των αξιωμάτων, με άρρητους λόγους τους οποίους μόνο εσύ γνωρίζεις· Εσύ που και εμένα, ο οποίος βρίσκομαι στην έσχατη θέση ως στερούμενος κάθε ικανότητας, με κρίματα που εσύ γνωρίζεις, με κάλεσες στο περιωπές αξίωμα της αρχιερωσύνης και με αξίωσες να αναπέμπω δεήσεις σε εσένα από αυτήν τη θέση·

ΛΟΓΟΣ Γ΄ Περί του Ναβουχοδονόσορ και περί του Δανιήλ, όταν ρίχτηκε στους λέοντες. «Ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ προς όλους τους λαούς, τις φυλές και τις γλώσσες που κατοικούν σε όλη τη γη· ας πληθυνθεί η ειρήνη σε εσάς. Τα σημεία και τα θαύματα, τα οποία έκανε σε εμένα ο Θεός, ευαρεστήθηκα να σας τα αναγγείλω ως μεγάλα και ισχυρά· η βασιλεία Του είναι βασιλεία αιώνια και η εξουσία Του παραμένει από γενιά σε γενιά. Εγώ, ο Ναβουχοδονόσορ, βρισκόμουν σε ευημερία και ακμή στον οίκο μου. Είδα ένα όνειρο που με φόβισε και ταράχτηκα στο κρεβάτι μου, και τα οράματα του μυαλού μου με συντάραξαν. Και εκδόθηκε από εμένα διάταγμα να φέρουν ενώπιόν μου όλους τους σοφούς της Βαβυλώνας, για να μου φανερώσουν την ερμηνεία του ονείρου. Και εισέρχονταν μάγοι, αστρολόγοι και Χαλδαίοι· και εγώ διηγήθηκα το όνειρο ενώπιόν τους, αλλά δεν μου φανέρωσαν την ερμηνεία του, έως ότου ήρθε ο Δανιήλ, του οποίου το όνομα είναι Βαλτάσαρ, σύμφωνα με το όνομα του θεού μου, ο οποίος έχει μέσα του πνεύμα άγιο του Θεού· στον οποίο είπα: Βαλτάσαρ, άρχοντα των μάγων, για τον οποίο εγώ γνωρίζω ότι έχεις μέσα σου πνεύμα άγιο του Θεού και κανένα μυστήριο δεν σου είναι αδύνατο να ερμηνεύσεις, άκουσε το όνειρο που είδα και πες μου την ερμηνεία του.»

Ο Ναβουχοδονόσορ, λοιπόν, βλέποντας και μένοντας έκπληκτος με τα θαυμάσια γεγονότα που συνέβησαν τότε στους τρεις παίδες, τα ανακοίνωσε δημόσια με διάταγμα σε όλους τους λαούς, τις φυλές και τις γλώσσες που βρίσκονταν υπό την εξουσία του, ώστε και αυτοί, ακούγοντας τα όσα έγιναν, να φοβηθούν και να δοξάσουν τον Θεό, όπως ακριβώς και ο ίδιος τον υμνούσε λέγοντας: «Η βασιλεία Του είναι βασιλεία αιώνια και η εξουσία Του παραμένει από γενεά σε γενεά». Έπειτα, διηγήθηκε αυτό που συνέβη στο δεύτερο όραμά του, πώς δηλαδή κανένας από τους μάγους, τους μάντεις και τους Χαλδαίους δεν μπόρεσε να εξηγήσει τον λόγο στον βασιλιά, μέχρι που κλήθηκε ο Δανιήλ, ο οποίος του είχε διηγηθεί και το πρώτο όραμα, ώστε σε όλα ο Θεός να δοξάσει τους δικούς Του δούλους, τους προφήτες, σε σύγκριση με τα υπόλοιπα βάρβαρα και αλλόφυλα έθνη, τα οποία νόμιζαν ότι μπορούσαν να υπερηφανεύονται για την ανθρώπινη σοφία τους, έχοντας ασκηθεί σε επίγεια γνώση. Διότι η «χάρη και η δωρεά» από τον Θεό έρχεται άνωθεν από τον ουρανό, παρέχοντας τον πλούτο της στους άξιους, της οποίας μετείχαν οι μακάριοι προφήτες, αποκτώντας σύνεση διαρκώς από το Άγιο Πνεύμα. Όπως ακριβώς λέει και ο Απόστολος γράφοντας προς τους Κορινθίους: «Και εγώ ήρθα σε σας», «όχι με διδακτούς λόγους ανθρώπινης σοφίας», «αναγγέλλοντάς σας το μυστήριο του Χριστού», «αλλά με διδακτούς λόγους του Πνεύματος, συγκρίνοντας τα πνευματικά με τα πνευματικά».

Δεν αγανάκτησαν, ούτε οργίστηκαν, ούτε έφεραν αντίρρηση, αλλά βγήκαν έξω. Διότι, εάν θεωρούσαν το γεγονός τιμωρία, δηλαδή την ρίψη τους στην κάμινο, θα είχαν δυσαρεστηθεί με εκείνον που τους έριξε μέσα· τώρα όμως δεν συνέβη τίποτε από αυτά, αλλά προχωρούσαν σαν να έβγαιναν από τον ίδιο τον ουρανό. Και εκείνο που λέει ο προφήτης για τον ήλιο, ότι είναι «σαν νυμφίος που εξέρχεται από τον νυμφώνα του», εάν το έλεγε κανείς και για αυτούς δεν θα έσφαλλε. Πώς; Διότι, σε σχέση με αυτόν που εξέρχεται κατ' αυτόν τον τρόπο, εκείνοι τότε εξέρχονταν λαμπρότεροι. Επειδή αυτός μεν εξέρχονταν φωτίζοντας την οικουμένη με το αισθητό φως, ενώ εκείνοι φώτιζαν την οικουμένη με άλλον τρόπο, δηλαδή νοητά. Γι' αυτό εξάλλου ο βασιλιάς έστειλε αμέσως διάταγμα που περιείχε αυτά τα λόγια: «Ευαρεστήθηκα στα σημεία και τα τέρατα, τα οποία ο Θεός επιτέλεσε για να μας φανερώσει πόσο μεγάλα και ισχυρά είναι». Ώστε εξέρχονταν εκπέμποντας λαμπρότερη ακτίνα, η οποία ήταν βεβαίως φωτεινή μέσα στους ίδιους τους τόπους, αλλά μπορούσε προπάντων να απλωθεί παντού μέσω των βασιλικών επιστολών, και να διαλύσει το σκοτάδι που είχε απλωθεί παντού. «Εξέλθετε και ελάτε». Δεν διέταξε να σβήσουν την κάμινο, αλλά τους τίμησε εξαιρετικά και με αυτό, με το να πιστέψει δηλαδή ότι θα μπορούσαν όχι μόνο να περπατούν μέσα σε αυτήν, αλλά και να βγουν έξω ενώ εκείνη καιγόταν.

«Τα σημεία και τα τέρατα που επιτέλεσε σε εμένα ο Θεός ο Ύψιστος φάνηκε καλό σε εμένα να σας τα αναγγείλω ως μεγάλα και ισχυρά· η βασιλεία Του είναι βασιλεία αιώνια και η εξουσία Του παραμένει από γενεά σε γενεά.» Και εξέδωσε διάταγμα ώστε κάθε λαός, φυλή και γλώσσα, εάν πει λόγο εναντίον του Θεού του Σεδράχ, του Μισάχ και του Αβδεναγώ, να καταστραφούν και τα σπίτια τους να λεηλατηθούν. Και προσθέτει: «Διότι δεν υπάρχει άλλος θεός που να μπορεί να σώσει με αυτόν τον τρόπο». Είδες την απειλή μέσα στα γράμματα; Είδες τον φόβο; Είδες τη διδασκαλία; Είδες το υψηλό κήρυγμα και τα γράμματα που έχουν εξαπλωθεί σε ολόκληρη την οικουμένη;

Και εκείνη την παμφάγο ουσία, που κατανικά και τον σίδηρο και τον λίθο και κυριαρχεί σε κάθε ύλη, τη νίκησε η φύση των τριχών. Και στάθηκε εκεί ένας παναρμόνιος χορός εκείνων των αγίων, οι οποίοι καλούσαν και τα δύο μέρη της κτίσης σε τούτη τη θαυμαστή μελωδία, ψάλλοντας και αναπέμποντας ευχαριστήριους αίνους, για το ότι δέθηκαν (τουλάχιστον από την πλευρά των εχθρών), για το ότι έχασαν την πατρίδα τους, για το ότι έγιναν αιχμάλωτοι, για το ότι στερήθηκαν την ελευθερία τους, για το ότι έγιναν απάτριδες, άστεγοι και μετανάστες, για το ότι ζούσαν σε ξένη και βάρβαρη γη· διότι αυτό είναι το γνώρισμα μιας ευγνώμονος ψυχής. Και, επειδή η κακία εκείνων που τους πολεμούσαν είχε πλέον ολοκληρωθεί —διότι τι άλλο μπορούσαν να επιχειρήσουν μετά τον θάνατο;— και οι άθλοι των αγωνιστών είχαν εκπληρωθεί και το στεφάνι είχε πλεχθεί και τα βραβεία τους είχαν συγκεντρωθεί και τίποτα πλέον δεν έλειπε για την καταξίωσή τους, τότε ακριβώς λύνονται τα δεινά. Και εκείνος που άναψε το καμίνι και τους παρέδωσε σε τέτοια τιμωρία, αυτός γίνεται θαυμαστός επαινέτης εκείνων των αγίων αθλητών και κήρυκας των παραδόξων έργων του Θεού. Και αποστέλλει παντού στην οικουμένη επιστολές γεμάτες από πολλούς επαίνους, διηγούμενος τα όσα συνέβησαν και γινόμενος αξιόπιστος κήρυκας των θαυμάτων του παραδοξοποιού Θεού. Διότι, επειδή ήταν εχθρός και πολέμιος, τα γραφόμενά του ήταν πλέον υπεράνω υποψίας ακόμη και ανάμεσα στους εχθρούς.

Για να μάθεις δε και από άλλη περίπτωση πόσο γενναίο είναι να κάνει κανείς κάτι μέσα από παθήματα και πόσο υπολείπεται αυτού το να κάνει το ίδιο χωρίς κόπο, ο Βαβυλώνιος εκείνος Ναβουχοδονόσορ, μολονότι ζούσε με σκήπτρα και διαδήματα, κατόρθωσε κάποτε να εφαρμόσει ένα ευαγγελικό παράγγελμα. Διότι μετά την κάμινο των παίδων και εκείνη την παράδοξη θαυματουργία, ανέλαβε το κήρυγμα στην οικουμένη, όχι μόνο προφορικά, αλλά και γραπτά. Και έγραψε σε όλη τη γη τα εξής: «Ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ προς όλους τους λαούς, τις φυλές και τις γλώσσες που κατοικούν σε όλη τη γη: Ας πληθυνθεί η ειρήνη σας. Θεώρησα καλό να σας αναγγείλω τα σημεία και τα τέρατα που έκανε σε εμένα ο Ύψιστος Θεός, πόσο μεγάλα και ισχυρά είναι. Η βασιλεία Του είναι βασιλεία αιώνια και η εξουσία Του διαρκεί από γενιά σε γενιά». Και εξέδωσε διάταγμα, σύμφωνα με το οποίο κάθε λαός, φυλή και γλώσσα, εάν πει κάποιον λόγο εναντίον του Θεού του Σεδράχ, του Μισάχ και του Αβδεναγώ, θα καταστραφεί και ο οίκος τους θα λεηλατηθεί. Και προσθέτει: «Διότι δεν υπάρχει άλλος Θεός που να μπορεί να σώσει με αυτόν τον τρόπο». Είδες την απειλή μέσα στα γράμματά του;

«Ποιος είναι όμοιος με εμένα; Ας σταθεί, και ας καλέσει, και ας αναγγείλει, και ας ετοιμάσει για εμένα, αφότου δημιούργησα τον άνθρωπο εις τον αιώνα, και τα επερχόμενα ας μου τα αναγγείλει πριν αυτά έλθουν». «Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός, τη δόξα μου δεν θα την παραχωρήσω σε άλλον, ούτε τις αρετές μου στα γλυπτά είδωλα». «Είναι ο αληθινός Κύριος, Θεός ζώντων, και βασιλιάς των αιώνων». «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του». «Η βασιλεία του είναι βασιλεία αιώνια, και η εξουσία του παραμένει από γενεά σε γενεά». «Και αφού βαπτίστηκε ο Κύριος, ανέβηκε αμέσως από το νερό. Και ιδού, του ανοίχθηκαν οι ουρανοί, και είδε το Πνεύμα του Θεού να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να έρχεται επάνω του. Και ιδού, ακούστηκε φωνή από τον ουρανό που έλεγε: Αυτός είναι ο Υιός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκα». «Ο Στέφανος δε, όντας πλήρης Αγίου Πνεύματος, αφού ατένισε στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού, και τον Ιησού να στέκεται στα δεξιά του Θεού, και είπε: Ιδού, βλέπω τους ουρανούς ανοιγμένους, και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται στα δεξιά του Θεού». «Ουδείς είναι Θεός παρά μόνο ένας. Διότι, έστω κι αν υπάρχουν οι λεγόμενοι θεοί, είτε στον ουρανό είτε στη γη, εντούτοις για εμάς υπάρχει ένας Θεός ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα, και εμείς κατατείνουμε σε αυτόν· και ένας Κύριος Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και εμείς υπάρχουμε μέσω αυτού· και ένα Άγιο Πνεύμα, στο οποίο υφίστανται τα πάντα, και εμείς προερχόμαστε από αυτό».