Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 4:27

ΜΕ΄. ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ, ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ ΤΗΣ ΒΑΒΥΛΩΝΑΣ «Λέγεται, λοιπόν, ότι από την αρχή τα πάντα ήταν νερό, που ονομαζόταν θάλασσα. Ο Βήλος όμως έθεσε τέλος σε αυτά, διανέμοντας χώρα στον καθένα, και περιέβαλε τη Βαβυλώνα με τείχος, το οποίο με το πέρασμα του χρόνου εξαφανίστηκε. Και την περιτείχισε εκ νέου ο Ναβουχοδονόσορας με τείχος το οποίο διατηρήθηκε μέχρι την κυριαρχία των Μακεδόνων, και το οποίο είχε χάλκινες πύλες». Και έπειτα από άλλα προσθέτει: «Ο Ναβουχοδονόσορας, όταν διαδέχθηκε την εξουσία, περιτείχισε τη Βαβυλώνα με τριπλό περίβολο μέσα σε δεκαπέντε ημέρες και δημιούργησε (εξήγαγε) τον ποταμό Αρμακάλη, που αποτελεί διακλάδωση του Ευφράτη, καθώς και τον Ακράκανο. Πάνω από την πόλη των Σιππαρηνών, αφού έσκαψε τεχνητή λίμνη με περίμετρο σαράντα παρασάγγες και βάθος είκοσι οργιές, τοποθέτησε πύλες, τις οποίες όταν άνοιγαν άρδευαν την πεδιάδα· και τις ονομάζουν οχετογνώμονες. Επίσης, απέτρεψε με αναχώματα την πλημμύρα της Ερυθράς Θάλασσας και έχτισε την πόλη Τερηδόνα για την αντιμετώπιση των αραβικών εισβολών· και στόλισε τα ανάκτορα με δέντρα, ονομάζοντάς τα κρεμαστούς παραδείσους». Και ας παρατεθούν και αυτά από το προαναφερθέν σύγγραμμα, επειδή αναφέρεται στην προφητεία του Δανιήλ ότι ο Ναβουχοδονόσορας, ενώ περπατούσε στο ανάκτορο του βασιλείου του στη Βαβυλώνα, υπερηφανεύθηκε και αυθαδίασε λέγοντας: «Δεν είναι αυτή η Βαβυλώνα η μεγάλη, την οποία εγώ οικοδόμησα ως οίκο του βασιλείου, με το κράτος της ισχύος μου, προς τιμήν της δόξας μου;»

Διότι, εάν η δόξα εκείνων που βρίσκονται σε εξέχουσα θέση μοιάζει με ξερά φύλλα, τα οποία άκμασαν «για λίγο», αλλά αμέσως μαράθηκαν, σε τι ωφέλησε τον βασιλιά Ναβουχοδονόσορα ο αλαζονικός του λόγος, όταν είπε: «Δεν είναι αυτή η μεγάλη Βαβυλώνα, την οποία εγώ οικοδόμησα ως οίκο βασιλείας με τη δύναμη της ισχύος μου, προς τιμήν της δόξας μου;», όταν, αφού εξορίστηκε, έτρωγε χορτάρι «μαζί με τα θηρία» στα βουνά; Πού πήγε εκείνο το θράσος και η μεγάλη υπερηφάνεια των λόγων του και η μεγάλη και φοβερή φλόγα της καμίνου, όταν δεν μπορούσε να εξουσιάσει ούτε καν τη δική του ψυχή; Γι' αυτόν τον λόγο, σύμβουλός του έγινε ο μακάριος Δανιήλ, ο οποίος, ως καλός ιατρός που ήθελε να θεραπεύσει τα τραύματά του, του είπε: «Τώρα, βασιλιά, ας σου αρέσει η συμβουλή μου, και εξαγόρασε τις αμαρτίες σου με ελεημοσύνες και τις αδικίες σου δείχνοντας ευσπλαχνία στους φτωχούς· ίσως έτσι υπάρξει μακροθυμία για τα παραπτώματά σου». Γι' αυτό και, ερμηνεύοντας το όνειρο του βασιλιά, δάκρυσε και λυπήθηκε, και «για περίπου μία ώρα έμεινε άναυδος, και οι λογισμοί του τον ταράζουν», μη θέλοντας να βγάλει ούτε φωνή από το στόμα του, αποδεικνύοντας τη βαθιά στοργή που έτρεφε για τον βασιλιά, ώστε με αυτόν τον τρόπο να κατανυγεί και ο ίδιος και, πράττοντας όσα του είπε ο προφήτης, να μπορέσει να σωθεί.

Μέχρι πότε θα παραμένουμε πεσμένοι; Μέχρι πότε θα μεθάμε, βυθισμένοι στην υπερβολική επιθυμία των βιοτικών μεριμνών; Είναι κατάλληλη ευκαιρία να πω και τώρα: «Σε ποιον να μιλήσω και να διαμαρτυρηθώ;» Τόσο πολύ όλοι έχουν κωφεύσει ακόμα και απέναντι στην ίδια τη διδασκαλία της αρετής, και εξαιτίας αυτού έχουν γεμίσει από τόσα πολλά κακά! Και αν ήταν δυνατόν να δούμε τις ψυχές γυμνές, όπως ακριβώς στα στρατόπεδα μετά το τέλος της μάχης μπορεί κανείς να δει άλλους μεν νεκρούς και άλλους τραυματισμένους, το ίδιο θέαμα θα βλέπαμε και μέσα στην Εκκλησία. Γι' αυτό δέομαι και παρακαλώ, ας απλώσουμε το χέρι ο ένας στον άλλον και ας σηκωθούμε. Διότι και εγώ ανήκω στους πληγωμένους και σε αυτούς που έχουν ανάγκη από κάποιον που θα τους επιθέσει τα φάρμακα. Αλλά μην απελπίζεστε εξαιτίας αυτού· διότι, αν και οι πληγές είναι βαρείες, δεν είναι ωστόσο ανίατες. Τέτοιος είναι ο ιατρός μας· αρκεί μόνο να συναισθανθούμε τα τραύματά μας, και ακόμη και αν φτάσουμε στο έσχατο σημείο της κακίας, Εκείνος ανοίγει για εμάς πολλούς δρόμους σωτηρίας. Διότι, αν αποβάλεις την οργή προς τον πλησίον, θα σου συγχωρηθούν τα παραπτώματα· «Εάν γάρ συγχωρήσετε», λέει, «στους ανθρώπους, θα συγχωρήσει και σε εσάς ο Πατέρας σας ο επουράνιος». Και αν δώσεις ελεημοσύνη, θα σου συγχωρήσει τα αμαρτήματα· «Τις ανομίες σου», λέει, «εξαγόρασέ τες με ελεημοσύνες». Και αν προσευχηθείς με θέρμη, θα απολαύσεις τη συγχώρεση. Και αυτό το αποδεικνύει η χήρα, η οποία έκαμψε εκείνον τον σκληρό δικαστή με την επιμονή των παρακλήσεών της. Και αν κατηγορήσεις τα αμαρτήματά σου, θα βρεις παρηγοριά· «Λέγε εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς».

Κι όμως, αυτόν που ήταν τόσο ωμός και ασεβής, και περισσότερο θηρίο παρά άνθρωπος, τον προσκαλεί σε μετάνοια και του δίνει και άλλες αφορμές για να αλλάξει· πρώτον μεν, με το ίδιο το θαύμα που συνέβη στην κάμινο, και έπειτα από αυτό με το όραμα που είδε ο βασιλιάς και το οποίο ερμήνευσε ο Δανιήλ, το οποίο ήταν ικανό να κάμψει ακόμη και πέτρινη ψυχή. Και επιπλέον αυτών, μετά την παραίνεση που προήλθε από τα ίδια τα γεγονότα, και ο ίδιος ο προφήτης τον συμβούλευε λέγοντας: «Γι' αυτό, βασιλιά, ας γίνει αποδεκτή η συμβουλή μου· εξαγόρασε τις αμαρτίες σου με ελεημοσύνες, και τις ανομίες σου με ευσπλαχνία προς τους φτωχούς· ίσως έτσι υπάρξει μακροθυμία για τα παραπτώματά σου». Τι λες, ω σοφέ και μακάριε; Υπάρχει μετά από τόσο μεγάλη πτώση πάλι επάνοδος; Υπάρχει μετά από τόσο βαριά νόσο πάλι υγεία; Υπάρχει μετά από τόσο μεγάλη μανία πάλι ελπίδα σωφροσύνης; Ο βασιλιάς, εκ των προτέρων, στέρησε τον εαυτό του από κάθε δικαιολογία, πρώτον μεν επειδή αγνόησε Αυτόν που τον δημιούργησε και τον ανέδειξε σε εκείνη την τιμή, μολονότι μπορούσε να διηγηθεί πολλά τεκμήρια της δύναμης και της πρόνοιάς Του, τα οποία είχαν συμβεί και στον ίδιο και στους προγόνους του. Έπειτα δε, αφού έλαβε πάλι ολοφάνερα σημάδια της σοφίας και της πρόγνωσής Του, και βλέποντας να ανατρέπεται η μαγεία, η αστρολογία και όλο το σκηνικό της διαβολικής μαγγανείας, επέδειξε συμπεριφορά χειρότερη από την προηγούμενη.

Πού άραγε εγκατέστησες τη βουλή, ω μακάρια και άκτιστη σοφία; «Εγώ», λέει, «η σοφία, εγκατέστησα τη βουλή» στην ανθρώπινη φύση «και γνώση και έννοια εγώ επικαλέστηκα», δηλαδή ονόμασα βουλή τη βουλή, γνώση τη γνώση, και έννοια την έννοια· «δική μου είναι η βουλή και η ασφάλεια, δική μου η φρόνηση, δική μου και η ισχύς». Ιδού, λοιπόν, πάλι ένα άλλο θεοσύζευκτο ζεύγος· διότι η βουλή και η ασφάλεια αποτελούν ένα ζεύγος, ενώ η φρόνηση και η ισχύς ένα άλλο ζεύγος· διότι προηγουμένως η φρόνηση συζεύχθηκε με τη σωφροσύνη, όπως προείπαμε, τώρα όμως συζεύχθηκε με την ισχύ. Τι σημαίνει όμως «δική μου είναι η βουλή και η ασφάλεια» και τα άλλα δύο; Δηλαδή είναι δικό μου έργο και παροχή και δωρεά προς εκείνους που με αγαπούν πιστά, διότι «εγώ αγαπώ εκείνους που με αγαπούν, και εκείνοι που με αναζητούν θα βρουν» χάρη. «Η αγαθή βουλή», λέει, «θα σε φυλάξει, και η όσια έννοια θα σε προστατεύσει», και «η βουλή μου», λέει, «ας σου είναι αρεστή» και τα εξής. Επειδή, λοιπόν, δεν είναι κάθε βουλή αγαθή, όπως το «βουλεύτηκαν» εναντίον μου «πονηρή βουλή», γι' αυτό μαζί με τη βουλή συνδέει και την ασφάλεια, διότι άλλος μεν σχεδιάζει να φονεύσει, άλλος δε να κλέψει, και τη δική μου βουλή που δόθηκε ως δωρεά την παρέκαμψαν οι άνθρωποι.

Διότι μεγάλο πράγμα είναι η ελεημοσύνη ενώπιον του Θεού και τόσο ευπρόσδεκτη, ώστε και να κατακαυχιέται έναντι του θανάτου και να υπερέχει των άλλων αρετών. Όπως ακριβώς βρίσκεται να συμβουλεύει ο Δανιήλ, ο άνδρας των επιθυμιών, τον Ναβουχοδονόσορα: «Με ελεημοσύνες ξέπλυνε τις αμαρτίες σου, βασιλιά, και τις αδικίες σου δείχνοντας ευσπλαχνία στους φτωχούς». Αν όμως με το έλεος και την ευσπλαχνία επρόκειτο εκείνος να εξαλείψει τις κηλίδες του, αυτός που δεν λάτρευε τον Θεό που έχει την εξουσία να συγχωρεί αμαρτίες και που είχε οδηγήσει βαριά οπλισμένα στρατεύματα κατά της Σιών και την είχε ισοπεδώσει, πώς δεν θα συγχωρήσει σε εμάς τα παραπτώματα, όταν επιδιώκουμε τον οικτίρμονα Θεό;