Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 4:34

Είδες το μέγεθος των κακών; Έλα λοιπόν στη φιλανθρωπία του Θεού. Έγινε σαν θηρίο, διέμενε στην έρημο, μαστιγωνόταν για να σωθεί. Είχε νύχια σαν λιοντάρι, διότι ήταν άρπαγας των αγίων. Είχε τρίχωμα λιονταριών, διότι ήταν λιοντάρι που άρπαζε και ωρυόταν. Έτρωγε χόρτο σαν βόδι, διότι ήταν κτήνος, αγνοώντας Εκείνον που του είχε δώσει τη βασιλεία. Βράχηκε το σώμα του από τη δροσιά, επειδή, αν και είχε δει από πριν τη φωτιά να σβήνεται από τη δροσιά, δεν πίστεψε. Και τι συμβαίνει; Μετά από αυτά, λέει, εγώ ο Ναβουχοδονόσορ ύψωσα τα μάτια μου στον ουρανό, και ευλόγησα τον Ύψιστο, και αίνεσα και δόξασα Εκείνον που ζει στους αιώνες. Επειδή, λοιπόν, αναγνώρισε τον Ύψιστο, και ανέπεμψε ευχαριστήριες φωνές στον Θεό, και μετανόησε για όσα είχε διαπράξει, και αναγνώρισε τη δική του αδυναμία, τότε ο Θεός τού αποδίδει την τιμή της βασιλείας.

Έτρωγε χόρτο σαν το βόδι· διότι ήταν κτηνώδης, μη γνωρίζοντας αυτόν που του είχε δώσει τη βασιλεία. Το σώμα του βράχηκε από τη δροσιά· επειδή, αφού το μέσο της καμίνου έγινε για τον Ανανία και τους συντρόφους του σαν άνεμος δροσιάς που συρίζει, αν και το είδε δεν πίστεψε. Αλλά αργότερα μετανοεί, έχοντας συνετιστεί, όπως λέει ο ίδιος: Εγώ, ο Ναβουχοδονόσορ, ύψωσα τα μάτια μου στον ουρανό, και ευλόγησα τον Ύψιστο, και αίνεσα αυτόν που ζει στους αιώνες. Και επειδή είχε μαστιγωθεί για πολλά χρόνια, αίνεσε αυτόν που ζει στους αιώνες, και ομολόγησε αυτόν που του έδωσε τη βασιλεία, και αναγνώρισε τον Βασιλέα των βασιλευόντων.

Βρίσκουμε, λοιπόν, στα υπομνήματα ότι ο Ναβουχοδονόσορας βασίλευσε είκοσι πέντε έτη. Διότι τα πρώτα δεκαοκτώ έτη βασίλευσε, όταν, έχοντας επαρθεί, έστησε την εικόνα. Έπειτα, «μετά από δώδεκα μήνες», του συνέβη αυτό, και «εκδιώχθηκε από τους ανθρώπους» και του αφαιρέθηκε η βασιλεία. Και αφού ταπεινώθηκε και δεήθηκε στον Κύριο και εξομολογήθηκε και ικέτευσε τον ύψιστο Θεό, αναζητήθηκε από τους μεγιστάνες του και, επιστρέφοντας, βασίλευσε πάλι για επτά έτη. Όπως άλλωστε και ο ίδιος διηγείται, λέγοντας: «Και μετά το τέλος των ημερών εκείνων, εγώ, ο Ναβουχοδονόσορας, ύψωσα τα μάτια μου στον ουρανό, και ο νους μου επέστρεψε σε εμένα, και ευλόγησα τον Ύψιστο και αίνεσα και δόξασα εκείνον που ζει στους αιώνες, διότι η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια και η βασιλεία του παραμένει από γενεά σε γενεά, και όλοι όσοι κατοικούν τη γη λογίστηκαν ως τίποτα· και ενεργεί σύμφωνα με το θέλημά του στη δύναμη του ουρανού και στην κατοικία της γης· και δεν υπάρχει κανείς που θα μπορέσει να αντισταθεί στο χέρι του και να του πει: Τι έκανες; —Εκείνον ακριβώς τον καιρό, ο νους μου επέστρεψε σε εμένα και επανήλθα στην τιμή της βασιλείας μου· και η μορφή μου επέστρεψε σε εμένα, και οι άρχοντές μου και οι μεγιστάνες μου με αναζήτησαν, και στερεώθηκα στη βασιλεία μου, και μου προστέθηκε ακόμη μεγαλύτερη μεγαλοσύνη».

«Τώρα λοιπόν εγώ, ο Ναβουχοδονόσορ, αινώ και υψώνω και δοξάζω τον Βασιλέα του ουρανού, διότι όλα τα έργα Του είναι αληθινά και οι οδοί Του δίκαιες κρίσεις, και όλους όσους πορεύονται με υπερηφάνεια δύναται να τους ταπεινώσει». —Αφού απέβαλε την πολλή υπερηφάνεια που κατείχε και, αφού ταλαιπωρήθηκε στα όρη, εξομολογήθηκε στον Θεό, αναγνωρίζοντας «την επουράνια εξουσία», αποκαταστάθηκε πάλι στην εξουσία της βασιλείας του, καθώς τον αναζήτησαν οι μεγιστάνες και οι άρχοντες και όλοι οι υφιστάμενοί του, οι οποίοι μάλιστα του περιέβαλαν ακόμη μεγαλύτερη τιμή και δόξα, για να εκπληρωθεί αυτό που είχε ειπωθεί στο όραμα: «πλην το βλαστάρι των ριζών του δέντρου αφήστε στη γη», «μέχρι να κατανοήσει ότι ο Ύψιστος κυριαρχεί επί της βασιλείας των ανθρώπων και την παραχωρεί σε όποιον Εκείνος θέλει».

Διότι, όπως ακριβώς αυτό συμβαίνει από φιλανθρωπία, όπως στην περίπτωση του Εζεκία, έτσι είναι φυσικό να συμβαίνει και προς τιμωρία, όπως ακριβώς και στην περίπτωση των Ιουδαίων: ενώ δηλαδή ο Θεός επιθυμούσε να μεταβούν αυτοί αμέσως στην Παλαιστίνη, εκείνοι εξαιτίας της παρανομίας τους έκαναν να τους προστεθούν σαράντα έτη. Παρατήρησέ τον όμως να καταφεύγει στον Θεό. Λέει: «Ανέβλεψα στον ουρανό, και έγινα πάλι άνθρωπος. Και η μορφή μου επέστρεψε σε εμένα». Όπως ακριβώς η μορφή του είχε μεν αλλοιωθεί από την ανθρώπινη, χωρίς όμως να έχει μεταβληθεί σε θηρίο, το ίδιο συνέβη και με τη διάνοιά του. Και τι ακολούθησε; «Αίνεσα και δόξασα».

Διότι η εξουσία Του, λέγει, είναι εξουσία αιώνια, που υφίσταται καθ' όλον τον χρόνο. Χωρίς τροφή, λέγει, με έθρεψε· χωρίς ενδύματα, χωρίς όλα τα υπόλοιπα, δεν φθάρηκε το σώμα μου. Αναλογίσου πώς ήταν καθώς επέστρεφε από την έρημο στη βασιλεία.

Αλλά εξαιτίας του προστάγματος του Θεού. Διότι γι' αυτόν τον λόγο ορίζεται χρόνος, ώστε να μην νομίσεις ότι κάτι έγινε τυχαία. «Και η βασιλεία Του παραμένει από γενιά σε γενιά· και όλοι όσοι κατοικούν τη γη λογίστηκαν ως ένα τίποτα». Διότι, εάν εγώ, που εξουσιάζω τα πάντα, λογίστηκα ως ένα τίποτα, πολύ περισσότερο όλοι οι άλλοι. Επειδή Εκείνος που απομάκρυνε από τη βασιλεία έναν τόσο ισχυρό, πολύ περισσότερο μπορεί να απομακρύνει τους υποτελείς. «Και πράττει σύμφωνα με το θέλημά Του στη δύναμη του ουρανού και στην κατοικία της γης». Η φράση, «ως ένα τίποτα λογίστηκαν», δεν σημαίνει ότι τους περιφρονεί, μη γένοιτο, αλλά ότι είναι ισχυρός και τους κατευθύνει όπως Εκείνος βούλεται. Αυτό άλλωστε φανερώνει και το επόμενο χωρίο: «Και πράττει σύμφωνα με το θέλημά Του στη δύναμη του ουρανού και στην κατοικία της γης». Ας δεχθούμε, λοιπόν, ότι όσα αφορούν τη γη τα γνωρίζεις· όσα αφορούν τον ουρανό, από πού τα ξέρεις; Από το όνειρο. Εκείνος πρόσταξε. Πώς υπάκουσαν; Από τη φωτιά του καμινιού. «Και δεν υπάρχει κανείς που θα αντισταθεί στο χέρι Του και θα Του πει: Τι έκανες;».

Όχι μόνο, λέει, δεν θα εναντιωθεί, αλλά ούτε καν λέξη δεν θα πει. Αυτός εξουσιάζει τα πάντα, Αυτός είναι τα πάντα. «Εκείνον», λέει, «τον καιρό, τα λογικά μου επέστρεψαν σε μένα». Εκείνον· ποιον; Αυτόν που είχε ειπωθεί από τον Θεό. Πώς λοιπόν τον επανέφεραν στη βασιλεία; Διότι εκείνοι που τον ανέτρεψαν όταν ήταν τόσο ισχυρός, πώς τον επανέφεραν όταν κατέστη αδύναμος; «Και επανήλθα στην τιμή της βασιλείας μου, και η μορφή μου επέστρεψε σε μένα· και οι άρχοντές μου και οι μεγιστάνες μου με αναζήτησαν· και στερεώθηκα στη βασιλεία μου, και μου προστέθηκε ακόμη μεγαλύτερη μεγαλοσύνη». Βλέπεις πώς (ο Θεός) δύναται και να εγκαθιδρύσει και να καθαιρέσει μία βασιλεία; Διότι έπρεπε μεν να έχεις πεισθεί για αυτά από τα προηγούμενα γεγονότα· επειδή όμως δείχνεις άγνοια, την καθαίρεσε και πάλι την εγκαθίδρυσε. «Τώρα, λοιπόν, εγώ, ο Ναβουχοδονόσορ, αινώ και υπερυψώνω και δοξάζω τον Βασιλέα του ουρανού, διότι όλα τα έργα Του είναι αληθινά και οι οδοί Του είναι δίκαιες κρίσεις, και έχει τη δύναμη να ταπεινώσει όλους όσους πορεύονται με υπερηφάνεια».

Δεν μπορεί κανείς να πει ότι έχει μεν δύναμη, αλλά είναι άδικος· αντίθετα, και η δικαιοσύνη του είναι μεγάλη. Και δύναται να ταπεινώσει όλους εκείνους που πορεύονται με υπερηφάνεια. Δεν είπε, «ταπεινώνει», για να σου φανερώσει και τη μακροθυμία του, και για να μάθεις ότι όχι από αδυναμία, αλλά μέσω του ενός σωφρονίζει τους άλλους.