Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 4:8

Έτσι, λοιπόν, και στη Βαβυλώνα η επίγεια σοφία όλων των σοφών αποδείχθηκε μωρία, επειδή δεν μπόρεσαν να ερμηνεύσουν το όνειρο του βασιλιά, «έως ότου ήλθε ο Δανιήλ», «ο οποίος είχε μέσα του άγιο πνεύμα Θεού», για το οποίο και ο ίδιος ο βασιλιάς, αφού τον δοκίμασε σε πολλά, έδωσε μαρτυρία για αυτόν, και το εξέθεσε αυτό εγγράφως και δημόσια, ώστε όχι μόνο από τον ίδιο τον βασιλιά να φανεί ότι είναι άξιος τιμής, αλλά και από όλους τους υπηκόους του βασιλιά να ονομαστεί άνθρωπος του Θεού και μέγας προφήτης. Όπως ακριβώς και οι Αιγύπτιοι παλαιότερα, βλέποντας τα θαυμαστά έργα που έγιναν μέσω του Μωυσή με τις δέκα πληγές, φοβήθηκαν και τον ονόμασαν Μεννουθίμ, που σημαίνει στα αιγυπτιακά άνθρωπος του Θεού· διότι το μεννού σημαίνει άνθρωπος και το θιμ Θεός· έτσι και ο Ναβουχοδονόσορ έδωσε μαρτυρία για τον Δανιήλ, ότι «έχει μέσα του άγιο πνεύμα Θεού».

Μάθαινε από αυτά, ότι ούτε τα προηγούμενα τα είχε πει ο Δανιήλ προερχόμενα από αυτή τη σοφία. Έμαθε ότι ούτε και κατά τα προηγούμενα χρόνια έλεγαν κάτι το ορθό, όπως λέει ο ίδιος, παρά μόνον επειδή δεν υπήρχε απολύτως κανείς για να τους ελέγξει. Όταν όμως τους ήλθε η απόδειξη από την Ιουδαία, δηλαδή ο Δανιήλ, δεν τολμούν πλέον ούτε να επινοούν ψέματα. Ώστε, από θεία οικονομία καλούνται πάλι αυτοί. Διότι αξίζει να απορήσει κανείς, για ποιον λόγο, ενώ είχε γνωρίσει στην πράξη τη δύναμη του Δανιήλ σε τόσα γεγονότα, δεν κάλεσε πρώτα αυτόν. Ο ίδιος ο Θεός όμως το οικονόμησε αυτό, ώστε μετά τη δική τους ήττα να φανεί η νίκη. «Με τρόμαξε», λέει· και ούτε έτσι έγινε καλύτερος, αλλά θέλησε να φθάσει στην ίδια τη δοκιμασία. Έτσι, ο Θεός παραμένει παντού αναίτιος. Και εισέρχονταν οι επαοδοί, οι μάγοι, οι Γαζαρηνοί και οι Χαλδαίοι· και τους διηγήθηκα το ενύπνιο ενώπιόν τους, αλλά την ερμηνεία του δεν μου τη φανέρωσαν, έως ότου εισήλθε κάποιος άλλος ενώπιόν μου, ο Δανιήλ, του οποίου το όνομα είναι Βαλτάσαρ, σύμφωνα με το όνομα του θεού μου, ο οποίος έχει μέσα του πνεύμα Θεού· και διηγήθηκα το ενύπνιο ενώπιόν του. «Έως ότου κάποιος άλλος», λέει, «εισήλθε ενώπιόν μου». Μιλάει έτσι, σαν να τον είχε ξεχάσει. Διότι είχαν περάσει πολλά χρόνια και τον λησμόνησε γρήγορα, καθώς βρισκόταν μέσα σε τόσες φροντίδες και συζούσε με τόση τρυφή. Το να τον αποκαλέσει «άλλον», αποτελεί σημάδι του ότι τον αγνοούσε εντελώς. «Σύμφωνα με το όνομα», λέει, «του θεού μου».

Ή μήπως θέλει να πει τούτο, ότι δηλαδή τόσο τον τίμησε, ώστε να του δώσει το όνομα από τον θεό του; Διότι πράγματι είχαν τη συνήθεια να ονομάζουν τα παιδιά με τα ονόματα των θεών, επειδή μάλιστα και από ανθρώπους έφτιαχναν θεούς. Έτσι ονομάστηκε κάποιος Όβελος, έτσι και κάποιος Βήλαιος ανάμεσά μας. Διότι, επειδή είδαν οι δαίμονες τους ανθρώπους να τιμώνται με αυτόν τον τρόπο και να ονομάζονται θεοί, το ζήλεψαν και οι ίδιοι. Για ποιον λόγο λέει: «Ο Δανιήλ, του οποίου το όνομα είναι Βαλτάσαρ»; Διότι είχε δύναμη Θεού. Επειδή αυτό για εκείνους αποτελούσε τη μέγιστη τιμή. Και ο Δανιήλ ανεχόταν εξαιτίας τους να ονομάζεται έτσι. Πουθενά, όμως, εδώ, όταν αναφέρεται στον εαυτό του, δεν ονομάζει τον εαυτό του Βαλτάσαρ, αλλά τι λέει; «Εγώ ο Δανιήλ». Όσης τιμής αξιώθηκε ο γιος του βασιλιά, τόσης αξιώθηκε και αυτός, και πριν ακόμη δοκιμαστεί στην πράξη, φάνηκε αξιοθαύμαστος από την ίδια του την όψη. Βέβαια, δεν μιλούσε με τη δική του δύναμη, λέει, αλλά είχε μέσα του άγιο πνεύμα Θεού. Πνεύμα, όχι βέβαια αυτό που εμείς ονομάζουμε Παράκλητο, αλλά σαν να έλεγε κανείς θεία έμπνευση· ήταν ένθεος. «Βαλτάσαρ», λέει, «ο άρχοντας των επωδών». Ήταν ο πρώτος από αυτούς, λέει. Δες πόσα τεκμήρια υπάρχουν για το ότι αυτός ήταν ανώτερος. «Βαλτάσαρ, άρχοντα των επωδών, για τον οποίο γνώρισα ότι υπάρχει μέσα σου άγιο πνεύμα Θεού». Είναι ο ανώτερος, ο καλύτερος όλων, αυτός που εγώ έχω γνωρίσει. Διότι, για να μην τον φέρει πάλι στην ανάγκη να πει: «Και σε εμένα δεν φανερώθηκε λόγω κάποιας σοφίας που υπάρχει μέσα μου», περίμενε ότι με αυτό ακριβώς θα τον προσέλκυε, και γι' αυτό το είπε πριν από όλα τα άλλα.

«Και κανένα μυστήριο», λέει, «δεν σου είναι αδύνατο». Τέτοια είναι τα θεία. Διότι τα μεν ανθρώπινα είναι ατελή, ενώ του Θεού όχι. «Άκουσε λοιπόν το όραμα του ονείρου μου, το οποίο είδα, και πες μου την ερμηνεία του, καθώς και τα οράματα του νου μου πάνω στο κρεβάτι μου». Τι λέει λοιπόν; «Κοίταζα, και ιδού, ένα δέντρο στο μέσο της γης, και το ύψος του ήταν πολύ μεγάλο. Μεγάλωσε το δέντρο και δυνάμωσε, και το ύψος του έφτασε έως τον ουρανό, και η έκτασή του έως τα πέρατα όλης της γης, τα δε φύλλα του ήταν ωραία, και ο καρπός του πολύς, και σε αυτό υπήρχε τροφή για όλους, και κάτω από αυτό κατασκήνωναν τα άγρια θηρία, και στα κλαδιά του κατοικούσαν τα πουλιά του ουρανού· και από αυτό τρεφόταν κάθε σάρκα». Τι θέλει να πει αυτό το όραμα; Και πάλι καταδεικνύεται ο πρόσκαιρος χαρακτήρας των ανθρώπινων πραγμάτων. Τα πουλιά, λέει, και τα θηρία απολάμβαναν τη σκιά του και κατοικούσαν σε αυτό, και από εκεί προερχόταν η τροφή τους. Μιλάει για την εξουσία του, η οποία κατέλαβε ολόκληρη την οικουμένη. Προηγουμένως, λοιπόν, μέσω μιας εικόνας, ενώ τώρα μέσω ενός δέντρου τού φανερώνονται τα πράγματα.