Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 5:17

«Και θα στραφώ εναντίον τους, λέει ο Κύριος Σαβαώθ, και θα εξολοθρεύσω το όνομά τους, και το υπόλειμμα, και το σπέρμα τους.» Πράγματι, πάνδεινα προκάλεσε εναντίον κάθε έθνους ο Ναβουχοδονόσορ, και εκείνοι που ήρθαν μετά από αυτόν και κατάγονταν από αυτόν, μέχρι τον Βαλτάσαρ, ακολουθώντας την κακία του προγόνου τους, ξεπέρασαν τις δικές του πράξεις, και έγιναν ωμοί και αμείλικτοι εναντίον κάθε έθνους, και καταδυνάστευαν τον Ισραήλ, μολονότι αυτοί βρίσκονταν περιορισμένοι στην αιχμαλωσία και στον ζυγό της δουλείας. Τόσο πολύ δε υπερηφανεύθηκαν, ακόμη και εναντίον της δόξας του ίδιου του Θεού, ώστε και ο αλιτήριος Βαλτάσαρ, όταν παρέθεσε συμπόσιο στους άρχοντές του, έφερε στο μέσο τα άγια σκεύη, και ήπιαν από αυτά μαζί με τις παλλακίδες και τις συζύγους του, οπότε και εμφανίστηκαν δάχτυλα ενός χεριού, όπως λέει ο Δανιήλ, και έγραψαν στον τοίχο: «Μανή, Θεκέλ, Φαρές»· το οποίο ερμηνεύοντας ο θεσπέσιος Δανιήλ, είπε ότι η βασιλεία του διαιρέθηκε, και δόθηκε στους Μήδους και τους Πέρσες.

Τότε λοιπόν, αφού άκουσε ο βασιλιάς τα σχετικά με αυτόν, διέταξε να φέρουν τον Δανιήλ και του λέει: «Εσύ είσαι ο Δανιήλ, ένας από τους γιους της αιχμαλωσίας της Ιουδαίας, τους οποίους έφερε ο Ναβουχοδονόσορ ο πατέρας μου; Άκουσα για σένα ότι μπορείς να δίνεις ερμηνείες. Τώρα, λοιπόν, εάν μπορέσεις να διαβάσεις αυτήν τη γραφή και να μου γνωστοποιήσεις την ερμηνεία της, θα ντυθείς με πορφύρα και το χρυσό περιδέραιο θα τεθεί στον λαιμό σου, και θα άρχεις τρίτος στη βασιλεία μου». Ο δε μακάριος Δανιήλ, χωρίς να χαίρεται με επίγεια δώρα, ούτε να υπερηφανεύεται με τη βασιλική δόξα, αποκρίθηκε: «Τα δώρα σου, βασιλιά, ας μείνουν σε σένα, και τη δωρεά του οίκου σου δώσε την σε άλλον· εγώ όμως θα διαβάσω τη γραφή και θα σου γνωστοποιήσω την ερμηνεία της». Και έτσι, ξεκινώντας, διηγήθηκε στον βασιλιά με τη σειρά όλα όσα είχαν συμβεί στον πατέρα του, αφενός μεν διδάσκοντάς του τα γεγονότα, αφετέρου δε συνετίζοντάς τον να μην αλαζονεύεται ούτε να υπερηφανεύεται περισσότερο από το πρέπον, εφόσον βρίσκεται υπό την εξουσία του Θεού. Του λέει λοιπόν: «Ο Ύψιστος Θεός έδωσε τη βασιλεία, τη μεγαλωσύνη, την τιμή και τη δόξα στον Ναβουχοδονόσορα, τον πατέρα σου. Και εξαιτίας της μεγαλωσύνης που του έδωσε, όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες έτρεμαν και φοβούνταν από το πρόσωπό του. Όποιους ήθελε, αυτός τους εξόντωνε, και όποιους ήθελε, αυτός τους χτυπούσε, και όποιους ήθελε, αυτός τους ύψωνε, και όποιους ήθελε, αυτός τους ταπείνωνε».

εʹ. Γιατί λοιπόν, αν και ήταν τόσο ταπεινός, δεν απέκρουσε ούτε την προσκύνηση εκ μέρους του βασιλιά, ούτε τις σπονδές; Αυτό δεν θα το εξηγήσω· διότι μου αρκεί να θέσω μόνο το ερώτημα· το δε υπόλοιπο το αφήνω σε εσάς, ώστε έστω και με αυτόν τον τρόπο να αφυπνίσω τη διάνοιά σας. Εκείνο πάντως σας παραγγέλλω, να επιλέγετε τα πάντα με γνώμονα τον φόβο του Θεού, έχοντας τέτοια παραδείγματα· και ότι πράγματι θα αποκτήσουμε και τα παρόντα αγαθά, εάν προσηλωθούμε γνησίως στα μέλλοντα. Διότι το ότι δεν το έπραξε αυτό από αλαζονεία, είναι φανερό από τα λόγια του: «Τα δώρα σου ας μείνουν σε εσένα». Διότι και τούτο πάλι είναι έτερο ζήτημα: πώς δηλαδή, ενώ με τον λόγο απέκρουε την τιμή, με τα έργα την αποδέχθηκε και φόρεσε τον μανιάκη. Και ο μεν Ηρώδης, όταν άκουσε το «Φωνή Θεού, και όχι ανθρώπου», επειδή δεν απέδωσε δόξα στον Θεό, διαρράγηκε και ξεχύθηκαν τα σπλάχνα του· αυτός όμως αποδέχθηκε τιμή που αρμόζει στον Θεό, και μάλιστα όχι μόνο στα λόγια. Εδώ είναι αναγκαίο να πούμε τι ακριβώς σημαίνει αυτό. Ότι στη μεν πρώτη περίπτωση οι άνθρωποι εξέπιπταν σε μεγαλύτερη ειδωλολατρία, ενώ στη δεύτερη όχι. Πώς; Διότι το να θεωρηθεί αυτός ότι είναι τέτοιος, αποτελούσε τιμή προς τον Θεό· γι' αυτό άλλωστε είπε προλαμβάνοντας: «Και σε εμένα δεν αποκαλύφθηκε χάρη σε κάποια σοφία που υπάρχει μέσα μου». Εξάλλου, δεν φαίνεται ούτε να αποδέχεται τις σπονδές· διότι αναφέρει μεν το κείμενο ότι δόθηκε εντολή να του προσφερθούν σπονδές, αλλά δεν έχει γίνει ακόμη φανερό ότι ακολούθησε και η πράξη. Ενώ εκεί έφεραν τους ταύρους για να τους θυσιάσουν· και ονόμαζαν τον μεν έναν Δία, τον δε άλλον Ερμή.

Λέγοντας δε, «Τον οποίο έφερε ο βασιλιάς, ο πατέρας μου, από την αιχμαλωσία της Ιουδαίας», έλεγε αυτά τα λόγια μειωτικά για αυτόν, ωσάν να είχε παντού ανάγκη από αιχμαλώτους. «Άκουσα για σένα ότι άγιο πνεύμα Θεού υπάρχει μέσα σου, και ότι βρέθηκε σε σένα εγρήγορση και σύνεση και περίσσια σοφία. Και τώρα παρουσιάστηκαν ενώπιόν μου οι σοφοί, οι μάγοι, οι Γαζαρηνοί και οι Χαλδαίοι, για να διαβάσουν αυτή τη γραφή και να μου κάνουν γνωστή την ερμηνεία της· αλλά δεν μπόρεσαν να μου αναγγείλουν την ερμηνεία αυτού του λόγου. Και εγώ άκουσα για σένα ότι μπορείς να δίνεις ερμηνείες και να λύνεις γρίφους. Και τώρα, εάν μπορέσεις να διαβάσεις τη γραφή και να μου κάνεις γνωστή την ερμηνεία της, θα ντυθείς με πορφύρα, και το χρυσό περιδέραιο θα τοποθετηθεί στον λαιμό σου, και θα κυβερνήσεις ως τρίτος στη βασιλεία μου». Ομολογεί και την ήττα των δικών του ανθρώπων, και λέει: πες την, και λάβε αυτά. Αλλά δες τον προφήτη, στην περίπτωση του πατέρα του πώς λυπήθηκε, εδώ όμως δεν κάνει τίποτα τέτοιο· αλλά τι λέει; «Τότε αποκρίθηκε ο Δανιήλ και είπε ενώπιον του βασιλιά: Τα δώρα σου ας μείνουν σε εσένα, και τις δωρεές του οίκου σου δώσε τες σε άλλον· εγώ όμως θα διαβάσω τη γραφή στον βασιλιά, και την ερμηνεία της θα την κάνω γνωστή σε εσένα, βασιλιά». Για ποιον λόγο τα αρνείται; Για να μάθεις ότι δεν μιλάει για χάρη αυτών.

Διότι, για να φανεί ότι δεν τα είπε αυτά απλώς επειδή οργίστηκε, λέει: «Εγώ όμως θα αναγνώσω τη γραφή και θα αναγγείλω την ερμηνεία της στον βασιλιά». Τον βλέπεις να είναι ανώτερος από τα χρήματα; Ανώτερος από τις τιμές; Να μην έχει ανάγκη τίποτε από τα βασιλικά δώρα; Έτσι πρέπει να είναι όσοι κηρύττουν τα λόγια του Θεού. Για να μην νομίσει (ο βασιλιάς) ότι με αυτά τον προσέλκυσε, ή ότι υπάρχει κάτι το ανθρώπινο στα όσα λέγονται. Τι λέει λοιπόν; Αφήνοντας κατά μέρος την ανάγνωση της γραφής, του απευθύνει συμβουλή, υπενθυμίζοντάς του από το ίδιο κιόλας το προοίμιο όσα είχαν συμβεί στον πατέρα του. Ο Θεός ο Ύψιστος έδωσε τη βασιλεία, και τη μεγαλωσύνη, και την τιμή, και τη δόξα στον Ναβουχοδονόσορα τον πατέρα σου. Και εξαιτίας της μεγαλωσύνης που του έδωσε, όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες έτρεμαν και φοβούνταν ενώπιόν του. Όποιους ήθελε αυτός τους φόνευε, και όποιους ήθελε τους πάτασσε, και όποιους ήθελε τους ταπείνωνε. Και όταν υπερηφανεύθηκε η καρδιά του, και το πνεύμα του σκληρύνθηκε από την αλαζονεία, καθαιρέθηκε από τον θρόνο της βασιλείας του, και η τιμή του αφαιρέθηκε από αυτόν, και εκδιώχθηκε από τους ανθρώπους, και η καρδιά του έγινε όμοια με των θηρίων, και η κατοικία του ήταν με τους άγριους όνους, και τον έτρεφαν με χόρτο όπως το βόδι, και από τη δροσιά του ουρανού νοτίστηκε το σώμα του, μέχρι που αναγνώρισε ότι ο Θεός ο Ύψιστος εξουσιάζει τη βασιλεία των ανθρώπων, και σε όποιον Εκείνος κρίνει καλό, σε αυτόν την παραχωρεί.

Όταν προσκομίστηκαν τα ιερά σκεύη, σύμφωνα με την προσταγή του βασιλιά, γιου του Ναβουχοδονόσορα, και ενώ οι συνδαιτυμόνες έπιναν από αυτά, εμφανίστηκαν δάχτυλα χεριού και έγραψαν στον τοίχο μια επιγραφή. Αυτήν την επιγραφή, ενώ οι σοφοί της Βαβυλώνας αδυνατούσαν να την αναγνώσουν, ο Δανιήλ την αναγνώρισε και την ερμήνευσε. Τότε ντύθηκε με πορφύρα, του φόρεσαν χρυσό περιδέραιο και τον ανακήρυξαν τρίτο άρχοντα στο βασίλειο. Αφού ανέλαβε τη βασιλεία ο Δαρείος ο Μήδος και κατέστησε άρχοντα τον Δανιήλ, αναγκάστηκε από τους αξιωματούχους και τους σατράπες να επικυρώσει ένα διάταγμα, σύμφωνα με το οποίο, όποιος υπέβαλε αίτημα σε οποιονδήποτε άνθρωπο ή θεό, εκτός από τον ίδιο τον βασιλιά, εντός τριάντα ημερών, θα ριχνόταν στον λάκκο των λεόντων.

Το ποια τιμωρία λαμβάνουν από τον Θεό όσοι βεβηλώνουν τα αφιερωμένα σε Αυτόν πράγματα και τα μεταχειρίζονται για κοινή χρήση, το έδειξε περισσότερο από όλους ο βασιλιάς Βαλτάσαρ, ο οποίος, επειδή βεβήλωσε τα χρυσά και αργυρά σκεύη που είχε λαφυραγωγήσει ο πατέρας του, Ναβουχοδονόσορ, από τον ναό του Θεού στην Ιερουσαλήμ, πίνοντας κρασί με αυτά τόσο ο ίδιος όσο και οι αξιωματούχοι, οι παλλακίδες και οι σύζυγοί του· εκείνη ακριβώς τη νύχτα που το έπραξε αυτό, θανατώθηκε, και η βασιλεία του μοιράστηκε στους Μήδους και τους Πέρσες.