Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 6:4

Αυτά λοιπόν σκέφθηκε και έγραψε ο αβραμιαίος γέροντας, ο αληθώς Όσιος. Εκείνος όμως ούτε υποχωρούσε από τις επιβουλές του ούτε έπαψε να αναζητά πρόφαση εναντίον του, αλλά συνέχιζε με φοβερές απειλές, ώστε είτε ασκώντας του βία να του αλλάξει το φρόνημα, είτε, εάν δεν πειθόταν, να τον εξορίσει. Ως προς την αναζήτηση πρόφασης, όπως ακριβώς οι αξιωματούχοι και οι σατράπες της Βαβυλώνας «δεν έβρισκαν καμία εναντίον του Δανιήλ παρά μόνο στους νόμους του Θεού του», έτσι και οι τωρινοί σατράπες της ασέβειας δεν μπόρεσαν ούτε να επινοήσουν άλλη εναντίον του γέροντα (διότι σε όλους ήταν γνωστός ο αληθώς Όσιος και ο βίος του ήταν ανεπίληπτος), παρά μόνο το μίσος του κατά της αίρεσης. Τον διαβάλλουν, λοιπόν, όχι όπως εκείνοι τον Δανιήλ στον Δαρείο (διότι ο Δαρείος άκουγε με δυσαρέσκεια τα όσα λέγονταν κατά του Δανιήλ), αλλά όπως η Ιεζάβελ εναντίον του Ναβουθαί και όπως οι Ιουδαίοι στον Ηρώδη, λέγοντας: «Όχι μόνο δεν υπογράφει εναντίον του Αθανασίου, αλλά εξαιτίας του κατακρίνει και εμάς, και μισεί τόσο πολύ την αίρεση, ώστε γράφει και σε άλλους να προτιμούν να υπομείνουν τον θάνατο παρά να γίνουν προδότες της αλήθειας. Διότι εξαιτίας της διώκεται και ο αγαπητός μας Αθανάσιος, και ο Λιβέριος, ο επίσκοπος των Ρωμαίων, και όλοι οι άλλοι δέχονται επιβουλές». Αφού τα άκουσε αυτά ο προστάτης της ασέβειας και βασιλιάς της αίρεσης, Κωνστάντιος, και επειδή μάλιστα υπάρχουν και άλλοι στις επαρχίες της Ισπανίας που έχουν τα ίδια φρονήματα με τον Όσιο, προσπάθησε να κάνει και εκείνους να υπογράψουν, αλλά επειδή δεν μπόρεσε να τους εξαναγκάσει, καλεί ενώπιόν του τον Όσιο.

Δεν θα μας φτάσει ο χρόνος εάν διηγούμαστε για τον καθένα από τους αγίους. Αλλά, για να τα πούμε συντόμως, δηλώνουμε ότι και τον Ηλία τον κατεδίωξε η Ιεζάβελ, όμως, αφού υπέμεινε στον κόπο, αναλήφθηκε. Και ο Ελισσαίος επίσης με τους συνοδούς του έτρωγε χόρτα, αλλά είχε μέσα του τον ζωντανό Λόγο· και τα οστά του, αφού πέθανε, ανέστησαν νεκρό, δίδοντας την απόδειξη ότι η ελπίδα του δικαίου δεν χάνεται. Τον Ιερεμία τον έριξαν ζωντανό σε λάκκο με βούρκο, επειδή τον φθόνησαν οι ψευδοπροφήτες. Ο δε Ιεζεκιήλ κοιμόταν στο πλευρό του για εκατόν ενενήντα ολόκληρες ημέρες, τρώγοντας άρτο και πίνοντας οίνο με μέτρο, και δεν γύρισε από το ένα πλευρό στο άλλο, μέχρις ότου του το είπε ο Θεός. Εκείνοι όμως που εγκαταλείπουν τον Κύριο, στρέφονται στο πλευρό της δικής τους ανάπαυσης, οι οποίοι είναι ολοφάνερο ότι έλαβαν από εδώ το μερίδιό τους. Επιμείνετε, λοιπόν, στο ίδιο πλευρό έως ότου το προστάξει η θεότητα. Διότι τα μεγάλα δεσμά του Ιεζεκιήλ είναι οι βεβαιότατοι λόγοι του Θεού. Τον Δανιήλ τον κατηγόρησαν οι σατράπες, θέλοντας να τον εμποδίσουν από τις προσευχές του· αυτός όμως δεν σταμάτησε, και ρίχτηκε δύο φορές σε λάκκο λεόντων· ο Θεός, όμως, έφραξε τα στόματά τους. Και σήμερα κατηγορούν εμάς, επειδή δεν θέλουν να προσευχόμαστε εμείς προς τον Θεό. Είναι φανερό αυτό, ότι καταδιώκουν και εμάς και τους Πατέρες μας τους επισκόπους.

Διότι και «οι διοικητές και οι σατράπες» όλοι μηχανεύτηκαν αφορμή, για να σκοτώσουν τον Δανιήλ, παραδίδοντάς τον στα θηρία. Ο Θεός όμως, γνωρίζοντας τη δική τους κακοβουλία και την απλότητα του μακάριου Δανιήλ, τον έσωσε «από το στόμα των λεόντων», έτσι ώστε όποιους θέλει τους διασώζει, και όποιους θέλει τους παραλαμβάνει. Διότι βρίσκουμε και τους επτά μάρτυρες επί Αντιόχου να έχουν υπομείνει φοβερά βασανιστήρια και να έχουν παραληφθεί από τον κόσμο. Τι λοιπόν; Δεν μπορούσε ο Θεός να πατάξει τον βασιλιά Αντίοχο και να σώσει τους επτά αδελφούς; Μπορούσε· αλλά δεν το θέλησε, για να γίνει αυτό για εμάς υπόδειγμα. Διότι, αν τους διέσωζε όλους, ποιος θα επρόκειτο να μαρτυρήσει; Αν πάλι όλοι μαρτυρούσαν πεθαίνοντας, θα λεγόταν από κάποιους απίστους ότι αυτό γίνεται εξαιτίας της αδυναμίας του Θεού.

Αναλαμβάνοντας λοιπόν ο Δαρείος, ο επονομαζόμενος Ασσουήρος, «τη βασιλεία», «κατέστησε εκατόν είκοσι σατράπες» «και πάνω από αυτούς τρεις διοικητές, ένας εκ των οποίων ήταν ο Δανιήλ, ώστε οι σατράπες να λογοδοτούν σε αυτούς, για να μην ενοχλείται ο βασιλιάς. Και ο Δανιήλ υπερείχε αυτών, επειδή υπήρχε μέσα του ξεχωριστό πνεύμα, και ο βασιλιάς τον κατέστησε υπεύθυνο σε όλη τη βασιλεία του». Διότι, έχοντας ακούσει γι' αυτόν ο Δαρείος ο Μήδος, για τη σοφία που διέθετε και για τον πιστό και ευλαβή χαρακτήρα του από την παιδική του ηλικία, τον κατέστησε πρώτο μεταξύ όλων των φίλων του και κυρίαρχο όλης της βασιλείας του, όπως ακριβώς έπραξε ο Φαραώ, χαρίζοντας στον Ιωσήφ τις δεύτερες τιμές του θρόνου της βασιλείας του και υποτάσσοντας σε αυτόν όλους τους άρχοντες της Αιγύπτου ως υπηκόους του. Όταν λοιπόν συνέβη αυτό, κινούμενοι από φθόνο «οι διοικητές και οι σατράπες ζητούσαν να βρουν πρόφαση εναντίον του Δανιήλ», ώστε, βρίσκοντας κάποια αφορμή εναντίον του και κατηγορώντας τον, να τον θανατώσουν· για να εκπληρωθεί το ρητό που αναφέραμε πριν από λίγο, ότι όταν κάποιος είναι ευλαβής και φοβάται τον Θεό, έχοντας χάρη και σοφία από τον Θεό, μισείται από τους υπόλοιπους ανθρώπους, διότι οι ίδιοι δεν αξιώθηκαν της ίδιας χάριτος. Έτσι και οι σατράπες και οι διοικητές μισούσαν τον Δανιήλ από φθόνο, επειδή ήταν σοφότερος και πιο αξιόπιστος από όλους.

Διότι αυτό μαρτύρησε η Γραφή λέγοντας: «δεν βρήκαν καμία πρόφαση και κανένα παράπτωμα και σφάλμα εναντίον του, διότι ήταν πιστός». Επειδή όχι μόνο τηρούσε τις εντολές του Θεού σύμφωνα με τον νόμο, αλλά και τις υποθέσεις του βασιλιά τις διαχειριζόταν με πολλή επιμέλεια και ακρίβεια, μη θέλοντας να μολύνει την καθαρή του συνείδηση με καμία ρυπαρή πράξη χάριν λίγου κέρδους.

Έτσι λοιπόν και ο Δανιήλ, όταν εμποδιζόταν να προσεύχεται, δεν υποτάχθηκε στο διάταγμα του βασιλιά, για να μην θέσει τη δόξα του Θεού κάτω από τη δόξα των ανθρώπων. Διότι, εάν κάποιος πεθαίνει για τον Θεό, οφείλει να χαίρεται γι' αυτό, εφόσον βρήκε την αιώνια ζωή. Πρέπει λοιπόν αυτοί που κοπιάζουν καλά, ζώντας με αγνότητα και φόβο σε τούτον τον κόσμο, να μη δίνουν καμία αφορμή σε όσους αναζητούν αφορμή, ώστε με αυτόν τον τρόπο εκείνοι μάλλον να καταισχύνονται. Όπως ακριβώς και «οι αξιωματούχοι ζητούσαν» τότε «να βρουν αφορμή εναντίον του Δανιήλ» και δεν έβρισκαν, «διότι ήταν πιστός». Εάν πάλι κάποιοι μας πιέζουν με τη βία να μη σεβόμαστε τον Θεό ούτε να ζητούμε από Αυτόν, απειλώντας μας με θάνατο, είναι προτιμότερο να πεθάνουμε ευχαρίστως παρά να πράξουμε τα όσα προστάζονται από αυτούς. Διότι, «ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή λιμός ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» Και για τον λόγο αυτό ο μακάριος Δανιήλ, έχοντας φοβηθεί περισσότερο τον Θεό και έχοντας παραδώσει τον εαυτό του στον θάνατο, διασώθηκε από τους λέοντες μέσω του αγγέλου. Εάν, δηλαδή, από φόβο προς το διάταγμα είχε ησυχάσει κατά τις τριάντα ημέρες, η πίστη του προς τον Θεό δεν θα ήταν πλέον αγνή. Διότι «κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους». Επειδή η τέχνη του διαβόλου υπήρξε πάντοτε τέτοια, στο να διώκει, να θλίβει και να καταπονεί τους αγίους, για να μην υψώνουν προσευχόμενοι «όσια χέρια» προς τον Θεό, γνωρίζοντας ότι η προσευχή των αγίων παρέχει στον μεν κόσμο ειρήνη, στον δε πονηρό κόλαση.

Επειδή όμως υπάρχουν στο πλήθος κάποιοι που υπερέχουν από αυτούς σε σύνεση, αναγκαίως έκανε τη σύγκριση του δικαίου όχι μόνο με τους δύο τακτικούς, δηλαδή με τους αρχηγούς των στρατιωτικών ταγμάτων, οι οποίοι τα παρατάσσουν όπου χρειάζεται, είτε σε καιρό πολέμου είτε σε καιρό ειρήνης, αλλά και με όλους τους άλλους, στεφανώνοντάς τον όχι με βάση τη γνώμη του άρχοντα, η οποία συχνά σφάλλει, αλλά με βάση την αλήθεια των πραγμάτων. Διότι υπερείχε όχι μόνο από εκείνους που θεωρούσε συνετούς ο βασιλιάς, αλλά και από τους όντως συνετούς. Γι' αυτό και ο βασιλιάς τον κατέστησε άρχοντα σε όλο το βασίλειο, καθώς προφανώς αναδείχθηκε από τα ίδια τα πράγματα ανώτερος από τους υπόλοιπους. Οι άλλοι όμως αποφάσισαν να εξυφαίνουν δόλους και σκευωρίες. Διότι ο φθόνος έχει από τη φύση του την τάση να αντιστρατεύεται τις επιτυχίες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄. Και ο βασιλιάς τον κατέστησε άρχοντα σε όλη τη βασιλεία του. Και οι αξιωματούχοι και οι σατράπες ζητούσαν να βρουν πρόφαση εναντίον του Δανιήλ από τη διοίκηση της βασιλείας. Και δεν βρήκαν καμία απολύτως πρόφαση ούτε παράπτωμα εναντίον του, διότι ήταν πιστός· δηλαδή ήταν και εύνους προς τον βασιλιά. Ή [ερμηνεύεται], «Διότι ήταν πιστός»· δηλαδή, είχε απόλυτη εμπιστοσύνη στον Θεό, και Εκείνος τα κυβερνούσε όλα· και εφόσον κυβερνά ο Θεός, ποια βλάβη θα μπορούσε να προκύψει;