Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 7:4

Αυτή δε είναι η βασιλεία του Χριστού, η οποία παρομοιάστηκε με λίθο, επειδή σκόνταψαν σε αυτήν οι πατέρες σας. Ζακχαίος: Τώρα ακούω ότι ο Χριστός σας έχει παρομοιαστεί με λίθο. Αθανάσιος: Πάντοτε τα αφανή και αόρατα γίνονται κατανοητά μέσω φανερών παραβολών· ή δεν άκουσες τον Θεό να λέει μέσω του προφήτη: «Και θα γίνω σαν πάνθηρας για τον Εφραίμ και σαν λεοπάρδαλη για τον οίκο του Ιούδα»· και σε άλλο σημείο: «Και θα τους συναντήσω σαν αρκούδα αποστερημένη»· άραγε, όταν το θείο παρομοιάζεται με αρκούδα και με τα άλλα ζώα, υβρίζεται; Ο Ζακχαίος είπε: Μήπως έγινε πράγματι ο Θεός αρκούδα; Το λέει για να δηλώσει το φοβερό. Αθανάσιος: Έτσι, επειδή πολλοί σκόνταψαν, ονομάστηκε κατ' επίνοιαν λίθος ο Χριστός. Άκουσε όμως και άλλη προφητεία για τον Χριστό από τον ίδιο προφήτη: «Έβλεπα», λέει, «και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά μεταξύ τους. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα, που είχε φτερά, και τα φτερά της ήταν σαν αετού. Έβλεπα μέχρι που ξεριζώθηκαν τα φτερά της, και σηκώθηκε από τη γη και στάθηκε πάνω σε ανθρώπινα πόδια, και της δόθηκε καρδιά ανθρώπου».

Τότε κατασυντρίφθηκαν ταυτόχρονα ο πηλός, ο σίδηρος, ο χαλκός, ο άργυρος και ο χρυσός, και έγιναν σαν σκόνη από καλοκαιρινό αλώνι· και τα σήκωσε το πλήθος του ανέμου, και δεν βρέθηκε τόπος γι' αυτά· και ο λίθος που χτύπησε την εικόνα έγινε μεγάλο όρος και γέμισε όλη τη γη.» Συνδέοντας, λοιπόν, με αυτό και τις οράσεις του Δανιήλ, κάνουμε μία κοινή διήγηση και για τα δύο, αποδεικνύοντας πώς υπάρχει συμφωνία και αλήθεια. Λέει γάρ έτσι: «Εγώ ο Δανιήλ κοίταζα, και ιδού, οι τέσσερις άνεμοι του ουρανού όρμησαν στη μεγάλη θάλασσα, και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά το ένα από το άλλο. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά σαν του αετού, και κοίταζα μέχρι που μαδήθηκαν τα φτερά της· και σηκώθηκε από τη γη και στάθηκε πάνω σε πόδια ανθρώπου, και της δόθηκε καρδιά ανθρώπου. Και ιδού ένα δεύτερο θηρίο όμοιο με αρκούδα, και στάθηκε στο ένα πλάι, και είχε τρία πλευρά στο στόμα της. Κοίταζα, και ιδού ένα άλλο θηρίο σαν πάρδαλη· και αυτή είχε τέσσερα φτερά πτηνού από πάνω της, και το θηρίο είχε τέσσερις κεφαλές. Πίσω από αυτό κοίταζα, και ιδού ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό και τρομακτικό και υπερβολικά ισχυρό, με σιδερένια δόντια και χάλκινα νύχια, το οποίο έτρωγε και κατασυνέτριβε, και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του.

«Και του δόθηκε η εξουσία και η τιμή και η βασιλεία, και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον δουλεύσουν· η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί.» Επειδή λοιπόν σε μερικούς φαίνονται δυσνόητα αυτά που έχουν ειπωθεί με τρόπο μυστικό, δεν θα αποκρύψουμε τίποτα από αυτά, προς επίγνωση εκείνων που διαθέτουν υγιή νου. Λέγοντας «λέαινα» που «ανέβαινε από τη θάλασσα», υποδήλωσε τη βασιλεία των Βαβυλωνίων που εμφανίστηκε στον κόσμο, η οποία ήταν η χρυσή κεφαλή της εικόνας· το δε ότι λέει «τα φτερά της ήταν σαν του αετού», σημαίνει ότι υψώθηκε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ και υπερηφανεύθηκε εναντίον του Θεού. Έπειτα, λέει, «μαδήθηκαν τα φτερά της», επειδή καθαιρέθηκε η δόξα του, διότι εκδιώχθηκε από τη βασιλεία του. Το δε ότι λέει «της δόθηκε καρδιά ανθρώπου και στάθηκε σε πόδια ανθρώπου», σημαίνει ότι μετανόησε, αναγνωρίζοντας για τον εαυτό του ότι είναι άνθρωπος, και έδωσε δόξα στον Θεό. Μετά τη λέαινα, λοιπόν, βλέπει «δεύτερο θηρίο, όμοιο με αρκούδα», το οποίο ήταν οι Πέρσες. Διότι μετά τους Βαβυλώνιους επικράτησαν οι Πέρσες. Το δε ότι λέει «τρία πλευρά στο στόμα της», υπέδειξε τρία έθνη, τους Πέρσες, τους Μήδους και τους Βαβυλώνιους, πράγμα που υποδεικνύεται στην εικόνα ως ο άργυρος μετά τον χρυσό. Έπειτα το τρίτο θηρίο, η πάρδαλη, που ήταν οι Έλληνες. Διότι μετά τους Πέρσες επικράτησε ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, κατατροπώνοντας τον Δαρείο, ο οποίος υποδεικνύεται στην εικόνα ως ο χαλκός.

Αφού λοιπόν πρόκειται να συμβούν αυτά, και τα δέκα δάχτυλα της εικόνας να καταλήξουν σε δημοκρατίες, και τα δέκα κέρατα του θηρίου να μοιραστούν σε δέκα βασιλιάδες, ας δούμε πιο καθαρά τα προκείμενα και ας τα κατανοήσουμε ολοφάνερα. Η χρυσή κεφαλή της εικόνας, η λέαινα, ήταν οι Βαβυλώνιοι. Οι ασημένιοι ώμοι και βραχίονες, η αρκούδα, οι Πέρσες και οι Μήδοι. Η χάλκινη κοιλιά και οι μηροί, η λεοπάρδαλη, οι Έλληνες που κυριάρχησαν από την εποχή του Αλεξάνδρου. Οι σιδερένιες κνήμες, το τρομακτικό και φοβερό θηρίο, οι Ρωμαίοι που κυριαρχούν τώρα. Τα πέλματα των ποδιών από πηλό και σίδερο, τα δέκα κέρατα, είναι εκείνα που πρόκειται να υπάρξουν. Το άλλο μικρό κέρατο που αναφύεται, είναι ο αντίχριστος ανάμεσά τους. Ο λίθος που πατάσσει την εικόνα και τη συντρίβει, ο οποίος γέμισε τη γη, είναι ο Χριστός που έρχεται από τους ουρανούς και επιφέρει την κρίση στον κόσμο.

Ολοφάνερα προανήγγειλε προς τον Ναβουχοδονόσορα: «Έβλεπες, βασιλιά, και να, μια μεγάλη εικόνα στεκόταν μπροστά σου, της οποίας το κεφάλι ήταν από χρυσάφι, οι βραχίονές της και οι ώμοι από ασήμι, η κοιλιά και οι μηροί από χαλκό, οι κνήμες από σίδερο, τα δε πόδια εν μέρει από σίδερο και εν μέρει από πηλό. Έβλεπες, μέχρι που αποκόπηκε μια πέτρα χωρίς ανθρώπινο χέρι, και χτύπησε την εικόνα στα σιδερένια και πήλινα πόδια της και τη συνέτριψε εντελώς. Τότε συνετρίβησαν μεμιάς ο πηλός και ο σίδηρος και ο χαλκός, το ασήμι και το χρυσάφι, και έγιναν σαν τη σκόνη από καλοκαιρινό αλώνι, και η πέτρα που χτύπησε την εικόνα έγινε μεγάλο βουνό και γέμισε όλη τη γη». Γι' αυτό, συνδέοντας με αυτά και τις οράσεις του Δανιήλ, θα κάνουμε μία ενιαία διήγηση και για τα δύο, αποδεικνύοντας πώς ήταν σύμφωνα και αληθινά όσα είδε ο προφήτης, τα οποία είχε προδεί και ο Ναβουχοδονόσορ. Διότι λέει τα εξής ο προφήτης: «Εγώ, ο Δανιήλ, έβλεπα, και να, οι τέσσερις άνεμοι του ουρανού όρμησαν στη μεγάλη θάλασσα, και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά μεταξύ τους. Το πρώτο θηρίο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά αετού. Έβλεπα μέχρι που μαδήθηκαν τα φτερά της και σηκώθηκε από τη γη και στάθηκε σε ανθρώπινα πόδια, και της δόθηκε ανθρώπινη καρδιά. Και να, ένα δεύτερο θηρίο, όμοιο με αρκούδα».

και στάθηκε στο ένα πλευρό, και υπήρχαν τρία πλευρά στο στόμα του ανάμεσα στα δόντια του. Και του έλεγαν τα εξής: «Σήκω, φάε πολλές σάρκες». Ύστερα από αυτό κοίταζα, και ιδού, ένα τρίτο θηρίο σαν λεοπάρδαλη, και είχε πάνω του τέσσερα φτερά πτηνού. Το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια. Ύστερα από αυτό κοίταζα, και ιδού, ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό, τρομακτικό και εξαιρετικά ισχυρό, τα δόντια του ήταν μεγάλα σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα· έτρωγε, κομμάτιαζε και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του. Και αυτό διέφερε πάρα πολύ από όλα τα θηρία που υπήρχαν πριν από αυτό. Και είχε δέκα κέρατα. Παρατηρούσα τα κέρατά του, και ιδού, ένα μικρό κέρας ανέβηκε ανάμεσά τους, και τρία κέρατα από τα προηγούμενα ξεριζώθηκαν από μπροστά του· και ιδού, σε αυτό το κέρας υπήρχαν μάτια σαν μάτια ανθρώπου, και στόμα που μιλούσε με μεγάλα λόγια. Επειδή, λοιπόν, φαίνονται σε όλους δυσνόητα αυτά που ειπώθηκαν μυστικά από τον προφήτη, ας μην αποκρύψουμε τίποτα από αυτά σε όσους διαθέτουν υγιή νου. Ο Δανιήλ, αναφέροντας το πρώτο θηρίο, δηλαδή τη λέαινα που ανέβαινε από τη θάλασσα, εννοεί τη βασιλεία των Βαβυλωνίων που δημιουργήθηκε στον κόσμο, η οποία είναι η χρυσή κεφαλή της εικόνας. Το ότι λέει «τα φτερά της ήταν σαν του αετού», σημαίνει ότι υψώθηκε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορας και επάρθηκε εναντίον του Θεού. Έπειτα, λέει, «ξεριζώθηκαν τα φτερά της», επειδή καθαιρέθηκε η δόξα του.

Διότι διώχθηκε από τη βασιλεία του. Το δε ότι λέει «καρδιά ανθρώπου τού δόθηκε και στάθηκε σε πόδια ανθρώπου» σημαίνει ότι μετανόησε, αναγνωρίζοντας για τον εαυτό του ότι είναι άνθρωπος, και απέδωσε δόξα στον Θεό. Ιδού, εξήγησε την παρομοίωση του πρώτου θηρίου. Μετά λοιπόν τη λέαινα, ο προφήτης βλέπει ένα δεύτερο θηρίο, όμοιο με αρκούδα, το οποίο ήταν οι Πέρσες. Διότι μετά τους Βαβυλωνίους κυριάρχησαν οι Πέρσες. Το δε ότι λέει «τρία πλευρά έβλεπα στο στόμα της» υπέδειξε τρία έθνη, τους Πέρσες, τους Μήδους και τους Βαβυλωνίους, πράγμα που υποδεικνύεται με τον άργυρο μετά τον χρυσό στην εικόνα. Ιδού, εξηγήσαμε και το δεύτερο θηρίο. Έπειτα, το τρίτο θηρίο, η λεοπάρδαλη, που ήταν οι Έλληνες· διότι μετά τους Πέρσες κυριάρχησε ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, καταλύοντας τον Δαρείο· το οποίο στην εικόνα υποδεικνύεται ως ο χαλκός. Το δε ότι λέει «τέσσερα φτερά πτηνού και τέσσερα κεφάλια στο θηρίο», έδειξε σαφέστατα πώς διαμερίστηκε σε τέσσερα μέρη η βασιλεία του Αλεξάνδρου. Διότι τέσσερα κεφάλια είχε, δηλαδή τους τέσσερις βασιλείς που αναδείχθηκαν από αυτήν. Επειδή όταν πέθανε ο Αλέξανδρος διαίρεσε τη βασιλεία του σε τέσσερα μέρη. Ιδού μιλήσαμε και για το τρίτο. Έπειτα, λέει, «ένα τέταρτο θηρίο φοβερό και τρομακτικό. Τα δόντια του ήταν σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα». Ποιοι είναι αυτοί αν όχι η βασιλεία των Ρωμαίων, η οποία είναι ο σίδηρος με τον οποίο θα συντρίψει όλα τα πριν από αυτήν βασίλεια και θα κατακυριεύσει όλη τη γη.

{"chunk_id":"","translation":"ΛΟΓΟΣ Δ' Περί της οράσεως του προφήτη Δανιήλ. «Κατά το πρώτο έτος του Βαλτάσαρ, βασιλιά των Χαλδαίων, ο Δανιήλ είδε ενύπνιο και τα οράματα του νου του στο κρεβάτι του, και το ενύπνιο το κατέγραψε.» Όσα λοιπόν αποκαλύφθηκαν στον μακάριο προφήτη από το Πνεύμα μέσω οραμάτων, αυτά τα διηγήθηκε άφθονα και σε άλλους, ώστε να μη φανεί ότι προφητεύει τα μέλλοντα μόνο για τον εαυτό του, αλλά να αποδειχθεί προφήτης και σε άλλους που επιθυμούν να ερευνούν με πίστη τις θείες γραφές. Λέει λοιπόν: «Εγώ ο Δανιήλ έβλεπα, και ιδού, οι τέσσερις άνεμοι του ουρανού ορμούσαν στη μεγάλη θάλασσα, και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά το ένα από το άλλο. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά σαν του αετού. Το έβλεπα μέχρι που ξεριζώθηκαν τα φτερά του, και σηκώθηκε από τη γη, και στάθηκε πάνω σε ανθρώπινα πόδια, και του δόθηκε ανθρώπινη καρδιά. Και ιδού, ένα δεύτερο θηρίο όμοιο με αρκούδα, και στάθηκε στο ένα μέρος, και είχε τρία πλευρά στο στόμα του, ανάμεσα στα δόντια του, και του έλεγαν έτσι: Σήκω, φάε πολλές σάρκες. Μετά από αυτό έβλεπα, και ιδού, ένα άλλο θηρίο σαν λεοπάρδαλη, και είχε τέσσερα φτερά πτηνού από πάνω του, και το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια, και του δόθηκε εξουσία. ["}

Επειδή λοιπόν διάφορα θηρία φανερώθηκαν στον μακάριο Δανιήλ [τον προφήτη] και αυτά διέφεραν μεταξύ τους, πρέπει να κατανοήσουμε ότι δεν κάνει λόγο για κάποια θηρία, αλλά μέσω τύπου και εικόνας παρουσιάζει τις βασιλείες που εμφανίστηκαν σε αυτόν τον κόσμο, σαν θηρία που καταστρέφουν την ανθρωπότητα. Διότι λέγοντας «τη θάλασσα τη μεγάλη» εννοεί ολόκληρο τον κόσμο, και με τους «τέσσερις ανέμους του ουρανού» σημαίνει την κτίση με τα τέσσερα πέρατά της. Το ότι λέει λοιπόν: είδα «τέσσερα θηρία» να ανεβαίνουν «από τη θάλασσα», εννοεί τις βασιλείες αυτού του κόσμου. «Το πρώτο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά σαν του αετού». Λέγοντας λοιπόν λέαινα, ονομάζει τη βασιλεία των Βαβυλωνίων, της οποίας άρχοντας τότε ήταν ο Ναβουχοδονόσορ. Και το ότι λέει «είχε φτερά σαν του αετού» σημαίνει ότι ο βασιλιάς υψώθηκε και επαίρθηκε εναντίον του Θεού, φουσκώνοντας από υπερηφάνεια η καρδιά του, επειδή είχε γίνει μεγάλος και ένδοξος. Έπειτα λέει: «μαδήθηκαν τα φτερά της, και σηκώθηκε από τη γη και στάθηκε σε πόδια ανθρώπου και της δόθηκε καρδιά ανθρώπου». Διότι αυτό πράγματι συνέβη στον Ναβουχοδονόσορα, καθώς έχει επισημανθεί στο προηγούμενο βιβλίο, και ο ίδιος μαρτυρεί ότι έτσι έγιναν τα πράγματα σε αυτόν, πώς εκδιώχθηκε από τη βασιλεία του και του αφαιρέθηκε η δόξα και το μεγαλείο που κατείχε προηγουμένως.

Όπως ακριβώς, λοιπόν, κάθε πτηνό, όταν του ξεριζώσουν τα φτερά, χάνει τη δύναμή του και γίνεται ευάλωτο, έτσι και τότε απομακρύνθηκαν από τον βασιλιά οι δυνάμεις με τις οποίες θεωρούσε ότι μπορούσε να καυχιέται και να υπερηφανεύεται, τις οποίες φοβήθηκε και έφυγε τότε στην έρημο, για να μην εξοντωθεί από αυτές. Η φράση, επομένως, «στάθηκε σε πόδια ανθρώπου και του δόθηκε καρδιά ανθρώπου», δηλώνει ότι ο Ναβουχοδονόσορ, αφού ταπεινώθηκε και συνειδητοποίησε ότι είναι άνθρωπος υποκείμενος στην εξουσία του Θεού, προσευχήθηκε στον Κύριο και έλαβε την ευσπλαχνία Του, αποκαθιστάμενος και πάλι στη βασιλεία και τη δόξα του. Όπως και ο ίδιος μαρτυρεί λέγοντας: «Και μετά το τέλος των ημερών εκείνων, εγώ ο Ναβουχοδονόσορ ύψωσα τα μάτια μου προς τον ουρανό και ο νους μου επέστρεψε σε μένα, και ευλόγησα τον Ύψιστο και αίνεσα και δόξασα Αυτόν που ζει στους αιώνες, επειδή η εξουσία Του είναι εξουσία αιώνια και η βασιλεία Του διαρκεί από γενιά σε γενιά, και όλοι όσοι κατοικούν τη γη λογίστηκαν ως ένα τίποτα και είναι σαν ένα τίποτα».

Επειδή, λοιπόν, προηγουμένως και σε άλλο έργο έχουμε ήδη αναπτύξει αυτό το θέμα, και δεν αποσιωπήσαμε ούτε την παρουσία του αντιχρίστου ούτε την καταγωγή του, ούτε από πού και πώς θα εμφανιστεί ο πλάνος, ούτε τα έργα του, ωστόσο και τώρα θα τα υπενθυμίσω με λίγα λόγια, ώστε ο άνθρωπος, στεκόμενος σταθερά σε όλα και χωρίς να αμφιταλαντεύεται καθόλου στο νου του, να μπορέσει να πιστέψει στον Θεό με όλη του την καρδιά. Διότι λέει ο μακάριος Δανιήλ, ερμηνεύοντας το όραμα στον Ναβουχοδονόσορα, εννοώ το όραμα με την εικόνα, για την οποία αποφάνθηκε ότι το κεφάλι της ήταν από χρυσό, έπειτα τα χέρια, οι βραχίονες και το στήθος από άργυρο, ύστερα η κοιλιά και οι μηροί από χαλκό, έπειτα οι κνήμες από σίδηρο, έπειτα τα πόδια· στα οποία ένα μέρος ήταν σιδερένιο και ένα μέρος πήλινο, για να αποδείξει με αυτό εκείνο που τώρα στο δικό του όραμα διηγήθηκε μέσω των θηρίων: ότι ο μεν χρυσός είναι η βασιλεία των Βαβυλωνίων, η οποία ήταν η λέαινα, ο δε άργυρος η βασιλεία των Περσών, που ήταν η αρκούδα, έπειτα ο χαλκός των Ελλήνων, των οποίων άρχοντας ήταν ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, για να υποδείξει την πάρδαλη. Μετά από αυτά αναφέρει τις σιδερένιες κνήμες, για να υποδηλώσει το φοβερό και τρομακτικό θηρίο, που έχει τα σιδερένια δόντια, το οποίο είναι οι Ρωμαίοι που κυριαρχούν τώρα, όντας ισχυροί σαν τον σίδηρο.

Αλλά, επειδή η χάρη του Θεού διδάσκει πλούσια εκείνους που έχουν ελπίσει σε Αυτόν και έχουν περιφρονήσει αυτόν τον κόσμο, δεν θα παραλείψουμε ούτε τούτο: για ποιο λόγο ο μακάριος προφήτης ονόμασε όλες τις προηγούμενες βασιλείες παρομοιάζοντάς τες με θηρία, ενώ για την τωρινή, την παρούσα βασιλεία, δεν ξεκαθάρισε τι είδους θηρίο ήταν; Θα μιλήσω όμως για αυτό σαφέστερα, για να γίνει περισσότερο κατανοητό αυτό που λέγεται. Διότι, αφού είπε ότι η βασιλεία των Βαβυλωνίων είναι λέαινα και των Περσών αρκούδα και των Ελλήνων πάρδαλη, γιατί για εκείνη των Ρωμαίων δεν είπε τι είδους θηρίο ήταν, αλλά λέει «φοβερό και υπερβολικά εκπληκτικό, τα δόντια του σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα»; Κατανόησε, ω άνθρωπε, και δόξασε τον Κύριο. Επειδή οι Βαβυλώνιοι ήταν ένα έθνος, και στους καιρούς εκείνους φαίνονταν να κυριαρχούν στα πάντα, δικαίως τους ονόμασε λέαινα, ως ζώο ομοιογενές. Ομοίως και οι Πέρσες είναι ένα έθνος, ρυπαρό μεν, αλλά ομόγλωσσο· γι' αυτό και τους παρομοίασε με αρκούδα. Ωσαύτως και τους Έλληνες τους ονόμασε πάρδαλη· διότι ήταν όλοι Έλληνες. Τώρα όμως το θηρίο που επικρατεί δεν είναι ένα έθνος, αλλά συγκεντρώνει γύρω του ανθρώπους από όλες τις γλώσσες και από κάθε γένος και προετοιμάζει δύναμη για πολεμική παράταξη, οι οποίοι όλοι μεν ονομάζονται Ρωμαίοι, δεν κατάγονται όμως όλοι από μία χώρα.

ΣΙΗ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΤΙΜΟΘΕΟ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Περί του οράματος των τεσσάρων θηρίων. Το περίφημο όραμα του θεσπέσιου Δανιήλ παρομοίασε τη βασιλεία των Ασσυρίων, των Μήδων και των Μακεδόνων, επειδή η καθεμία ήταν ομοιογενής και συγκροτημένη από ένα μόνο έθνος, με ένα αντίστοιχο θηρίο: τη μία με αρκούδα, την άλλη με λέαινα και την άλλη με πάρδαλη. Το τέταρτο όραμα όμως, που περιλάμβανε ένα θηρίο φοβερό και εξαιρετικά τρομακτικό, οπλισμένο με σιδερένια δόντια και εξοπλισμένο με χάλκινα νύχια, το οποίο καταβρόχθιζε, κατακομμάτιαζε και καταπατούσε, επειδή δεν παρομοιαζόταν με κανένα ζώο, φανέρωνε ολοκάθαρα τη βασιλεία των Ρωμαίων, η οποία συγκροτήθηκε από όλα τα έθνη και τις φυλές και συγκέντρωσε μέσα της κάθε δύναμη και δόξα. Διότι δεν θεώρησε σωστό να παραστήσει με ένα μόνο όνομα αυτήν που άπλωσε τον ζυγό της εξουσίας της πάνω σε όλους και η οποία εξελίχθηκε σε μια απέραντη αυτοκρατορία τον καιρό της σαρκώσεως του Κυρίου.

Έχεις εκεί χρυσό, εδώ λέαινα· γιατί λέαινα εδώ και εκεί χρυσό; Εκεί χρυσό λόγω του τρυφηλού και του πλούσιου χαρακτήρα· εδώ λέαινα λόγω του θηλυκού και του γυναικώδους, ωστόσο όμως παραμένει θηρίο. Το πρώτο, ωσεί λέαινα. Δεύτερο, είδε θηρίο ωσεί άρκτο, και στάθηκε στο ένα μέρος· εκεί άργυρος, εδώ άρκτος, λόγω του βάρους.

Και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά το ένα από το άλλο. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά σαν του αετού. Κοιτούσα μέχρι που ξεριζώθηκαν τα φτερά του, και σηκώθηκε από τη γη, και στάθηκε πάνω σε πόδια ανθρώπου, και του δόθηκε καρδιά ανθρώπου. Και ιδού ένα άλλο θηρίο, όμοιο με αρκούδα, το οποίο στάθηκε στο ένα πλευρό του· και είχε τρία πλευρά στο στόμα του, ανάμεσα στα δόντια του. Και του έλεγαν τα εξής: Σήκω, φάε πολλές σάρκες. Μετά από αυτό κοιτούσα, και ιδού ένα άλλο θηρίο σαν λεοπάρδαλη· και αυτό είχε τέσσερα φτερά πτηνού στη ράχη του, και το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια, και του δόθηκε εξουσία. Μετά από αυτό έβλεπα σε όραμα της νύχτας, και ιδού ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό, καταπληκτικό και υπερβολικά ισχυρό· και τα δόντια του ήταν σιδερένια και μεγάλα· έτρωγε και κατακομμάτιαζε, και τα υπολείμματα τα καταπατούσε με τα πόδια του· και αυτό διέφερε πολύ από όλα τα προηγούμενα θηρία, και είχε δέκα κέρατα. Παρατηρούσα με προσοχή τα κέρατά του· και ιδού ένα άλλο μικρό κέρας ανέβαινε ανάμεσά τους, και τρία από τα προηγούμενα κέρατα ξεριζώθηκαν από μπροστά του. Και ιδού, στο κέρας αυτό υπήρχαν μάτια σαν μάτια ανθρώπου, και στόμα που έλεγε μεγάλα λόγια. Για ποιον λόγο δεν είπε ότι είδε γυναίκες; Διότι, όταν έπρεπε να παραστήσει τιμωρία και κατάρα, παρουσίασε γυναίκες· όταν όμως επρόκειτο για βασιλείες, παρουσίασε θηρία.

Αλλά, επειδή οι ιδιότητές τους βρίσκονται κατεξοχήν στα θηρία, για τον λόγο αυτόν τα χρειάστηκε. Θέλησε να δείξει το αβρό μέσα στην αγριότητα, και παρουσίασε λέαινα. Θέλησε να δείξει το νωθρό, και παρουσίασε άρκτο. Θέλησε να δείξει το γρήγορο και ελαφρύ, και επειδή με πολέμους κατέλυσαν όλοι τις εξουσίες, παρουσίασε και πάρδαλη. Και δες πόσο ωραία θεώρησε πρώτα τη θάλασσα ως ολόκληρη την οικουμένη. Διότι είναι γεμάτη από τόση ταραχή, και έτσι περιφέρεται, σαν να είναι γεμάτη από ψάρια και όχι από ανθρώπους. Αυτό το φανερώνει και ο Χριστός, ότι δηλαδή ο παρών βίος είναι θάλασσα, λέγοντας: «Ομοιώθηκε η βασιλεία των ουρανών με σαγήνη που ρίχτηκε στη θάλασσα και συνέλεξε από κάθε είδος». Και ιδού, λέει, οι τέσσερις άνεμοι του ουρανού όρμησαν στη μεγάλη θάλασσα. Φανερώνει ότι από εκεί προήλθαν τα θηρία, καθώς και την ταχύτητα της πρόνοιας του Θεού. Διότι και εμείς, όταν θέλουμε να δηλώσουμε την ταχύτητα, φέρνουμε ως παράδειγμα τους ανέμους. Έπεσαν στη θάλασσα· και αναδύθηκαν, λέει, τα θηρία από τη θάλασσα. Διότι και οι άρχοντές μας προέρχονται από τη δική μας φύση. Έτσι πολλές φορές ονομάζει τον βασιλιά λέοντα, θέλοντας να δείξει ταυτόχρονα το βασιλικό και το θηριώδες. Ή επειδή ο ένας ήταν ανατολικότερος, ο άλλος από τον βορρά και ο άλλος από τον νότο. Όπως θα έλεγε κανείς: Ανέτρεψε τη θάλασσα, την ανατάραξαν από τον ουρανό. Διέφεραν μεταξύ τους. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα. Όπως ακριβώς σε ένα όνειρο· διότι δεν ήταν αυτή η πραγματική φύση των πραγμάτων.

Μέσω δύο συμβόλων καταδεικνύεται το βασιλικό αξίωμα. Ορισμένοι δε υποστηρίζουν ότι επειδή καθυπέταξε τον Ασσύριο, για τον λόγο αυτόν είναι δύο. Και παρατηρούσα μέχρι που αποσπάστηκαν τα φτερά της, δηλαδή η εξουσία, και σηκώθηκε από τη γη, και στάθηκε πάνω σε πόδια ανθρώπου· και της δόθηκε καρδιά ανθρώπου. Γοργό είναι το ζώο.

Και της δόθηκε καρδιά ανθρώπου. Διότι σε εκείνο το ζώο υπήρχε η υπερηφάνεια. Ταπεινός, λέει, ήμερος και πειθήνιος έγινε ο βασιλιάς. Και ιδού ένα άλλο θηρίο όμοιο με αρκούδα, το οποίο στάθηκε σε ένα μέρος, και υπήρχαν τρία πλευρά στο στόμα του, ανάμεσα στα δόντια του. Και του έλεγαν τα εξής: «Σήκω, φάε πολλές σάρκες». Στους Πέρσες παρατηρήθηκε η βραδύτητα των ανθρώπων. Στην περίπτωση των Μήδων και των Περσών, τα τρία πλευρά υποδηλώνουν είτε τόπους, είτε τις βασιλείες που κατέλαβε. Του έλεγαν: «Σήκω, φάε πολλές σάρκες». Διότι αυτοί κατέλαβαν και τη Βαβυλώνα και προκάλεσαν τις πολλές συμφορές. Μετά από αυτό παρατηρούσα· και ιδού ένα άλλο θηρίο, σαν λεοπάρδαλη· και αυτό είχε τέσσερα φτερά πτηνού επάνω του, και τέσσερα κεφάλια είχε το θηρίο· και του δόθηκε εξουσία. Έπειτα, λέει, η λεοπάρδαλη· πρόκειται για τον Αλέξανδρο, τον βασιλιά των Μακεδόνων, ο οποίος πέταξε πάνω από ολόκληρη την οικουμένη. Διότι κανείς δεν υπήρξε πιο γρήγορος ούτε πιο οξύς από αυτόν, αλλά ήταν σφοδρός και οξύς, όπως ακριβώς αυτό το θηρίο. Τέσσερα, λέει, φτερά πτηνού βρίσκονταν επάνω της. Δηλαδή, προσέλαβε όλη την ισχύ. Διότι, αφού διαίρεσε τους Πέρσες σε δεκατρείς σατραπείες, τους υπέταξε όλους. Είδες την ταχύτητά του; Η οποία διαφαίνεται τόσο από τη φύση του θηρίου όσο και από τα φτερά. Διέτρεξε ολόκληρη την οικουμένη. Και το θηρίο, λέει, είχε τέσσερα κεφάλια. Και του δόθηκε η βασιλεία και η εξουσία.

Χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν, και μύριες μυριάδες στέκονταν μπροστά του. Το δικαστήριο συνεδρίασε, και τα βιβλία ανοίχτηκαν. Ας συγκεντρώσουμε τη διάνοιά μας, αγαπητοί. Διότι ο λόγος δεν αφορά μικρά ζητήματα. Θρόνοι, λέει, στήθηκαν, και ο Παλαιός των ημερών κάθισε. Ποιος είναι αυτός; Όπως ακριβώς, όταν άκουσες για αρκούδα, δεν εννόησες αρκούδα, και για λέαινα, δεν υπέθεσες αυτό το ζώο, αλλά βασιλείες· και όταν άκουσες θάλασσα, δεν εννόησες τη θάλασσα, αλλά την οικουμένη, δηλώνοντας άλλα πράγματα μέσα από άλλα· έτσι συμβαίνει και τώρα. Τι σημαίνει Παλαιός των ημερών; Έμοιαζε με κάποιον ηλικιωμένο. Διότι, σύμφωνα με τις ανάγκες των περιστάσεων για τις οποίες εμφανίζεται, λαμβάνει την ανάλογη μορφή, δείχνοντας ότι σε τέτοια πρόσωπα πρέπει να εμπιστευόμαστε τα δικαστήρια.

Και εξέδωσε διάταγμα να φοβούνται όλοι τον Θεό. Βλέπει το όραμα των θηρίων, όπου διά της λέαινας υποδηλώνεται η βασιλεία των Ασσυρίων, διά της άρκτου των Μήδων και των Περσών, διά της παρδάλεως των Μακεδόνων, και διά του τέταρτου θηρίου των Ρωμαίων.