Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 7:6

Και ιδού, ένα δεύτερο θηρίο όμοιο με αρκούδα, και στάθηκε στο ένα του πλευρό· και υπήρχαν τρία πλευρά στο στόμα του ανάμεσα στα δόντια του· και του έλεγαν το εξής: «Σήκω και φάε πολλές σάρκες». Μετά από αυτό κοίταζα, και ιδού ένα θηρίο σαν λεοπάρδαλη· και αυτό είχε τέσσερα φτερά πτηνού στο επάνω μέρος του, και το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια· και του δόθηκε εξουσία. Μετά από αυτό κοίταζα, και ιδού ένα τέταρτο θηρίο φοβερό και τρομακτικό, και υπερβολικά ισχυρό· [τα δόντια του ήταν σιδερένια· καταβρόχθιζε, κατακομμάτιαζε και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του, και αυτό ήταν υπερβολικά ισχυρό] σε σύγκριση με όλα τα θηρία που υπήρξαν πριν από αυτό· και είχε δέκα κέρατα. Παρατηρούσα προσεκτικά τα κέρατά του· και ιδού, ένα άλλο μικρό κέρατο ανέβηκε ανάμεσά τους· και τρία από τα προηγούμενα κέρατα ξεριζώθηκαν από μπροστά του· και ιδού, σε τούτο το κέρατο υπήρχαν μάτια όμοια με ανθρώπινα μάτια, και στόμα που έλεγε μεγάλα λόγια. Κοίταζα μέχρι που τοποθετήθηκαν θρόνοι, και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών· και το ένδυμά του ήταν λευκό σαν το χιόνι· και η τρίχα του κεφαλιού του σαν καθαρό μαλλί· ο θρόνος του ήταν φλόγα φωτιάς· οι τροχοί του φωτιά που έκαιγε· ποταμός φωτιάς έρρεε μπροστά του· χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν· και μύριες μυριάδες παρίσταντο μπροστά του· το κριτήριο συνεδρίασε και τα βιβλία ανοίχτηκαν.

Τότε κατασυντρίφθηκαν ταυτόχρονα ο πηλός, ο σίδηρος, ο χαλκός, ο άργυρος και ο χρυσός, και έγιναν σαν σκόνη από καλοκαιρινό αλώνι· και τα σήκωσε το πλήθος του ανέμου, και δεν βρέθηκε τόπος γι' αυτά· και ο λίθος που χτύπησε την εικόνα έγινε μεγάλο όρος και γέμισε όλη τη γη.» Συνδέοντας, λοιπόν, με αυτό και τις οράσεις του Δανιήλ, κάνουμε μία κοινή διήγηση και για τα δύο, αποδεικνύοντας πώς υπάρχει συμφωνία και αλήθεια. Λέει γάρ έτσι: «Εγώ ο Δανιήλ κοίταζα, και ιδού, οι τέσσερις άνεμοι του ουρανού όρμησαν στη μεγάλη θάλασσα, και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά το ένα από το άλλο. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά σαν του αετού, και κοίταζα μέχρι που μαδήθηκαν τα φτερά της· και σηκώθηκε από τη γη και στάθηκε πάνω σε πόδια ανθρώπου, και της δόθηκε καρδιά ανθρώπου. Και ιδού ένα δεύτερο θηρίο όμοιο με αρκούδα, και στάθηκε στο ένα πλάι, και είχε τρία πλευρά στο στόμα της. Κοίταζα, και ιδού ένα άλλο θηρίο σαν πάρδαλη· και αυτή είχε τέσσερα φτερά πτηνού από πάνω της, και το θηρίο είχε τέσσερις κεφαλές. Πίσω από αυτό κοίταζα, και ιδού ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό και τρομακτικό και υπερβολικά ισχυρό, με σιδερένια δόντια και χάλκινα νύχια, το οποίο έτρωγε και κατασυνέτριβε, και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του.

«Και του δόθηκε η εξουσία και η τιμή και η βασιλεία, και όλοι οι λαοί, οι φυλές και οι γλώσσες θα τον δουλεύσουν· η εξουσία του είναι εξουσία αιώνια, η οποία δεν θα παρέλθει, και η βασιλεία του δεν θα καταστραφεί.» Επειδή λοιπόν σε μερικούς φαίνονται δυσνόητα αυτά που έχουν ειπωθεί με τρόπο μυστικό, δεν θα αποκρύψουμε τίποτα από αυτά, προς επίγνωση εκείνων που διαθέτουν υγιή νου. Λέγοντας «λέαινα» που «ανέβαινε από τη θάλασσα», υποδήλωσε τη βασιλεία των Βαβυλωνίων που εμφανίστηκε στον κόσμο, η οποία ήταν η χρυσή κεφαλή της εικόνας· το δε ότι λέει «τα φτερά της ήταν σαν του αετού», σημαίνει ότι υψώθηκε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ και υπερηφανεύθηκε εναντίον του Θεού. Έπειτα, λέει, «μαδήθηκαν τα φτερά της», επειδή καθαιρέθηκε η δόξα του, διότι εκδιώχθηκε από τη βασιλεία του. Το δε ότι λέει «της δόθηκε καρδιά ανθρώπου και στάθηκε σε πόδια ανθρώπου», σημαίνει ότι μετανόησε, αναγνωρίζοντας για τον εαυτό του ότι είναι άνθρωπος, και έδωσε δόξα στον Θεό. Μετά τη λέαινα, λοιπόν, βλέπει «δεύτερο θηρίο, όμοιο με αρκούδα», το οποίο ήταν οι Πέρσες. Διότι μετά τους Βαβυλώνιους επικράτησαν οι Πέρσες. Το δε ότι λέει «τρία πλευρά στο στόμα της», υπέδειξε τρία έθνη, τους Πέρσες, τους Μήδους και τους Βαβυλώνιους, πράγμα που υποδεικνύεται στην εικόνα ως ο άργυρος μετά τον χρυσό. Έπειτα το τρίτο θηρίο, η πάρδαλη, που ήταν οι Έλληνες. Διότι μετά τους Πέρσες επικράτησε ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, κατατροπώνοντας τον Δαρείο, ο οποίος υποδεικνύεται στην εικόνα ως ο χαλκός.

Το να λέει όμως «τέσσερα φτερά πτηνού και τέσσερα κεφάλια στο θηρίο» δίδαξε σαφέστατα πώς διαμελίστηκε σε τέσσερα μέρη η βασιλεία του Αλεξάνδρου. Διότι, λέγοντας τέσσερα κεφάλια, υπέδειξε τους τέσσερις βασιλείς που αναδείχθηκαν από αυτήν. Διότι πεθαίνοντας ο Αλέξανδρος διαίρεσε τη βασιλεία του σε τέσσερα μέρη. Έπειτα, λέει, «ένα τέταρτο θηρίο φοβερό και εκπληκτικό· τα δόντια του ήταν σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα». Ποιοι είναι αυτοί παρά οι Ρωμαίοι; Το οποίο είναι ο σίδηρος, η νυν παρούσα βασιλεία. «Διότι οι κνήμες της», λέει, «ήταν σιδερένιες». Μετά από αυτό, τι απομένει, αγαπητέ, παρά τα πέλματα των ποδιών της εικόνας, στα οποία «ένα μέρος είναι σιδερένιο και ένα άλλο μέρος πήλινο, αναμεμειγμένα μεταξύ τους». Μυστικώς δήλωσε μέσω των δακτύλων των ποδιών τους δέκα βασιλείς που θα εγερθούν από αυτήν, όπως λέει ο Δανιήλ: «Παρατηρούσα προσεκτικά το θηρίο, και ιδού, είχε δέκα κέρατα πίσω του, ανάμεσα στα οποία θα αναβλαστήσει ένα άλλο μικρό σαν παραφυάδα, και θα ξεριζώσει τρία από τα προηγούμενα». Αυτό αποδεικνύεται ότι δεν είναι άλλος παρά ο Αντίχριστος που θα εγερθεί, ο οποίος θα αναστήσει τη βασιλεία των Ιουδαίων. Λέγοντας δε ότι τρία κέρατα θα ξεριζωθούν από αυτόν, υποδεικνύει τους τρεις βασιλείς της Αιγύπτου, των Λιβύων και των Αιθιόπων, τους οποίους θα εξοντώσει σε πολεμική παράταξη, ο οποίος, αφού επικρατήσει έναντι όλων, όντας δεινός και ωμός τύραννος, θα προκαλέσει θλίψη και διωγμό εναντίον των αγίων, επαιρόμενος εναντίον τους.

Αφού λοιπόν πρόκειται να συμβούν αυτά, και τα δέκα δάχτυλα της εικόνας να καταλήξουν σε δημοκρατίες, και τα δέκα κέρατα του θηρίου να μοιραστούν σε δέκα βασιλιάδες, ας δούμε πιο καθαρά τα προκείμενα και ας τα κατανοήσουμε ολοφάνερα. Η χρυσή κεφαλή της εικόνας, η λέαινα, ήταν οι Βαβυλώνιοι. Οι ασημένιοι ώμοι και βραχίονες, η αρκούδα, οι Πέρσες και οι Μήδοι. Η χάλκινη κοιλιά και οι μηροί, η λεοπάρδαλη, οι Έλληνες που κυριάρχησαν από την εποχή του Αλεξάνδρου. Οι σιδερένιες κνήμες, το τρομακτικό και φοβερό θηρίο, οι Ρωμαίοι που κυριαρχούν τώρα. Τα πέλματα των ποδιών από πηλό και σίδερο, τα δέκα κέρατα, είναι εκείνα που πρόκειται να υπάρξουν. Το άλλο μικρό κέρατο που αναφύεται, είναι ο αντίχριστος ανάμεσά τους. Ο λίθος που πατάσσει την εικόνα και τη συντρίβει, ο οποίος γέμισε τη γη, είναι ο Χριστός που έρχεται από τους ουρανούς και επιφέρει την κρίση στον κόσμο.

Αλλά επειδή σε μίσησαν οι άνομοι, σε έκοψαν με πριόνι· διότι και τον Χριστό σταύρωσαν. Πέθανες στον κόσμο, αλλά ζεις εν Χριστώ. Ποιον λοιπόν από εσάς να αγαπήσω περισσότερο από σένα; Αλλά και ο Ιερεμίας λιθοβολείται. Ή τον Ιερεμία περισσότερο; Αλλά και ο Δανιήλ μαρτυρεί. Δανιήλ, να σε επαινέσω πάνω από όλους; Αλλά και ο Ιωάννης δεν ψεύδεται. Με πόσα στόματα και γλώσσες να σας δοξάσω· ή μάλλον, τον Λόγο που μίλησε μέσα σας; Διότι πεθάνατε μαζί με τον Χριστό, αλλά θα ζήσετε εν Θεώ. Ακούστε και χαρείτε. Ιδού, όσα ειπώθηκαν από εσάς κατά καιρούς έχουν εκπληρωθεί. Διότι πρώτα τα είδατε, και έπειτα κηρύξατε σε όλες τις γενεές τα λόγια του Θεού, διακονήσατε όλες τις γενεές. Προφήτες ανακηρυχθήκατε, ώστε να μπορέσετε να σώσετε τους πάντες. Διότι τότε όντως ο προφήτης γίνεται πραγματικός προφήτης, όταν, αφού προαναγγείλει τα όσα πρόκειται να γίνουν, τα υποδείξει αργότερα να έχουν συμβεί. Όλοι γίνατε μαθητές ενός καλού διδασκάλου. Αυτά τα απευθύνω σε εσάς επαξίως ως σε ζώντες· διότι έχετε ήδη αποταμιευμένο για εσάς στους ουρανούς το στεφάνι της ζωής και της αφθαρσίας. Πες μου, ω μακάριε Δανιήλ, πληροφόρησέ με, σε παρακαλώ. Προφητεύεις για τη λέαινα στη Βαβυλώνα· διότι ήσουν αιχμάλωτος εκεί. Διηγείσαι και τα μελλοντικά για την άρκτο· διότι ήσουν ακόμη εν ζωή στον κόσμο και τα είδες να συμβαίνουν. Έπειτα μου μιλάς για την πάρδαλη· και από πού το γνωρίζεις αυτό; Διότι ήδη είχες κοιμηθεί. Ή ποιος σε δίδαξε αυτά εκ των προτέρων, παρά ο Λόγος του Θεού, που σε έπλασε στην κοιλιά της μητέρας σου;

και στάθηκε στο ένα πλευρό, και υπήρχαν τρία πλευρά στο στόμα του ανάμεσα στα δόντια του. Και του έλεγαν τα εξής: «Σήκω, φάε πολλές σάρκες». Ύστερα από αυτό κοίταζα, και ιδού, ένα τρίτο θηρίο σαν λεοπάρδαλη, και είχε πάνω του τέσσερα φτερά πτηνού. Το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια. Ύστερα από αυτό κοίταζα, και ιδού, ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό, τρομακτικό και εξαιρετικά ισχυρό, τα δόντια του ήταν μεγάλα σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα· έτρωγε, κομμάτιαζε και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του. Και αυτό διέφερε πάρα πολύ από όλα τα θηρία που υπήρχαν πριν από αυτό. Και είχε δέκα κέρατα. Παρατηρούσα τα κέρατά του, και ιδού, ένα μικρό κέρας ανέβηκε ανάμεσά τους, και τρία κέρατα από τα προηγούμενα ξεριζώθηκαν από μπροστά του· και ιδού, σε αυτό το κέρας υπήρχαν μάτια σαν μάτια ανθρώπου, και στόμα που μιλούσε με μεγάλα λόγια. Επειδή, λοιπόν, φαίνονται σε όλους δυσνόητα αυτά που ειπώθηκαν μυστικά από τον προφήτη, ας μην αποκρύψουμε τίποτα από αυτά σε όσους διαθέτουν υγιή νου. Ο Δανιήλ, αναφέροντας το πρώτο θηρίο, δηλαδή τη λέαινα που ανέβαινε από τη θάλασσα, εννοεί τη βασιλεία των Βαβυλωνίων που δημιουργήθηκε στον κόσμο, η οποία είναι η χρυσή κεφαλή της εικόνας. Το ότι λέει «τα φτερά της ήταν σαν του αετού», σημαίνει ότι υψώθηκε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορας και επάρθηκε εναντίον του Θεού. Έπειτα, λέει, «ξεριζώθηκαν τα φτερά της», επειδή καθαιρέθηκε η δόξα του.

Διότι διώχθηκε από τη βασιλεία του. Το δε ότι λέει «καρδιά ανθρώπου τού δόθηκε και στάθηκε σε πόδια ανθρώπου» σημαίνει ότι μετανόησε, αναγνωρίζοντας για τον εαυτό του ότι είναι άνθρωπος, και απέδωσε δόξα στον Θεό. Ιδού, εξήγησε την παρομοίωση του πρώτου θηρίου. Μετά λοιπόν τη λέαινα, ο προφήτης βλέπει ένα δεύτερο θηρίο, όμοιο με αρκούδα, το οποίο ήταν οι Πέρσες. Διότι μετά τους Βαβυλωνίους κυριάρχησαν οι Πέρσες. Το δε ότι λέει «τρία πλευρά έβλεπα στο στόμα της» υπέδειξε τρία έθνη, τους Πέρσες, τους Μήδους και τους Βαβυλωνίους, πράγμα που υποδεικνύεται με τον άργυρο μετά τον χρυσό στην εικόνα. Ιδού, εξηγήσαμε και το δεύτερο θηρίο. Έπειτα, το τρίτο θηρίο, η λεοπάρδαλη, που ήταν οι Έλληνες· διότι μετά τους Πέρσες κυριάρχησε ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, καταλύοντας τον Δαρείο· το οποίο στην εικόνα υποδεικνύεται ως ο χαλκός. Το δε ότι λέει «τέσσερα φτερά πτηνού και τέσσερα κεφάλια στο θηρίο», έδειξε σαφέστατα πώς διαμερίστηκε σε τέσσερα μέρη η βασιλεία του Αλεξάνδρου. Διότι τέσσερα κεφάλια είχε, δηλαδή τους τέσσερις βασιλείς που αναδείχθηκαν από αυτήν. Επειδή όταν πέθανε ο Αλέξανδρος διαίρεσε τη βασιλεία του σε τέσσερα μέρη. Ιδού μιλήσαμε και για το τρίτο. Έπειτα, λέει, «ένα τέταρτο θηρίο φοβερό και τρομακτικό. Τα δόντια του ήταν σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα». Ποιοι είναι αυτοί αν όχι η βασιλεία των Ρωμαίων, η οποία είναι ο σίδηρος με τον οποίο θα συντρίψει όλα τα πριν από αυτήν βασίλεια και θα κατακυριεύσει όλη τη γη.

{"chunk_id":"","translation":"ΛΟΓΟΣ Δ' Περί της οράσεως του προφήτη Δανιήλ. «Κατά το πρώτο έτος του Βαλτάσαρ, βασιλιά των Χαλδαίων, ο Δανιήλ είδε ενύπνιο και τα οράματα του νου του στο κρεβάτι του, και το ενύπνιο το κατέγραψε.» Όσα λοιπόν αποκαλύφθηκαν στον μακάριο προφήτη από το Πνεύμα μέσω οραμάτων, αυτά τα διηγήθηκε άφθονα και σε άλλους, ώστε να μη φανεί ότι προφητεύει τα μέλλοντα μόνο για τον εαυτό του, αλλά να αποδειχθεί προφήτης και σε άλλους που επιθυμούν να ερευνούν με πίστη τις θείες γραφές. Λέει λοιπόν: «Εγώ ο Δανιήλ έβλεπα, και ιδού, οι τέσσερις άνεμοι του ουρανού ορμούσαν στη μεγάλη θάλασσα, και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά το ένα από το άλλο. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά σαν του αετού. Το έβλεπα μέχρι που ξεριζώθηκαν τα φτερά του, και σηκώθηκε από τη γη, και στάθηκε πάνω σε ανθρώπινα πόδια, και του δόθηκε ανθρώπινη καρδιά. Και ιδού, ένα δεύτερο θηρίο όμοιο με αρκούδα, και στάθηκε στο ένα μέρος, και είχε τρία πλευρά στο στόμα του, ανάμεσα στα δόντια του, και του έλεγαν έτσι: Σήκω, φάε πολλές σάρκες. Μετά από αυτό έβλεπα, και ιδού, ένα άλλο θηρίο σαν λεοπάρδαλη, και είχε τέσσερα φτερά πτηνού από πάνω του, και το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια, και του δόθηκε εξουσία. ["}

Όπως λέει και ο Δανιήλ: «Μετά από αυτό έβλεπα, και ιδού ένα άλλο θηρίο σαν λεοπάρδαλη, και πάνω της είχε τέσσερα φτερά πτηνού, και το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια, και του δόθηκε εξουσία». Ονομάζοντάς το, λοιπόν, λεοπάρδαλη, υποδήλωσε το βασίλειο των Ελλήνων, του οποίου άρχοντας ήταν ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας. Τους παρομοίασε, δε, με λεοπάρδαλη, επειδή ήταν οξυδερκείς στο νου, πολυμήχανοι στις σκέψεις και σκληροί στην καρδιά, όπως ακριβώς και το ζώο αυτό έχει μεν ποικιλόχρωμη εμφάνιση, αλλά είναι ευκίνητο στο να κάνει κακό και να πιει ανθρώπινο αίμα. «Τέσσερα», προσθέτει, «φτερά πτηνού βρίσκονταν πάνω της, και τέσσερα κεφάλια είχε το θηρίο». Διότι, μετά την ανύψωση του βασιλείου του Αλεξάνδρου, την επέκτασή του και τη φήμη του σε όλο τον κόσμο, το βασίλειό του διαιρέθηκε σε τέσσερις εξουσίες. Επειδή ο Αλέξανδρος, όταν πέθαινε, το μοίρασε στους συντρόφους του που προέρχονταν από το γένος του, σε τέσσερις ανθρώπους: τον Σέλευκο, τον Δημήτριο, τον Πτολεμαίο και τον Φίλιππο, «και όλοι αυτοί φόρεσαν διαδήματα», όπως ακριβώς το προμηνύει ο Δανιήλ και όπως αναγράφεται στο πρώτο βιβλίο των Μακκαβαίων.

Το ότι, λοιπόν, μετά τη βασιλεία των Ελλήνων καμία άλλη δεν εγέρθηκε, παρά μόνο η παρούσα κυρίαρχη, η οποία έχει ήδη συσταθεί, αυτό είναι σε όλους ολοφάνερο. Αυτή έχει σιδερένια δόντια επειδή υποτάσσει και συνθλίβει τα πάντα με τη δική της ισχύ όπως ο σίδηρος. Το ότι δε «καταπατούσε τα υπόλοιπα με τα πόδια του» σημαίνει ότι δεν θα απομείνει άλλη βασιλεία μετά από αυτήν, αλλά από αυτή την ίδια θα αναφυούν «δέκα κέρατα» και ανάμεσά τους θα ανατείλει ένα μικρό και θα ξεριζώσει τρία από τα πρώτα. Διότι, όπως ακριβώς για την πάρδαλη προείπε ο προφήτης, ότι το θηρίο είχε «τέσσερα κεφάλια», και αυτό επαληθεύτηκε, και η βασιλεία του Αλεξάνδρου διαιρέθηκε σε τέσσερις ηγεμονίες, έτσι και τώρα πρέπει να περιμένουμε, μέχρι να ανατείλουν δέκα κέρατα από αυτή την ίδια, όταν θα συμπληρωθεί ο χρόνος του θηρίου και το μικρό κέρας, που είναι ο αντίχριστος, εμφανιστεί αιφνίδια ανάμεσά τους, και η δικαιοσύνη εξαλειφθεί από τη γη, και ολόκληρος ο κόσμος οδηγηθεί τότε στη συντέλεια. Επομένως, ούτε πρέπει να προτρέχουμε της βουλής του Θεού, αλλά να κάνουμε υπομονή και να προσευχόμαστε να μην περιπέσουμε σε τέτοιους καιρούς, ούτε πάλι να απιστούμε, νομίζοντας ότι αυτά δεν πρόκειται να συμβούν. Διότι, εάν τα πρώτα, όσα προείπαν οι προφήτες, δεν έγιναν, τότε μην περιμένεις ούτε αυτά· εάν όμως εκείνα συνέβησαν στους ορισμένους καιρούς όπως είχε προαναγγελθεί, τότε οπωσδήποτε και αυτά θα εκπληρωθούν. Το να λέγουν δηλαδή κάποιοι: «Και πότε θα γίνουν αυτά;»

Επειδή, λοιπόν, προηγουμένως και σε άλλο έργο έχουμε ήδη αναπτύξει αυτό το θέμα, και δεν αποσιωπήσαμε ούτε την παρουσία του αντιχρίστου ούτε την καταγωγή του, ούτε από πού και πώς θα εμφανιστεί ο πλάνος, ούτε τα έργα του, ωστόσο και τώρα θα τα υπενθυμίσω με λίγα λόγια, ώστε ο άνθρωπος, στεκόμενος σταθερά σε όλα και χωρίς να αμφιταλαντεύεται καθόλου στο νου του, να μπορέσει να πιστέψει στον Θεό με όλη του την καρδιά. Διότι λέει ο μακάριος Δανιήλ, ερμηνεύοντας το όραμα στον Ναβουχοδονόσορα, εννοώ το όραμα με την εικόνα, για την οποία αποφάνθηκε ότι το κεφάλι της ήταν από χρυσό, έπειτα τα χέρια, οι βραχίονες και το στήθος από άργυρο, ύστερα η κοιλιά και οι μηροί από χαλκό, έπειτα οι κνήμες από σίδηρο, έπειτα τα πόδια· στα οποία ένα μέρος ήταν σιδερένιο και ένα μέρος πήλινο, για να αποδείξει με αυτό εκείνο που τώρα στο δικό του όραμα διηγήθηκε μέσω των θηρίων: ότι ο μεν χρυσός είναι η βασιλεία των Βαβυλωνίων, η οποία ήταν η λέαινα, ο δε άργυρος η βασιλεία των Περσών, που ήταν η αρκούδα, έπειτα ο χαλκός των Ελλήνων, των οποίων άρχοντας ήταν ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, για να υποδείξει την πάρδαλη. Μετά από αυτά αναφέρει τις σιδερένιες κνήμες, για να υποδηλώσει το φοβερό και τρομακτικό θηρίο, που έχει τα σιδερένια δόντια, το οποίο είναι οι Ρωμαίοι που κυριαρχούν τώρα, όντας ισχυροί σαν τον σίδηρο.

Αλλά, επειδή η χάρη του Θεού διδάσκει πλούσια εκείνους που έχουν ελπίσει σε Αυτόν και έχουν περιφρονήσει αυτόν τον κόσμο, δεν θα παραλείψουμε ούτε τούτο: για ποιο λόγο ο μακάριος προφήτης ονόμασε όλες τις προηγούμενες βασιλείες παρομοιάζοντάς τες με θηρία, ενώ για την τωρινή, την παρούσα βασιλεία, δεν ξεκαθάρισε τι είδους θηρίο ήταν; Θα μιλήσω όμως για αυτό σαφέστερα, για να γίνει περισσότερο κατανοητό αυτό που λέγεται. Διότι, αφού είπε ότι η βασιλεία των Βαβυλωνίων είναι λέαινα και των Περσών αρκούδα και των Ελλήνων πάρδαλη, γιατί για εκείνη των Ρωμαίων δεν είπε τι είδους θηρίο ήταν, αλλά λέει «φοβερό και υπερβολικά εκπληκτικό, τα δόντια του σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα»; Κατανόησε, ω άνθρωπε, και δόξασε τον Κύριο. Επειδή οι Βαβυλώνιοι ήταν ένα έθνος, και στους καιρούς εκείνους φαίνονταν να κυριαρχούν στα πάντα, δικαίως τους ονόμασε λέαινα, ως ζώο ομοιογενές. Ομοίως και οι Πέρσες είναι ένα έθνος, ρυπαρό μεν, αλλά ομόγλωσσο· γι' αυτό και τους παρομοίασε με αρκούδα. Ωσαύτως και τους Έλληνες τους ονόμασε πάρδαλη· διότι ήταν όλοι Έλληνες. Τώρα όμως το θηρίο που επικρατεί δεν είναι ένα έθνος, αλλά συγκεντρώνει γύρω του ανθρώπους από όλες τις γλώσσες και από κάθε γένος και προετοιμάζει δύναμη για πολεμική παράταξη, οι οποίοι όλοι μεν ονομάζονται Ρωμαίοι, δεν κατάγονται όμως όλοι από μία χώρα.

ΣΙΗ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΤΙΜΟΘΕΟ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ. Περί του οράματος των τεσσάρων θηρίων. Το περίφημο όραμα του θεσπέσιου Δανιήλ παρομοίασε τη βασιλεία των Ασσυρίων, των Μήδων και των Μακεδόνων, επειδή η καθεμία ήταν ομοιογενής και συγκροτημένη από ένα μόνο έθνος, με ένα αντίστοιχο θηρίο: τη μία με αρκούδα, την άλλη με λέαινα και την άλλη με πάρδαλη. Το τέταρτο όραμα όμως, που περιλάμβανε ένα θηρίο φοβερό και εξαιρετικά τρομακτικό, οπλισμένο με σιδερένια δόντια και εξοπλισμένο με χάλκινα νύχια, το οποίο καταβρόχθιζε, κατακομμάτιαζε και καταπατούσε, επειδή δεν παρομοιαζόταν με κανένα ζώο, φανέρωνε ολοκάθαρα τη βασιλεία των Ρωμαίων, η οποία συγκροτήθηκε από όλα τα έθνη και τις φυλές και συγκέντρωσε μέσα της κάθε δύναμη και δόξα. Διότι δεν θεώρησε σωστό να παραστήσει με ένα μόνο όνομα αυτήν που άπλωσε τον ζυγό της εξουσίας της πάνω σε όλους και η οποία εξελίχθηκε σε μια απέραντη αυτοκρατορία τον καιρό της σαρκώσεως του Κυρίου.

Διότι όσα έπραξε ο βασιλιάς των Μακεδόνων ξεπερνούσαν κάθε περιγραφή, ξεκινώντας μεν από μία μικρή πόλη, κατακτώντας δε την οικουμένη. Γι' αυτόν τον λόγο και ο προφήτης τον οραματίζεται ως φτερωτή λεοπάρδαλη, υποδηλώνοντας την ταχύτητα, τη σφοδρότητα, τη φλογερή ορμή του, καθώς και το ότι διέσχισε ξαφνικά πετώντας την οικουμένη με τρόπαια και νίκες.

Τρίτο θηρίο, λέει, είδα σαν λεοπάρδαλη, ένα πάρα πολύ ταχύ θηρίο. Επειδή ο Αλέξανδρος, ο βασιλιάς των Μακεδόνων, επιτέθηκε ταχύτατα στην Ανατολή, παρομοιάστηκε με λεοπάρδαλη. Εκεί παρουσιάζεται ως χαλκός εξαιτίας της ευηχίας της ελληνικής γλώσσας, ενώ εδώ ως λεοπάρδαλη εξαιτίας της ταχύτατης επίθεσής του. Το δε τέταρτο το ονομάζει μεν θηρίο, δεν αναφέρει όμως το όνομά του, αλλά λέει ότι ήταν φοβερό· υπερβολικά φοβερό· τα δόντια του ήταν μεγάλα· καταβρόχθιζε αχόρταγα και κομμάτιαζε, και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του· και αυτό διέφερε υπερβολικά από όλα τα θηρία που είχαν προηγηθεί από αυτό· και το θηρίο ήταν φοβερό· και δεν είπε το όνομά του. Διότι, επειδή το χωρίο της προφητείας επρόκειτο να γίνει σαφές, καθώς αναφερόταν στους Ρωμαίους, για να μην προσβληθεί η βασιλεία, αφήνει αυτό το θηρίο ανώνυμο. Όταν όμως, λέει, είδα το τέταρτο θηρίο, φοβήθηκα και τρόμαξα. Διότι ήταν πάρα πολύ φοβερό· τα πάντα τα καταπατούσε, τα πάντα τα συνέτριβε, τα πάντα τα κατέτρωγε· τα πάντα τα εξουσίαζε, όπου κι αν πήγαινε τα υπέτασσε. Και τι λέει; Ξαφνικά είδα έναν ποταμό φωτιάς· τοποθετήθηκε θρόνος, και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών, χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν, και μύριες μυριάδες παραστέκονταν μπροστά του, στον Παλαιό των Ημερών. Ανοίχτηκαν βιβλία, και ιδού, ερχόταν πάνω στις νεφέλες του ουρανού κάποιος όμοιος με Υιό ανθρώπου, και έφτασε μέχρι τον Παλαιό των Ημερών.

Και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά το ένα από το άλλο. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά σαν του αετού. Κοιτούσα μέχρι που ξεριζώθηκαν τα φτερά του, και σηκώθηκε από τη γη, και στάθηκε πάνω σε πόδια ανθρώπου, και του δόθηκε καρδιά ανθρώπου. Και ιδού ένα άλλο θηρίο, όμοιο με αρκούδα, το οποίο στάθηκε στο ένα πλευρό του· και είχε τρία πλευρά στο στόμα του, ανάμεσα στα δόντια του. Και του έλεγαν τα εξής: Σήκω, φάε πολλές σάρκες. Μετά από αυτό κοιτούσα, και ιδού ένα άλλο θηρίο σαν λεοπάρδαλη· και αυτό είχε τέσσερα φτερά πτηνού στη ράχη του, και το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια, και του δόθηκε εξουσία. Μετά από αυτό έβλεπα σε όραμα της νύχτας, και ιδού ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό, καταπληκτικό και υπερβολικά ισχυρό· και τα δόντια του ήταν σιδερένια και μεγάλα· έτρωγε και κατακομμάτιαζε, και τα υπολείμματα τα καταπατούσε με τα πόδια του· και αυτό διέφερε πολύ από όλα τα προηγούμενα θηρία, και είχε δέκα κέρατα. Παρατηρούσα με προσοχή τα κέρατά του· και ιδού ένα άλλο μικρό κέρας ανέβαινε ανάμεσά τους, και τρία από τα προηγούμενα κέρατα ξεριζώθηκαν από μπροστά του. Και ιδού, στο κέρας αυτό υπήρχαν μάτια σαν μάτια ανθρώπου, και στόμα που έλεγε μεγάλα λόγια. Για ποιον λόγο δεν είπε ότι είδε γυναίκες; Διότι, όταν έπρεπε να παραστήσει τιμωρία και κατάρα, παρουσίασε γυναίκες· όταν όμως επρόκειτο για βασιλείες, παρουσίασε θηρία.

Και της δόθηκε καρδιά ανθρώπου. Διότι σε εκείνο το ζώο υπήρχε η υπερηφάνεια. Ταπεινός, λέει, ήμερος και πειθήνιος έγινε ο βασιλιάς. Και ιδού ένα άλλο θηρίο όμοιο με αρκούδα, το οποίο στάθηκε σε ένα μέρος, και υπήρχαν τρία πλευρά στο στόμα του, ανάμεσα στα δόντια του. Και του έλεγαν τα εξής: «Σήκω, φάε πολλές σάρκες». Στους Πέρσες παρατηρήθηκε η βραδύτητα των ανθρώπων. Στην περίπτωση των Μήδων και των Περσών, τα τρία πλευρά υποδηλώνουν είτε τόπους, είτε τις βασιλείες που κατέλαβε. Του έλεγαν: «Σήκω, φάε πολλές σάρκες». Διότι αυτοί κατέλαβαν και τη Βαβυλώνα και προκάλεσαν τις πολλές συμφορές. Μετά από αυτό παρατηρούσα· και ιδού ένα άλλο θηρίο, σαν λεοπάρδαλη· και αυτό είχε τέσσερα φτερά πτηνού επάνω του, και τέσσερα κεφάλια είχε το θηρίο· και του δόθηκε εξουσία. Έπειτα, λέει, η λεοπάρδαλη· πρόκειται για τον Αλέξανδρο, τον βασιλιά των Μακεδόνων, ο οποίος πέταξε πάνω από ολόκληρη την οικουμένη. Διότι κανείς δεν υπήρξε πιο γρήγορος ούτε πιο οξύς από αυτόν, αλλά ήταν σφοδρός και οξύς, όπως ακριβώς αυτό το θηρίο. Τέσσερα, λέει, φτερά πτηνού βρίσκονταν επάνω της. Δηλαδή, προσέλαβε όλη την ισχύ. Διότι, αφού διαίρεσε τους Πέρσες σε δεκατρείς σατραπείες, τους υπέταξε όλους. Είδες την ταχύτητά του; Η οποία διαφαίνεται τόσο από τη φύση του θηρίου όσο και από τα φτερά. Διέτρεξε ολόκληρη την οικουμένη. Και το θηρίο, λέει, είχε τέσσερα κεφάλια. Και του δόθηκε η βασιλεία και η εξουσία.

Και εξέδωσε διάταγμα να φοβούνται όλοι τον Θεό. Βλέπει το όραμα των θηρίων, όπου διά της λέαινας υποδηλώνεται η βασιλεία των Ασσυρίων, διά της άρκτου των Μήδων και των Περσών, διά της παρδάλεως των Μακεδόνων, και διά του τέταρτου θηρίου των Ρωμαίων.

Αν όμως πρέπει να μετράμε την πίστη με νίκες, με ανδραγαθήματα, με μακροχρόνιες περιόδους και με τα άλλα γνωρίσματα από τα οποία αναγνωρίζεται η ευδαιμονία και η ευπραγία του παρόντος βίου, και όχι να προσέχουμε το θείο και αποστολικό κήρυγμα, και αν πρέπει να αφήνουμε αυτά τα ζητήματα στις κρίσεις του Θεού, ο οποίος θέλει να επιδεικνύουμε όχι μόνο ορθή πίστη, αλλά και βίο και πολιτεία άριστη και ευαγγελική, διότι το καθένα από αυτά χωρίς το άλλο είναι νεκρό, και όποιος υστερεί στο ένα, θα ζημιωθεί και στο άλλο, πράγματα για τα οποία ουδέποτε νοιάστηκαν οι ανόσιοι. Για τον λόγο αυτόν, ας τον αφήσουν αυτόν απορριμμένο και καταπτυσμένο, χωρίς να δίνουν σημασία ούτε στο ότι βασίλευσε, ούτε στο ότι εξεστράτευσε, ούτε καν στο ότι υπήρξε. Και θεωρώντας μικρά αυτά για τα οποία εκείνοι υπερηφανεύονται, ας στραφούν σε όσους κατόρθωσαν μεγάλα έργα στη ζωή τους, σε αυτούς που κέρδισαν νίκες σε όλη την οικουμένη εναντίον σχεδόν όλων των εθνών, που έστησαν τρόπαια κατά των εχθρών, που έζησαν πάρα πολλά χρόνια, που έφτασαν σε μεγάλη ευμάρεια, και που κατά την εξουσία τους απέκτησαν μεγάλη δόξα και φήμη, ώστε να ζηλέψουν και να εξυμνήσουν τη δική τους θρησκεία. Ας θαυμάζουν και ας εκπλήσσονται με τα κατορθώματά τους, και ας επιλέξουν τον βίο και τον τρόπο τους, ώστε και στους μελλοντικούς αιώνες να απολαύσουν δικαιότατα μαζί τους όσα τους έχουν κληρωθεί και ετοιμαστεί. Και για να αφήσουμε τους πολλούς και να αναφερθούμε σε λίγους, φέρε μου εδώ στον νου τον Αλέξανδρο τον Μακεδόνα, τον γιο του Φιλίππου, που σχεδόν καθυπέταξε όλη την οικουμένη και κυρίευσε και υποδούλωσε όλα τα ελληνικά και τα βαρβαρικά έθνη. Αυτός, τρέχοντας γρήγορα σαν τα πτηνά, περιήλθε με ταχύτητα τα πάντα, και η σφοδρότητα και η ορμητικότητά του προδιαγραφόταν στα μάτια του ορώντος με τη μορφή της λεοπάρδαλης. Διότι έτσι ερμήνευσαν το συγκεκριμένο χωρίο κάποιοι από τους δασκάλους, επειδή εκτελούσε τα σχέδιά του πολύ πιο δραστικά από ό,τι επέτρεπαν οι ανθρώπινες προσδοκίες. Διότι η ορμή του δεν ήταν βραδυκίνητη, αλλά προελαύνοντας σαν σε επιδρομή τους κυρίευσε όλους. Βέβαια, άλλοι έχουν εκλάβει το σύμβολο αυτό ως αναφορά στη δυναστεία των Περσών.