Πατερικές αναφορές στο ΔΑΝΙΗΛ 7:8

Όπως, λέγει, η μυλόπετρα καταβυθίζεται με ορμή στη θάλασσα, έτσι ακαριαία θα είναι και η καθαίρεση αυτής της Βαβυλώνας, ώστε να μη διατηρηθεί ούτε ίχνος της στο μέλλον· διότι αυτό υποδηλώνει η έκλειψη των κιθαρωδών, των μουσικών και των υπολοίπων. Ως αιτία δε αναφέρει ότι πλάνησε όλα τα έθνη με τη μαγεία της και έγινε δοχείο των αιμάτων των προφητών και των άλλων αγίων. Από όλα αυτά είναι πιθανό να υποδηλώνεται η ασεβής Βαβυλώνα των Περσών, επειδή δέχθηκε τα αίματα πολλών αγίων σε διάφορους καιρούς μέχρι σήμερα και επειδή πάντοτε αρέσκεται σε μαγείες και απάτες. Και αυτό αποτελεί για εμάς ευκταίο γεγονός, το να δεχθεί δηλαδή αυτή τα όσα προφητεύθηκαν ως δίκαιη ανταπόδοση για την αλαζονεία της εναντίον του Χριστού και των δούλων Του. Αλλά σε αυτή την αντίληψη φαίνεται πως αντιτίθεται το γεγονός ότι οι αρχαίοι διδάσκαλοι της Εκκλησίας υποστηρίζουν πως αυτά προφητεύονται για τη Βαβυλώνα των Ρωμαίων, επειδή στο τέταρτο θηρίο, δηλαδή στη ρωμαϊκή εξουσία, φάνηκαν τα δέκα κέρατα, και επειδή από αυτήν το ένα που θα βλαστήσει θα ξεριζώσει τα τρία και θα υποτάξει τα υπόλοιπα, καθώς και ότι θα έλθει ως βασιλιάς των Ρωμαίων με το πρόσχημα αφενός να περιθάλψει και να συγκροτήσει την εξουσία τους, στην πραγματικότητα όμως για να επιφέρει την ολοκληρωτική της κατάλυση.

Και ιδού, ένα δεύτερο θηρίο όμοιο με αρκούδα, και στάθηκε στο ένα του πλευρό· και υπήρχαν τρία πλευρά στο στόμα του ανάμεσα στα δόντια του· και του έλεγαν το εξής: «Σήκω και φάε πολλές σάρκες». Μετά από αυτό κοίταζα, και ιδού ένα θηρίο σαν λεοπάρδαλη· και αυτό είχε τέσσερα φτερά πτηνού στο επάνω μέρος του, και το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια· και του δόθηκε εξουσία. Μετά από αυτό κοίταζα, και ιδού ένα τέταρτο θηρίο φοβερό και τρομακτικό, και υπερβολικά ισχυρό· [τα δόντια του ήταν σιδερένια· καταβρόχθιζε, κατακομμάτιαζε και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του, και αυτό ήταν υπερβολικά ισχυρό] σε σύγκριση με όλα τα θηρία που υπήρξαν πριν από αυτό· και είχε δέκα κέρατα. Παρατηρούσα προσεκτικά τα κέρατά του· και ιδού, ένα άλλο μικρό κέρατο ανέβηκε ανάμεσά τους· και τρία από τα προηγούμενα κέρατα ξεριζώθηκαν από μπροστά του· και ιδού, σε τούτο το κέρατο υπήρχαν μάτια όμοια με ανθρώπινα μάτια, και στόμα που έλεγε μεγάλα λόγια. Κοίταζα μέχρι που τοποθετήθηκαν θρόνοι, και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών· και το ένδυμά του ήταν λευκό σαν το χιόνι· και η τρίχα του κεφαλιού του σαν καθαρό μαλλί· ο θρόνος του ήταν φλόγα φωτιάς· οι τροχοί του φωτιά που έκαιγε· ποταμός φωτιάς έρρεε μπροστά του· χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν· και μύριες μυριάδες παρίσταντο μπροστά του· το κριτήριο συνεδρίασε και τα βιβλία ανοίχτηκαν.

Και τώρα σε ποιον έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου, ώστε να με παρακούς; Ιδού, έχεις στηρίξει την πεποίθησή σου σε αυτήν την καλαμένια, σπασμένη ράβδο, την Αίγυπτο· όποιος στηριχθεί σε αυτήν, θα εισχωρήσει στο χέρι του. Τέτοιος είναι ο Φαραώ, ο βασιλιάς της Αιγύπτου, και όλοι όσοι έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους σε αυτόν. Ενώ λοιπόν οι πύλες ήταν κλειστές και στα τείχη βρισκόταν ασφαλώς το πιο μαχητικό πλήθος, εκπληρώνοντας την ανάγκη της πρεσβείας βγήκαν προς τον Ραψάκη οι εκλεκτοί του βασιλιά και οι εξέχοντες μεταξύ των ιερουργών. Εκείνος δε, έχοντας περσική ωμότητα και στόμα που λαλούσε μεγάλα και αλαζονικά λόγια, κατά το γεγραμμένο, αυθαδίαζε καταφρονώντας τη δόξα του Θεού. Και τον μεν Εζεκία τον ονομάζει με το απλό του όνομα, χωρίς να προσθέσει τον τίτλο του βασιλιά, ούτε κανένα άλλο από τα προσωνύμια που αρμόζουν κατεξοχήν σε τέτοια αξιώματα. Τον δε βασιλιά των Ασσυρίων δεν τον ονομάζει απλώς έτσι, αλλά τον αποκαλεί και μέγα. Λέει λοιπόν: Μήπως με βουλή ή με λόγια των χειλιών γίνεται η πολεμική παράταξη; Επειδή, δηλαδή, οι Ιουδαίοι, έχοντας τον νόμο μέσω του Μωυσή, θεωρούνταν σοφότεροι από τα άλλα έθνη, και βεβαίως έλεγαν «Μακάριοι είμαστε, Ισραήλ, διότι τα αρεστά στον Κύριο μας είναι γνωστά», ο Ραψάκης εκμηδενίζει το καύχημά τους σε αυτό, λέγοντας ότι, εφόσον ενέσκηψαν πόλεμος και μάχη, θα τους είναι εντελώς ανώφελα ως προς τη βοήθεια και η γνώση των νόμων, και η σύνεση αποκλειστικά με βουλές, καθώς και η όποια ευχέρεια στους λόγους.

Διότι, ενώ ήταν Θεός κατά φύση ο προερχόμενος από τον Θεό Πατέρα «Λόγος, έγινε σάρκα», χωρίς να αποβάλει αυτό που ήταν, μη γένοιτο, αλλά μάλλον προσλαμβάνοντας αυτό που δεν ήταν, προκειμένου να μεταστοιχειώσει και εμάς προς την καλύτερη και πιο ένδοξη ζωή. Διότι, «ενώ ήταν πλούσιος, πτώχευσε για εμάς, ώστε εμείς να πλουτίσουμε με τη δική του πτώχεια». Αλλά ο μεν Σωτήρας των όλων και μονογενής Λόγος του Θεού Πατέρα, αυτός που διαπρέπει σε απόλυτη ισότητα προς Αυτόν, ο σύνθρονος και ισόδοξός Του, δεν θεώρησε απορριπτέο το μέτρο της κένωσης, κατ' οικονομίαν για χάρη μας. Αντίθετα, οι εφευρέτες των ανόσιων δογμάτων, «οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, και των οποίων ο Θεός είναι η κοιλιά τους», έχοντας μικροπρεπή και χαμερπή φρονήματα για αυτόν, διασαλεύουν τη δόξα του μυστηρίου, ώστε να φαίνεται πως δεν έχει επιτελεστεί ορθά, στο μέτρο τουλάχιστον που εξαρτάται από αυτούς. Σχεδόν χλευάζουν, οι άθλιοι, τη σοφία του Θεού, θεωρώντας ότι μπορούν να σκεφτούν καλύτερα από Εκείνον, έχοντας στόμα που λαλεί αλαζονικά, όμοια με τον γιο της ανομίας, του οποίου μάλιστα τόλμησαν να γίνουν πρόδρομοι. Ατιμάζουν μεν την κατά σάρκα γέννηση του Μονογενούς. ισχυρίζονται δε ότι η αγία Παρθένος δεν γέννησε αληθινά κατά σάρκα Θεό, αν και ο άγιος ευαγγελιστής διακηρύσσει: «Ο Λόγος έγινε σάρκα».

Θεωρώ ότι αυτά δεν διαφέρουν σε τίποτα από το όραμα του προφήτη. Διότι, όπως ακριβώς ο προφήτης έβλεπε «θάλασσα μεγάλη», έτσι και ο βασιλιάς «εικόνα πελώρια». Και πάλι, όπως ο προφήτης έβλεπε «τέσσερα θηρία», τα οποία ερμηνεύοντας τα ανήγαγε σε τέσσερις βασιλείες, έτσι και ο βασιλιάς υπονοούσε τις τέσσερις βασιλείες μέσω του χρυσού, του αργύρου, του χαλκού και του σιδήρου. Και έπειτα, όπως ο προφήτης έβλεπε τη διαίρεση των δέκα κεράτων του τελευταίου θηρίου, και τρία κέρατα να συντρίβονται από ένα, έτσι ομοίως και ο βασιλιάς παρατηρούσε στα τελευταία μέρη της εικόνας «ένα μέρος σιδερένιο και ένα μέρος πήλινο». Και επιπλέον αυτών, όπως ο προφήτης, μετά το όραμα των τεσσάρων βασιλειών, έβλεπε τον Υιό του ανθρώπου να έχει λάβει την «αρχή», την «εξουσία» και τη «βασιλεία» επί πάντων, έτσι και ο βασιλιάς έβλεπε λίθο να συντρίβει ολόκληρη την εικόνα, να γίνεται «όρος μεγάλο» και να γεμίζει ολόκληρη τη γη. Και οι δύο, λοιπόν, βλέπουν αυτά τα οράματα σχετικά με τη σύσταση του ανθρώπινου βίου.

και αυτό ήταν εξαιρετικά διαφορετικό από όλα τα θηρία που υπήρξαν πριν από αυτό, και του δόθηκαν δέκα κέρατα. Παρατηρούσα προσεκτικά τα κέρατά του, και ιδού, ένα άλλο μικρό κέρας ανέβηκε ανάμεσά τους, και τρία από τα προηγούμενα κέρατα ξεριζώθηκαν από μπροστά του. Και ιδού, στο κέρας αυτό υπήρχαν μάτια σαν μάτια ανθρώπου, και στόμα που λαλούσε μεγάλα λόγια. Έβλεπα μέχρι που στήθηκαν θρόνοι και κάθισε ο Παλαιός των Ημερών, και το ένδυμά του ήταν λευκό σαν το χιόνι, και οι τρίχες της κεφαλής του σαν καθαρό μαλλί, ο θρόνος του ήταν φλόγα πυρός, και οι τροχοί του φλεγόμενο πυρ. Ποταμός πυρός έρεε μπροστά του, χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν, και μύριες μυριάδες στέκονταν γύρω του. Το κριτήριο συνεδρίασε, και τα βιβλία ανοίχτηκαν. Έβλεπα τότε, εξαιτίας της φωνής των μεγάλων λόγων που έλεγε εκείνο το κέρας, μέχρι που θανατώθηκε το θηρίο και καταστράφηκε, και το σώμα του παραδόθηκε για να καεί στο πυρ. Και η εξουσία των υπόλοιπων θηρίων μετατέθηκε. Έβλεπα σε όραμα της νύχτας, και ιδού, μαζί με τις νεφέλες του ουρανού ερχόταν κάποιος ως Υιός Ανθρώπου, και έφτασε μέχρι τον Παλαιό των Ημερών και οδηγήθηκε ενώπιόν του.

Το να λέει όμως «τέσσερα φτερά πτηνού και τέσσερα κεφάλια στο θηρίο» δίδαξε σαφέστατα πώς διαμελίστηκε σε τέσσερα μέρη η βασιλεία του Αλεξάνδρου. Διότι, λέγοντας τέσσερα κεφάλια, υπέδειξε τους τέσσερις βασιλείς που αναδείχθηκαν από αυτήν. Διότι πεθαίνοντας ο Αλέξανδρος διαίρεσε τη βασιλεία του σε τέσσερα μέρη. Έπειτα, λέει, «ένα τέταρτο θηρίο φοβερό και εκπληκτικό· τα δόντια του ήταν σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα». Ποιοι είναι αυτοί παρά οι Ρωμαίοι; Το οποίο είναι ο σίδηρος, η νυν παρούσα βασιλεία. «Διότι οι κνήμες της», λέει, «ήταν σιδερένιες». Μετά από αυτό, τι απομένει, αγαπητέ, παρά τα πέλματα των ποδιών της εικόνας, στα οποία «ένα μέρος είναι σιδερένιο και ένα άλλο μέρος πήλινο, αναμεμειγμένα μεταξύ τους». Μυστικώς δήλωσε μέσω των δακτύλων των ποδιών τους δέκα βασιλείς που θα εγερθούν από αυτήν, όπως λέει ο Δανιήλ: «Παρατηρούσα προσεκτικά το θηρίο, και ιδού, είχε δέκα κέρατα πίσω του, ανάμεσα στα οποία θα αναβλαστήσει ένα άλλο μικρό σαν παραφυάδα, και θα ξεριζώσει τρία από τα προηγούμενα». Αυτό αποδεικνύεται ότι δεν είναι άλλος παρά ο Αντίχριστος που θα εγερθεί, ο οποίος θα αναστήσει τη βασιλεία των Ιουδαίων. Λέγοντας δε ότι τρία κέρατα θα ξεριζωθούν από αυτόν, υποδεικνύει τους τρεις βασιλείς της Αιγύπτου, των Λιβύων και των Αιθιόπων, τους οποίους θα εξοντώσει σε πολεμική παράταξη, ο οποίος, αφού επικρατήσει έναντι όλων, όντας δεινός και ωμός τύραννος, θα προκαλέσει θλίψη και διωγμό εναντίον των αγίων, επαιρόμενος εναντίον τους.

Αφού λοιπόν πρόκειται να συμβούν αυτά, και τα δέκα δάχτυλα της εικόνας να καταλήξουν σε δημοκρατίες, και τα δέκα κέρατα του θηρίου να μοιραστούν σε δέκα βασιλιάδες, ας δούμε πιο καθαρά τα προκείμενα και ας τα κατανοήσουμε ολοφάνερα. Η χρυσή κεφαλή της εικόνας, η λέαινα, ήταν οι Βαβυλώνιοι. Οι ασημένιοι ώμοι και βραχίονες, η αρκούδα, οι Πέρσες και οι Μήδοι. Η χάλκινη κοιλιά και οι μηροί, η λεοπάρδαλη, οι Έλληνες που κυριάρχησαν από την εποχή του Αλεξάνδρου. Οι σιδερένιες κνήμες, το τρομακτικό και φοβερό θηρίο, οι Ρωμαίοι που κυριαρχούν τώρα. Τα πέλματα των ποδιών από πηλό και σίδερο, τα δέκα κέρατα, είναι εκείνα που πρόκειται να υπάρξουν. Το άλλο μικρό κέρατο που αναφύεται, είναι ο αντίχριστος ανάμεσά τους. Ο λίθος που πατάσσει την εικόνα και τη συντρίβει, ο οποίος γέμισε τη γη, είναι ο Χριστός που έρχεται από τους ουρανούς και επιφέρει την κρίση στον κόσμο.

Διότι μίλησες και δεν διαψεύστηκες. Επειδή σηκώθηκε η πάρδαλη, ήρθε ο τράγος των αιγών, χτύπησε το κριάρι, συνέτριψε τα κέρατά του, και το καταπάτησε με τα πόδια του, επικράτησε, υψώθηκε. Και όταν αυτό έπεσε, σηκώθηκαν τέσσερα κέρατα από κάτω του· ευφραίνου, μακάριε Δανιήλ, δεν πλανήθηκες, όλα αυτά έχουν πραγματοποιηθεί. Μετά από αυτό, διηγήσου μου ξανά: «ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό και εκθαμβωτικό· τα δόντια του σιδερένια, και τα νύχια του χάλκινα, έτρωγε και κομμάτιαζε, και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του». Δες, τώρα κυριαρχεί «ο σίδηρος», δες, «δαμάζει τα πάντα και τα συντρίβει», δες, υποτάσσει όλους όσοι δεν το θέλουν, δες, τα βλέπουμε αυτά εμείς, δες, δοξάζουμε τον Θεό, διδασκόμενοι από εσένα. Αλλά επειδή είχαμε θέσει ως σκοπό να μιλήσουμε για την πόρνη, έλα εμπρός, ω μακάριε Ησαΐα. Ας δούμε τι λες για τη Βαβυλώνα. «Κατέβα, κάθισε στο χώμα, παρθένα κόρη της Βαβυλώνας, κάθισε, κόρη των Χαλδαίων, δεν θα ονομαστείς πλέον απαλή και τρυφερή. Πάρε τον μύλο, άλεσε αλεύρι, βγάλε το κάλυμμά σου, ανασήκωσε τις πολιές σου, ξεσκέπασε τις κνήμες σου, διάβασε ποτάμια. Θα αποκαλυφθεί η αισχύνη σου, θα φανερωθούν οι ονειδισμοί σου. Το δίκαιο θα λάβω από εσένα, δεν θα σε παραδώσω πια σε ανθρώπους. Αυτός που σε λυτρώνει είναι ο Κύριος Σαβαώθ, το όνομά Του είναι ο Άγιος του Ισραήλ. Κάθισε συντετριμμένη, μπες στο σκοτάδι, κόρη των Χαλδαίων, δεν θα ονομαστείς πια ισχύς της βασιλείας».

«Και φωνή κιθαρωδών και μουσικών και αυλητών και σαλπιστών δεν θα ακουστεί πλέον σε σένα, και κανένας τεχνίτης οποιασδήποτε τέχνης δεν θα βρεθεί πλέον σε σένα, <και φωνή μύλου δεν θα ακουστεί πλέον σε σένα,> και φως λύχνου δεν θα φανεί πλέον σε σένα, και φωνή νυμφίου και φωνή νύμφης δεν θα ακουστεί πλέον σε σένα, διότι οι έμποροί σου ήταν οι μεγιστάνες της γης, διότι με τη μαγεία σου πλανήθηκαν όλα τα έθνη, και σε αυτήν βρέθηκε αίμα προφητών και αγίων και όλων των σφαγιασμένων επί της γης.» Σχετικά, λοιπόν, με τα βάσανα και τη μερική κρίση που πρόκειται να επέλθει σε αυτήν κατά τους έσχατους καιρούς από τους τυράννους που θα υπάρξουν τότε, έχουν δηλωθεί σαφέστατα σε τούτα τα λόγια. Πρέπει όμως εμείς, εξετάζοντας με ακρίβεια και τον χρόνο, να εκθέσουμε σε ποιους καιρούς θα συμβούν αυτά και πώς το μικρό κέρας θα αναφυεί ανάμεσά τους. Διότι, όταν οι σιδερένιες κνήμες που επικρατούν τώρα προχωρήσουν προς τα πέλματα των ποδιών και τα δάχτυλα, σύμφωνα με τη φανέρωση της εικόνας και την εμφάνιση του φοβερού θηρίου, όπως έχει επισημανθεί προηγουμένως, σε ποιους καιρούς θα αναμειχθούν μαζί ο σίδηρος και ο πηλός; Ο Δανιήλ θα μας υποδείξει τα προκείμενα. Λέει δηλαδή: «Και μία εβδομάδα θα συνάψει διαθήκη με πολλούς.

«Το θηρίο που ανεβαίνει από την άβυσσο θα κάνει πόλεμο μαζί τους και θα τους νικήσει και θα τους σκοτώσει», επειδή δεν θα θέλουν να δώσουν δόξα στον αντίχριστο –δηλαδή το μικρό κέρατο που φύτρωσε– ο οποίος, έχοντας πλέον υπερηφανευτεί στην καρδιά του, αρχίζει να υψώνει τον εαυτό του και να τον δοξάζει ως θεό, διώκοντας τους αγίους και βλασφημώντας τον Χριστό, όπως λέει ο Δανιήλ: «Παρατηρούσα το κέρατο, και ιδού, υπήρχαν μάτια σαν ανθρώπου στο κέρατο και στόμα που λαλούσε μεγάλα λόγια, και άνοιξε το στόμα του σε βλασφημία προς τον Θεό, και το κέρατο εκείνο έκανε πόλεμο με τους αγίους και υπερίσχυε εναντίον τους, μέχρι που αναιρέθηκε το θηρίο και καταστράφηκε, και το σώμα του παραδόθηκε στη φωτιά για να καεί». Αλλά, επειδή πρέπει να διηγηθούμε λεπτομερέστερα τα περί αυτού, πώς δηλαδή το Άγιο Πνεύμα φανέρωσε μυστικά το όνομά του μέσω ενός αριθμού, θα εξηγήσουμε σαφέστερα τα σχετικά με αυτόν. Διότι ο Ιωάννης λέει ως εξής: «Και είδα άλλο θηρίο να ανεβαίνει από τη γη, και είχε δύο κέρατα όμοια με αρνιού και μιλούσε σαν δράκος. Και ασκούσε όλη την εξουσία του πρώτου θηρίου ενώπιόν του. Και κάνει τη γη και αυτούς που κατοικούν σε αυτήν να προσκυνήσουν το πρώτο θηρίο, του οποίου θεραπεύτηκε η θανατηφόρα πληγή».

και στάθηκε στο ένα πλευρό, και υπήρχαν τρία πλευρά στο στόμα του ανάμεσα στα δόντια του. Και του έλεγαν τα εξής: «Σήκω, φάε πολλές σάρκες». Ύστερα από αυτό κοίταζα, και ιδού, ένα τρίτο θηρίο σαν λεοπάρδαλη, και είχε πάνω του τέσσερα φτερά πτηνού. Το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια. Ύστερα από αυτό κοίταζα, και ιδού, ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό, τρομακτικό και εξαιρετικά ισχυρό, τα δόντια του ήταν μεγάλα σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα· έτρωγε, κομμάτιαζε και τα υπόλοιπα τα καταπατούσε με τα πόδια του. Και αυτό διέφερε πάρα πολύ από όλα τα θηρία που υπήρχαν πριν από αυτό. Και είχε δέκα κέρατα. Παρατηρούσα τα κέρατά του, και ιδού, ένα μικρό κέρας ανέβηκε ανάμεσά τους, και τρία κέρατα από τα προηγούμενα ξεριζώθηκαν από μπροστά του· και ιδού, σε αυτό το κέρας υπήρχαν μάτια σαν μάτια ανθρώπου, και στόμα που μιλούσε με μεγάλα λόγια. Επειδή, λοιπόν, φαίνονται σε όλους δυσνόητα αυτά που ειπώθηκαν μυστικά από τον προφήτη, ας μην αποκρύψουμε τίποτα από αυτά σε όσους διαθέτουν υγιή νου. Ο Δανιήλ, αναφέροντας το πρώτο θηρίο, δηλαδή τη λέαινα που ανέβαινε από τη θάλασσα, εννοεί τη βασιλεία των Βαβυλωνίων που δημιουργήθηκε στον κόσμο, η οποία είναι η χρυσή κεφαλή της εικόνας. Το ότι λέει «τα φτερά της ήταν σαν του αετού», σημαίνει ότι υψώθηκε ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορας και επάρθηκε εναντίον του Θεού. Έπειτα, λέει, «ξεριζώθηκαν τα φτερά της», επειδή καθαιρέθηκε η δόξα του.

Διότι διώχθηκε από τη βασιλεία του. Το δε ότι λέει «καρδιά ανθρώπου τού δόθηκε και στάθηκε σε πόδια ανθρώπου» σημαίνει ότι μετανόησε, αναγνωρίζοντας για τον εαυτό του ότι είναι άνθρωπος, και απέδωσε δόξα στον Θεό. Ιδού, εξήγησε την παρομοίωση του πρώτου θηρίου. Μετά λοιπόν τη λέαινα, ο προφήτης βλέπει ένα δεύτερο θηρίο, όμοιο με αρκούδα, το οποίο ήταν οι Πέρσες. Διότι μετά τους Βαβυλωνίους κυριάρχησαν οι Πέρσες. Το δε ότι λέει «τρία πλευρά έβλεπα στο στόμα της» υπέδειξε τρία έθνη, τους Πέρσες, τους Μήδους και τους Βαβυλωνίους, πράγμα που υποδεικνύεται με τον άργυρο μετά τον χρυσό στην εικόνα. Ιδού, εξηγήσαμε και το δεύτερο θηρίο. Έπειτα, το τρίτο θηρίο, η λεοπάρδαλη, που ήταν οι Έλληνες· διότι μετά τους Πέρσες κυριάρχησε ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας, καταλύοντας τον Δαρείο· το οποίο στην εικόνα υποδεικνύεται ως ο χαλκός. Το δε ότι λέει «τέσσερα φτερά πτηνού και τέσσερα κεφάλια στο θηρίο», έδειξε σαφέστατα πώς διαμερίστηκε σε τέσσερα μέρη η βασιλεία του Αλεξάνδρου. Διότι τέσσερα κεφάλια είχε, δηλαδή τους τέσσερις βασιλείς που αναδείχθηκαν από αυτήν. Επειδή όταν πέθανε ο Αλέξανδρος διαίρεσε τη βασιλεία του σε τέσσερα μέρη. Ιδού μιλήσαμε και για το τρίτο. Έπειτα, λέει, «ένα τέταρτο θηρίο φοβερό και τρομακτικό. Τα δόντια του ήταν σιδερένια και τα νύχια του χάλκινα». Ποιοι είναι αυτοί αν όχι η βασιλεία των Ρωμαίων, η οποία είναι ο σίδηρος με τον οποίο θα συντρίψει όλα τα πριν από αυτήν βασίλεια και θα κατακυριεύσει όλη τη γη.

Μετά από αυτά, λοιπόν, τι μας απομένει να ερμηνεύσουμε από όσα είδε ο προφήτης, παρά μόνο τα πέλματα των ποδιών της εικόνας, στα οποία το ένα μέρος ήταν σιδερένιο και το άλλο μέρος πήλινο, αναμειγμένα ταυτόχρονα και τα δύο σε ένα. Διότι με μυστικό τρόπο φανέρωσε μέσα από τα δέκα δάχτυλα των ποδιών της εικόνας τους δέκα βασιλείς που θα εγερθούν από αυτό, πράγμα που ερμήνευσε ο Δανιήλ. «Διότι παρατηρούσα το θηρίο», δηλαδή το τέταρτο, «και ιδού, είχε δέκα κέρατα πίσω του, ανάμεσα στα οποία ανέβηκε ένα άλλο κέρας σαν παραφυάδα, και τρία που υπήρχαν πριν από αυτό θα τα ξεριζώσει». Αυτό το κέρας που εμφανίζεται ως παραφυάδα, αποδείχθηκε ότι δεν είναι άλλος παρά ο αντίχριστος, ο οποίος πρόκειται να αναστήσει τη βασιλεία των Ιουδαίων. Τα δε τρία κέρατα, τα οποία πρόκειται να ξεριζωθούν από αυτόν, υποδεικνύουν τρεις βασιλείς, της Αιγύπτου, των Λιβύων και των Αιθιόπων, τους οποίους θα εξοντώσει σε πολεμική παράταξη. Και αφού κυριαρχήσει στα πάντα, όντας φοβερός τύραννος, θα προκαλέσει θλίψη και διωγμό στους αγίους, υψώνοντας τον εαυτό του εναντίον τους. Βλέπεις πώς ο Δανιήλ ερμήνευσε στον Ναβουχοδονόσορα την κυριαρχία των βασιλειών. Βλέπεις πώς φανέρωσε τη μορφή της εικόνας σε όλα τα πέρατα της γης. Έμαθες πώς μας προανήγγειλε την άνοδο των τεσσάρων θηρίων από τη θάλασσα. Απομένει, λοιπόν, να μην σας αποκρύψουμε τα όσα εν μέρει θα πραχθούν από τον αντίχριστο, αλλά όσο είναι εφικτό, μέσα από τους προφήτες και μέσα από τις Γραφές, να διακηρύξουμε την πλάνη του σε όλη τη γη και την άνομη έλευσή του.

Το ότι, λοιπόν, μετά τη βασιλεία των Ελλήνων καμία άλλη δεν εγέρθηκε, παρά μόνο η παρούσα κυρίαρχη, η οποία έχει ήδη συσταθεί, αυτό είναι σε όλους ολοφάνερο. Αυτή έχει σιδερένια δόντια επειδή υποτάσσει και συνθλίβει τα πάντα με τη δική της ισχύ όπως ο σίδηρος. Το ότι δε «καταπατούσε τα υπόλοιπα με τα πόδια του» σημαίνει ότι δεν θα απομείνει άλλη βασιλεία μετά από αυτήν, αλλά από αυτή την ίδια θα αναφυούν «δέκα κέρατα» και ανάμεσά τους θα ανατείλει ένα μικρό και θα ξεριζώσει τρία από τα πρώτα. Διότι, όπως ακριβώς για την πάρδαλη προείπε ο προφήτης, ότι το θηρίο είχε «τέσσερα κεφάλια», και αυτό επαληθεύτηκε, και η βασιλεία του Αλεξάνδρου διαιρέθηκε σε τέσσερις ηγεμονίες, έτσι και τώρα πρέπει να περιμένουμε, μέχρι να ανατείλουν δέκα κέρατα από αυτή την ίδια, όταν θα συμπληρωθεί ο χρόνος του θηρίου και το μικρό κέρας, που είναι ο αντίχριστος, εμφανιστεί αιφνίδια ανάμεσά τους, και η δικαιοσύνη εξαλειφθεί από τη γη, και ολόκληρος ο κόσμος οδηγηθεί τότε στη συντέλεια. Επομένως, ούτε πρέπει να προτρέχουμε της βουλής του Θεού, αλλά να κάνουμε υπομονή και να προσευχόμαστε να μην περιπέσουμε σε τέτοιους καιρούς, ούτε πάλι να απιστούμε, νομίζοντας ότι αυτά δεν πρόκειται να συμβούν. Διότι, εάν τα πρώτα, όσα προείπαν οι προφήτες, δεν έγιναν, τότε μην περιμένεις ούτε αυτά· εάν όμως εκείνα συνέβησαν στους ορισμένους καιρούς όπως είχε προαναγγελθεί, τότε οπωσδήποτε και αυτά θα εκπληρωθούν. Το να λέγουν δηλαδή κάποιοι: «Και πότε θα γίνουν αυτά;»

Διότι θα χωριστεί σε δέκα διαδήματα και ανάμεσά τους θα αναδυθεί «ένα άλλο μικρό κέρας», το οποίο είναι το κέρας του Αντιχρίστου, και θα ξεριζώσει «τρία από τα προηγούμενά του», δηλαδή θα εξοντώσει τους τρεις βασιλείς της Αιγύπτου, των Λιβύων και των Αιθιόπων, θέλοντας να εξασφαλίσει για τον εαυτό του ολόκληρη τη βασιλεία. Αυτός, αφού κυριαρχήσει επί των υπολοίπων επτά κεράτων, θα αρχίσει πλέον, κυριευμένος από υπερηφάνεια εξαιτίας του αλλότριου και πονηρού πνεύματος που βρίσκεται μέσα του, να διεξάγει πόλεμο εναντίον των αγίων και να διώκει τους πάντες παντού, επιθυμώντας να δοξάζεται από όλους και να προσκυνείται ως Θεός. Όπως ακριβώς λέει γι' αυτόν και ο Ιεζεκιήλ: «Επειδή υπερηφανεύθηκε η καρδιά σου και είπες: εγώ είμαι Θεός», και πάλι: «Μήπως θα πεις σε αυτούς που σε εξοντώνουν: εγώ είμαι Θεός; Ενώ εσύ είσαι άνθρωπος και όχι Θεός». Και ο Ησαΐας ομοίως: «Εσύ δε είπες στη διάνοιά σου: θα ανεβώ στον ουρανό, πάνω από τα σύννεφα του ουρανού θα στήσω τον θρόνο μου, θα καθίσω στο όρος» το άγιο, «θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο».

Και τέσσερα μεγάλα θηρία ανέβαιναν από τη θάλασσα, διαφορετικά το ένα από το άλλο. Το πρώτο ήταν σαν λέαινα και είχε φτερά σαν του αετού. Κοιτούσα μέχρι που ξεριζώθηκαν τα φτερά του, και σηκώθηκε από τη γη, και στάθηκε πάνω σε πόδια ανθρώπου, και του δόθηκε καρδιά ανθρώπου. Και ιδού ένα άλλο θηρίο, όμοιο με αρκούδα, το οποίο στάθηκε στο ένα πλευρό του· και είχε τρία πλευρά στο στόμα του, ανάμεσα στα δόντια του. Και του έλεγαν τα εξής: Σήκω, φάε πολλές σάρκες. Μετά από αυτό κοιτούσα, και ιδού ένα άλλο θηρίο σαν λεοπάρδαλη· και αυτό είχε τέσσερα φτερά πτηνού στη ράχη του, και το θηρίο είχε τέσσερα κεφάλια, και του δόθηκε εξουσία. Μετά από αυτό έβλεπα σε όραμα της νύχτας, και ιδού ένα τέταρτο θηρίο, φοβερό, καταπληκτικό και υπερβολικά ισχυρό· και τα δόντια του ήταν σιδερένια και μεγάλα· έτρωγε και κατακομμάτιαζε, και τα υπολείμματα τα καταπατούσε με τα πόδια του· και αυτό διέφερε πολύ από όλα τα προηγούμενα θηρία, και είχε δέκα κέρατα. Παρατηρούσα με προσοχή τα κέρατά του· και ιδού ένα άλλο μικρό κέρας ανέβαινε ανάμεσά τους, και τρία από τα προηγούμενα κέρατα ξεριζώθηκαν από μπροστά του. Και ιδού, στο κέρας αυτό υπήρχαν μάτια σαν μάτια ανθρώπου, και στόμα που έλεγε μεγάλα λόγια. Για ποιον λόγο δεν είπε ότι είδε γυναίκες; Διότι, όταν έπρεπε να παραστήσει τιμωρία και κατάρα, παρουσίασε γυναίκες· όταν όμως επρόκειτο για βασιλείες, παρουσίασε θηρία.

Ποιοι είναι οι δέκα βασιλείς; Τι είναι το μικρό κέρατο; Εγώ φρονώ ότι ο Αντίχριστος θα εμφανιστεί ανάμεσα σε κάποιους βασιλείς. «Και οφθαλμοί, σαν οφθαλμοί ανθρώπου, υπήρχαν στο κέρατο αυτό, και στόμα που λαλούσε μεγάλα λόγια». Διότι, τι μεγαλύτερο θα μπορούσε να υπάρξει από εκείνο το στόμα που λέει ότι υψώνεται πάνω από κάθε λεγόμενο θεό ή σέβασμα, ώστε να καθίσει ο ίδιος στον ναό του Θεού; Και αν κάνει λόγο για οφθαλμούς ανθρώπου, μην απορείς· διότι τέτοια λόγια φθέγγεται. Άνθρωπος είναι, λέει. Αλλά γιατί φαίνεται μικρό και όχι εξαρχής μεγάλο; Επειδή αργότερα θα αυξηθεί και θα κυριαρχήσει σε κάποιους βασιλείς. Τι λοιπόν;

Προφητεύει δε και για τον Χριστό, καθώς και για τον Αντίοχο τον ασεβή. Διότι αυτός είναι το μικρό κέρας, το οποίο εκτίναξε τρία από τα προηγούμενα. Προφητεύει πώς ο Αλέξανδρος ο Μακεδόνας κατέλυσε τη βασιλεία των Περσών· αποκαλώντας τον μεν βασιλιά των Περσών κριό, τον δε Αλέξανδρο τον Μακεδόνα τράγο. Η δε τελευταία όραση εδώ, σχετικά με τη βασίλισσα του νότου, λέγει ότι βρίσκεται στο βιβλίο των Μακκαβαίων.