Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 13:4

Και ο Πέτρος αποκρίθηκε: Είτε οι Γραφές είτε οι προφήτες μιλούν για θεούς, το λένε προς δοκιμασίαν εκείνων που ακούν. Διότι έτσι έχει γραφτεί: «Εάν αναδειχθεί ανάμεσά σου προφήτης, ο οποίος σου δίνει σημεία και τέρατα, και πραγματοποιηθεί εκείνο το σημείο και το τέρας, και σου πει: Ας πάμε να λατρεύσουμε άλλους θεούς, τους οποίους δεν γνώριζαν οι πατέρες σου, δεν θα υπακούσετε σε εκείνον τον προφήτη· τα χέρια σου ας είναι τα πρώτα που θα τον λιθοβολήσουν. Διότι προσπάθησε να σε απομακρύνει από τον Κύριο, τον Θεό σου. Εάν όμως πεις μέσα στην καρδιά σου: Πώς έκανε εκείνο το σημείο ή το τέρας; να γνωρίζεις καλά ότι ο πειράζων σε εδοκίμασε για να δει εάν φοβάσαι τον Κύριο τον Θεό σου». Το ότι «ο πειράζων σε εδοκίμασε», μεν ειπώθηκε, αλλά διαφορετικά φαίνεται μετά τη μετοικεσία στη Βαβυλώνα. Διότι ο παντογνώστης Θεός (όπως είναι δυνατόν να αποδειχθεί από πολλά) δεν θα δοκίμαζε, για να μάθει ο Ίδιος, Αυτός που προγνωρίζει τα πάντα. Εάν όμως θέλεις, ας συζητήσουμε περί αυτού, και θα αποδείξω ότι ο Θεός προγνωρίζει. Το να υποστηρίζεται δε ότι αγνοεί είναι ψέμα, και έχει αποδειχθεί ότι και αυτό γράφτηκε προς δοκιμασία. Έτσι κι εμείς, ω Σίμων, ούτε από τις Γραφές ούτε από κανέναν άλλον μπορούμε να σκανδαλιστούμε, ούτε εξαπατώμαστε ώστε να αποδεχτούμε πολλούς θεούς, ούτε συμφωνούμε με κανέναν λόγο που λέγεται κατά του Θεού.

Ακούγοντας αυτά ο Σίμων είπε: Επειδή λες ότι δεν πρέπει κανείς να πιστεύει στον προφήτη που κάνει σημεία και τέρατα, αλλά κηρύττει άλλον θεό, γνωρίζοντας μάλιστα ότι του αξίζει θάνατος, άρα και ο δάσκαλός σου, επειδή έκανε σημεία και τέρατα, δικαίως θανατώθηκε. Και ο Πέτρος αποκρίθηκε: Ο Κύριός μας ούτε είπε ότι υπάρχουν άλλοι θεοί εκτός από Αυτόν που έκτισε τα πάντα, ούτε ανακήρυξε τον εαυτό του Θεό, αλλά μακάρισε δικαίως εκείνον που τον ονόμασε Υιό του Θεού, ο οποίος διακόσμησε τα πάντα. Και ο Σίμων αποκρίθηκε: Δεν σου φαίνεται λοιπόν ότι αυτός που προέρχεται από τον Θεό είναι Θεός; Και ο Πέτρος είπε: Πώς μπορεί να γίνει αυτό, πες μας. Διότι εμείς δεν μπορούμε να σου το πούμε αυτό, επειδή δεν το ακούσαμε από τον ίδιο. Επιπλέον, ίδιον του Πατρός είναι το να μην έχει γεννηθεί, ενώ ίδιον του Υιού είναι το να έχει γεννηθεί. Και το γεννητό δεν συγκρίνεται με το αγέννητο ή το αυτογέννητο. Και ο Σίμων είπε: Ακόμη και αν ως προς τη γέννηση δεν είναι το ίδιο; Και ο Πέτρος είπε: Εκείνος που δεν ταυτίζεται σε όλα με κάποιον, δεν μπορεί να φέρει όλες τις ίδιες ονομασίες με αυτόν. Και ο Σίμων είπε: Αυτό είναι απλός ισχυρισμός, όχι απόδειξη. Και ο Πέτρος: Γιατί δεν κατανοείς ότι το μεν τυγχάνει αυτογέννητο ή και αγέννητο, ενώ το δε, όντας γεννητό, δεν μπορεί να αποκαλείται με τα ίδια ονόματα, ούτε καν αν ο γεννηθείς είναι της ίδιας ουσίας με εκείνον που τον γέννησε... αλλά μάθε και τούτο: τα σώματα των ανθρώπων έχουν αθάνατες ψυχές, ενδεδυμένες την πνοή του Θεού.

Προστάζει επίσης λέγοντας: «Εάν ο Κύριος ο Θεός σου εξολοθρεύσει τα έθνη, στα οποία εσύ εισέρχεσαι εκεί για να κληρονομήσεις τη γη τους, από μπροστά σου· και τα κληρονομήσεις, και κατοικήσεις στη γη τους, πρόσεχε τον εαυτό σου, μην επιζητήσεις να τα ακολουθήσεις, μετά την εξολόθρευσή τους από μπροστά σου, μην αναζητήσεις τους θεούς τους λέγοντας: Πώς λατρεύουν αυτά τα έθνη τους θεούς τους, έτσι θα κάνω κι εγώ. Δεν θα κάνεις το ίδιο για τον Κύριο τον Θεό σου. Διότι αυτοί έπραξαν στους θεούς τους τα βδελύγματα που ο Κύριος μίσησε· επειδή κατακαίνε στη φωτιά τους γιους τους και τις κόρες τους για τους θεούς τους.» Και πάλι: «Εάν δε αναδειχθεί ανάμεσά σου προφήτης, ή κάποιος που βλέπει όνειρα, και σου δώσει σημείο ή τέρας, και πραγματοποιηθεί το σημείο ή το τέρας για το οποίο σου μίλησε λέγοντας: Ας πορευθούμε και ας λατρεύσουμε άλλους θεούς που δεν γνωρίζετε· δεν θα ακούσετε τα λόγια εκείνου του προφήτη ή εκείνου που είδε το όνειρο, διότι ο Κύριος ο Θεός σας σας δοκιμάζει, για να γνωρίσει εάν αγαπάτε τον Κύριο τον Θεό σας με όλη την καρδιά σας και με όλη την ψυχή σας. Οπίσω από τον Κύριο τον Θεό σας να πορεύεστε· και εκείνος ο προφήτης, ή εκείνος που βλέπει τα όνειρα, θα θανατωθεί. Διότι μίλησε για να σας αποπλανήσει από τον Κύριο τον Θεό σου.» Επομένως, ο θάνατος είναι η ποινή για όσους παρασύρουν ανοσιότατα τον νου των ακεραίων σε πράγματα ανάρμοστα.

«Σε εσένα όμως δεν έδωσε τέτοια εντολή ο Κύριος ο Θεός σου.» Επομένως, το πιο αισχρό από τα παραπτώματα είναι η ψευδομαντεία και το να δίνει κανείς προσοχή σε οιωνούς. Και το παράδοξο είναι ότι ο Θεός επιτρέπει μερικές φορές σε τέτοιους ανθρώπους να πουν και κάτι αληθινό, θέτοντας αυτό το γεγονός ως ένα είδος δοκιμασίας της σταθερότητας στην πίστη για τους δικούς Του προσκυνητές. Είπε μάλιστα μέσω του Μωυσή τα εξής: «Εάν δε εμφανιστεί ανάμεσά σας προφήτης ή κάποιος που βλέπει όνειρα, και σου δώσει κάποιο σημείο ή τέρας, και πραγματοποιηθεί το σημείο ή το τέρας για το οποίο σου μίλησε, λέγοντας: Ας πορευθούμε και ας λατρεύσουμε άλλους θεούς, τους οποίους δεν γνωρίζετε, δεν θα υπακούσετε στα λόγια του προφήτη εκείνου ή εκείνου που είδε το όνειρο, διότι ο Κύριος ο Θεός σας σάς δοκιμάζει, για να γνωρίσει αν αγαπάτε τον Κύριο τον Θεό σας με όλη σας την καρδιά και με όλη σας την ψυχή.» Όταν λοιπόν νοθεύεται η ομορφιά της ευθύτητας προς τον Θεό, εάν κάποιος νομίζει ότι επικαλούνται τον Θεό εκείνοι που έχουν ξεπουληθεί με τόσο αισχρό τρόπο, ακόμη και αν τυχαίνει να λένε κάτι αληθινό, εμείς δεν θα παραδοθούμε στις φλυαρίες τους. Αλλά αυτοί μεν ας τραβούν τον δικό τους δρόμο, «πλανώντας και πλανώμενοι», σύμφωνα με το γραμμένο, διότι αυτό τους αρέσει. Εμείς όμως θα ακολουθήσουμε τους ιερούς λόγους, ενθυμούμενοι εκείνον που γράφει: «Κάνε ορθά τα βήματα για τα πόδια σου, και κατεύθυνε σωστά τους δρόμους σου.»

Διότι είπε πάλι τα εξής: «Εάν εμφανιστεί ανάμεσά σου προφήτης ή ονειρομάντης, και σου δώσει σημείο ή θαύμα, και πραγματοποιηθεί το σημείο ή το θαύμα για το οποίο σου μίλησε, λέγοντας: Ας πορευτούμε και ας λατρεύσουμε άλλους θεούς, τους οποίους δεν γνωρίζετε, δεν θα υπακούσετε στα λόγια εκείνου του προφήτη ή εκείνου του ονειρομάντη, διότι ο Κύριος ο Θεός σας σάς δοκιμάζει για να διαπιστώσει εάν αγαπάτε τον Θεό σας με όλη σας την καρδιά και με όλη σας την ψυχή· θα ακολουθήσετε τον Κύριο τον Θεό σας, και αυτόν θα φοβάστε, και τις εντολές του θα τηρείτε, και τη φωνή του θα υπακούτε, και αυτόν θα λατρεύετε, και σε αυτόν θα μείνετε προσκολλημένοι».

Θα θεραπεύσεις το σώμα, για να καταστρέψεις την ψυχή; Δεν είναι καλή η συναλλαγή σου· εξοργίζεις τον Θεό, τον δημιουργό του σώματος, και επικαλείσαι για θεραπεία αυτόν που σε επιβουλεύεται; Και πώς κάποιος δεισιδαίμονας άνθρωπος, εξαιτίας αυτής ακριβώς της ιατρικής επιστήμης, δεν θα σε παρασύρει εύκολα να προσκυνήσεις τους θεούς των Ελλήνων; Διότι και εκείνοι πολλές φορές, μέσω της τέχνης τους, απέβαλαν νοσήματα και επανέφεραν τους ασθενείς στην υγεία. Τι λοιπόν; Πρέπει εξαιτίας αυτού να γίνουμε κοινωνοί της ασέβειας; Μη γένοιτο. Άκουσε τι λέει στους Ιουδαίους ο Μωυσής: «Εάν αναδειχθεί ανάμεσά σας προφήτης, ο οποίος βλέπει όνειρα και δώσει κάποιο σημείο ή τέρας, και πραγματοποιηθεί το σημείο ή το τέρας για το οποίο μίλησε, και σου πει τα εξής: Ας πορευθούμε και ας λατρεύσουμε άλλους θεούς, τους οποίους δεν γνώριζαν οι πατέρες μας· δεν θα υπακούσετε στη φωνή εκείνου του προφήτη ή εκείνου που είδε το όνειρο». Αυτό δε που λέει, σημαίνει το εξής: εάν κάποιος αναδειχθεί προφήτης, λέει, και κάνει ένα σημείο, είτε αναστήσει νεκρό είτε καθαρίσει λεπρό είτε θεραπεύσει ανάπηρο, και μετά την πραγματοποίηση του σημείου σε καλέσει στην ασέβεια, να μην πειστείς εξαιτίας της εκπλήρωσης του σημείου. Γιατί; Διότι σε δοκιμάζει Κύριος ο Θεός σου, για να δει εάν τον αγαπάς με όλη σου την καρδιά και με όλη σου την ψυχή. Από αυτό λοιπόν είναι φανερό, ότι οι δαίμονες δεν θεραπεύουν.

Αυτό δε που λέγει έχει ως εξής: Εάν πει κάποιος προφήτης, λέει, ότι «Μπορώ να αναστήσω νεκρό ή να θεραπεύσω τυφλό, αρκεί να με πιστέψετε και ας προσκυνήσουμε τους δαίμονες ή ας λατρέψουμε τα είδωλα»· και έπειτα, αυτός που τα λέει αυτά, μπορέσει να θεραπεύσει τον τυφλό ή να αναστήσει τον νεκρό, ούτε και τότε να πεισθείς σε αυτόν, λέει. Γιατί; Διότι ο Θεός, δοκιμάζοντάς σε, του επέτρεψε να το κατορθώσει, όχι επειδή ο Ίδιος αγνοούσε τη δική σου διάθεση, αλλά για να σου παράσχει την ευκαιρία να αποδείξεις εάν αγαπάς πραγματικά τον Θεό. Είναι δε γνώρισμα εκείνου που αγαπά, ακόμη και αν αυτοί που επιδιώκουν να μας αποσπάσουν από τον Αγαπημένο παρουσιάζουν νεκρούς να ανασταίνονται, να μην αποστατεί ούτε και τότε. Εάν λοιπόν αυτά τα έλεγε στους Ιουδαίους, πολύ περισσότερο ισχύουν για εμάς, τους οποίους οδήγησε σε ανώτερη πνευματική φιλοσοφία, στους οποίους άνοιξε τη θύρα της αναστάσεως, στους οποίους παραγγέλλει να μην παραμένουμε προσκολλημένοι στα παρόντα, αλλά να έχουμε όλες μας τις ελπίδες στη μέλλουσα ζωή.

ΤΙΤΛΟΣ ΛΕ΄. — Περί της παιδείας του Θεού, η οποία γίνεται προς δοκιμασία και πείρα. «Έγινε δε μετά από αυτά τα γεγονότα, ότι ο Θεός δοκίμασε τον Αβραάμ και του είπε: "Αβραάμ, Αβραάμ". Και εκείνος είπε: "Ιδού εγώ". Και είπε: "Λάβε τον υιό σου τον αγαπητό, τον οποίο αγάπησες, τον Ισαάκ, και πορεύσου στην υψηλή γη, και πρόσφερέ τον ως ολοκάρπωση σε ένα από τα όρη που θα σου πω".» «Να θυμάσαι όλη την οδό στην οποία σε οδήγησε Κύριος ο Θεός σου μέσα στην έρημο, για να σε ταλαιπωρήσει και να σε δοκιμάσει, και να διαγνώσει τα όσα βρίσκονται στην καρδιά σου, αν θα φυλάξεις τις εντολές του ή όχι. Και σε ταλαιπώρησε, και σε άφησε να πεινάσεις, και σε έθρεψε με το μάννα, το οποίο δεν γνώριζαν οι πατέρες σου, για να σου αναγγείλει ότι ο άνθρωπος δεν θα ζήσει μόνο με άρτο, αλλά θα ζήσει ο άνθρωπος με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού.» «Σας δοκιμάζει Κύριος ο Θεός, για να γνωρίσει αν αγαπάτε Κύριον τον Θεό.» «Μήπως αποποιούμαι την κρίση μου; Ή νομίζεις ότι σου αποκαλύφθηκα διαφορετικά, παρά μόνο για να αναδειχθείς δίκαιος;» «Μας δοκίμασες, ω Θεέ, μας δοκίμασες στο πυρ όπως δοκιμάζεται στο πυρ το αργύριο. Μας έβαλες μέσα στην παγίδα, έθεσες θλίψεις επάνω στα νώτα μας, ανέβασες ανθρώπους πάνω στα κεφάλια μας. Περάσαμε μέσα από πυρ και ύδωρ, και μας εξήγαγες σε τόπο αναψυχής.» «Μακάριος είναι ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού αποδειχθεί δόκιμος, θα λάβει τον στέφανο τον οποίο υποσχέθηκε ο Θεός σε όσους τον αγαπούν.»