Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 13:5

Ειδάλλως, τα ίδια ερωτήματα και τα ίδια άτοπα θα ακολουθήσουν τους αναίσχυντους. Από το Δευτερονόμιο: «εσείς όμως που είστε προσκολλημένοι στον Κύριο τον Θεό σας, ζείτε όλοι σήμερα». Από αυτό είναι δυνατόν να γνωρίζουμε τη διαφορά και να κατανοήσουμε ότι ο Υιός του Θεού δεν είναι κτίσμα. Διότι ο μεν Υιός λέγει: «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» και: «εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα». Τα δε γενητά, όταν προκόπτουν, προσκολλώνται στον Κύριο. Διότι ο μεν Λόγος βρίσκεται μέσα στον Πατέρα ως οικείος προς Αυτόν, ενώ τα γενητά, όντας έξω από Αυτόν, προσκολλώνται σε Αυτόν ως ξένα μεν κατά τη φύση, προσκολλημένα δε κατά την προαίρεση. Διότι και ο κατά φύση υιός είναι ένα με εκείνον που τον γέννησε· ενώ εκείνος που υιοθετείται από έξω, προσκολλάται στο γένος. Γι' αυτό και ευθύς αμέσως προσθέτει: «ποιο μεγάλο έθνος υπάρχει, που να το πλησιάζει ο Θεός;» και αλλού: «Εγώ είμαι Θεός που πλησιάζει». Διότι τα μεν γενητά τα πλησιάζει επειδή είναι ξένα προς Αυτόν, ενώ τον Υιό, επειδή είναι οικείος, δεν τον πλησιάζει, αλλά βρίσκεται μέσα Του· και ο Υιός δεν προσκολλάται, αλλά συνυπάρχει με τον Πατέρα. Εξού και πάλι λέγει ο Μωυσής στο ίδιο το Δευτερονόμιο: «θα ακούσετε τη φωνή του και σε αυτόν θα προστεθείτε». Εκείνο δε που προστίθεται, προστίθεται από έξω.

Και ο Πέτρος αποκρίθηκε: Είτε οι Γραφές είτε οι προφήτες μιλούν για θεούς, το λένε προς δοκιμασίαν εκείνων που ακούν. Διότι έτσι έχει γραφτεί: «Εάν αναδειχθεί ανάμεσά σου προφήτης, ο οποίος σου δίνει σημεία και τέρατα, και πραγματοποιηθεί εκείνο το σημείο και το τέρας, και σου πει: Ας πάμε να λατρεύσουμε άλλους θεούς, τους οποίους δεν γνώριζαν οι πατέρες σου, δεν θα υπακούσετε σε εκείνον τον προφήτη· τα χέρια σου ας είναι τα πρώτα που θα τον λιθοβολήσουν. Διότι προσπάθησε να σε απομακρύνει από τον Κύριο, τον Θεό σου. Εάν όμως πεις μέσα στην καρδιά σου: Πώς έκανε εκείνο το σημείο ή το τέρας; να γνωρίζεις καλά ότι ο πειράζων σε εδοκίμασε για να δει εάν φοβάσαι τον Κύριο τον Θεό σου». Το ότι «ο πειράζων σε εδοκίμασε», μεν ειπώθηκε, αλλά διαφορετικά φαίνεται μετά τη μετοικεσία στη Βαβυλώνα. Διότι ο παντογνώστης Θεός (όπως είναι δυνατόν να αποδειχθεί από πολλά) δεν θα δοκίμαζε, για να μάθει ο Ίδιος, Αυτός που προγνωρίζει τα πάντα. Εάν όμως θέλεις, ας συζητήσουμε περί αυτού, και θα αποδείξω ότι ο Θεός προγνωρίζει. Το να υποστηρίζεται δε ότι αγνοεί είναι ψέμα, και έχει αποδειχθεί ότι και αυτό γράφτηκε προς δοκιμασία. Έτσι κι εμείς, ω Σίμων, ούτε από τις Γραφές ούτε από κανέναν άλλον μπορούμε να σκανδαλιστούμε, ούτε εξαπατώμαστε ώστε να αποδεχτούμε πολλούς θεούς, ούτε συμφωνούμε με κανέναν λόγο που λέγεται κατά του Θεού.

Ακούγοντας αυτά ο Σίμων είπε: Επειδή λες ότι δεν πρέπει κανείς να πιστεύει στον προφήτη που κάνει σημεία και τέρατα, αλλά κηρύττει άλλον θεό, γνωρίζοντας μάλιστα ότι του αξίζει θάνατος, άρα και ο δάσκαλός σου, επειδή έκανε σημεία και τέρατα, δικαίως θανατώθηκε. Και ο Πέτρος αποκρίθηκε: Ο Κύριός μας ούτε είπε ότι υπάρχουν άλλοι θεοί εκτός από Αυτόν που έκτισε τα πάντα, ούτε ανακήρυξε τον εαυτό του Θεό, αλλά μακάρισε δικαίως εκείνον που τον ονόμασε Υιό του Θεού, ο οποίος διακόσμησε τα πάντα. Και ο Σίμων αποκρίθηκε: Δεν σου φαίνεται λοιπόν ότι αυτός που προέρχεται από τον Θεό είναι Θεός; Και ο Πέτρος είπε: Πώς μπορεί να γίνει αυτό, πες μας. Διότι εμείς δεν μπορούμε να σου το πούμε αυτό, επειδή δεν το ακούσαμε από τον ίδιο. Επιπλέον, ίδιον του Πατρός είναι το να μην έχει γεννηθεί, ενώ ίδιον του Υιού είναι το να έχει γεννηθεί. Και το γεννητό δεν συγκρίνεται με το αγέννητο ή το αυτογέννητο. Και ο Σίμων είπε: Ακόμη και αν ως προς τη γέννηση δεν είναι το ίδιο; Και ο Πέτρος είπε: Εκείνος που δεν ταυτίζεται σε όλα με κάποιον, δεν μπορεί να φέρει όλες τις ίδιες ονομασίες με αυτόν. Και ο Σίμων είπε: Αυτό είναι απλός ισχυρισμός, όχι απόδειξη. Και ο Πέτρος: Γιατί δεν κατανοείς ότι το μεν τυγχάνει αυτογέννητο ή και αγέννητο, ενώ το δε, όντας γεννητό, δεν μπορεί να αποκαλείται με τα ίδια ονόματα, ούτε καν αν ο γεννηθείς είναι της ίδιας ουσίας με εκείνον που τον γέννησε... αλλά μάθε και τούτο: τα σώματα των ανθρώπων έχουν αθάνατες ψυχές, ενδεδυμένες την πνοή του Θεού.

ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΕΙΣ ΤΟ ΑΣΜΑ ΑΣΜΑΤΩΝ Το όνομά σου είναι μύρο που αναβλύζει. Αυτό φανερώνει επίσης την επωνυμία του Μονογενούς που κηρύχθηκε σε όλα τα έθνη, σύμφωνα με την οποία όλα τα έθνη αναδίδουν ευωδία προς αυτόν, φέροντας το δικό του όνομα. <Γι' αυτό οι νεάνιδες, κ.λπ.> Νεάνιδα ήταν και ο Παύλος, λέγοντας: «Τα πάντα μπορώ μέσω του Χριστού που με ενδυναμώνει.» Γι' αυτό και αγάπησε πάρα πολύ, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού;» Πώς όμως τον προσέλκυσαν; Ακολουθώντας τα ίχνη του και απολαμβάνοντας τα ευαγγελικά μύρα. Εάν όμως τρέξουμε, σύμφωνα με τον λόγο των νεανίδων, θα πορευθούμε οπίσω από τον Κύριο και Θεό. —Την οποία βασιλεία, στα παρόντα λόγια, την ονομάζει ταμείο. <Με έβαλαν φύλακα, κ.λπ.> Ίσως δε κατηγορεί τον εαυτό της ότι δεν φύλαξε τον δικό της αμπελώνα, αφήνοντάς τον να τον λεηλατήσει καθένας που περνούσε από τον δρόμο· και να τον καταστρέψει ο κάπρος του δάσους, και το άγριο θηρίο να τον καταβοσκήσει.

Διότι είπε πάλι τα εξής: «Εάν εμφανιστεί ανάμεσά σου προφήτης ή ονειρομάντης, και σου δώσει σημείο ή θαύμα, και πραγματοποιηθεί το σημείο ή το θαύμα για το οποίο σου μίλησε, λέγοντας: Ας πορευτούμε και ας λατρεύσουμε άλλους θεούς, τους οποίους δεν γνωρίζετε, δεν θα υπακούσετε στα λόγια εκείνου του προφήτη ή εκείνου του ονειρομάντη, διότι ο Κύριος ο Θεός σας σάς δοκιμάζει για να διαπιστώσει εάν αγαπάτε τον Θεό σας με όλη σας την καρδιά και με όλη σας την ψυχή· θα ακολουθήσετε τον Κύριο τον Θεό σας, και αυτόν θα φοβάστε, και τις εντολές του θα τηρείτε, και τη φωνή του θα υπακούτε, και αυτόν θα λατρεύετε, και σε αυτόν θα μείνετε προσκολλημένοι».

Εσύ όμως, με το «ο μεν Θεός, έχοντας την αρχή και το τέλος και τα μέσα όλων των όντων», παράβαλε από την προφητεία των Εβραίων το «εγώ είμαι ο Θεός ο πρώτος και εγώ [είμαι] έπειτα από αυτά», με το δε «περατώνει το έργο του ευθεία πορευόμενος σύμφωνα με τη φύση» το «το πρόσωπό του είδε ευθύτητες»· και προς το «τον ακολουθεί πάντοτε η Δίκη, η οποία τιμωρεί όσους εγκαταλείπουν τον θείο νόμο» σύγκρινε το «δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τις δικαιοσύνες» και το «σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέει ο Κύριος» και το «διότι εκδικητής είναι ο Κύριος και ανταποδίδει σε εκείνους που πράττουν με υπερβολική υπερηφάνεια»· με το δε «από την οποία, όποιος πρόκειται να ευτυχήσει, κρατιέται και την ακολουθεί ταπεινός και κόσμιος» είναι σύμφωνο το «πίσω από τον Κύριο τον Θεό σου θα πορευτείς»· και με το «όποιος δε εξαρθεί από αλαζονεία εγκαταλείπεται έρημος από τον Θεό» το «ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερηφάνους, στους δε ταπεινούς δίνει χάρη» και «η χαρά των ασεβών είναι φοβερή πτώση». Αυτά λοιπόν είναι λίγα από τα αναρίθμητα [χωρία] σχετικά με τον επί πάντων Θεό. Δες όμως και τα σχετικά με το δεύτερο Αίτιο·

Δεν σου φαίνεται, λοιπόν, από αυτά ότι ο Πλάτων τοποθετεί τις ιδέες των έμβιων όντων στον νοητό κόσμο και ότι τα αισθητά είδη δημιουργούνται σύμφωνα με τα νοητά γένη; Εύλογα, συνεπώς, ο Μωυσής λέει ότι το σώμα πλάθεται από τη γη, το οποίο ο Πλάτων ονομάζει γήινο σκήνωμα, και ότι η λογική ψυχή εμφυσήθηκε άνωθεν από τον Θεό στο πρόσωπο. Διότι εκεί λένε ότι εδράζεται το ηγεμονικό, ερμηνεύοντας την επιπρόσθετη είσοδο της ψυχής μέσω των αισθητηρίων στον πρωτόπλαστο, γι' αυτό και ο άνθρωπος δημιουργήθηκε «κατ᾽ εικόνα και καθ᾽ ομοίωσιν». Διότι εικόνα του Θεού είναι ο θείος και βασιλικός Λόγος, ο απαθής άνθρωπος, ενώ εικόνα της εικόνας είναι ο ανθρώπινος νους. Αν πάλι επιθυμείς να παραλάβεις την εξομοίωση με διαφορετικό όνομα, θα έβρισκες στον Μωυσή να ονομάζεται θεία ακολουθία. Διότι λέει: «Οπίσω Κυρίου του Θεού υμών πορεύεσθε και τας εντολάς αυτού φυλάξατε». Και ακόλουθοι, νομίζω, και θεράποντες του Θεού είναι όλοι οι ενάρετοι.

Εκείνος δε που έφθασε μέχρις αυτού του σημείου και σκεπάστηκε από το χέρι του Θεού, όπως εξήγγειλε ο λόγος (ως χέρι δε του Θεού θα μπορούσε να νοηθεί η δημιουργική δύναμη των όντων, ο μονογενής Θεός, διά του οποίου έγιναν τα πάντα, ο οποίος αποτελεί και τόπο για εκείνους που τρέχουν, γινόμενος οδός για την πορεία τους, σύμφωνα με τα δικά του λόγια, και γίνεται πέτρα για τους σταθερούς και οίκος για όσους αναπαύονται), τότε θα ακούσει εκείνον που τον προσκαλεί και θα φανεί πίσω από εκείνον που τον καλεί, δηλαδή: θα πορευθεί οπίσω από τον Κύριο τον Θεό, όπως παραγγέλλει ο νόμος.