Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 15:2

Έχει γραφτεί λοιπόν στο Δευτερονόμιο: «Κάθε επτά χρόνια θα κάνεις άφεση, και το πρόσταγμα της αφέσεως έχει ως εξής: θα διαγράψεις κάθε χρέος που σου οφείλει ο πλησίον και δεν θα το απαιτήσεις από τον αδελφό σου, διότι έχει κηρυχθεί άφεση προς τιμήν του Κυρίου του Θεού σου. Από τον ξένο θα απαιτήσεις όσα τυχόν σου οφείλει, όμως προς τον αδελφό σου θα κάνεις άφεση του χρέους». Και λίγο παρακάτω λέει πάλι: «Εάν όμως βρεθεί ανάμεσά σας κάποιος φτωχός από τους αδελφούς σου, σε μία από τις πόλεις σου, στη γη που σου δίνει ο Κύριος ο Θεός σου, δεν θα σκληρύνεις την καρδιά σου ούτε θα κλείσεις το χέρι σου απέναντι στον αδελφό σου που έχει ανάγκη. Θα του ανοίξεις διάπλατα τα χέρια σου, και θα του δανείσεις όσα έχει ανάγκη και στον βαθμό που του λείπουν». Στη συνέχεια παραγγέλλει λέγοντας: «Πρόσεξε τον εαυτό σου, μήπως γεννηθεί στην καρδιά σου κάποιος κρυφός παράνομος λογισμός και πεις: Πλησιάζει το έβδομο έτος, το έτος της αφέσεως, και κοιτάξεις με πονηρό μάτι τον αδελφό σου που έχει ανάγκη και δεν του δώσεις, και εκείνος καταβοήσει εναντίον σου προς τον Κύριο, και αυτό θα είναι για εσένα μεγάλη αμαρτία».

Έγινε δε γνώριμος, όπως είπα, τότε ακριβώς σε μικρούς και μεγάλους, όταν έφτασε και ο καιρός της αφέσεως. Διότι ο μεν νόμος έδινε εντολή στους παλαιότερους λέγοντας: «Κάθε επτά χρόνια θα κάνεις άφεση, και με αυτόν τον τρόπο θα την κάνεις. Χάρισε κάθε χρέος που σου οφείλει ο πλησίον». Και πάλι: «Εάν αποκτήσεις Εβραίο δούλο, έξι χρόνια θα σε δουλέψει· και το έβδομο έτος θα τον αφήσεις ελεύθερο από εσένα». Ο δε Κύριός μας Ιησούς Χριστός, στα τέλη των αιώνων, και σχεδόν σαν μετά από επτά έτη, διέγραψε τα οφειλήματα, και απάλλαξε όσους είχαν αμαρτήσει, και παρότι ήταν χρεοφειλέτες, τους τα χάρισε, σύμφωνα με την ευαγγελική παραβολή, και ενώ ήταν δούλοι της αμαρτίας και υποδουλωμένοι στον Σατανά, τους ανέδειξε λαμπρούς και στολισμένους με το πνεύμα της ελευθερίας. Αναδείχθηκε δε ο καιρός της αφέσεως κατά τον καιρό της Σκηνοπηγίας, η οποία υποδηλώνει το μυστήριο της αναστάσεως, όταν το σκήνωμα καθενός από όσους κείτονται στη γη, δηλαδή το σώμα, συγκροτείται ξανά. Επειδή, αφού ο Χριστός ανέζησε εκ νεκρών, καταπατώντας τον θάνατο και σκυλεύοντας τον άδη, και έχοντας πει σε όσους βρίσκονταν στα δεσμά: «Εξέλθετε, και εσείς που βρίσκεστε στο σκοτάδι, φανερωθείτε», τότε, καλλωπίζοντας με το Άγιο Πνεύμα την ανθρώπινη φύση, ως απαρχή του γένους και εκείνων που αναδημιουργούνται προς αγιασμό, εμφύσησε στους αγίους αποστόλους λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Τότε ανοίχτηκαν και οι οφθαλμοί της διανοίας μας.

«Διότι τα χαρίσματα και η κλήση του Θεού είναι αμεταμέλητα», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Οι Ιουδαίοι, όμως, τραβώντας προς τα πίσω εκείνους που είχαν άπαξ ελευθερωθεί, και υποβάλλοντάς τους ξανά στους ζυγούς της δουλείας, δεν τήρησαν το αμεταμέλητο, και γι' αυτό συγκρούστηκαν με τη δύναμη του μυστηρίου, αθετώντας και ατιμάζοντάς την, έστω κι αν αυτή βρισκόταν ακόμη σε μορφή τύπων. ΠΑΛΛ. Πολύ ορθά μίλησες. ΚΥΡ. Το ότι, δε, δικαιωνόμαστε δωρεάν μέσω της χάριτος εν Χριστώ, χωρίς να έχουμε προσφέρει κανένα αντάλλαγμα για τη ζωή μας, και χωρίς καν να έχουμε εξαγοράσει τη δόξα της ελευθερίας, αλλά κερδίζοντας το αγαθό αυτό με την ημερότητα και τη φιλανθρωπία του Δεσπότη, το προτύπωσε λέγοντας στο Δευτερονόμιο: «Κάθε επτά χρόνια θα κάνεις άφεση. Και αυτό είναι το πρόσταγμα της αφέσεως: θα χαρίσεις κάθε προσωπικό χρέος που σου οφείλει ο πλησίον σου, και δεν θα απαιτήσεις από τον αδελφό σου ό,τι έχεις σε αυτόν· αλλά στον αδελφό σου θα κάνεις άφεση του χρέους, διότι δεν θα υπάρξει ανάμεσά σας κανένας ενδεής· διότι ο Κύριος ο Θεός σου θα σε ευλογήσει πλουσιοπάροχα στη γη που ο Κύριος ο Θεός σου σού δίνει ως κλήρο για να την κληρονομήσεις.» Βλέπεις την αλήθεια να αστράφτει μέσα από τις σκιές; Διότι και αυτό θα μπορούσε να φανερώσει ολοκάθαρα την οικονομία του Σωτήρος μας απέναντί μας.

Λέει πάλι με αυτόν τον τρόπο στο Δευτερονόμιο: «Κάθε επτά χρόνια θα κάνεις άφεση, και αυτό είναι το πρόσταγμα της αφέσεως: Θα χαρίσεις κάθε προσωπικό χρέος που σου οφείλει ο πλησίον σου, και δεν θα το απαιτήσεις από τον αδελφό σου, διότι έχει ανακηρυχθεί άφεση προς τιμήν του Κυρίου του Θεού σου. Από τον ξένο θα απαιτήσεις όσα έχεις να παίρνεις από αυτόν. Αλλά στον αδελφό σου θα κάνεις άφεση του χρέους σου, ώστε να μην υπάρχει μεταξύ σας κανείς ενδεής, διότι ο Κύριος ο Θεός σου θα σε ευλογήσει πλουσιοπάροχα στη γη που ο Κύριος ο Θεός σου σου δίνει ως κλήρο για να την κληρονομήσεις.» Και έπειτα από άλλα πάλι: «Εάν υπάρξει μεταξύ σας κάποιος ενδεής από τους αδελφούς σου, σε μία από τις πόλεις σου, στη γη που ο Κύριος ο Θεός σου σου δίνει, δεν θα αποστρέψεις την καρδιά σου, ούτε θα κλείσεις το χέρι σου από τον αδελφό σου, που έχει ανάγκη. Ανοίγοντας διάπλατα θα ανοίξεις το χέρι σου σε αυτόν, θα του δανείσεις όσα χρειάζεται και σε ό,τι έχει έλλειψη.»

«Επειδή δε αυτοί δεν είχαν να ξεπληρώσουν, χάρισε το χρέος και στους δύο.» Και επιπλέον, διαπλάθοντας για εμάς τον τύπο της προσευχής, λέει: «Έτσι λοιπόν να προσεύχεστε εσείς: Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς, αγιασθήτω το όνομά σου, ελθέτω η βασιλεία σου, γενηθήτω το θέλημά σου ως εν ουρανώ και επί της γης, τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον, και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών.» Εμμέσως λοιπόν και αινιγματωδώς ο νόμος υποδήλωνε σε εμάς το θείο μυστήριο, διατάσσοντας να γίνεται άφεση των χρεών κάθε επτά έτη, και μας εισάγει στις οδούς της χρηστότητας, διδάσκοντας να θεωρούμε την αγάπη προς τους αδελφούς ανώτερη των χρημάτων, πείθοντάς μας να είμαστε μεταδοτικοί και κοινωνικοί, και θέτοντας την πραότητα προς τον αδελφό και τον πλησίον ως ένα είδος προγύμνασης για την πιο άφθονη ευσπλαχνία προς όλους. ΠΑΛΛ. Έτσι είναι. Διότι θα συμφωνούσα μαζί σου αφού ομιλείς άριστα. ΚΥΡ. Και εάν μάθαινες κάτι ακόμη σπουδαιότερο, θα το θαύμαζες πάρα πολύ, ω Παλλάδιε. ΠΑΛΛ. Ποιο είναι αυτό; ΚΥΡ. Διότι ο νόμος θέλει να προοδεύσουμε τόσο πολύ στην αγαθότητα και τη φιλαλληλία, ώστε να μη θεωρούμε τίποτε ως ισάξιο της αγάπης προς τους αδελφούς. Και να αντιμετωπίζουμε τόσο γενναιόδωρα τις δυσαρέσκειες που προέρχονται από αυτούς, ώστε να φαινόμαστε ανώτεροι και από την ίδια την οργή, ακόμη και αν εκείνοι δεν γίνουν απέναντί μας τέτοιοι που πρέπει να είναι και να φαίνονται, και προτιμούν να μας λυπούν με την έλλειψη της στοργής τους.

Και στο Δευτερονόμιο, πάλι, μιλώντας για τον Εβραίο και την Εβραία που έχουν πουληθεί ως δούλοι, είπε: «Στο έβδομο έτος θα τον απελευθερώσεις, και δεν θα τον αφήσεις να φύγει με άδεια χέρια, αλλά θα τον εφοδιάσεις από τα πρόβατά σου, και από το σιτάρι σου, και από το πατητήρι σου». Επειδή λοιπόν το Σάββατο είναι η έβδομη και τελευταία ημέρα όλης της εβδομάδας, και κατά τις έσχατες ημέρες ο Λυτρωτής Θεός ενανθρώπησε, τότε ακριβώς μας απελευθέρωσε, μέσω της πίστεως σε αυτόν και της υιοθεσίας δια του αγίου βαπτίσματος, από τη δουλεία της αμαρτίας στην οποία είχαμε πουληθεί. Και μας εφοδίασε από τα πρόβατά του, δηλαδή από τη δική του θυσία, και από το σώμα και το αίμα του, τα οποία συμβολίζονται με το σιτάρι και το πατητήρι. Διότι ο μυστικός άρτος και ο οίνος ονομάζονται και πιστεύονται ως σώμα και αίμα του Σωτήρα. Στο ίδιο βιβλίο πρόσταξε και τα εξής: «Κάθε επτά χρόνια θα κάνεις άφεση χρεών. Και από μεν τον αδελφό σου δεν θα απαιτήσεις την εξόφληση, ενώ από τον ξένο θα την απαιτήσεις». Διότι κατά τις έσχατες ημέρες, όπως έχει λεχθεί, ο Θεός ενανθρωπήσας χάρισε σε όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν τα χρέη των αμαρτημάτων τους. Και από εκείνον μεν που έγινε αδελφός του μέσω της υιοθεσίας προς τον Πατέρα δια του αγίου βαπτίσματος, δεν απαιτεί την εξόφληση, έχοντας συγχωρήσει τα προηγούμενα χρέη. Από εκείνον όμως που παραμένει ξένος προς την πίστη σε αυτόν, απαιτεί οπωσδήποτε τα πάντα.