Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 16:6

Θα γιορτάσει μαζί σας σύμφωνα με τον ίδιο νόμο, και ο προσήλυτος θα συμμετάσχει στη χαρά εκείνων που χαίρονται. Διότι, εκείνους που κατά καιρούς αποδέχονται τα καυχήματα της πίστεως στον Χριστό, τους κάνουμε κοινωνούς της αναίμακτης θυσίας και τους καλούμε να μετάσχουν στην αγία τράπεζα. Θεωρώ επίσης αναγκαίο να προσθέσω και τούτο, ότι έχει επικρατήσει η συνήθεια στις Εκκλησίες, προερχόμενη νομίζω από αυτόν τον νόμο, ώστε αν η δέκατη τέταρτη ημέρα του σεληνιακού κύκλου πέσει έξω από τον πρώτο μήνα, να ερευνάται ο δεύτερος και πλησιέστερος μήνας και σε αυτόν να αναζητείται η ορισμένη ημέρα, ώστε να μην παρέλθει ο αληθινός καιρός της εορτής. Έτσι έχει το πράγμα, όπως ακριβώς έχει προαγγελθεί και στον παλαιό νόμο. ΠΑΛΛ. Ορθά μίλησες· όμως πες μου εκείνο. Μήπως ο νόμος δεν επέτρεψε σε οποιονδήποτε τύχει να βρίσκεται σε μακρινό ταξίδι, και πολύ μακριά από την Ιερουσαλήμ, να μπορεί να τελεί το Πάσχα ανεπίληπτα; ΚΥΡ. Όχι βέβαια· διότι διέτασσε να προσφέρουν τη θυσία μόνο στην αγία πόλη, στην οποία ο Σολομών οικοδόμησε τον παλαιό ναό. Ο Μωυσής δε προσφωνούσε ως εξής στο Δευτερονόμιο τους υιούς Ισραήλ, λέγοντας: «Να φυλάξεις τον μήνα των νέων καρπών, και θα τελέσεις το Πάσχα στον Κύριο τον Θεό σου, διότι κατά τον μήνα των νέων καρπών εξήλθες από την Αίγυπτο μέσα στη νύχτα. Και θα θυσιάσεις το Πάσχα στον Κύριο τον Θεό σου, πρόβατα και βόδια, στον τόπο που θα εκλέξει ο Κύριος ο Θεός σου, για να επικαλείσθε εκεί το όνομά Του. Δεν θα φας μαζί με αυτό ζύμη».

«Δεν θα μπορέσεις να θυσιάσεις το Πάσχα σε καμία από τις πόλεις σου τις οποίες σου δίνει ο Κύριος ο Θεός σου, παρά μόνο στον τόπο τον οποίο θα εκλέξει ο Κύριος ο Θεός σου, για να επικληθεί το όνομά του εκεί. Θα θυσιάσεις το Πάσχα το εσπέρας, κατά τη δύση του ηλίου, τον καιρό που βγήκες από την Αίγυπτο, και θα το βράσεις, θα το ψήσεις και θα το φας στον τόπο που θα εκλέξει ο Κύριος ο Θεός σου». Διότι, ενώ η χώρα των Ιουδαίων είχε γεμίσει με αναρίθμητες πόλεις και χωριά, ο Θεός διέταξε να τελούνται τα ιερά και ο νόμος για το Πάσχα μόνο στην αγία πόλη, και αυτό, νομίζω, επειδή το γράμμα του νόμου μας σκιαγραφεί πολύ καλά το εξής: ότι δεν είναι θεμιτό, ούτε επιτρέπεται σε κανέναν να επιτελεί το μυστήριο του Χριστού με όποιον τρόπο επιλέξει, δηλαδή σε οποιονδήποτε τόπο. Διότι ο μόνος πρέπων και αληθινά οικειότατος χώρος για αυτό είναι η αγία πόλη, δηλαδή η Εκκλησία, στην οποία υπάρχει νόμιμος ιερέας, και τα ιερά τελούνται από αγιασμένα χέρια, και προσφέρεται θυμίαμα στον Θεό τον Παντοκράτορα, και καθαρή θυσία, σύμφωνα με τα λόγια του προφήτη. Επομένως, οι αιρετικοί, που διαστρέφουν τα ορθά, δεν υπολογίζουν καθόλου τον νόμο περί αυτού· διότι θυσιάζουν τον αμνό όχι στην αγία πόλη, ούτε διά χειρός εκείνων που έχουν εκλεγεί από το Πνεύμα για ιερουργία, αλλά, καθώς μας γράφει ο θείος Παύλος, αρπάζουν για τον εαυτό τους την τιμή, και προσφέρουν τη θυσία σε κάθε τόπο.

Έπειτα από αυτά, παρατήρησε πάλι με ποιον τρόπο καθορίζει τα σχετικά με τις εορτές, να μην πανηγυρίζουν δηλαδή σε κανένα άλλο μέρος της γης παρά μόνο στον συγκεκριμένο υποδεικνυόμενο τόπο. Λέει λοιπόν: «Να φυλάξεις τον μήνα των νέων καρπών, και να τελέσεις το πάσχα για τον Κύριο τον Θεό σου, προσφέροντας πρόβατα και βόδια στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου». Και πάλι υπενθυμίζει λέγοντας: «Δεν θα μπορέσεις να θυσιάσεις το πάσχα σε καμία από τις πόλεις σου, τις οποίες σου δίνει ο Κύριος ο Θεός σου, αλλά στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου, εκεί θα θυσιάσεις το πάσχα το εσπέρας, κατά τη δύση του ηλίου, την ίδια εποχή που εξήλθες από τη γη της Αιγύπτου, και θα το ψήσεις και θα το φας στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου». Τέτοιος είναι λοιπόν ο νόμος για την εορτή του πάσχα. Για την Πεντηκοστή δε, άκουσε τι λέει: «Επτά ολόκληρες εβδομάδες θα μετρήσεις, αρχίζοντας από τότε που θα βάλεις το δρεπάνι στον θερισμό, και θα τελέσεις την εορτή των εβδομάδων για τον Κύριο τον Θεό σου, προσφέροντας ανάλογα με τη δύναμη του χεριού σου όσα σου έδωσε, διότι σε ευλόγησε ο Κύριος ο Θεός σου. Και θα ευφρανθείς ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου, εσύ και ο υιός σου, και η θυγατέρα σου, ο δούλος σου, και η δούλη σου, και ο Λευίτης που βρίσκεται στις πόλεις σου, και ο προσήλυτος, και το ορφανό, και η χήρα που βρίσκεται ανάμεσά σας, στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου για τον Εαυτό Του, ώστε να επικαλείσθε εκεί το όνομά Του».

Άκου λοιπόν πρώτα τον νομοθέτη Μωυσή. Διότι είναι δίκαιο από τη μία να θεμελιώσουμε το νόημα από την Παλαιά Διαθήκη, και από την άλλη να το στεφανώσουμε με την Καινή. Τι λέει στον λαό; «Δεν θα μπορέσεις να τελέσεις το Πάσχα σε καμία από τις πόλεις σου, παρά μόνο στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου». Έχει χρησιμοποιήσει το «δεν θα μπορέσεις» αντί για το δεν επιτρέπεται, δεν είναι δυνατόν, δεν συγχωρείται και δεν ενδέχεται. Διότι το ότι μπορούσαν να τελέσουν το Πάσχα και σε άλλες πόλεις, είναι φανερό. Αφού και τώρα το τελούν μεν, αλλά παρανομούν. Τι σημαίνει λοιπόν το «Δεν θα μπορέσεις»; Ότι δεν σου επιτρέπεται, δεν θα προσφέρεις θυσία, δεν θα το πράξεις. Και ότι λέγεται με αυτήν την έννοια, άκουσε και τους αποστόλους, οι οποίοι ακολουθούν τον νομοθέτη και λένε: «Εμείς δεν μπορούμε να μην μιλάμε γι' αυτά που ακούσαμε και είδαμε». Τι λοιπόν; Δεν μπορούσαν να σιωπήσουν; Βεβαιότατα και μπορούσαν. Τι ήθελαν λοιπόν να πουν; Ότι δεν ενδέχεται, ούτε πρέπει να παραδοθούν στη σιωπή εκείνα που οφείλουν να κηρυχθούν λαμπρά και ξεκάθαρα. Και οι Ιουδαίοι επίσης είπαν (διότι βεβαίως είναι σεβαστή και η μαρτυρία των εχθρών): «Διότι το ότι έχει γίνει ένα γνωστό θαύμα είναι φανερό, και δεν μπορούμε να το αρνηθούμε». Με το «δεν μπορούμε», φανερώνουν το ότι δεν είναι δυνατόν να γίνει κάτι τέτοιο. Και ο Απόστολος λέει για τον Θεό και Πατέρα: «Στα οποία είναι αδύνατον να ψευσθεί ο Θεός». Με αυτό δεν προσάπτει κάποια αδυναμία στην παντοδύναμη ισχύ Του, αλλά φανερώνει τη μέγιστη ρώμη, διότι ο πατέρας της αλήθειας είναι ανεπίδεκτος ψεύδους.

Ή μήπως νομίζεις ότι οι Ιουδαίοι είναι σοφότεροι από τους Πατέρες σε ολόκληρη τη γη, και μάλιστα ενώ έχουν εκπέσει από την πατρώα πολιτεία τους και δεν τελούν καμία εορτή; Διότι, για το ότι δεν υφίστανται άζυμα σε αυτούς, ούτε Πάσχα (επειδή ακούω πολλούς να λένε και αυτό, ότι δηλαδή το Πάσχα τελείται μαζί με τα άζυμα) — για το ότι λοιπόν δεν υπάρχουν σε αυτούς άζυμα, άκουσε τον νομοθέτη που λέει: «Δεν θα μπορέσετε να τελέσετε το Πάσχα σε καμία από τις πόλεις σου, τις οποίες σου δίνει Κύριος ο Θεός σου, παρά μόνο στον τόπο όπου θα επικληθεί το όνομά του»· μιλώντας για την Ιερουσαλήμ. Βλέπεις πώς, αφού περιόρισε την εορτή σε μία μόνο πόλη, ύστερα κατέστρεψε και την ίδια την πόλη, για να τους απομακρύνει, έστω και παρά τη θέλησή τους, από εκείνη την πολιτεία;

Η καλύτερη αρχή για την απόδειξή μας θα είναι η παρατήρηση σχετικά με τον τόπο. Διότι ο Θεός, απομακρύνοντάς τους από όλη την οικουμένη, τους περιόρισε σε έναν τόπο: τα Ιεροσόλυμα. Και δεν τους ήταν θεμιτό ούτε να νηστεύουν αλλού, ούτε να προσφέρουν θυσίες, ούτε να τελούν εορτές, ούτε τη Σκηνοπηγία, ούτε να αναγιγνώσκουν τον νόμο τότε, την εποχή που ο νόμος βρισκόταν σε ισχύ. Εάν δε τότε, το να τελούνται αυτά έξω από την Ιερουσαλήμ αποτελούσε παρανομία, πόσω μάλλον τώρα. Και εάν θέλετε, θα αναγνώσω τους σχετικούς με αυτά νόμους που έχουν θεσπιστεί γι' αυτούς, και πρώτα αναφέρω τον νόμο που ισχύει για την εορτή του Πάσχα: «Διότι δεν θα μπορέσετε», λέει, «να τελέσετε το Πάσχα σε καμία από τις πόλεις που σου δίνει Κύριος ο Θεός σου, παρά μόνο στον τόπο που θα εκλέξει Κύριος ο Θεός σου για να επικληθεί το όνομά του εκεί», εννοώντας τα Ιεροσόλυμα. Διότι σε εκείνη την πόλη είχε επικληθεί το όνομά του, όπως ακριβώς φανέρωσε και ο Δανιήλ προσευχόμενος και λέγοντας: «Δες την ερήμωσή μας και την ερήμωση της πόλεώς σου, πάνω στην οποία έχει επικληθεί το όνομά σου». Όχι επειδή ο Θεός έχει πόλη —πώς θα μπορούσε άλλωστε;— αλλά για να καταστήσει τον τόπο περισσότερο σεβαστό μέσω του δέους της ονομασίας του, γι' αυτό ονόμαζε έτσι την πόλη. Αυτός λοιπόν είναι ο ένας νόμος που τους εμποδίζει να τελούν τις θυσίες του Πάσχα όχι μόνο στη Συρία, στην Κιλικία και στα άλλα έθνη, αλλά ούτε καν στην ίδια την Παλαιστίνη.

Το μυστήριο λοιπόν του προβάτου, το οποίο έδωσε εντολή ο Θεός να θυσιάζεται το Πάσχα, ήταν τύπος του Χριστού, με το αίμα του οποίου, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως σε αυτόν, χρίουν τις οικίες τους, δηλαδή τους εαυτούς τους, όσοι πιστεύουν σε αυτόν. Διότι το ότι το πλάσμα, δηλαδή ο Αδάμ που έπλασε ο Θεός, έγινε οίκος του εμφυσήματος που προήλθε από τον Θεό, όλοι μπορείτε να το κατανοήσετε. Και ότι ήταν πρόσκαιρη και αυτή η εντολή, το αποδεικνύω ως εξής. Πουθενά δεν επιτρέπει ο Θεός να θυσιάζεται το πρόβατο του Πάσχα, παρά μόνο στον τόπο όπου έχει επικληθεί το όνομά του, γνωρίζοντας ότι θα έλθουν ημέρες μετά το πάθος του Χριστού, όταν και ο τόπος της Ιερουσαλήμ θα παραδοθεί στους εχθρούς σας και θα παύσουν εντελώς να γίνονται όλες οι προσφορές. Και εκείνο το πρόβατο, που δόθηκε η εντολή να ψήνεται ολόκληρο, ήταν σύμβολο του πάθους του σταυρού, μέσω του οποίου επρόκειτο να πάσχει ο Χριστός. Διότι το πρόβατο που ψήνεται λαμβάνει σχήμα παρόμοιο με το σχήμα του σταυρού. Επειδή μία όρθια σούβλα το διαπερνά από τα κατώτατα μέρη μέχρι το κεφάλι, και άλλη μία πάλι στην πλάτη, στην οποία προσαρτώνται και τα μπροστινά πόδια του προβάτου.

Και εγώ πάλι: «Ας εξετάσουμε και το εξής», έλεγα, «εάν είναι δυνατόν να τηρούμε τώρα όλα όσα διατάχθηκαν μέσω του Μωυσή». Και εκείνος αποκρίθηκε: «Όχι· διότι γνωρίζουμε ότι, όπως είπες, ούτε το πρόβατο του Πάσχα είναι δυνατόν να θυσιαστεί αλλού, ούτε να προσφερθούν οι τράγοι που έχουν οριστεί για τη νηστεία, ούτε γενικώς όλες οι άλλες προσφορές».