Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 16:9

Ο δε φίλος και συνομιλητής του Θεού λέει την αλήθεια και δεν ψεύδεται. Περί του Πάσχα: 〈Επτά ημέρες θα τρώτε άζυμα. Την δε όγδοη ημέρα θα εξαφανίσετε το προζύμι από τα σπίτια σας. Επτά εβδομάδες θα μετρήσεις για τον εαυτό σου, αρχίζοντας να βάζεις το δρεπάνι στον θερισμό.〉 Περί της Πεντηκοστής 〈...〉 〈Στον έβδομο〉, λέει, 〈μήνα να γιορτάσετε〉 προς τιμήν του Κυρίου τη γιορτή της σκηνοπηγίας 〈επτά ημέρες. Και θα προσφέρετε ολοκαυτώματα εις οσμήν ευωδίας.

Λέει πάλι ο Λουκάς, επιβεβαιώνοντας τα όσα έχω πει πολυμερώς και πολυτρόπως, ότι «συνέβη κατά το δευτερόπρωτο σάββατο», για να δείξει ότι πρώτο σάββατο είναι αυτό που ορίστηκε εξ αρχής και ειπώθηκε από τον Κύριο κατά τη δημιουργία του κόσμου, το οποίο επαναλαμβάνεται κυκλικά ανά επτά ημέρες από τότε μέχρι σήμερα, [ότι αυτό είναι το πρώτο]· ενώ δεύτερο σάββατο είναι αυτό που έχει οριστεί από τον νόμο. Διότι λέει ότι «θα πάρεις για τον εαυτό σου ένα πρόβατο ενός έτους, άμωμο, αρσενικό (το οποίο αποτελούσε προτύπωση του Σωτήρα) από τη δέκατη ημέρα του μήνα και θα φυλάσσεται μέχρι τη δέκατη τέταρτη και θα το θυσιάσετε το εσπέρας της δέκατης τέταρτης ημέρας· και θα είναι για εσένα σάββατο, ημέρα αγία, και θα φάτε άζυμα επί επτά ημέρες, και την έβδομη ημέρα θα την κάνεις αγία». Και βλέπετε ότι δεύτερο σάββατο, μετά το πρώτο σάββατο, ονομάζεται αυτή η αγία ημέρα του προβάτου, η οποία έχει αγιαστεί ως σάββατο, είτε συμπέσει να είναι Κυριακή, είτε Δευτέρα, είτε Τρίτη. Καθώς δε επαναλαμβάνεται κυκλικά πάλι ανά επτά ημέρες, το δεύτερο αυτό ονομάζεται πρώτο [δηλαδή δευτερόπρωτο], για να δείξει μέσα από αυτό ότι όχι μόνο ο Ιωάννης έκανε λόγο για χρονική περίοδο δύο ετών και τριών εορτών του Πάσχα, αλλά και ο Λουκάς και οι άλλοι. Διότι έτσι λέει ο νόμος: «θα μετρήσεις επτά εβδομάδες από την αρχή που θα βάλεις το δρεπάνι για τον θερισμό των σταχυών και θα ορίσεις την έβδομη εβδομάδα ως αγία ημέρα του Κυρίου», υποδηλώνοντας την Πεντηκοστή.

Έπειτα από αυτά, παρατήρησε πάλι με ποιον τρόπο καθορίζει τα σχετικά με τις εορτές, να μην πανηγυρίζουν δηλαδή σε κανένα άλλο μέρος της γης παρά μόνο στον συγκεκριμένο υποδεικνυόμενο τόπο. Λέει λοιπόν: «Να φυλάξεις τον μήνα των νέων καρπών, και να τελέσεις το πάσχα για τον Κύριο τον Θεό σου, προσφέροντας πρόβατα και βόδια στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου». Και πάλι υπενθυμίζει λέγοντας: «Δεν θα μπορέσεις να θυσιάσεις το πάσχα σε καμία από τις πόλεις σου, τις οποίες σου δίνει ο Κύριος ο Θεός σου, αλλά στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου, εκεί θα θυσιάσεις το πάσχα το εσπέρας, κατά τη δύση του ηλίου, την ίδια εποχή που εξήλθες από τη γη της Αιγύπτου, και θα το ψήσεις και θα το φας στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου». Τέτοιος είναι λοιπόν ο νόμος για την εορτή του πάσχα. Για την Πεντηκοστή δε, άκουσε τι λέει: «Επτά ολόκληρες εβδομάδες θα μετρήσεις, αρχίζοντας από τότε που θα βάλεις το δρεπάνι στον θερισμό, και θα τελέσεις την εορτή των εβδομάδων για τον Κύριο τον Θεό σου, προσφέροντας ανάλογα με τη δύναμη του χεριού σου όσα σου έδωσε, διότι σε ευλόγησε ο Κύριος ο Θεός σου. Και θα ευφρανθείς ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου, εσύ και ο υιός σου, και η θυγατέρα σου, ο δούλος σου, και η δούλη σου, και ο Λευίτης που βρίσκεται στις πόλεις σου, και ο προσήλυτος, και το ορφανό, και η χήρα που βρίσκεται ανάμεσά σας, στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος ο Θεός σου για τον Εαυτό Του, ώστε να επικαλείσθε εκεί το όνομά Του».

δ΄. Τέτοια είναι τα καινούργια διδάγματα, τα οποία παλαιότερα μεν σκιάζονταν μέσα από σύμβολα, προσφάτως όμως αποκαλύφθηκαν στο φως. Έτσι λοιπόν και εμείς το επίκεντρο της εορτής μέσα από τις κυκλικές περιόδους κάθε έτους το αναζωπυρώνουμε, αναλαμβάνοντας ως προεόρτια για την προετοιμασία μας την τεσσαρακονθήμερη άσκηση, σύμφωνα με τον ζήλο των αγίων Μωυσή και Ηλία, και ανανεώνοντας την ίδια την εορτή για τον αλησμόνητο αιώνα. Ξεκινώντας, λοιπόν, την πορεία προς τον Θεό, ζωνόμαστε πολύ σφιχτά τη μέση μας με τον δεσμό της σωφροσύνης, και προφυλάσσοντας με ασφάλεια τα βήματα της ψυχής, προετοιμάζουμε τον δρόμο της ουράνιας κλήσης σαν να φοράμε υποδήματα· και χρησιμοποιώντας ως ραβδί τον θείο λόγο με τη δύναμη των προσευχών για την άμυνα ενάντια στους εχθρούς, με κάθε προθυμία περνάμε τη διάβαση που οδηγεί στους ουρανούς, σπεύδοντας από τα επίγεια προς τα ουράνια, και από τη θνητή ζωή προς την αθάνατη. Διότι έτσι θα μας υποδεχτεί από εδώ –εφόσον έχουμε διαβεί καλά και άριστα τη διάβαση– κάποια άλλη μεγαλύτερη εορτή· την οποία οι γιοι των Εβραίων ονομάζουν με την προσωνυμία Πεντηκοστή, και η οποία φέρει την εικόνα της βασιλείας των ουρανών. Λέει λοιπόν ο Μωυσής: «Όταν αρχίσεις να βάζεις το δρεπάνι στον θερισμό, θα μετρήσεις για τον εαυτό σου επτά εβδομάδες και θα προσφέρεις στον Θεό νέους άρτους από τους νέους θερισμούς».

Διότι και στις ιουδαϊκές εορτές, ο νόμος διέταξε να τηρείται όχι μόνο ο χρόνος, αλλά και ο τόπος. Διότι, απευθυνόμενος σε αυτούς για το Πάσχα αυτό, λέει περίπου τα εξής: «Δεν θα μπορέσετε να τελέσετε το Πάσχα σε καμία από τις πόλεις τις οποίες σας δίνει ο Κύριος ο Θεός σας». Αλλά όπως ακριβώς προστάζει να τελείται αυτό κατά τη δέκατη τέταρτη ημέρα του πρώτου μήνα, έτσι προστάζει να γίνεται και στα Ιεροσόλυμα. Και την Πεντηκοστή, ομοίως, την περιόρισε με την τήρηση τόσο του χρόνου όσο και του τόπου, διατάσσοντας να την επιτελούν μετά από επτά εβδομάδες, και προσθέτοντας πάλι ότι αυτό θα γίνει «στον τόπο τον οποίο θα εκλέξει ο Κύριος ο Θεός σου». Το ίδιο ισχύει και για την εορτή της Σκηνοπηγίας. Ας εξετάσουμε, όμως, ποιο από αυτά τα δύο, ο χρόνος ή ο τόπος, είναι το πιο αναγκαίο, όταν δεν είναι δυνατόν να τηρηθούν και τα δύο· άραγε πρέπει να παραβλέψουμε τον τόπο και να τηρήσουμε τον χρόνο, ή να παραβλέψουμε τον χρόνο και να τηρήσουμε τον τόπο; Και αυτό που λέω έχει την εξής έννοια: Διέταξε να τελείται το Πάσχα και κατά τον πρώτο μήνα και στα Ιεροσόλυμα, δηλαδή και σε καθορισμένο χρόνο και σε καθορισμένο τόπο.