Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 17:16

Έχουμε παρατηρήσει ότι οι Άγιοι παντού απέφευγαν τη χρήση των αλόγων, τόσο στις πολεμικές παρατάξεις όσο και στις υπόλοιπες ανάγκες του βίου. Γι' αυτόν τον λόγο και εδώ, στα υπόλοιπα παραπτώματα συγκαταλέγεται και η χρήση των αλόγων. Διότι, ενώ ο Θεός ήθελε να εξαρτώνται από τη δική Του βοήθεια και να μην εναποθέτουν τις ελπίδες τους στις δικές τους προετοιμασίες στους πολέμους, και γι' αυτόν τον λόγο είχε δώσει την απαγόρευση «ποτέ να μην πληθύνεις για τον εαυτό σου άλογα», εκείνοι που τότε εγκαλούνταν είχαν συγκεντρώσει γύρω τους τόσο μεγάλο πλήθος αλόγων, ώστε να υπερβαίνει κάθε αριθμό. —Αυτό, πάλι, ας το εκλάβουμε είτε ως σχήμα υπερβολής, είτε, επειδή τα φαύλα και γενικώς τα άτιμα δεν καταμετρώνται στη Γραφή, ας θεωρήσουμε ότι γι' αυτό ελέχθη πως δεν υπάρχει αριθμός στα άρματα. Παρατήρησε, άλλωστε, ότι στο βιβλίο των Αριθμών δεν καταμετράται η γυναίκα, ως ασθενής· ούτε το παιδί, ως ευκαταφρόνητο, με εξαίρεση τα πρωτότοκα και τα παιδιά των Λευιτών· ούτε ο δούλος, επειδή στερείται τιμής· ούτε ο αλλοεθνής, επειδή είναι ξένος. Έτσι, λοιπόν, λογίζουμε ότι και τα κακώς κτηθέντα άρματα μένουν εκτός καταμέτρησης.

Ο ίππος έχει αποκλειστεί από τη χρήση των αγίων. Και ούτε ο Ισραήλ, όταν σημείωνε επιτυχίες στους πολέμους, φαίνεται να χρησιμοποίησε ποτέ ιππική δύναμη, ούτε κανείς από τους αγίους αποδέχθηκε προσωπικά τη χρήση των ίππων ως αρμόζουσα. Ο Φαραώ, αντίθετα, χρησιμοποιεί ίππο, και ο υπερήφανος Σεναχηρείμ καυχιέται για την αφθονία των ίππων του. Γι' αυτόν τον λόγο, του μεν Φαραώ τον ίππο και τον αναβάτη τους έριξε στη θάλασσα· του δε Σεναχηρείμ αποκοιμήθηκαν όλοι οι αναβάτες των ίππων. Όθεν και ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή, νομοθετώντας για τους βασιλείς, αναφέρει: «Δεν θα πληθύνει για τον εαυτό του τους ίππους». «Και με το πλήθος της δύναμής του δεν θα σωθεί». Διότι «όταν ασθενώ», λέει, «τότε είμαι δυνατός». Το πλήθος δε της σωματικής δύναμης αποτελεί εμπόδιο για τη σωτηρία του πνεύματος.

Λέει δε ότι η χώρα τους έχει γεμίσει από άλογα, σαν να μην είχαν νοσήσει από αλαζονεία μόνο ένας ή δύο, αλλά σαν να είχε καταληφθεί από το πάθος ολόκληρη η χώρα τους και το κακό να είχε επεκταθεί σε όλους. Όμως, ελέγχει και μέσω αυτού ότι προσέκρουσαν στον νόμο και επέλεξαν να απειθήσουν στον Θεό, ο οποίος είχε διατάξει σαφώς: «Εάν δε εισέλθεις στη γη την οποία ο Κύριος ο Θεός σου σου δίνει ως κλήρο, και την κληρονομήσεις, και κατοικήσεις σε αυτήν, και πεις: Θα εγκαταστήσω στον εαυτό μου άρχοντα, όπως ακριβώς και τα υπόλοιπα έθνη γύρω μου· θα εγκαταστήσεις πάνω σου άρχοντα, εκείνον που θα εκλέξει ο Κύριος ο Θεός σου.» Έπειτα λέει για τον εγκατεστημένο άρχοντα: «Διότι δεν θα πληθύνει για τον εαυτό του άλογα, ούτε θα στρέψει τον λαό πίσω στην Αίγυπτο, προκειμένου να πληθύνει για τον εαυτό του άλογα.» Και εκτός από αυτά προσθέτει: «Και ασήμι και χρυσάφι δεν θα πληθύνει για τον εαυτό του σε μεγάλο βαθμό.» Τους κατηγορεί λοιπόν ότι συγκεντρώνουν χρήματα, και μάλιστα άπληστα, και ότι πληθαίνουν για τους εαυτούς τους και άλογα. Βέβαια, όπως είναι φυσικό, η επίκριση για αυτό αγγίζει κυρίως εκείνους που έλαχαν να ηγούνται, επειδή παραβαίνουν την εντολή, τους οποίους θα ήταν λογικό πριν από όλους τους άλλους να βλέπουμε να τιμούν τα θεσπισμένα και να επιτιμούν όσους τα παραβαίνουν. Και γέμισε η γη από τα βδελύγματα των έργων των χεριών τους, και προσκύνησαν αυτά που έφτιαξαν τα δάχτυλά τους.

Έπειτα, στη συνέχεια αυτών, επειδή οι Ιουδαίοι δεν γνώριζαν ιππασία, έλεγε ότι ο ίδιος θα έδινε δύο χιλιάδες άλογα, αλλά ότι ο Εζεκίας δεν μπορούσε να τους παρέχει αναβάτες. Και ήταν φυσικό βέβαια ο βασιλιάς, όντας θεοσεβής και τηρητής του νόμου, επειδή αναφέρεται στον νόμο του Μωυσή για εκείνον που πρόκειται να βασιλεύσει με ευσέβεια, «ότι δεν θα πληθύνει για τον εαυτό του άλογα και δεν θα πληθύνει για τον εαυτό του γυναίκες», χάριν του νόμου να μην έχει επιδείξει ιδιαίτερη μέριμνα για το ιππικό. Αλλά, όπως λέει ο Ασσύριος: Αν δεν θέλετε να παρέχετε αναβάτες στα άλογα που σας προσφέρουμε εμείς, λόγω του ότι είστε άπειροι στην ιππική παράταξη, πώς μπορείτε να αποκρούσετε το πρόσωπο των δικών μας τοπαρχών; Αντί δε του: «και πώς μπορείτε να αποκρούσετε το πρόσωπο των τοπαρχών;», ο Σύμμαχος λέει: «και πώς θα μπορέσεις να αντιμετωπίσεις το πρόσωπο ενός άρχοντα από τους μικρούς δούλους του κυρίου μου;». Αν όμως, επειδή δεν έχετε ιππικό στρατό, έχετε εμπιστοσύνη, λέει, στα άλογα και στους αναβάτες των Αιγυπτίων, να γνωρίζετε ότι και οι ίδιοι οι Αιγύπτιοι τυγχάνουν δούλοι δικοί μας· επομένως, πολύ περισσότερο και εκείνοι που στηρίζουν το θάρρος τους σε αυτούς, χωρίς να λέει τίποτα αληθινό· διότι δεν παραμελούσαν την προετοιμασία των αλόγων εξαιτίας της εμπιστοσύνης τους στους Αιγυπτίους, αλλά ένεκα της τήρησης του θείου νόμου.