Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 18:10

Διότι είχαν λατρεύσει στην Αίγυπτο τους τοπικούς θεούς, δηλαδή τους δαίμονες. Έπειτα λυτρώθηκαν μέσω του Μωυσή, επειδή ο Θεός τους σπλαχνίστηκε, και απαλλάχθηκαν ταυτόχρονα και από την ψυχική και από τη σαρκική δουλεία. Διότι, όπως ακριβώς αποτίναξαν τον ζυγό της πλεονεξίας των Αιγυπτίων, έτσι απαλλάχθηκαν και από τη σκληρότητα των δαιμόνων, μη λατρεύοντας πλέον τους ψευδώνυμους θεούς, αλλά μάλλον παιδαγωγούμενοι προς την αλήθεια από τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και αναγνωρίζοντας έναν και εκ φύσεως και αληθινά Θεό. Διότι άκουγαν αυτόν που νομοθετούσε και έλεγε στο Χωρήβ: «Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανένα ομοίωμα από όσα υπάρχουν στον ουρανό επάνω και από όσα υπάρχουν στη γη κάτω και από όσα υπάρχουν στα ύδατα κάτω από τη γη. Δεν θα τα προσκυνήσεις· διότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου.» Είναι γραμμένο δε και στο Δευτερονόμιο: «Εάν δε εισέλθεις στη γη, την οποία σου δίνει ο Κύριος ο Θεός σου, δεν θα μάθεις να πράττεις σύμφωνα με τα βδελύγματα εκείνων των εθνών. Δεν θα βρεθεί ανάμεσά σου κανείς που να περνάει τον γιο του ή την κόρη του μέσα από τη φωτιά, κανείς που να ασκεί μαντεία, να ερμηνεύει οιωνούς, μάγος, εξορκιστής, εγγαστρίμυθος, τερατοσκόπος και κανείς που να συμβουλεύεται τους νεκρούς. Διότι είναι βδέλυγμα για τον Κύριο τον Θεό σου καθένας που πράττει αυτά. Τέλειος θα είσαι ενώπιον του Κυρίου σου. Διότι αυτά τα έθνη, των οποίων τη γη εσύ κληρονομείς, ακούνε αυτούς που ερμηνεύουν οιωνούς και μαντείες.»

Διότι αν δεν είναι απατεώνες, λέει, ή πλάνοι και βωμολόχοι, και συνηθισμένοι να ψεύδονται, και να λαλούν μόνο όσα προέρχονται από την καρδιά τους, και όχι από το στόμα του Κυρίου· μάθε από αυτούς τα δεινά που επικρέμανται στους Αιγυπτίους, και που πρόκειται να συμβούν πολύ σύντομα με τη βουλή του Κυρίου Σαβαώθ. Και ο λόγος χλευάζει, τρόπον τινά, εκείνους που δεν γνωρίζουν τον Θεό, αλλά βρίσκονται σαν σε βαθύ σκοτάδι, επειδή αγαπούν να προσκολλούνται στις λατρείες των ειδώλων. Είναι λοιπόν φοβερό, ή μάλλον εντελώς μάταιο, το να αποκτά κανείς θάρρος από τις απάτες των ψευδομάντεων· διότι, μη γνωρίζοντας απολύτως τίποτα, ούτε για τα μέλλοντα, ούτε για όσα πρόκειται να επιφέρει ο Θεός, κάνουν την ψευδομαντεία υπόθεση αργυρολογίας, και υποκρινόμενοι ότι επικαλούνται τον Θεό, ξεστομίζουν όσα προέρχονται μόνο από τη δική τους σκέψη, και γοητεύουν τον νου εκείνων που τους προσεγγίζουν. Διότι λένε όσα θα ήθελε κανείς, και ισχυρίζονται μόνο εκείνο, το οποίο εικάζουν ότι θα είναι ευχάριστο στους ακροατές. Αλλά ο θείος νόμος μας προστάζει να απομακρυνόμαστε από τέτοιους ανθρώπους. Διότι λέει τα εξής: «Εάν εισέλθεις στη γη που ο Κύριος ο Θεός σου σού δίνει, δεν θα μάθεις να πράττεις σύμφωνα με τα βδελύγματα εκείνων των εθνών. Δεν θα βρεθεί μεταξύ σας κανείς που να περνά τον γιο του ή την κόρη του μέσα από τη φωτιά, που να ασκεί μαντεία, να ερμηνεύει κληδόνες και να παρατηρεί οιωνούς, φαρμακός, μάγος που κάνει επωδές, εγγαστρίμυθος, και τερατοσκόπος, και όποιος επερωτά τους νεκρούς.»

Αλλά αυτά υποτάσσονται στους νόμους Εκείνου που τα εποίησε, και φανερώνουν τις μεταβολές των εποχών σε εκείνους που βρίσκονται στη γη, ανατέλλοντας και δύοντας το καθένα σε διαφορετικό χρόνο. Πρέπει, λοιπόν, να προσέχουμε όχι τις δικές τους απάτες, αλλά τα λόγια των θεηγόρων, και θα παραχωρήσουμε πως η δόξα που υπερβαίνει τα πάντα ανήκει στον Θεό και δεν θα τη χαρίσουμε στη φύση των άστρων. Διότι δεν είναι άραγε θεοπρεπές αξίωμα και υπεροχή, το να κατέχει πλουσιοπάροχα τη γνώση των μελλοντικών; Και πώς είναι αυτό αμφισβητήσιμο; Διότι, όπως ακριβώς εναπόκειται σε Αυτόν και σε κανένα άλλο από τα όντα η δύναμη να φέρει εύκολα τα όντα από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, έτσι, νομίζω, Του ανήκει και η γνώση όλων όσων έχουν ήδη συμβεί και όσων συμβαίνουν τώρα, καθώς και εκείνων που πρόκειται να συμβούν. Το ότι δε δεν είναι αζήμιο το να αρέσκεται κανείς να προσκολλάται στις παρωχημένες ψευδομαντείες, το αποδεικνύει ο μακάριος Μωυσής λέγοντας, ή μάλλον ο Θεός των πάντων μέσω του Μωυσή: «Εάν εισέλθεις στη γη την οποία Κύριος ο Θεός σου δίνει σε σένα, δεν θα μάθεις να ενεργείς σύμφωνα με τα βδελύγματα των εθνών. Δεν θα βρεθεί ανάμεσά σας κανείς που να περνά τον γιο του ή την κόρη του μέσα από τη φωτιά, ούτε κάποιος που να ασκεί μαντεία, να παρατηρεί κληδόνες και οιωνούς, ούτε μάγος, ούτε επαοιδός, ούτε εγγαστρίμυθος, ούτε τερατοσκόπος, ούτε κάποιος που να συμβουλεύεται τους νεκρούς. Διότι είναι βδέλυγμα στον Κύριο τον Θεό σου καθένας που πράττει αυτά». Και επιπρόσθετα σε αυτό λέει: «Τέλειος θα είσαι ενώπιον Κυρίου του Θεού σου».

Οι αστρολογικές μαγγανείες, οι οιωνοσκοπίες και οι ψευδομαντείες, καθώς και οι δαιμονικές απάτες, θα ταίριαζαν, νομίζω, αποκλειστικά και ίσως μόνο σε εκείνους που έχουν την πλέον παράλογη προθυμία να εγκαθιδρύσουν στον νου τους την άδοξη και καταραμένη ειδωλολατρία. ΠΑΛΛ. Ορθά μίλησες. Εξάλλου, και ο θείος λόγος μάς παραγγέλλει ότι πρέπει να αποστρεφόμαστε με βδελυγμία την αισχρότητα τέτοιων πραγμάτων. Λέει δε τα εξής: «Εάν εισέλθεις στη γη, την οποία σου δίνει Κύριος ο Θεός σου, δεν θα μάθεις να πράττεις σύμφωνα με τα βδελύγματα εκείνων των εθνών· δεν θα βρεθεί ανάμεσά σας κανείς που να περνά τον γιο του και την κόρη του μέσα από τη φωτιά, ούτε κανείς που να ασκεί μαντεία, να εξετάζει οιωνούς και σημάδια, ούτε μάγος, ούτε γητευτής που κάνει επωδές, ούτε εγγαστρίμυθος, ούτε τερατοσκόπος, ούτε κανείς που να ρωτά τους νεκρούς. Διότι είναι βδέλυγμα για τον Κύριο τον Θεό σου καθένας που πράττει αυτά.» Και λίγο πιο κάτω πάλι λέει: «Τέλειος θα είσαι απέναντι στον Κύριο τον Θεό σου· τα έθνη αυτά, των οποίων εσύ θα κληρονομήσεις τη γη, αυτοί υπακούουν σε οιωνοσκοπίες και μαντείες· σε εσένα όμως ο Κύριος ο Θεός σου δεν επέτρεψε κάτι τέτοιο. Προφήτη από τους αδελφούς σου σαν κι εμένα θα αναδείξει ο Κύριος ο Θεός σου· [αυτόν θα ακούτε σε όλα όσα ζήτησες από τον Κύριο τον Θεό σου] στο Χωρήβ την ημέρα της συνάξεως.» ΚΥΡ. Εύγε, φίλε μου.

Μόνο, λοιπόν, από εμάς θα αποδίδεται στον επέκεινα των πάντων Θεό η ικανότητα να γνωρίζει με σαφήνεια και να προαναγγέλλει χωρίς πλάνη τα μελλούμενα. Αντίθετα, είναι φλυαρίες και γραώδη μυθεύματα, βωμολοχίες και απάτες τα όσα προέρχονται από άλλους, οι οποίοι, έχοντας διεφθαρμένο τον νου, λαλούν τα της καρδιάς τους, σύμφωνα με το γεγραμμένο, και καθιστούν το ψεύδος αφορμή για αργυρολογία. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Αληθές. Διότι έτσι είναι τα πράγματα, και όχι διαφορετικά. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Θα απέχουμε λοιπόν και από αυτό, και εγκαταλείποντας τη διεστραμμένη οδό, θα βαδίσουμε στην ευθεία, προσηλωμένοι αποκλειστικά στον Θεό, και επικυρώνοντας την αλήθεια με τις φωνές των αγίων. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Μάλιστα. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Και γιατί, εκτός από αυτά, να μη θεωρήσουμε και εκείνο μισητό, και να πούμε ότι αποτελεί μέρος της ελληνικής αθεΐας, δηλαδή το να αρέσκεται κανείς στο να εξαγνίζεται δήθεν με φωτιά και νερό, και με άλλους παρόμοιους τρόπους; ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Και βέβαια. Γι' αυτό άλλωστε και ο θείος λόγος είπε με σαφήνεια: «Δεν θα βρεθεί ανάμεσά σας κάποιος που να εξαγνίζει τον γιο του ή την κόρη του μέσα στη φωτιά». ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Πόσο ορθά μας τα διακήρυξε αυτά ο νόμος, και απαγόρευσε την πράξη! Διότι νομίζω ότι το πράγμα είναι γεμάτο ματαιότητα και στερείται του άριστου και σοφού λογισμού. Επειδή, με ποιον ακριβώς τρόπο θα μας ωφελήσει η φύση της φωτιάς; Και οι δάδες που περιφέρονται γύρω πώς θα μπορούσαν να απαλλάξουν αυτόν που αμάρτησε; Διότι η φωτιά λιώνει τον ρύπο του χαλκού ή κάποιας άλλης τέτοιας ύλης.

Και θα είναι λοιπόν απάτη οι μαντείες μέσω των πτηνών, και η πίστη σε αυτά αποτελεί ξεκάθαρη απόδειξη μιας ασταθούς διάνοιας. Και ο ίδιος ο νόμος κάπου λέει: «Δεν θα κάνετε οιωνοσκοπίες», γνωρίζοντας ότι το πράγμα είναι βδελυρό και άκρως μισητό από τον Παντοκράτορα Θεό. ΠΑΛΛ. Έτσι νομίζω και εγώ ότι έχουν τα πράγματα. ΚΥΡ. Επειδή πάλι, και αυτός ο κρυφός ψιθυρισμός που ταιριάζει σε γριές, θα αποτελούσε ένα μέρος και έναν τρόπο μαγείας. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Μωυσής μας διασαφήνισε τους άνωθεν νόμους, συνδέοντας πάντοτε τα αμαρτήματα, και θέτοντας κατά κάποιον τρόπο τις επωδές σε σχέση αδελφότητας και ομοφυΐας με τη φαρμακεία (μαγεία). «Διότι δεν θα βρεθεί ανάμεσά σας», έλεγε, «κανείς που να ασκεί μαντεία, να οιωνοσκοπεί και να κληδονοσκοπεί, μάγος, επωδός, τερατοσκόπος, εγγαστρίμυθος και όποιος ρωτά τους νεκρούς». Όμως η επωδός πάσχει από το εντελώς αισχρό και βρίσκεται απολύτως μέσα στο κακό, παρ' όλα αυτά κάποιοι παρασύρονται δεν ξέρω πώς σε αυτό, προβάλλοντας ότι όσοι ασχολούνται με τέτοια πράγματα επικαλούνται το όνομα του Κυρίου Σαβαώθ όταν λένε επωδές (ξόρκια) στους αρρώστους. Έτσι λοιπόν σπεύδουν να επιβεβαιώσουν ότι το επιτήδευμα αυτό δεν είναι αισχρό. Φαίνεται όμως ότι παρασύρονται στην απάτη και στη φρενοβλάβεια από έναν ψυχρό και ανίσχυρο λογισμό. Γι' αυτό ακριβώς το πιο αποκρουστικό στοιχείο του πράγματος είναι ακριβώς αυτό.