Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 18:14

Ακόμη και ορισμένοι από τους πολύ γνώριμους και από εκείνους που αναμένουν Κριτή από τους ουρανούς, περιπίπτουν αβασάνιστα σε αυτά τα βλαβερά. Αλλά άκουσε ότι απορρίφθηκε ο λαός που καταπιάνεται με αυτά. Διότι από παλαιά, ήδη από τον νόμο του Μωυσή, οι κληδόνες, οι μαντείες, οι οιωνοσκοπίες και οι ορνιθοσκοπίες έχουν καταδικαστεί ως εφευρήματα των δαιμόνων. Διότι, λέει, «δεν θα οιωνοσκοπείτε ούτε θα ορνιθοσκοπείτε». «Διότι τα έθνη», λέει, «που θα εξολοθρεύσει ο Κύριος ο Θεός από προσώπου του, αυτά θα δίνουν προσοχή σε κληδόνες και μαντείες· σε εσένα όμως δεν επέτρεψε κάτι τέτοιο ο Κύριος, ο Θεός σου».

Από αυτό, νομίζω, θα το καταλάβαινες πιο εύκολα. Διότι, ανακεφαλαιώνοντας στο λεγόμενο Δευτερονόμιο τα περί της συνάξεως των υιών του Ισραήλ, λέει κάπως έτσι: «Τέλειος θα είσαι ενώπιον Κυρίου του Θεού σου. Διότι τα έθνη αυτά, των οποίων εσύ παίρνεις την κληρονομιά, αυτοί ακούνε οιωνούς και μαντείες· σε εσένα όμως δεν έδωσε κάτι τέτοιο ο Κύριος ο Θεός σου.»

Διότι είχαν λατρεύσει στην Αίγυπτο τους τοπικούς θεούς, δηλαδή τους δαίμονες. Έπειτα λυτρώθηκαν μέσω του Μωυσή, επειδή ο Θεός τους σπλαχνίστηκε, και απαλλάχθηκαν ταυτόχρονα και από την ψυχική και από τη σαρκική δουλεία. Διότι, όπως ακριβώς αποτίναξαν τον ζυγό της πλεονεξίας των Αιγυπτίων, έτσι απαλλάχθηκαν και από τη σκληρότητα των δαιμόνων, μη λατρεύοντας πλέον τους ψευδώνυμους θεούς, αλλά μάλλον παιδαγωγούμενοι προς την αλήθεια από τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και αναγνωρίζοντας έναν και εκ φύσεως και αληθινά Θεό. Διότι άκουγαν αυτόν που νομοθετούσε και έλεγε στο Χωρήβ: «Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε κανένα ομοίωμα από όσα υπάρχουν στον ουρανό επάνω και από όσα υπάρχουν στη γη κάτω και από όσα υπάρχουν στα ύδατα κάτω από τη γη. Δεν θα τα προσκυνήσεις· διότι εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου.» Είναι γραμμένο δε και στο Δευτερονόμιο: «Εάν δε εισέλθεις στη γη, την οποία σου δίνει ο Κύριος ο Θεός σου, δεν θα μάθεις να πράττεις σύμφωνα με τα βδελύγματα εκείνων των εθνών. Δεν θα βρεθεί ανάμεσά σου κανείς που να περνάει τον γιο του ή την κόρη του μέσα από τη φωτιά, κανείς που να ασκεί μαντεία, να ερμηνεύει οιωνούς, μάγος, εξορκιστής, εγγαστρίμυθος, τερατοσκόπος και κανείς που να συμβουλεύεται τους νεκρούς. Διότι είναι βδέλυγμα για τον Κύριο τον Θεό σου καθένας που πράττει αυτά. Τέλειος θα είσαι ενώπιον του Κυρίου σου. Διότι αυτά τα έθνη, των οποίων τη γη εσύ κληρονομείς, ακούνε αυτούς που ερμηνεύουν οιωνούς και μαντείες.»

«Σε σένα όμως δεν έδωσε τέτοιο δικαίωμα ο Κύριος ο Θεός σου.» Και αυτά μεν τα λέει ο νόμος. Επειδή όμως παρασύρονταν εύκολα και ήταν πάρα πολύ έτοιμοι για αποστασία, και είναι προφανές ότι εννοείται η αποστασία από τον Θεό, θέσπισε επιπλέον νόμο, λέγοντας: «Εάν σε εισαγάγει ο Κύριος ο Θεός σου στη γη, στην οποία πηγαίνεις για να την κληρονομήσεις, και εξολοθρεύσει έθνη μεγάλα, και πολλά και ισχυρά από μπροστά σου (τον τάδε, λέει, και τον τάδε), και τους παραδώσει ο Κύριος ο Θεός σου στα χέρια σου, και τους πατάξεις.»

Διότι είναι βδέλυγμα στον Κύριο τον Θεό σου καθένας που τα πράττει αυτά.» Προσθέτει δε σε αυτά και λέει: «Τέλειος θα είσαι ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου.» Διότι τα έθνη αυτά, των οποίων τη γη εσύ κληρονομείς, υπακούουν σε οιωνούς και μαντείες. Σε εσένα όμως δεν επέτρεψε κάτι τέτοιο ο Κύριος ο Θεός σου· «Προφήτη από τους αδελφούς σου θα σου αναδείξει ο Κύριος ο Θεός σου, αυτόν θα ακούτε σε όλα όσα θα σας πει.» Διότι θα είναι παντελώς άμοιρος της αγάπης του Θεού και γυμνός από τα καυχήματα της ευσέβειας εκείνος που δίνει προσοχή σε μαντείες και οιωνούς, σε οιωνοσκοπίες και στις απάτες των μάγων.

Διότι τα έθνη αυτά, τα οποία εσύ κληρονομείς, θα υπακούσουν σε οιωνούς και μαντείες.

«Σε εσένα όμως δεν έδωσε τέτοια εντολή ο Κύριος ο Θεός σου.» Επομένως, το πιο αισχρό από τα παραπτώματα είναι η ψευδομαντεία και το να δίνει κανείς προσοχή σε οιωνούς. Και το παράδοξο είναι ότι ο Θεός επιτρέπει μερικές φορές σε τέτοιους ανθρώπους να πουν και κάτι αληθινό, θέτοντας αυτό το γεγονός ως ένα είδος δοκιμασίας της σταθερότητας στην πίστη για τους δικούς Του προσκυνητές. Είπε μάλιστα μέσω του Μωυσή τα εξής: «Εάν δε εμφανιστεί ανάμεσά σας προφήτης ή κάποιος που βλέπει όνειρα, και σου δώσει κάποιο σημείο ή τέρας, και πραγματοποιηθεί το σημείο ή το τέρας για το οποίο σου μίλησε, λέγοντας: Ας πορευθούμε και ας λατρεύσουμε άλλους θεούς, τους οποίους δεν γνωρίζετε, δεν θα υπακούσετε στα λόγια του προφήτη εκείνου ή εκείνου που είδε το όνειρο, διότι ο Κύριος ο Θεός σας σάς δοκιμάζει, για να γνωρίσει αν αγαπάτε τον Κύριο τον Θεό σας με όλη σας την καρδιά και με όλη σας την ψυχή.» Όταν λοιπόν νοθεύεται η ομορφιά της ευθύτητας προς τον Θεό, εάν κάποιος νομίζει ότι επικαλούνται τον Θεό εκείνοι που έχουν ξεπουληθεί με τόσο αισχρό τρόπο, ακόμη και αν τυχαίνει να λένε κάτι αληθινό, εμείς δεν θα παραδοθούμε στις φλυαρίες τους. Αλλά αυτοί μεν ας τραβούν τον δικό τους δρόμο, «πλανώντας και πλανώμενοι», σύμφωνα με το γραμμένο, διότι αυτό τους αρέσει. Εμείς όμως θα ακολουθήσουμε τους ιερούς λόγους, ενθυμούμενοι εκείνον που γράφει: «Κάνε ορθά τα βήματα για τα πόδια σου, και κατεύθυνε σωστά τους δρόμους σου.»

Οι αστρολογικές μαγγανείες, οι οιωνοσκοπίες και οι ψευδομαντείες, καθώς και οι δαιμονικές απάτες, θα ταίριαζαν, νομίζω, αποκλειστικά και ίσως μόνο σε εκείνους που έχουν την πλέον παράλογη προθυμία να εγκαθιδρύσουν στον νου τους την άδοξη και καταραμένη ειδωλολατρία. ΠΑΛΛ. Ορθά μίλησες. Εξάλλου, και ο θείος λόγος μάς παραγγέλλει ότι πρέπει να αποστρεφόμαστε με βδελυγμία την αισχρότητα τέτοιων πραγμάτων. Λέει δε τα εξής: «Εάν εισέλθεις στη γη, την οποία σου δίνει Κύριος ο Θεός σου, δεν θα μάθεις να πράττεις σύμφωνα με τα βδελύγματα εκείνων των εθνών· δεν θα βρεθεί ανάμεσά σας κανείς που να περνά τον γιο του και την κόρη του μέσα από τη φωτιά, ούτε κανείς που να ασκεί μαντεία, να εξετάζει οιωνούς και σημάδια, ούτε μάγος, ούτε γητευτής που κάνει επωδές, ούτε εγγαστρίμυθος, ούτε τερατοσκόπος, ούτε κανείς που να ρωτά τους νεκρούς. Διότι είναι βδέλυγμα για τον Κύριο τον Θεό σου καθένας που πράττει αυτά.» Και λίγο πιο κάτω πάλι λέει: «Τέλειος θα είσαι απέναντι στον Κύριο τον Θεό σου· τα έθνη αυτά, των οποίων εσύ θα κληρονομήσεις τη γη, αυτοί υπακούουν σε οιωνοσκοπίες και μαντείες· σε εσένα όμως ο Κύριος ο Θεός σου δεν επέτρεψε κάτι τέτοιο. Προφήτη από τους αδελφούς σου σαν κι εμένα θα αναδείξει ο Κύριος ο Θεός σου· [αυτόν θα ακούτε σε όλα όσα ζήτησες από τον Κύριο τον Θεό σου] στο Χωρήβ την ημέρα της συνάξεως.» ΚΥΡ. Εύγε, φίλε μου.

ΛΟΓΟΣ Δ΄. Ψ. Ησαΐου. Επιχειρώντας να σταχυολογήσουμε τις Προφητικές Εκλογές του Ησαΐα, οι οποίες είναι οι μόνες που μας απομένουν, θα προτάξουμε λίγα λόγια προς εκείνους που αντιμετωπίζουν με απιστία τις προφητείες, προκειμένου να αποδείξουμε την αλήθεια των προφητών. Και καταρχάς θα παραθέσω έναν συλλογισμό, ο οποίος έχει παρατηρηθεί ορθά και από όσους έζησαν πριν από εμάς. Μου φαίνεται, λοιπόν, ότι πολύ σωστά έχουν πει πως σε εκείνους που υπόκεινται στον νόμο του Μωυσή, ο ίδιος ο νόμος διαβεβαιώνει ότι τα έθνη, ανάμεσα στα οποία θα ζήσουν, θα υπακούουν σε οιωνούς και μαντείες· «σε εσένα όμως», λέει, «δεν έδωσε κάτι τέτοιο Κύριος ο Θεός σου»· και επιπλέον, ο θείος λόγος, αποτρέποντάς τους από την οιωνοσκοπία και από κάθε περιττή μαντεία που γίνεται μέσω δαιμόνων, προσθέτει λέγοντας: «προφήτη από τους αδελφούς σου θα αναστήσει σε σένα Κύριος ο Θεός σου». Άραγε λοιπόν, αν αυτά είχαν καταγραφεί για αυτούς, χωρίς όμως να έχουν γίνει πράξη και χωρίς να υπάρχουν ανάμεσά τους προφήτες, θα ήταν δυνατόν να πιστεύουν στον νόμο και στον λόγο που υποσχέθηκε αυτά, ενώ θα αποδεικνυόταν τόσο προφανώς και ξεκάθαρα ψευδής; Ή μήπως είναι φανερό ότι, παρασυρόμενοι από την ίδια τη δίψα για την πρόγνωση των μελλοντικών γεγονότων, θα περιφρονούσαν τα δικά τους ως στερούμενα κάθε αλήθειας και θεϊκότητας, εξαιτίας της απουσίας προφητών ανάμεσά τους, και θα κατέφευγαν αυτομολώντας στα μαντεία και τα χρηστήρια των εθνών;