Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 20:8

Και ο Ιούδας, επειδή θέλησε να λάβει χρήματα, τα οποία προηγουμένως είχε εγκαταλείψει ακολουθώντας τον Χριστό, όχι μόνο, ολισθαίνοντας στην προδοσία του Δεσπότη, εξέπεσε από τη χορεία των αποστόλων, αλλά και αυτήν την ίδια την ένσαρκη ζωή του τερμάτισε με βίαιο θάνατο. Ο Ανανίας και η Σαπφείρα, έχοντας κατακρατήσει κάτι από εκείνα που είχαν αφιερώσει στον Θεό, τιμωρούνται με θάνατο από αποστολικό στόμα. Ο δε μέγας Μωυσής στο Δευτερονόμιο παραγγέλλει μυστικά σε εκείνους που πρόκειται να αποταχθούν τον κόσμο, και οι οποίοι από φόβο ολιγοπιστίας προσκολλώνται πάλι στα γήινα πράγματα: «Αν κάποιος άνθρωπος είναι περίφοβος και δειλός στην καρδιά, δεν θα εξέλθει σε πόλεμο· ας πορευθεί και ας επιστρέψει στον οίκο του, για να μην κάνει τις καρδιές των αδελφών του να δειλιάσουν». Υπάρχει άραγε κάτι πιο ασφαλές ή πιο σαφές από αυτή τη μαρτυρία;

Ας αναχωρήσει και ας επιστρέψει στην οικία του, μήπως πεθάνει στον πόλεμο και άλλος άνθρωπος το χαρεί. Και ποιος είναι ο άνθρωπος που αρραβωνιάστηκε γυναίκα και δεν την πήρε; Ας αναχωρήσει και ας επιστρέψει στην οικία του, μήπως πεθάνει στον πόλεμο και την πάρει άλλος άνθρωπος. Και θα συνεχίσουν οι γραμματείς να μιλούν προς τον λαό και θα πουν: Ποιος είναι ο άνθρωπος που φοβάται και είναι δειλός στην καρδιά; Ας αναχωρήσει και ας επιστρέψει στην οικία του, για να μην κάνει να δειλιάσει η καρδιά του αδελφού του, όπως η δική του.» ΠΑΛΛ. Αλλά το ότι πρέπει βέβαια, έχοντας θάρρος στον Θεό, να διαπρέπουμε στις αρετές και να δείχνουμε ανδρεία για κάθε αγαθό, και εγώ ο ίδιος θα το έλεγα. Το ότι όμως αποπέμπονται ορισμένοι από τον πόλεμο, ως ακατάλληλοι, πώς ή με ποιον τρόπο γίνεται αυτό, δεν μπορώ να το κατανοήσω. ΚΥΡ. Ή δεν γνωρίζεις ότι κανείς δεν θα γινόταν ευδόκιμος ενώπιον του Θεού, ούτε θα επέλεγε να υπομείνει τους κόπους υπέρ της ευσέβειας προς Αυτόν, εάν δεν θεωρούσε τη ζωή σε αυτόν τον κόσμο ως παροικία; Πράγμα το οποίο μας περιγράφηκε άριστα και ολοκάθαρα, σαν σε εικόνα και τύπους, στους βίους των αγίων. Διότι ο θεσπέσιος Αβραάμ παροικούσε σε σκηνές, και μετακινούνταν από τόπο σε τόπο· και ολόκληρος ο Ισραήλ μέσα στην έρημο έκανε συχνές μετακινήσεις, και κατοίκησε σε σκηνές.

Εκείνα δε που ήταν φυσικό να σκέπτονται και να λένε όσοι έχουν κυριευθεί από τέτοια πάθη, αυτά ακριβώς φώναζε προκαταβολικά ο κήρυκας. Ή μήπως δεν είναι αλήθεια ότι για εκείνους που έχουν συνηθίσει να νοσούν από τέτοια, είναι κάπως προσφιλές να αγαπούν την αποφυγή του κόπου στους διωγμούς, και να μην ακολουθούν τους αγώνες για την αγάπη προς τον Θεό, σκεπτόμενοι ότι, αν τυχόν πάθουν κάτι αγωνιζόμενοι, θα στερηθούν τα σπίτια και τα κτήματά τους, καθώς και τις απολαύσεις που αυτοί εκτιμούν; Διότι εξαιτίας αυτού τους συμβαίνει να φαίνονται εντελώς άτολμοι και δειλοί. Αυτά λοιπόν που ήταν φυσικό να φρονούν και να λένε εκείνοι, αυτά διαλαλούσε ο γραμματέας, καταπλήττοντας με έμμεσους ελέγχους και κομψούς ονειδισμούς τον δειλό, καθώς και εκείνον που προφασίζεται δικαιολογίες μέσα σε αδυναμίες, και συγκεντρώνει κοσμικές ηδονές σαν ένα είδος τροφής για τη δειλία του. Γι' αυτό τον λόγο, ο Θεός πρόσταξε τον στρατοκήρυκα να αρθρώσει την τελευταία φωνή γυμνή και χωρίς συγκαλύψεις: «Και θα προσθέσουν», λέει, «οι Γραμματείς να μιλούν προς τον λαό και θα πουν: Αν κάποιος άνθρωπος φοβάται και είναι δειλός στην καρδιά, ας πορευθεί στο σπίτι του, για να μην κάνει να δειλιάσει και η καρδιά του αδελφού του, όπως η δική του».

Ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή πρόσταξε να μην εξέλθει σε πόλεμο, ούτε εκείνος που έχτισε καινούργιο σπίτι και δεν το εγκαινίασε, ούτε εκείνος που φύτεψε αμπελώνα και δεν τον χάρηκε, ούτε εκείνος που αρραβωνιάστηκε γυναίκα και δεν την έλαβε ως σύζυγο, ούτε ο δειλός στην καρδιά. Εκείνος που έχτισε την καινούργια οικία αποτελεί τύπο αυτού που θεωρεί τον παρόντα βίο μόνιμη κατοικία και όχι παροικία· εκείνος που φύτεψε τον αμπελώνα, αποτελεί τύπο του φιλοκερδούς· και εκείνος που αρραβωνιάστηκε τη γυναίκα, αποτελεί τύπο του φιλοσάρκου. Ή και διαφορετικά: Ο πρώτος είναι τύπος του φιλόδοξου. Ο δεύτερος του φιλάργυρου. Ο τρίτος του φιλήδονου. Μέσα από αυτά τα τρία φανερώθηκαν τα τρία γενικά είδη της κακίας. Διότι ο δειλός επιμερίζεται σε αυτά τα τρία.

Πες μου όμως κι εσύ, σε παρακαλώ, αν αρνηθείς τη χάρη Εκείνου που σε κάλεσε στην αιώνια βασιλεία και δόξα Του, και επιστρέψεις στον κόσμο, τι σκοπεύεις να κάνεις, όπως υποθέτει ο λογισμός σου; Ή μάλλον, τι σου έβαλε στο μυαλό ο εχθρός των ψυχών μας; Ότι, αν αθετήσεις τη χάρη που σου δόθηκε, θα γίνεις βασιλιάς; Κι αν ακόμη γίνεις βασιλιάς, δεν θα σε διαδεχθεί ο θάνατος; Κι αν ακόμη κληρονομήσεις πολλές περιουσίες και συγκεντρώσεις άφθονο πλούτο, δεν θα τα αφήσεις σε άλλους και θα αναχωρήσεις από εδώ γυμνός; Σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου: διότι τίποτα δεν φέραμε στον κόσμο, και τίποτα δεν μπορούμε να πάρουμε μαζί μας. Εκείνος όμως που σπέρνει στο Πνεύμα, από το Πνεύμα θα θερίσει ζωή αιώνια. Μιλώ σύμφωνα με την ανθρώπινη λογική: αν απαρνηθείς τη χάρη του Κυρίου, δεν πρόκειται να ανακτήσεις την προηγούμενη υπόληψη που είχες πριν ξεκινήσεις τον μοναχικό βίο, αλλά για τους γείτονες και τους φίλους, τους οικείους και τους συγγενείς θα θεωρείσαι παραβάτης. Διότι ποιος σε ανάγκασε να ξεκινήσεις ένα έργο, το οποίο δεν μπορούσες να ολοκληρώσεις; Μήπως και ο νόμος δεν το λέει αυτό; Διότι στον νόμο είναι γραμμένο: αν κάποιος άνδρας φοβάται και είναι δειλός στην καρδιά, ας μην εκστρατεύσει σε πόλεμο· ας επιστρέψει στο σπίτι του, για να μην κάνει και την καρδιά του αδελφού του να δειλιάσει.

Αλλά και ο Κύριος, κάνοντας υπαινιγμό για αυτόν τον διπλό πόλεμο, δηλαδή αυτόν που γίνεται μέσω των ορατών πραγμάτων και αυτόν που γίνεται από τον πονηρό, έλεγε: «Ποιος βασιλιάς, όταν πηγαίνει να συγκρουστεί σε πόλεμο με άλλον βασιλιά, δεν κάθεται πρώτα να υπολογίσει και να σκεφτεί αν μπορεί με δέκα χιλιάδες να αντιμετωπίσει αυτόν που έρχεται εναντίον του με είκοσι χιλιάδες; Ειδάλλως, ενώ ο άλλος είναι ακόμα μακριά, στέλνει πρεσβεία και ρωτά για τους όρους της ειρήνης». Και διδάσκει λέγοντας: «Δες πώς οφείλεις να αγωνιστείς και να δώσεις ολόκληρο τον εαυτό σου, γνωρίζοντας ότι πρόκειται να δώσεις τέτοιους πολέμους, φανερούς και κρυφούς». Διότι και ο Μωυσής, προτυπώνοντας τη σκιά της αλήθειας, διέταξε να φωνάζει ένας κήρυκας στον λαό, όταν επρόκειτο να βγουν σε πόλεμο: αν κάποιος (λέει) είναι δειλός, ας μην βγει στον πόλεμο, μήπως, δείχνοντας δειλία, παρασύρει και τις καρδιές των άλλων σε δειλία και τους κάνει να στραφούν προς τα πίσω. Παρομοίως, αν κάποιος (λέει) παντρεύτηκε πρόσφατα γυναίκα, ας μην βγει, μήπως, όταν βρεθεί στον πόλεμο και θυμηθεί τη γυναίκα του, υποχωρήσει και παρασύρει μαζί του και άλλους. Αν κάποιος έχτισε σπίτι και δεν το ολοκλήρωσε, ας μην βγει στον πόλεμο, μήπως, θυμούμενος την οικοδομή και χάνοντας το θάρρος του στον πόλεμο, κάνει και άλλους να υποχωρήσουν.