Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 21:13

Έχει λοιπόν ως εξής: «Εάν βγεις σε πόλεμο εναντίον των εχθρών σου, και τους παραδώσει ο Κύριος ο Θεός σου στα χέρια σου, και πάρεις τα λάφυρά τους, και δεις ανάμεσα στα λάφυρα γυναίκα όμορφη στην όψη, και την επιθυμήσεις, και την πάρεις για γυναίκα σου· και την εισαγάγεις μέσα στο σπίτι σου, και της ξυρίσεις το κεφάλι, και της κόψεις τα νύχια, και της αφαιρέσεις τα ρούχα της αιχμαλωσίας της, και καθίσει στο σπίτι σου, και κλάψει τον πατέρα και τη μητέρα της για διάστημα ενός μηνός. Και μετά από αυτά θα εισέλθεις σε αυτήν, και θα συζήσεις μαζί της, και θα είναι γυναίκα σου. Και εάν συμβεί να μην τη θέλεις, θα την αφήσεις να φύγει ελεύθερη, και δεν θα την πουλήσεις με κανέναν τρόπο για αργύρια, δεν θα της φερθείς περιφρονητικά, διότι την ταπείνωσες». Το να εξετάζουμε, λοιπόν, εξονυχιστικά το γράμμα της ιστορίας και να θέλουμε να αναλύουμε τεχνηέντως όσα δίνονται ως σκιές, νομίζω πως είναι μάταιο· διότι τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο· αλλά το νόημα των θεσπισμένων διατάξεων είναι πάρα πολύ λεπτό, και κατανοείται με ιδρώτα. Πρέπει λοιπόν να προχωρήσουμε στην έρευνα των πνευματικών νοημάτων.

2. Διότι ποιος άραγε, ή εναντίον ποιων θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι έγινε ο πόλεμος; Και ποια είναι η γυναίκα που είναι ωραία στην όψη και ευπρεπεστάτη; Και τι σημαίνει πάλι το να της ξυρίζουν τις τρίχες της κεφαλής; Να απαλλάσσεται από τα νύχια και από τα ενδύματα της αιχμαλωσίας; Λοιπόν, όπως ήδη προείπα, σαν αιχμάλωτη έγινε δούλη στους Αιγυπτίους η Συναγωγή των Ιουδαίων. Διότι οι πατέρες κατέβηκαν στην Αίγυπτο, ωθούμενοι από την πείνα, αρχικά. Επειδή όμως, περνώντας πολύς χρόνος, τους έκανε πλέον ρωμαλέους και πάρα πολύ τολμηρούς και πολυπληθέστερους, οι Αιγύπτιοι φοβήθηκαν πάρα πολύ, μήπως τυχόν, παίρνοντας θάρρος από το πλήθος τους, εκστρατεύσουν εναντίον τους και υποτάξουν στα χέρια τους αυτούς που παλιά τους εξουσίαζαν. Εξαιτίας αυτού, ο Ισραήλ βασανιζόταν υπερβολικά με τους ιδρώτες για την κατασκευή πλίνθων. Όμως ο Θεός τους ελεούσε.

Διότι ο νόμος υπήρξε παιδαγωγός εις Χριστόν, όπως ακριβώς είπε ο μακάριος Παύλος. Αφού την έβαλε στην οικία του, την ξύρισε, την απάλλαξε από τα νύχια της και από τα ενδύματα της αιχμαλωσίας. Το Ιερό Γράμμα, λοιπόν, συνηθίζει κατά κάποιον τρόπο να χρησιμοποιεί το κεφάλι ως δήλωση του νου, και τις τρίχες σε αυτό τις παρομοιάζει με τα νοήματα του νου. Επομένως, το ξύρισμα των τριχών υποδηλώνει με μεγάλη σαφήνεια την αποβολή των εννοιών. Αυτό ακριβώς διατάχθηκε να εκπληρώσει και ο λυτρωμένος αρχαίος Ισραήλ, με τον Θεό να λέει ξεκάθαρα μέσω του πάνσοφου Μωυσή: «Δεν θα υπάρξουν για σένα άλλοι θεοί, εκτός από εμένα». Και πάλι: «Δεν θα πράξεις με αυτόν τον τρόπο προς τον Κύριο τον Θεό σου». Διότι τα βδελύγματα που μίσησε ο Κύριος, αυτά έπραξαν στους θεούς τους. Επειδή, όσο διέμεναν στην Αίγυπτο, είχαν άλλες αντιλήψεις, θεωρώντας ότι οι θεοί είναι αμέτρητοι, και αποδίδοντας τον σεβασμό στην κτίση παρά στον Κτίστη, αναθέτοντας τη δόξα σε ξύλα και πέτρες. Επειδή όμως κλήθηκαν μέσω του Μωυσή στην επίγνωση του κατά φύσιν αληθινού και μόνου Θεού, πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλει κανείς ότι εκείνος ο καιρός εισήγαγε σε αυτούς, απολύτως και με κάθε τρόπο, την καινοτομία διαφορετικών αντιλήψεων; Αυτό ακριβώς διέταξε να σπεύδουμε να κατορθώσουμε και εμείς ο θεσπέσιος Παύλος, λέγοντας: «Μην συσχηματίζεσθε με τον αιώνα τούτο, αλλά μεταμορφώνεσθε με την ανακαίνιση του νου σας, ώστε να δοκιμάζετε ποιο είναι το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο θέλημα του Θεού».

Διότι αυτός είναι ο χιτώνας της ευφροσύνης και το ένδυμα της σωτηρίας. Αφού λοιπόν κόψει τα μαλλιά της και αφού αφαιρέσει, λέει, τα ρυπαρά και μακριά νύχια της, καθώς και τα ενδύματα της αιχμαλωσίας, τότε πλέον, τότε θα κατοικήσει στο δωμάτιό σου και θα εγκατασταθεί έχοντας τη θέση της νόμιμης συζύγου. Όμως «θα πενθήσει τον πατέρα και τη μητέρα της επί έναν μήνα», δηλαδή θα θυμάται τα του οίκου της. Και μετά από αυτά θα εισέλθεις προς αυτήν και θα γίνει γυναίκα σου.

Διότι πώς ή από πού; Εάν βεβαίως είναι αληθινός αυτός που λέει ότι «Αυτός γνώρισε το πλάσμα μας». Διότι, όταν απομακρυνόμαστε από την κοσμική ζωή και αποσύρουμε τον νου μας από τα πάθη της φιλοσαρκίας, δεν συνηθίζουμε να το κάνουμε αυτό εντελώς άμεμπτα. Αλλά ασθενούμε κάπως στην αρχή, και ο νους παρασύρεται προς τις φαύλες ηδονές. Και εύκολα θα γλιστρήσει στην ανάμνηση των κοσμικών περισπασμών· και σχεδόν αποδέχεται πάρα πολύ την οικειότητα προς αυτόν· έστω κι αν ίσως ο νόμος τον περιορίζει, και ο Θεός τρόπον τινά τον τραβάει προς τα πίσω, μεταφέροντάς μας σε μια ανώτερη και ασυγκρίτως καλύτερη ζωή. Επειδή δηλαδή η αρετή είναι ανηφορική, ενώ ο δρόμος που μας παρασύρει στο κακό είναι εντελώς ομαλός, γι' αυτό ακριβώς, αποφεύγοντας τον κόπο, βαδίζουμε εύκολα τον άλλον δρόμο. Τι λέει λοιπόν ο νόμος; «Θα πενθήσει τον πατέρα και τη μητέρα για έναν μήνα»· δηλαδή, δεν θα θεωρήσει αμέσως ευπρόσδεκτο να κατοικήσει στο σπίτι σου· αλλά θυμάται για λίγο τα του πατρικού της οίκου. Αυτό συμβαίνει σε όσους πέφτουν σε αιχμαλωσία, οι οποίοι, έστω κι αν τύχει να βρίσκονται σε τιμή από εκείνους που τους κρατούν, και έστω κι αν τους παρέχεται άφθονη τρυφή, παρ' όλα αυτά επιθυμούν και πάλι το σπίτι τους, τους γονείς τους και την πόλη τους, και δεν παύουν διόλου να θυμούνται τα δικά τους, και μερικές φορές χύνουν δάκρυα, καθώς ο πόνος και η θλίψη γεμίζουν τον νου τους, επειδή στερήθηκαν τη γενέτειρά τους. Αυτό συνέβη και έπαθαν τα πλήθη των Ιουδαίων.

Διότι, ενώ λυτρώθηκαν από την Αίγυπτο και ελευθερώθηκαν από την πικρή δουλεία, ενώ κλήθηκαν από τον Θεό στην άνωθεν και πατροπαράδοτη ελευθερία τους, εντούτοις θυμούνταν τα της Αιγύπτου· και έκλαιγαν λέγοντας: «Μακάρι να είχαμε πεθάνει χτυπημένοι από τον Κύριο στη γη της Αιγύπτου. Και επιτίθεντο στον Μωυσή λέγοντας: Γιατί μας έβγαλες σε τούτη την έρημο;» Ότι λοιπόν είναι αναπόφευκτο, εκείνοι που απαλλάσσονται από την καταραμένη φιλοσαρκία και από την κοσμική ζωή, στην αρχή να δυσκολεύονται να αποσπαστούν, και ορισμένες φορές να επιζητούν τα του κόσμου, μας το υποδηλώνει εμμέσως ο νομοθέτης λέγοντας: «Θα κλάψει τον πατέρα και τη μητέρα (της) για διάστημα ενός μηνός». Και βεβαίως δεν λέμε ότι τους πρόσταξε να κλαίνε· αλλά μάλλον το παραχωρεί, και ανέχεται όσους ασθενούν. Και είπε ότι πρέπει να συγχωρούνται τα παραπτώματα σε αυτούς που το έπαθαν, ακριβώς επειδή δεν είχαν αποκτήσει ακόμη την ικανότητα της καρτερίας. Γι' αυτό και συγχώρεσε το πάθος στη Συναγωγή των Ιουδαίων μέσα στην έρημο, και δεν εξολόθρευσε ολοκληρωτικά αυτούς που είχαν αμαρτήσει, αν και αγανακτούσε παιδαγωγικά. Ότι, δηλαδή, δεν επέτρεψε να είμαστε διαρκώς πνευματικά ασθενείς, και να δεχόμαστε μέσα μας αναμνήσεις της παλαιάς οικειότητας, εννοώ της οικειότητας με τον κόσμο, το απέδειξε ολοφάνερα, ορίζοντας όχι μακρύ χρόνο για το κλάμα· αλλά (μόνο) τις ημέρες ενός μηνός, δηλαδή κάποια βραχεία και περιορισμένη χρονική περίοδο.

Κάποιο τέτοιο νόημα εισήγαγε σε εμάς και ο θείος Μελωδός, λέγοντας προς την προερχόμενη από τα έθνη Εκκλησία: «Άκουσε, θυγατέρα, και δες, και κλίνε το αυτί σου, και ξέχασε τον λαό σου και τον οίκο του πατέρα σου· διότι θα επιθυμήσει ο βασιλιάς το κάλλος σου. — Αφού λοιπόν κλάψει, λέει, τον πατέρα και τη μητέρα επί έναν μήνα, τότε θα γίνει γυναίκα σου.» Διότι, απαλλασσόμενοι, όπως είπα, από την εν τω κόσμω ζωή, τότε ακριβώς προσκολλώμαστε στον Θεό, προφανώς μέσω της πνευματικής ενώσεως. «Διότι αυτός που προσκολλάται στον Κύριο, είναι ένα πνεύμα μαζί Του.» Αλλά, λέει, «Εάν δεν την θέλεις, θα την εξαποστείλεις ελεύθερη, και δεν πρόκειται να πωληθεί αντί αργυρίου.» Επειδή, όταν η Συναγωγή των Ιουδαίων ασέβησε και άπλωσε τα χέρια της στον ίδιο τον Χριστό, επειδή συμπεριφέρθηκε υβριστικά στον ίδιο της τον Δεσπότη, τότε μισήθηκε και έγινε ανεπιθύμητη· και σχεδόν εκδιώχθηκε από τη θεία και ιερή εστία.