Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 21:23

Και πάλι ο ίδιος ο προφήτης Μωυσής λέει για τη σταύρωση του Χριστού και για τη δική σας απιστία: «Θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη, και δεν θα πιστέψετε». Να λοιπόν που και αυτός ονομάζει αιώνια ζωή εκείνον που κρεμάστηκε στο ξύλο. Και μη μου πεις ότι το είπε αυτό για τον χάλκινο όφι· διότι στον όφι πίστεψαν, ενώ για τη ζωή, δηλαδή τον Χριστό, είπε ότι δεν θα πιστέψετε. Διότι και τη δική μας κατάρα, που επισύραμε επάνω μας με την παράβαση και την παρακοή, αυτός την ανέλαβε, καθώς είναι γραμμένο: «Επικατάρατος όποιος κρέμεται στο ξύλο». Και ο αναμάρτητος έγινε κατάρα για χάρη μας, για να μας ελευθερώσει από την κατάρα και να χαρίσει αιώνια ζωή σε όσους πιστεύουν σ’ αυτόν. Διότι, όπως εσείς οι Ιουδαίοι πιστέψατε στον χάλκινο όφι, που ήταν κρεμασμένος στο ξύλο, ενώ ήταν καταραμένος περισσότερο από κάθε θηρίο, του οποίου εικόνα παρουσίαζε στους προγόνους σας, έτσι — όπως δηλαδή ο όφις που δεν δάγκωνε έφερνε ζωή απέναντι στους όφεις που δάγκωναν — έτσι και ο Χριστός, όντας αναμάρτητος, όταν κρεμάστηκε για χάρη αμαρτωλών, χάρισε ζωή στον κόσμο. Και για το σκοτείνιασμα εκείνης της ημέρας, όταν σταυρωνόταν ο Χριστός, και για τη φωνή που άφησε όταν εξέπνευσε, και για το ότι σείστηκε ο ουρανός και ολόκληρη η γη εξαιτίας αυτής της τόλμης των Ιουδαίων, λέει ο προφήτης Ωσηέ: «Ο ήλιος και η σελήνη θα σκοτεινιάσουν, και τα άστρα δεν θα δώσουν το φως τους· και ο Κύριος θα ανακράξει από τη Σιών, και θα σεισθεί ο ουρανός και η γη».

Ερώτηση. Αν σου πει κάποιος Εβραίος: «Πώς πιστεύεις στον Εσταυρωμένο;» άκουσε τη Γραφή που λέει: «Καταραμένος είναι κάθε ένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Να του πεις: «Και εσύ, Ιουδαίε, πώς πιστεύεις στον χάλκινο όφι, αφού ο όφις είναι καταραμένος περισσότερο από κάθε άλλο θηρίο, και όμως η εικόνα του έδινε ζωή στους προγόνους σου; Διότι, αν ο όφις που δεν δάγκωνε έφερνε ζωή εξαιτίας των όφεων που δάγκωναν, έτσι και ο Χριστός, όντας αναμάρτητος, όταν κρεμάστηκε για χάρη των αμαρτωλών, χάρισε ζωή στον κόσμο.»

Επειδή παραδόθηκε στον θάνατο η ψυχή του, και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων 〈διότι, κρεμάμενος ανάμεσα σε δύο ληστές, θεωρήθηκε ως ασεβής〉, εφόσον ο νόμος λέει: επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο. Ζακχαίος είπε: Δες, λοιπόν, είναι επικατάρατος. Αθανάσιος: Για τον λόγο αυτόν θα παραδοθούν οι πονηροί αντί του θανάτου του, και οι πλούσιοι αντί της ταφής του· διότι τον συγκατέλεξαν μεταξύ των ανόμων. Ζακχαίος είπε: Όπως λέει ο προφήτης: τη γενεά του ποιος θα την διηγηθεί; Εγώ, όμως, λέω τη γενεά του Ιησού· διότι ήταν υιός του Ιωσήφ, και οι αδελφοί του [ήταν] ο Ιακώβ, ο Ιωσής, ο Ιούδας και ο Σίμων. Και η μητέρα του η Μαρία. Αθανάσιος: Γι' αυτόν τον λόγο είπε ο προφήτης: τη γενεά του ποιος θα την διηγηθεί; Εάν κάποιος δεν είναι σοφός, δεν μπορεί να γνωρίζει ότι έχει γεννηθεί από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία. Ζακχαίος είπε: Το Άγιο Πνεύμα συνευρέθηκε με τη Μαρία αντί για άνδρα; Αθανάσιος: Βλέπεις ότι αναζητείται άνθρωπος σοφός, ο οποίος να δύναται να κατανοήσει ότι το Άγιο Πνεύμα δεν έχει σωματική συνεύρεση. Ζακχαίος είπε: Εσύ είπες ότι γεννήθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία. Αθανάσιος: Αλλά όχι με συνεύρεση, παρά με δημιουργία. Διότι, όπως ο πρώτος άνθρωπος προήλθε από τον Θεό και τη γη, όχι με συνεύρεση, αλλά με δημιουργία, έτσι να κατανοείς και τον Χριστό από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία. Ζακχαίος είπε: Γιατί, λοιπόν, τον αποκαλείτε και Χριστό;

Αλλά θα ρωτήσει κάποιος: Πώς; Ερμήνευσέ μας το. Άκουσε, αγαπητέ. Οι μεν προφήτες, όπως προανέφερα, έχοντας διορατικό χάρισμα, προσημαίνουν αυτά που μέλλουν να γίνουν πριν από τόσες γενεές, υποδεικνύοντας τα μελλοντικά γεγονότα ως παρόντα. Ομοίως και οι μεγάλοι ευαγγελιστές, κατά την έλευση του Λόγου, επιβεβαιώνουν ο καθένας στα Ευαγγέλια την προαγγελία για όσα προκηρύχθηκαν από τους προφήτες. Για παράδειγμα, ο μέγας προφήτης Ησαΐας λέει: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε σε σφαγή, και όπως ο αμνός μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει είναι άφωνος, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Στην ταπείνωσή του άρθηκε η κρίση του. Τη δε γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Με τον μώλωπά του όλοι εμείς ιαθήκαμε». Όταν δε ήλθε προς εμάς Εκείνος που είχε προαναγγελθεί, και βλέποντάς τον να περνάει ο μέγας Βαπτιστής Ιωάννης, εκπληρώνοντας την προφητεία του Ησαΐα, λέει: «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου». Ιδού, ο μέγας Βαπτιστής επιβεβαιώνει την προφητική φωνή. Ομοίως και ο ιεροφάντης Μωυσής για αυτόν τον μώλωπα, μέσω του οποίου όλο το γένος των ανθρώπων επρόκειτο να γίνει μέτοχο της σωτηρίας, τι έλεγε; «Επικατάρατος είναι κάθε ένας που κρεμιέται επί ξύλου»· και πάλι λέει: «Θα δείτε τη ζωή σας κρεμασμένη επί ξύλου». Δεν ανέφερε πρώτα τη ζωή και έπειτα την κατάρα, αλλά ανέφερε πρώτα την κατάρα και έπειτα τη ζωή.

Διότι το ότι η σάρκα είναι χώμα και προέρχεται από τη γη, πώς και από πού θα μπορούσε να αμφισβητηθεί; Και μέσω του χώματος από τη σκηνή, θα εννοήσεις Εκείνον που βρέθηκε στον θάνατο για εμάς· διότι ειπώθηκε στην ανθρώπινη φύση: «Χώμα είσαι, και στο χώμα θα επιστρέψεις». Μέσω δε των λόγων της κατάρας, θα κατανοήσεις πολύ καλά Εκείνον που έγινε κατάρα για εμάς, επειδή κρεμάστηκε πάνω στο ξύλο. Διότι είναι γραμμένο: «Επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Όταν, λοιπόν, ο Εμμανουήλ, που είναι Θεός κατά φύση, κατέλθει στο βάθος της ανθρώπινης διάνοιας, όσους είναι ένοχοι σφαλμάτων, θα τους ελέγξει τιμωρώντας τους· εκείνους όμως που δεν θα βρεθούν ένοχοι σε αυτά, θα τους αναδείξει καρποφόρους. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει η φράση «θα συλλάβει σπέρμα», υποδηλώνοντας την καρποφορία της ψυχής μέσω της έκφρασης του σωματικού πάθους. ΠΑΛΛ. Άριστα μίλησες. ΚΥΡ. Η πορνεία, λοιπόν, και τα πάθη της σάρκας διαφθείρουν τον άνθρωπο και τον απομακρύνουν από την οικειότητα με τον Θεό· διότι όσοι ζουν κατά σάρκα δεν μπορούν να αρέσουν στον Θεό. Και με τη λέξη «σάρκα», όπως νομίζω, εννοεί το σαρκικό φρόνημα. Διότι μόνο έτσι μπορεί να κατανοηθεί σωστά αυτό που έχει γραφτεί. Επιπλέον, ένας τέτοιος τρόπος φαυλότητας, καθώς και μια αγριότητα στα ήθη, και η κατάπτωση σε οτιδήποτε το εξαιρετικά άτοπο, μας καθιστούν βδελυρούς και ανίερους.

Τι ήταν λοιπόν η κατάρα του νόμου; Αλλά κατάρα του νόμου είναι ο σταυρός εξαιτίας των αμαρτιών. Διότι, εάν κάποιος συλληφθεί σε παράπτωμα, έλεγε ο νόμος: «και τον κρεμάσετε επί ξύλου· ας μη δύσει ο ήλιος πάνω στο νεκρό του σώμα, αλλά αφού τον κατεβάσετε, να τον θάψετε πριν από τη δύση του ηλίου, διότι είναι επικατάρατος καθένας που κρέμεται πάνω στο ξύλο». Επειδή λοιπόν η κατάρα είχε οριστεί για τη σταύρωση, όταν ήλθε ο Ίδιος και «σήκωσε τις αμαρτίες μας επί του ξύλου», «προσφέροντας τον εαυτό Του υπέρ ημών», το αίμα Του μας εξαγόρασε, το σώμα Του έλυσε τις κατάρες μας, δηλαδή έλυσε τις αμαρτίες μέσω της μετάνοιας του σταυρού και της δικής Του παρουσίας. Ούτε λοιπόν ο νόμος είναι κατάρα (μη γένοιτο), ούτε το ευαγγέλιο έλαβε την κατάρα ούτε ο Κύριος, αλλά με αφορμή τον δικό Του θάνατο καταλύθηκε ο θάνατος που επιβλήθηκε για την αμαρτία. 80. Έπειτα λέγει ότι ο νόμος «ήταν διακονία του θανάτου». Ήδη όμως για το θέμα αυτό είπαμε πολλά, ότι ο ίδιος δεν ήταν διάκονος του θανάτου. Διότι ούτε έλεγε να φονεύεις, αλλά πρόσταζε λέγοντας: «μη φονεύσεις». Επειδή όμως φόνευσε αυτόν που διαπράττει φόνο, προκειμένου να καταργηθεί μέσω του ενός που θανατώθηκε η πράξη του φόνου, και αφού φοβηθούν πολλοί εξαιτίας του ενός, να συγκρατήσουν την αδικία ώστε να μη φονεύουν πλέον, ήταν διακονία του θανάτου, όχι για να υπηρετήσει τον θάνατο, αλλά για να επιφέρει τον θάνατο στον φονιά, ώστε να μη γίνονται πλέον πολλοί φονιάδες.

«Κακά» δε ονομάζει είτε τις δυσχερείς περιστάσεις, εκλαμβάνοντας τον όρο των κακών με την πιο κοινή του σημασία, είτε και την κακία των ανθρώπων, με την οποία έλεγε ότι έχει γεμίσει η ψυχή του· αλλά και τις δικές μας αμαρτίες, τις οποίες ανέλαβε πάνω του, εξαιτίας των οποίων και έγινε κατάρα για χάρη μας, σύμφωνα με τον Απόστολο, ο οποίος είπε: «Ο Κύριος πέθανε για εμάς, γενόμενος κατάρα για εμάς»· διότι είναι γεγραμμένο: «Επικατάρατος είναι καθένας που κρέμεται επί ξύλου».

Όσα δε έπονται του «αφού πλάγιασε, αναπαύθηκε σαν λιοντάρι», έχουν διατυπωθεί σχεδόν με τις ίδιες λέξεις και από τον Ιακώβ στις προφητείες για τον Ιούδα. Το τι νόημα έχουν αυτά δεν θα το επαναλάβουμε, αφού το έχουμε ήδη εκθέσει σύμφωνα με όσα υπέπεσαν στην αντίληψή μας· είναι δε προφανές το πώς εμείς, που ευλογούμε τον Χριστό του Θεού, έχουμε ευλογηθεί· διότι ακόμη και αν μας βδελύσσονται, όπως ακριβώς οι Αιγύπτιοι αποστρέφονταν τον παλαιό λαό του Θεού, εντούτοις εκπληρώνεται και σε εμάς το: «όσο δε τους ταπείνωναν, τόσο περισσότερο πληθύνονταν, και ενδυναμώνονταν πάρα πολύ». Και είναι σαφές με ποιον τρόπο έλαβαν την κατάρα όσοι εξ αρχής Τον καταράστηκαν δια του: «σταύρωσον, σταύρωσον αυτόν»· διότι ο σταυρός αποτελούσε κατάρα, σύμφωνα με το: «επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Αλλά Εκείνος μεν, αφού υπέμεινε τη δική τους κατάρα, υπερυψώθηκε από τον Πατέρα· εκείνοι δε, καταραμένοι από τον ίδιο τον Θεό, έλαβαν αδιάκοπο και αιώνιο όλεθρο. Τον οποίο εάν κανείς εξετάσει με ακρίβεια, θα αντικρίσει το μέγεθος της δύναμης του Θεού, η οποία μέχρι και σήμερα καταδιώκει όσους έχουν άπαξ καταραστεί από Αυτόν. Αυτά ως προς το: «και όσοι σε ευλογούν είναι ευλογημένοι, και όσοι σε καταρώνται είναι καταραμένοι».

Επομένως, αυτός μόνο από όλους, όντας ο προ του κόσμου Λόγος του Θεού και αρχιερέας όλης της νοερής και λογικής κτίσης, αφού ξεχώρισε από το ανθρώπινο ποίμνιο τον ομοιοπαθή με εμάς, σαν πρόβατο και αμνό, και αφού του απέδωσε τις αμαρτίες όλων μας, περιάπτοντάς του την κατάρα που είχε οριστεί στον νόμο του Μωυσή –διότι, καθώς ο Μωυσής διακήρυξε: «καταραμένος είναι καθένας που κρέμεται πάνω σε ξύλο», αυτό ακριβώς έπαθε ο ίδιος για εμάς, «αφού έγινε για χάρη μας κατάρα»– και μάλιστα, αφού τον έκανε αμαρτία για εμάς, επειδή «εκείνον που δεν γνώρισε αμαρτία, τον έκανε αμαρτία για εμάς», και αφού του επέβαλε για εμάς όλες τις τιμωρίες που επικρέμονταν πάνω μας, δεσμά και ατιμώσεις και ύβρεις, μαστιγώσεις και ανήκουστες πληγές, και πάνω από όλα το τρόπαιο της κατάρας, έπειτα από όλα αυτά, σαν ένα θαυμαστό θύμα και εξαίρετο σφάγιο προσφέροντάς τον ως ευπρόσδεκτη θυσία στον Πατέρα, τον ανέφερε για τη σωτηρία όλων μας, παραδίδοντας και σε εμάς την ανάμνηση, για να την προσφέρουμε αδιάκοπα στον Θεό αντί για θυσία.

Και αυτοί που περνούσαν από εκεί τον βλασφημούσαν, κουνώντας τα κεφάλια τους και λέγοντας: Ουά, εσύ που γκρεμίζεις τον ναό του Θεού και σε τρεις ημέρες τον οικοδομείς, σώσε τον εαυτό σου. Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό, για να δούμε και να πιστέψουμε. «Βοήθησέ με, Κύριε, ο Θεός μου». Θεωρεί δική του βοήθεια και σωτηρία τη δική μας, καθώς έγινε μεσίτης μας και αρχιερέας προς τον Πατέρα· γι' αυτό αποκαλεί τον Πατέρα και δικό του Κύριο και Θεό, πράγμα που αρμόζει στα δικά μας πρόσωπα. Αυτό άλλωστε είναι ίδιον του μεσίτη και του αρχιερέα, να αναλαμβάνει τα πρόσωπα εκείνων υπέρ των οποίων ιερουργεί και μεσιτεύει. «Και ας γνωρίσουν ότι αυτή είναι η δική σου χείρα». Και για ποια χείρα μιλάει; Είναι φανερό ότι με τη λέξη χείρα εννοεί εδώ την οικονομία του σταυρού και της ανάστασης. Επειδή δηλαδή τα μεγάλα από τα θαύματα συνηθίζεται να ονομάζονται δάχτυλο του Θεού, αναγκαστικά, σε σύγκριση με τα προειπωθέντα, επειδή το θαύμα του σταυρού και της ανάστασης υπήρξε το μέγιστο, το ονομάζει χείρα. Αυτό ακριβώς θέλει να γνωρίσουν οι άνθρωποι, και ότι αυτός την έκανε· τουτέστιν, ότι με τη δική του γνώμη και ευδοκία έχει πραχθεί, ώστε, μαθαίνοντας τη συμφωνία Πατρός και Υιού, να εκπαιδευτούν στο μυστήριο της θεογνωσίας. «Αυτοί θα καταραστούν». Κατάρα εδώ ονομάζει τον σταυρό, επειδή στον νόμο ήταν γραμμένο: Επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο.

Είναι φανερό, λοιπόν, ότι ο Παύλος δεν γνωρίζει άλλον Χριστό, παρά μόνο αυτόν που και έπαθε και ετάφη και αναστήθηκε και γεννήθηκε, τον οποίο ονομάζει και άνθρωπο. Διότι λέγοντας: «Εάν δε ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει εγερθεί εκ νεκρών», προσθέτει, εξηγώντας την αιτία της σαρκώσεώς του: «Επειδή ακριβώς δι' ανθρώπου ήλθε ο θάνατος, και δι' ανθρώπου ήλθε η ανάσταση των νεκρών». Και παντού, όταν αναφέρεται στο πάθος του Κυρίου μας, στην ανθρωπότητά του και στη νέκρωσή του, χρησιμοποιεί το όνομα του Χριστού, όπως στο: «Μην καταστρέφεις με την τροφή σου εκείνον για τον οποίο πέθανε ο Χριστός», και πάλι: «Τώρα όμως, εν Χριστώ, εσείς που κάποτε ήσασταν μακριά, βρεθήκατε κοντά διά του αίματος του Χριστού», και πάλι: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου γινόμενος κατάρα για εμάς· διότι είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Ένωσε, λοιπόν, καθώς προείπαμε, τον άνθρωπο με τον Θεό. Διότι, εάν δεν νικούσε άνθρωπος τον αντίπαλο του ανθρώπου, ο εχθρός δεν θα είχε νικηθεί δικαίως. Αλλά και πάλι, εάν ο Θεός δεν δώριζε τη σωτηρία, δεν θα την κατέχαμε με βεβαιότητα.

Και αυτό αποτελεί γνώρισμα της αρετής του· ή μάλλον, δεν ξέρω πώς να το εκφράσω. Ω του θαύματος! Είναι μέγα το ότι έγινε δούλος, και παντελώς ανέκφραστο· το να υποστεί όμως και θάνατο, είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο, μεγαλύτερο και πιο παράδοξο από αυτό. Ποιο είναι τούτο; Το ότι δεν είναι κάθε θάνατος ο ίδιος. Διότι αυτός εθεωρείτο ο πιο επονείδιστος από όλους, αυτός που είναι γεμάτος αίσχος, ο καταραμένος· διότι λέει η Γραφή: «Επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Για τον λόγο αυτόν και οι Ιουδαίοι επιδίωξαν να τον θανατώσουν με αυτόν τον θάνατο, ώστε να τον καταστήσουν επονείδιστο, προκειμένου, αν εξαιτίας της ίδιας της θανάτωσής του κανείς δεν τον αποστρεφόταν, να τον αποστραφούν εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο θανατώθηκε. Γι' αυτόν τον λόγο σταυρώθηκαν μαζί του και δύο ληστές, ώστε να συμμεριστεί την υπόληψή τους και να εκπληρωθεί το ρηθέν: «Και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων». Όμως τόσο περισσότερο λάμπει η αλήθεια, τόσο πιο φωτεινή γίνεται. Διότι, όταν στήνονται τόσες μηχανορραφίες από τους εχθρούς εναντίον της δόξας του και Εκείνος ωστόσο καταυγάζει, το θαύμα αποδεικνύεται ακόμη μεγαλύτερο. Επειδή νόμιζαν ότι, όχι απλώς με το να τον σκοτώσουν, αλλά με το να τον σκοτώσουν με τέτοιον τρόπο, θα τον έκαναν βδελυρό και θα τον παρουσίαζαν ως τον πιο βδελυρό από όλους· ωστόσο δεν κατάφεραν τίποτα. Ήταν δε τόσο πολύ μιαροί και οι δύο ληστές —διότι ο ένας μετανόησε αργότερα— ώστε, μολονότι βρίσκονταν πάνω στον σταυρό, τον χλεύαζαν· και ούτε η επίγνωση των δικών τους αμαρτημάτων, ούτε το ότι βρίσκονταν υπό τιμωρία, ούτε το ότι και οι ίδιοι υπέφεραν τα ίδια μαρτύρια, δεν συγκρατούσε τη μανία τους.

Άγγελοι και αρχάγγελοι παρίστανται, θρόνοι, κυριότητες, αρχές και εξουσίες, αναπέμποντας αίνο· όλη η γη από τα πέρατα έως τα πέρατα δοξολογεί, υμνεί και επευφημεί τον σαρκωθέντα Θεό. Διότι ο μεν πρώτος Αδάμ γέμισε από αναρίθμητες κατάρες· τούτος όμως, αντίθετα με εκείνον, γέμισε από πολλή ευλογία. Εκείνος άκουσε: «Επικατάρατος είσαι στα έργα σου»· και ο μεταγενέστερός του πάλι: «Επικατάρατος είναι όποιος εκτελεί τα έργα του Κυρίου με αμέλεια»· και, «Επικατάρατος είναι όποιος δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γραμμένα σε τούτο το βιβλίο»· και, «Επικατάρατος είναι όποιος κρεμάται επί ξύλου».

Περί του απειθούς υιού. Εδώ αναγράφεται: «Επικατάρατος πας ο κρεμάμενος επί ξύλου». Επειδή, λοιπόν, είχε επιβληθεί κατάρα σε εκείνους που δεν τηρούν τον νόμο, «Επικατάρατος πας ο οποίος δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γεγραμμένα στο βιβλίο αυτό», όπως έλεγε ο Μωυσής αναφερόμενος στον νόμο· και επειδή εκείνη την κατάρα δεν ήταν δυνατόν να τη λάβει ο Χριστός, διότι εκπλήρωσε τον νόμο, αντάλλαξε κατάρα αντί κατάρας, κρεμάμενος επί του ξύλου. Νομοθετεί επίσης και για άλλα θέματα, όπως για την υποχρέωση να μην παραβλέπουμε ούτε τα άλογα ζώα των εχθρών, πραγματεύεται περί των νόμων του γάμου και θεσπίζει τιμωρίες κατά εκείνων που ατιμάζουν παρθένους.

Και ο Τρύφων, αφού σταμάτησα να μιλώ, είπε: Ω άνθρωπε, αυτές οι Γραφές και άλλες παρόμοιες μας αναγκάζουν να περιμένουμε ένδοξο και μέγα εκείνον που θα παραλάβει από τον Παλαιό των Ημερών την αιώνια βασιλεία ως Υιός Ανθρώπου. Αυτός όμως ο δικός σας που ονομάζεται Χριστός υπήρξε άτιμος και άδοξος, ώστε να περιπέσει και στην έσχατη κατάρα μέσα στον νόμο του Θεού· διότι σταυρώθηκε.

Διότι και εκείνο που έχει ειπωθεί στον νόμο, ότι «Καταραμένος είναι καθένας που κρεμιέται σε ξύλο», δεν ενισχύει την ελπίδα μας που εξαρτάται από τον σταυρωθέντα Χριστό με την έννοια ότι ο Θεός καταριέται αυτόν τον Εσταυρωμένο, αλλά με την έννοια ότι ο Θεός προείπε τα όσα επρόκειτο να γίνουν από όλους εσάς και τους ομοίους σας, οι οποίοι δεν γνωρίζετε ότι αυτός είναι ο προ πάντων υπάρχων και αιώνιος ιερέας και βασιλιάς του Θεού και ο μέλλων Χριστός. Αυτό άλλωστε μπορείτε να το δείτε να γίνεται και στην πράξη. Διότι εσείς μέσα στις συναγωγές σας καταριέστε όλους εκείνους που έγιναν Χριστιανοί από αυτόν, όπως και τα άλλα έθνη, τα οποία κάνουν την κατάρα πράξη, θανατώνοντας όσους απλώς ομολογούν ότι είναι Χριστιανοί. Σε όλους αυτούς εμείς λέμε: «Είστε αδελφοί μας, γνωρίστε καλύτερα την αλήθεια του Θεού». Και, επειδή ούτε εκείνοι ούτε εσείς πείθεστε σε εμάς, αλλά αγωνίζεστε να μας κάνετε να αρνηθούμε το όνομα του Χριστού, εμείς προτιμούμε μάλλον να θανατωθούμε και το υπομένουμε, όντας πεπεισμένοι ότι όλα τα αγαθά όσα υποσχέθηκε ο Θεός μέσω του Χριστού, θα μας τα ανταποδώσει. Και εκτός από όλα αυτά, προσευχόμαστε για εσάς, ώστε να ελεηθείτε από τον Χριστό. Διότι αυτός μας δίδαξε να προσευχόμαστε και για τους εχθρούς μας, λέγοντας: «Γίνεσθε χρηστοί και οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας ο ουράνιος».

Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε και στην αρχή του λόγου ανέφερα ότι, όταν επιχειρούμε να μιλήσουμε για τον Σταυρό και τον Χριστό, «ποιος κορεσμός μπορεί να υπάρξει στις φιλόχριστες ψυχές;», και αναπτύσσοντας ρητορικά το άνισο της τιμής είπαμε όσα είπαμε, και ότι αφενός αυτός που δόξασε είναι ο Θεός εν σαρκί, αφετέρου αυτό που δοξάστηκε είναι το ξύλο που επιλέχθηκε για να υπηρετήσει τα πάθη του Χριστού, από τα οποία και δοξάστηκε λαμπρά, αφού βάφτηκε με το θεόρρυτο αίμα. Γι' αυτό, ως εργάτης και συνεργός «των παθημάτων του Χριστού», συνδοξάζεται με τον Χριστό στο μέτρο που του αναλογεί. Και ότι, όπως ακριβώς το γυναικείο γένος καταδικάστηκε στη λύπη εξαιτίας της παράβασης της προμήτορος, και σε αντίθεση με τη λύπη επιλέχθηκε μία γυναίκα που δέχθηκε το «χαίρε», ανατρέποντας έτσι τη λύπη, έτσι συμβαίνει και εδώ: επειδή στην παράβαση του Αδάμ συνήργησε το ξύλο και η γυναίκα, έτσι και τώρα επιλέχθηκε ξύλο που αντισταθμίζει την παράβαση, καθώς και μία άμεμπτη γυναίκα και ένας νέος Αδάμ, ώστε μέσω αυτών των δύο άμεμπτων και υπεραγίων να ανορθωθεί εκείνη η παλαιά και αμαρτωλή παράβαση. Και πάλι, επειδή η αιτία της παράβασης έγινε μέσω ξύλου, γι' αυτό και έχει προγραφεί ότι «επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο».

Για τον λόγο αυτόν ήλθε ο Υιός του Θεού και Κύριος Ιησούς Χριστός ο Ύψιστος, για να ταπεινωθεί αντί γι' αυτόν, και ταπείνωσε τον εαυτό Του μέχρι θανάτου σταυρικού. Τέτοιος δε είναι ο λόγος του σταυρού. Λέει η Γραφή: Επικατάρατος είναι καθένας που κρέμεται πάνω σε ξύλο. Διότι, ενώ δεν είχε καμία ανάγκη ο Αδάμ, έφαγε από τον καρπό του ξύλου, για το οποίο του είχε πει ο Θεός ότι: «Να μη φας, διότι, εάν φας, εκείνη ακριβώς τη στιγμή θα πεθάνεις». Έφαγε και πέθανε. Διότι υπάρχουν δύο θάνατοι, επειδή και ο άνθρωπος είναι διπλός, ψυχή και σώμα. Και όπως η ψυχή και το σώμα ενώνονται στο ένα, στο να είναι δηλαδή ο άνθρωπος, έτσι και οι δύο αθανασίες ενώνονται στο ένα, στο να είναι ο άνθρωπος αιώνια ζωντανός. Για τον λόγο αυτόν πέθανε ο Αδάμ, τη στιγμή που έφαγε, τον θάνατο της ψυχής, και μετά από εννιακόσια τριάντα έτη πέθανε τον θάνατο του σώματος, ο οποίος είναι η αναχώρηση της ψυχής. Έτσι, ο θάνατος της ψυχής έγινε η αναχώρηση του Αγίου Πνεύματος του Θεού που τον έπλασε και ο Οποίος είχε ευδοκήσει να υπάρχει και να ζει ο άνθρωπος κατά την ομοιότητα των αγγέλων. Διότι οι άγιοι άγγελοι του Θεού, αγιαζόμενοι από το Άγιο Πνεύμα, παραμένουν ακίνητοι προς το κακό.