Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 23:19

Διότι είναι γραμμένο στο Δευτερονόμιο: «Δεν θα υπάρξει πόρνη από τις θυγατέρες του Ισραήλ, και δεν θα υπάρξει πόρνος από τους γιους του Ισραήλ· και δεν θα υπάρξει τελεσφόρος από τις θυγατέρες του Ισραήλ, και δεν θα υπάρξει τελισκόμενος από τους γιους του Ισραήλ· δεν θα προσφέρεις μίσθωμα πόρνης, ούτε αντίτιμο σκύλου στον οίκο Κυρίου του Θεού σου για οποιοδήποτε τάμα, διότι βδέλυγμα στον Κύριο τον Θεό σου είναι και τα δύο». ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Πόσο αυστηρός είναι ο νόμος, και από τους πλέον ωφέλιμους! ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Εύγε, Παλλάδιε· διότι σκέφτεσαι σωστά. Διότι θα εκπλαγείς, νομίζω, ακόμη περισσότερο, αν αναλογιστείς ότι, αποτρέποντας πολύ αποτελεσματικά την ευκολία προς τις ηδονές, αποδιώχνει τον ασελγή και τον ακόλαστο. Δες, λοιπόν, πώς φαίνεται να επιβάλλει αυστηρές προσταγές τόσο σε αυτούς που θέλουν να επιτηδεύονται με τη θέλησή τους και αυθαίρετα τον μολυσμό της αισχρότητας, όσο και σε αυτούς που συνηθίζουν να παρασύρουν άλλους σε αυτό σαν από ανάγκη, και μέσα από όσα τους απαγορεύει να πράττουν, τους καθιστά πιο ασφαλείς, και κάνει δυσεύρετο γι' αυτούς το επιχείρημα που θα μπορούσε να σταθεί επαρκές για την απολογία τους.

Διότι εκείνος που τρέφει έχθρα κατά του αδελφού του και νομίζει ότι προσφέρει κάτι στον Θεό, θα θεωρηθεί σαν αυτόν που θυσιάζει σκύλο και σαν μίσθωμα πόρνης. Μην θελήσεις, λοιπόν, να κάνεις τίποτα χωρίς αγάπη, διότι η αγάπη καλύπτει πλήθος αμαρτιών. Ω, ποιο αγαθό περιφρονούμε! Ω, πόσα αγαθά και πόση χαρά στερούμαστε, επειδή δεν αποκτήσαμε την αγάπη! Αυτήν δεν θέλησε να την αποκτήσει ο Ιούδας, και βγήκε μέσα από τον χορό των Αποστόλων, εγκαταλείποντας το αληθινό φως, τον ίδιο του τον διδάσκαλο, και μισώντας τους ίδιους του τους αδελφούς πορεύτηκε στο σκοτάδι. Γι' αυτό και ο κορυφαίος Πέτρος έλεγε: ο Ιούδας παρέβη το καθήκον του για να πορευτεί στον δικό του τόπο. Και πάλι ο Ιωάννης ο Θεολόγος αναφέρει: εκείνος που μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι, και περπατά στο σκοτάδι, και δεν ξέρει πού πηγαίνει, διότι το σκοτάδι τύφλωσε τα μάτια του.

Τι θα πεις, λοιπόν, ως κατηγορούμενος ενώπιον του αδέκαστου Κριτή, όταν σου ειπωθεί: «Είχες τον Νόμο, τους προφήτες, τα ευαγγελικά παραγγέλματα· τους άκουγες όλους μαζί να διακηρύσσουν με μία φωνή την αγάπη, τη φιλανθρωπία, και τους μεν να λένε: "Δεν θα δανείσεις με τόκο στον αδελφό σου", τους δε: "Δεν έδωσε το χρήμα του με τόκο", και άλλους: "Εάν δανείσεις στον αδελφό σου, δεν θα τον καταπιέζεις"»;

Ποιος δεν γνωρίζει τους Σοδομίτες και την πλέον παράνομη φλόγα της πορνείας τους, καθώς και την πρωτοφανή βροχή φωτιάς που έπεσε πάνω τους και την καταστροφή τους; Πολλές φορές, μάλιστα, ολόκληρη πόλη υπέστη τις συνέπειες εξαιτίας ενός ασέλγους άνδρα, όπως συνέβη με τους Σικιμίτες, οι οποίοι αφανίστηκαν ολοκληρωτικά από τους γιους του Ιακώβ, επειδή ο Συχέμ άρπαξε την κόρη του Ιακώβ, τη Δείνα. Αλλά, για να αφήσουμε τώρα αυτούς που έζησαν πριν από τον Νόμο, ο ίδιος ο Νόμος δεν προστάζει να λιθοβολείται η νύφη, εάν δεν βρεθεί σε αυτήν παρθενία, και να κατακαίγεται στη φωτιά η κόρη ιερέα που πόρνευσε; Και δεν απαγορεύει να προσφέρεται στον ναό του Κυρίου η αμοιβή πόρνης; Όταν δε οι Ισραηλίτες διαφθάρηκαν πέφτοντας σε πορνεία με τις Μωαβίτισσες, είκοσι τρεις χιλιάδες άνδρες έπεσαν από μαχαίρι μέσα σε μία ημέρα. Γι' αυτό και ο μέγας Παύλος μας λέει: «μην πορνεύετε, όπως πόρνευσαν μερικοί από αυτούς, και έπεσαν σε μία ημέρα είκοσι τρεις χιλιάδες». Τέτοια είναι τα επιτίμια της πορνείας και πριν από τον Νόμο, και μέσα στον Νόμο, και διά του Νόμου.

Αλλά και οι λαϊκοί ακόμη δεν πρέπει να παίρνουν τόκους· διότι εάν, όπως λέει ο θείος Χρυσόστομος, οι Εβραίοι δεν έπαιρναν τόκους από τους άλλους Εβραίους, σύμφωνα με το «Δεν θα δανείσεις με τόκο στον αδελφό σου αργύριο, ούτε τρόφιμα, ούτε κανένα άλλο πράγμα που τυχόν θα δανείσεις»· ποια απολογία έχουμε να δώσουμε εμείς οι Χριστιανοί, που γινόμαστε και από τους ίδιους τους Εβραίους πιο σκληροί, ύστερα από τη χάρη του Ευαγγελίου και την ένσαρκη οικονομία του Χριστού; Και ο Μέγας Βασίλειος, ερμηνεύοντας το ρητό του ιδ΄ Ψαλμού που λέει: «Δεν έδωσε τα χρήματά του με τόκο», λέει ότι είναι αληθινά απάνθρωπο, από τη μια ο φτωχός να δανείζεται από τον πλούσιο για να ανακουφίσει τη δυστυχία του, και από την άλλη ο πλούσιος να μην αρκείται στο κεφάλαιο, αλλά να ζητά να συγκεντρώνει κέρδη και τόκους από τη δυστυχία του φτωχού.

Ερμηνεία. «Το να δανείζει κάποιος τα χρήματά του με τόκο, είναι απαγορευμένο και από τον Παλαιό Νόμο. Διότι λέγει ο Θεός στο Δευτερονόμιο: δεν θα δανείσεις με τόκο στον αδελφό σου, ούτε τόκο χρημάτων, ούτε τόκο τροφίμων, ούτε τόκο για οποιοδήποτε πράγμα. Και ο Δαβίδ επαινώντας τον δίκαιο, μαζί με τις άλλες του αρετές συγκαταλέγει και αυτήν, λέγοντας: τα χρήματά του δεν τα έδωσε με τόκο.» Εάν δε αυτό ήταν απαγορευμένο στους Ιουδαίους, πόσο μάλλον είναι απαγορευμένο τώρα σε εμάς τους Χριστιανούς; Διότι εδώ υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από το ιερό. Εάν δε σε όλους τους Χριστιανούς αυτό απαγορεύεται, πόσο μάλλον στους ιερωμένους και τους Κληρικούς, οι οποίοι πρέπει να είναι τύπος και παράδειγμα κάθε καλού; Και μάλιστα στους ασκητές και τους ερημίτες, οι οποίοι είναι εσταυρωμένοι ως προς τον κόσμο; Ασκητής και τοκογλύφος είναι, αληθινά, κάτι το εντελώς απαράδεκτο για την ανθρώπινη ακοή. Γι' αυτό λοιπόν και ο παρών Αποστολικός Κανόνας ορίζει: ότι όποιος Επίσκοπος, ή Πρεσβύτερος, ή Διάκονος, δανείζοντας τα χρήματά του, ζητεί από τους οφειλέτες τόκο, είτε να παύσει από μια τέτοια αισχροκέρδεια, είτε να καθαιρείται. Παρομοίως, κατά συνέπεια, πρέπει και οι Μοναχοί να δέχονται τα αρμόζοντα σε αυτούς επιτίμια, δηλαδή αφορισμό και ακοινωνησία, με σταθερή υπόσχεση ότι θα απέχουν στο εξής από αυτή τη φανερή και αξιοκατάκριτη παρανομία.

στη Γένεση) παραθέτοντας εκείνο το παράγγελμα του νόμου: «Δεν θα δανείζεις με τόκο στον αδελφό σου και στον πλησίον σου». Ποια απολογία έχουμε να δώσουμε εμείς οι Χριστιανοί, που γινόμαστε πιο σκληροί και από τους ίδιους τους Ιουδαίους; Και που βρισκόμαστε κατώτεροι, ή μάλλον να πούμε χειρότεροι, από τους Εβραίους της εποχής του Νόμου, μετά τη χάρη του Ευαγγελίου και την ένσαρκη οικονομία του Δεσπότη των όλων; Επειδή εκείνοι μεν δεν έπαιρναν κέρδος από τους ομόπιστούς τους Ιουδαίους, εμείς δε αποτολμούμε να παίρνουμε κέρδη και τόκους από τους αδελφούς μας Χριστιανούς.