Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 23:24

Το να χρησιμοποιεί όμως κανείς δρεπάνι στα σπαρτά του πλησίον, ξεπερνά και υπερβαίνει πλέον τη φιλαλληλία, και περνά ήδη στα όρια της πλεονεξίας. Αυτό, λοιπόν, αποτελεί σαφές παράδειγμα του ότι δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση της αγάπης των αδελφών, αλλά να τιμάται η φιλαλληλία με την αυτάρκεια. Δεν είναι άκομψο, όπως νομίζω, να εφαρμόσουμε τον λόγο για αυτό πάλι σε εμάς και σε κάποιους άλλους, οι οποίοι συλλέγουν σαν κάποια νοητή τροφή τις φωνές όσων διδάσκουν στις Εκκλησίες, όσες βέβαια λέγονται αυθόρμητα και πρόχειρα, και δεν ανέχονται να παραμείνουν μέχρι αυτού του σημείου, αλλά προχωρώντας πέρα από το μέτρο, σαν να τις βάζουν σε αγγείο, τις καταγράφουν σε βιβλία, όντας μεν πολύ φιλομαθείς, αλλά αδικώντας κατά κάποιον τρόπο την υπόληψη των αδελφών, διότι αυτό που ειπώθηκε αυθόρμητα το καταγράφουν ακριβώς σαν να ήταν κάτι το εξαιρετικά επεξεργασμένο. Αλλά ο νόμος, ω άριστοι, θα τους έλεγα, έχει προστάξει ξεκάθαρα να μην βάζετε τίποτα σε αγγείο. ΠΑΛΛ. Είναι λοιπόν σφαλερό το να αναμοχλεύει κανείς τρόπον τινά την αρετή της ψυχής, και να αποτολμά να ταρακουνήσει τον καλά στηριγμένο νου με την υπερβολή της κατάχρησης. ΚΥΡ. Ακριβής ο λόγος. Διότι ο Θεός των όλων καθόρισε ξεκάθαρα ότι δεν πρέπει να επιβουλευόμαστε την αρετή, αλλά μάλλον να συμμετέχουμε, αν τυχόν μπορέσουμε, στα αγαθά που προέρχονται από την αρετή. Και δημιουργεί ένα αμυδρό αίνιγμα για αυτό, και απεικονίζει σε πολύ μικρά πράγματα εκείνα που είναι ασυγκρίτως ανώτερα.

Λέω λοιπόν ότι πρέπει να θυμόμαστε πως αναφέρει ξεκάθαρα μέσω του πάνσοφου Μωυσή: «Όσα εκπορεύονται από τα χείλη σου να τα φυλάξεις», δηλαδή, ό,τι υποσχεθείς, φρόντισε να το εκπληρώσεις και μάλιστα πολύ γρήγορα. Διότι σε αυτά η αναβλητικότητα δεν είναι αζήμια. «Εάν λοιπόν κάνεις», λέει, «ένα τάμα στον Κύριο, μην καθυστερήσεις να το αποδώσεις· είναι προτιμότερο να μην τάξεις, παρά να τάξεις και να μην αποδώσεις». ΠΑΛΛ. Αληθές. ΚΥΡ. Και βέβαια, τον άριστο σκοπό της ενάρετης πράξης σχετικά με το χρέος να εκπληρώνονται τα τάματα και οι υποσχέσεις, δεν θα μπορούσε κάποιος να τον μάθει αλάνθαστα από πουθενά αλλού, παρά μόνο μέσα από τον νόμο. Διότι είναι γραμμένο: «Λύχνος στα πόδια μου είναι ο νόμος σου, και φως στα μονοπάτια μου». Ή μήπως δεν φωταγωγούμαστε από τον θείο νόμο, και δεν θα διέσχιζε κανείς μια ορθή και αλάνθαστη οδό, έχοντας ως έναν λύχνο τις ακτίνες του; ΠΑΛΛ. Πώς όχι; Διότι κάπου ψάλλει και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Η εντολή του Κυρίου είναι τηλαυγής, φωτίζοντας τα μάτια». ΚΥΡ. Με ποιον λοιπόν τρόπο θα ευδοκιμήσουμε, ζώντας τον ένδοξο και πάναγνο βίο, και προσφέροντας ως λαμπρό ανάθημα στον Θεό τους τρόπους της ύψιστης επιείκειας, θα το μάθεις πολύ σαφώς, καθώς ο Θεός μας το επιτάσσει και μέσα από άλλα θεσπίσματα.

«Να τηρείς όσα εξέρχονται από τα χείλη σου, και να πράττεις όπως ακριβώς υποσχέθηκες στον Θεό σου, αυτά που είπες με το στόμα σου.» «Επικατάρατος είναι εκείνος που έχει στο ποίμνιό του αρσενικό ζώο, και έχει κάνει τάμα γι' αυτό, αλλά θυσιάζει στον Κύριο ζώο ελαττωματικό.» «Καλύτερο είναι να μην κάνεις τάμα, παρά να τάξεις και να μην το εκπληρώσεις.» ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. —Περί υπερηφάνων, και αγέρωχων, και αλαζόνων, και κενοδόξων. «Θα συντρίψω την έπαρση της υπερηφάνειάς σας.» «Οποιοσδήποτε άνθρωπος ενεργήσει με υπεροψία, είτε από τους αυτόχθονες είτε από τους προσήλυτους, αυτός παροργίζει τον Θεό.» «Ο φόβος του Κυρίου θα επιπέσει πάνω σας, και η καύχησή σας θα καταντήσει ίση με τη στάχτη· και το σώμα [σας] πήλινο.» «Αν αρρωστήσει, ας μην ελπίζει ότι θα θεραπευθεί, αλλά θα περιπέσει σε βαριά ασθένεια. Διότι η έπαρση έβλαψε πολλούς.» «Ταπείνωσε κάθε αλαζόνα, και σβήσε τον υπερήφανο· ρίξε αμέσως κάτω τους ασεβείς, και γέμισε τα πρόσωπά τους με ατιμία.» «Εάν υψωθείς σαν τον αετό, και εάν στήσεις τη φωλιά σου ανάμεσα στα άστρα, από εκεί θα σε κατακρημνίσω, λέει ο Κύριος. Αλίμονο σε εκείνον που λέει στην καρδιά του: Ποιος θα με κατεβάσει στη γη;» «Με καταστροφή κατέρριψα τους υπερηφάνους· ερήμωσα τις γωνίες τους.» «Θα καταστρέψω την αλαζονεία των ανόμων, και θα ταπεινώσω την έπαρση των υπερηφάνων, και θα ορίσω ολόκληρη την οικουμένη.» «Ιδού, ο Δεσπότης Κύριος Σαβαώθ συνταράσσει τους ένδοξους της γης με ισχύ, και εκείνοι που είναι υψηλωμένοι από την αλαζονεία θα συντριβούν, και οι υψηλόφρονες θα πέσουν από μάχαιρα.»