Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 23:4

Σπέρμα του Μωάβ. Διότι δεν θα εισέλθουν οι Μωαβίτες στην Εκκλησία του Κυρίου έως τη δέκατη γενεά και εις τον αιώνα. Ο λόγος απειλεί να εξαλείψει αυτό το οποίο ονομάζει σπέρμα του Αριήλ. Η δε λέξη Αριήλ ερμηνεύεται από τους Εβραίους ως λέων.

Ο Μωάβ είναι λέβητας της ελπίδος. Ή «λέβητας λουτρού», όπως αναφέρει κάποιος άλλος από τους ερμηνευτές· ή «λέβητας αμεριμνησίας»· δηλαδή, ο απόβλητος άνθρωπος, αυτός που φέρει την απειλή να μην εισέλθει στην Εκκλησία του Κυρίου. Διότι δεν θα εισέλθει Μωαβίτης και Αμμανίτης έως τρίτης και έως δεκάτης γενεάς, και εις τον αιώνα. Όμως, επειδή το βάπτισμα παρέχει άφεση αμαρτιών και γίνεται πρόξενος αμεριμνησίας στους καταχρεωμένους, υποδεικνύοντας την απολύτρωση μέσω του βαπτίσματος και την οικείωση με τον Θεό, αναφέρει ότι ο Μωάβ είναι «λέβητας λουτρού» ή «λέβητας αμεριμνησίας».

Γράφει λοιπόν έτσι ο πάνσοφος Παύλος. Υπόσχεται ότι θα εισαγάγει τους νυν αλλογενείς στο άγιο όρος του, και θα τους γεμίσει με ευφροσύνη μέσα στον οίκο της προσευχής του. Εδώ παρατήρησε τη σκιά του νόμου να ανατρέπεται, και την παλαιότητα του γράμματος να καθίσταται πλέον κατά κάποιον τρόπο ανενεργή. Διότι τα πάντα έγιναν καινούργια εν Χριστώ, τα παλαιά παρήλθαν. Ο μεν νόμος απαγόρευσε το να εισέρχονται στον οίκο του Θεού οι αλλογενείς· διότι έλεγε: «Δεν θα εισέλθει Αμμανίτης και Μωαβίτης στην Εκκλησία του Κυρίου». Ο δε Σωτήρας και Κύριος των όλων, μεταθέτοντας τη ζωή μας στην πνευματική καινότητα, υπόσχεται να εισαγάγει στον άγιο οίκο του τους αλλογενείς. Διότι δεν εννοεί ως άγιο όρος κανένα άλλο, παρά τη δική του Εκκλησία, στην οποία, αφού εισέλθουν, ευφραίνονται με τα δικά του χαρίσματα, απολαμβάνοντας δηλαδή αφθονία και πλουτίζοντας με την ελπίδα των αγίων· και ότι θα πολιτευθούν με καθαρότητα, και θα έχουν ευμενή και ίλεω τον Θεό των όλων, το φανέρωσε λέγοντας, ότι τα ολοκαυτώματά τους και οι θυσίες τους θα γίνουν δεκτές πάνω στο θυσιαστήριό μου. Ο λόγος αυτός διατυπώθηκε χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα και τύπο τη λατρεία σύμφωνα με τον νόμο.

Γι' αυτόν τον λόγο είπε ότι ανέβασε αυτόν που έτυχε της θεραπείας στο δικό του υποζύγιο· διότι μας βάσταξε πάνω του, επειδή είμαστε μέλη του σώματός του. Επιπλέον, τον οδήγησε σε πανδοχείο· και πανδοχείο ονομάζει την Εκκλησία, η οποία έγινε δεκτική και χωρητική για όλους. Διότι δεν θα ακούμε πλέον σύμφωνα με τη στενότητα της νομικής σκιάς και της τυπικής λατρείας: «Δεν θα εισέλθει Αμμανίτης και Μωαβίτης σε εκκλησία Θεού»· αλλά: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη». Και: «Σε κάθε έθνος όποιος φοβάται τον Κύριο και εργάζεται τη δικαιοσύνη, είναι δεκτός από αυτόν». Και αφού τον οδήγησε εκεί, τον αξίωσε μεγαλύτερης φροντίδας. Διότι, όταν η Εκκλησία συγκεντρώθηκε από τα έθνη που ήταν νεκρωμένα από την πολυθεΐα, ο ίδιος ο Χριστός ήταν μέσα σε αυτήν, σύμφωνα με το γεγραμμένο, κατοικώντας και περπατώντας ανάμεσά τους, και δωρίζοντας κάθε πνευματική χάρη. Γι' αυτό και στον προϊστάμενο του πανδοχείου (ο οποίος θα μπορούσε να νοηθεί ότι αποτελεί τον τύπο των αποστόλων και των μετά από αυτούς ποιμένων και διδασκάλων), ανεβαίνοντας στους ουρανούς, έδωσε δύο δηνάρια, για να φροντίζει επιμελώς αυτόν που είχε ασθενήσει. Και πρόσθεσε: Εάν δαπανήσεις κάτι παραπάνω, εγώ κατά την επιστροφή μου θα σου το αποδώσω.

Αποκλείει δε και άλλους από την αγία αυλή στο Δευτερονόμιο, λέγοντας: «Δεν θα εισέλθει άνδρας με συνθλιμμένα ή αποκομμένα τα γεννητικά του όργανα στην εκκλησία του Κυρίου· δεν θα εισέλθει ο γεννημένος από πόρνη στην εκκλησία του Κυρίου· δεν θα εισέλθει Αμμανίτης και Μωαβίτης στην εκκλησία του Κυρίου, και μέχρι τη δέκατη γενεά δεν θα εισέλθει στην εκκλησία του Κυρίου, και έως τον αιώνα, επειδή δεν σας προϋπάντησαν με άρτο και νερό στον δρόμο, όταν βγαίνατε από την Αίγυπτο, και επειδή μίσθωσαν εναντίον σου τον Βαλαάμ, τον γιο του Βεώρ, από τη Μεσοποταμία για να σε καταραστεί. Αλλά ο Κύριος ο Θεός σου δεν θέλησε να εισακούσει τον Βαλαάμ, και μετέστρεψε ο Κύριος ο Θεός σου τις κατάρες σε ευλογία, επειδή σε αγάπησε ο Κύριος ο Θεός σου. Δεν θα επιδιώξεις ποτέ την ειρήνη μαζί τους, ούτε το συμφέρον τους, όλες τις ημέρες της ζωής σου έως τον αιώνα.» ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Και ποιος θα μπορούσε να νοηθεί ως συνθλιμμένος και αποκεκομμένος, ως Αμμανίτης και Μωαβίτης, θα ήθελα να μάθω. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Άκουσε λοιπόν· ο τρόπος για τη δημιουργία των ευνούχων δεν είναι ένας, δεν είναι ένας, ω Παλλάδιε, αλλά λέγεται και έχει διαπιστωθεί ότι είναι διττός. Διότι άλλοι μεν έχουν υποστεί τομή και αφαίρεση των αρσενικών οργάνων, άλλοι δε τα φέρουν ακόμη, αλλά συνθλιμμένα και παντελώς άχρηστα, και κάποτε μερικοί αποκόπτουν με τρόπο ωμό και ανόσιο το αναπαραγωγικό μόριο του σώματος, και είναι ανίκανοι για τα έργα των ανδρών, αν και συγκαταλέγονται στους άνδρες κατά τη φύση και την ηλικία· σύμβολο δε της ανδρείας είναι τα αρσενικά όργανα.

Μαζί με αυτούς αποκλείονταν και οι Αμμανίτες και οι Μωαβίτες, ως ανόσιοι και βδελυρότατοι, και επειδή επιτίθονταν στους αγίους σαν λιοντάρια, και εκτόξευαν τα βέλη του φθόνου και της βασκανίας εναντίον εκείνων που συνήθιζαν να προοδεύουν πνευματικά. Θα μπορούσαν δε να αποτελούν τύπο, οι μεν Αμμανίτες, των άσπλαχνων αιρετικών. Οι δε Μωαβίτες, πάλι, εκείνων που βρίσκονται ακόμη στις ειδωλολατρικές πλάνες και είναι υποδουλωμένοι στις μοχθηρίες των δαιμόνων· διότι και οι δύο είναι θεομίσητοι και επιδεικνύουν το ίδιο νοσηρό θράσος εναντίον των αγίων. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Δεν καταλαβαίνω πάρα πολύ καλά τι λες. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Θα καταλάβεις πολύ καλά, και μάλιστα σύντομα.

Διότι δεν κατανοείς ότι, αν και συνδέονταν μέσω συγγένειας με αυτούς από τον Ισραήλ, αποδείχθηκαν άστοργοι και σκληροί, και από τα ίδια τα πράγματα ελέγχονταν ότι δεν διέφεραν σε τίποτα από τα άγρια θηρία; Ενώ δηλαδή έπρεπε να τους σπλαχνιστούν ως αδελφούς, επειδή βρίσκονταν σε ιδρώτα και πόνους, εκείνοι τους επιτέθηκαν καταστρέφοντάς τους. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ο νόμος: «Δεν θα εισέλθουν στην εκκλησία του Κυρίου, επειδή δεν σας προϋπάντησαν με άρτο και ύδωρ, όταν εκπορευόσασταν από την Αίγυπτο», δηλαδή, εξαιτίας της υπερβολικής ασπλαχνίας τους και της εκτροπής τους στην ανοσιότητα των άγριων τρόπων τους. Θα μπορούσες δε να δεις ότι τέτοιοι είναι απέναντί σε εμάς, που έχουμε επιλέξει να ορθοποδούμε, οι λαοί και οι ηγέτες των αιρετικών. Διότι, όσον αφορά το να γνωρίζουν τον έναν και μόνο Θεό, τον Πατέρα, και να αποδέχονται την πίστη στον Υιό και στο Πνεύμα, έστω κι αν δεν έχουν εντελώς υγιή άποψη, διατηρούν μια μη αληθινή εντύπωση της αδελφοσύνης απέναντί μας, και νοθεύουν με το φρόνημά τους τη συγγένεια, όμως όταν βρισκόμαστε σε διωγμούς δεν μας υπερασπίζονται, μάλλον δε μας επιβαρύνουν και με τις δικές τους κακίες. «Διότι από εμάς εξήλθαν, αλλά δεν ήσαν από εμάς», σύμφωνα με το γεγραμμένο. «Διότι εάν ήσαν από εμάς, θα είχαν παραμείνει μαζί μας.» Σε αυτούς, επειδή διαθέτουν πλαστή επιείκεια και δεν συνηθίζουν να πράττουν όσα συντελούν στη δόξα Του, ο ίδιος ο Σωτήρας θα μπορούσε να προσφωνήσει με πολύ μεγάλη δικαιολογία: «Εκείνος που δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου, και εκείνος που δεν συνάγει μαζί μου, σκορπίζει.»

«Εφόσον δε αυτοί», λέει, «γίνονται δεκτοί κατά πρώτον και στην αρχή της κλήσεως, ούτε εκείνοι που είναι χειρότεροι από τους αλλοφύλους θα καταστούν ξένοι προς εμένα, αλλά και αυτόν τον ίδιο τον Μωάβ, στον οποίο είχε απαγορευθεί να εισέρχεται στην Εκκλησία του Κυρίου, θα τον προσλάβω και θα τον υποδεχθώ».

Και οι Μωαβίτες και οι Αμμανίτες, στους οποίους δεν επιτρεπόταν ούτε καν να εισέλθουν στην Εκκλησία του Κυρίου, εισβάλλουν στα αγιότατά μας. Ανοίξαμε δε σε όλους, όχι πύλες δικαιοσύνης, αλλά θύρες λοιδορίας και θρασύτητας του ενός εναντίον του άλλου· και άριστος θεωρείται μεταξύ μας, όχι αυτός που από φόβο Θεού δεν ξεστομίζει ούτε έναν αργό λόγο, αλλά εκείνος που κακολογεί τα μέγιστα τον πλησίον του, είτε ξεκάθαρα είτε με υπαινιγμούς· και κρύβει κάτω από τη γλώσσα του κόπο και πόνο, ή, για να κυριολεκτήσουμε, δηλητήριο ασπίδων.

Εκείνος που κάποτε υπήρχε, όταν η πρωτόκτιστη ύλη ήταν αδιαμόρφωτη, κυοφορώντας ακόμη τον κόσμο, ο οποίος δεν είχε λάβει διακριτή και σταθερή υπόσταση. Υπήρξε δε καιρός που για τους Μωαβίτες ο μέγας ναός ήταν άβατος, όπως άλλωστε και για τους Αμμανίτες, επειδή προξένησαν θλίψη στο γενναίο στράτευμα. Άλλους πάλι ο Ιησούς τους συγκατέλεξε ανάμεσα στους νεροφόρους και στους ξυλοφόρους, επειδή τον είχαν εξαπατήσει.

Εάν δε φέρνει μαζί του και οίνο από τα Σόδομα, το οποίο υποδηλώνει τις προλήψεις των ακάθαρτων λογισμών, οι δύο θυγατέρες μεθούν τον άνθρωπο αυτόν με σκοπό τη σύλληψη. Η πρώτη θυγατέρα, λοιπόν, είναι η επιθυμία. Διότι, όταν ο νους ανακινήσει τις πρώτες μνήμες των προλήψεων, αμέσως η επιθυμία, ερχόμενη σε συνάφεια, συλλαμβάνει τη συγκατάθεση. Αμέσως, συνεπώς, προσέρχεται και η δεύτερη, η οποία είναι η ηδονή, η οποία αφού έρθει σε συνάφεια μαζί του, συλλαμβάνει την ενέργεια. Για τον λόγο αυτόν, τα κυήματα αυτού του είδους είναι επικατάρατα και δεν εισέρχονται στην εκκλησία του Κυρίου έως τρίτης, τετάρτης και δεκάτης γενεάς.

Επειδή ο Μωαβίτης ερμηνεύεται ως «έντερον πατρός», ενώ ο Αμμανίτης ως «πατήρ μητρός», μέσω αυτών υποδηλώνεται ότι όποιος παραλαμβάνει από άλλον το παράδειγμα της κακίας, αυτός φανέρωσε το έντερο του πατέρα· όποιος όμως γεννήσει την αμαρτία από τον εαυτό του, αυτός είναι πατέρας μητέρας, δηλαδή της δικής του αμαρτίας. Τέτοιοι άνθρωποι, λοιπόν, δεν θα εισέλθουν στον οίκο του Κυρίου έως την τρίτη και την τέταρτη και τη δέκατη γενεά και έως τον αιώνα, δηλαδή εκείνος που δεν καθιστά τον εαυτό του οικείο στον Θεό μέσω της αγαθής έξης και πράξης —διότι αυτή είναι η τρίτη και η τέταρτη γενεά των αρετών— και μέσω του ονόματος και της πίστεως του Κυρίου Ιησού, και διά των δέκα εντολών του νόμου, και διά της παλιγγενεσίας που πρόκειται να επέλθει στον μέλλοντα αιώνα, δεν θα εισέλθει στον οίκο του Θεού, δηλαδή στην επουράνια πόλη, στην οποία βρίσκεται η κατοικία όλων όσοι ευφραίνονται.

Ο Λωτ όμως, λέει, «δεν γνώριζε» τι έκανε, δηλαδή δεν είχε καμία συναίσθηση ότι αμάρτησε. Δεν γνώριζε ότι έγινε σύζυγος των θυγατέρων του και γαμπρός και πεθερός του εαυτού του, καθώς και παππούς και πατέρας των απογόνων που επρόκειτο να γεννηθούν, όπως ακριβώς έχει φιλοσοφήσει κάποιος από τους σοφούς για αυτά τα ζητήματα. Αυτές όμως δεν απέτυχαν στον σκοπό τους, αλλά αφού συνέλαβαν και οι δύο, γέννησαν, η μία τον Μωάβ, από τον οποίο προέρχονται οι Μωαβίτες, και η άλλη τον Αμμάν, από τον οποίο προέρχονται οι Αμμανίτες, για τους οποίους ο Θεός διακήρυξε μέσω του Μωυσή: «Αμμανίτης και Μωαβίτης δεν θα εισέλθει στην εκκλησία του Θεού έως τη δέκατη γενεά, και στον αιώνα». Διότι λάτρευαν, ο μεν τον Μελχώμ, ο δε τον Χαμώς, των οποίων το γένος αυξήθηκε μεν σε πλήθος, αλλά δεν ήταν χρήσιμο, και τους οποίους μνημονεύει και ο Μωυσής λέγοντας «Οι άρχοντες των Μωαβιτών», τους οποίους μνημονεύει και ο Δαβίδ μετά από αυτά: «Έγιναν», λέει, «βοήθεια στους γιους του Λωτ».

Ανεβίβασε δε ο Κύριος την τραυματισμένη μας φύση στο δικό Του υποζύγιο, δηλαδή στο σώμα Του· διότι μας έκανε μέλη Του και κοινωνούς του σώματός Του, και ενώ κειτόμασταν κάτω, μας ανύψωσε σε εκείνη την αξία, ώστε να είμαστε σύσσωμοι με Αυτόν. Πανδοχείο δε είναι η Εκκλησία, η οποία υποδέχεται τους πάντες· διότι ο νόμος δεν δεχόταν τους πάντες. Διότι λέει, Μωαβίτης και Αμμανίτης δεν θα εισέλθουν στην Εκκλησία του Θεού. Τώρα όμως, σε κάθε έθνος, όποιος φοβάται τον Θεό είναι δεκτός από Αυτόν, εφόσον επιθυμεί να πιστέψει και να γίνει μέρος της Εκκλησίας.