Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 25:5

γ΄. Επειδή, όμως, θεωρώ ότι πολλοί αγνοούν και την αιτία του εγκλήματος από το οποίο γεννήθηκε ο φόνος, είναι αναγκαίο να εξηγήσω και αυτό, για να κατανοήσετε τη σύνεση του νομοθέτη. Ποιος ήταν, λοιπόν, ο παλαιός νόμος, τον οποίο καταπάτησε μεν ο Ηρώδης, υπερασπίστηκε δε ο Ιωάννης; Η γυναίκα εκείνου που πέθαινε άτεκνος έπρεπε να δίνεται στον αδελφό του. Επειδή, δηλαδή, ο θάνατος ήταν απαρηγόρητο κακό και όλες οι προσπάθειες απέβλεπαν στη διατήρηση της ζωής, (ο νόμος) ορίζει να νυμφεύεται τη χήρα ο εν ζωή αδελφός, και το παιδί που θα γεννηθεί να λαμβάνει το όνομα του νεκρού, ώστε να μην εκλείψει ο οίκος εκείνου.

Και ευθέως μεν αυτοί δεν λένε τίποτε περί αναστάσεως· πλάθουν όμως κάποια ιστορία και συνθέτουν ένα περιστατικό, το οποίο, όπως εγώ τουλάχιστον νομίζω, δεν συνέβη καν, νομίζοντας ότι θα τον φέρουν σε αδιέξοδο, και θέλοντας να ανατρέψουν και τα δύο, και το ότι υπάρχει ανάσταση, και το ότι η ανάσταση είναι τέτοιας μορφής. Και πάλι δε, και αυτοί επιτίθενται με δήθεν πραότητα, λέγοντας: «Διδάσκαλε, ο Μωυσής είπε: Εάν πεθάνει κάποιος χωρίς να έχει τέκνα, θα νυμφευθεί ο αδελφός του τη γυναίκα του και θα αναστήσει απόγονο στον αδελφό του. Υπήρχαν, λοιπόν, ανάμεσά μας επτά αδελφοί· και ο πρώτος, αφού νυμφεύθηκε, πέθανε, και επειδή δεν είχε απόγονο, άφησε τη γυναίκα του στον αδελφό του. Ομοίως και ο δεύτερος, και ο τρίτος, έως και τους επτά. Ύστερα δε πέθανε και η γυναίκα. Στην ανάσταση, λοιπόν, τίνος από τους επτά θα είναι γυναίκα;»

Ποιους εμποδίζει από το να εισέλθουν στην εκκλησία, και για ποια άλλα θέματα νομοθετεί, καθώς και περί της απαγόρευσης λήψης τόκου. Περί του να μη χρονοτριβεί κανείς στην εκπλήρωση των ταμάτων, αλλά ό,τι έχει υποσχεθεί στον Θεό, να το εκτελεί αμέσως. Περί της γυναίκας που λαμβάνει έγγραφο διαζυγίου (βιβλίο αποστασίου), περί ενεχύρων, περί κλοπής, περί του μισθού του μισθωτού εργάτη, περί των ορφανών, περί των χηρών, και περί του να αφήνουν στους φτωχούς να μαζεύουν τα εναπομείναντα στάχυα και τις ρώγες των σταφυλιών. Εδώ αναφέρεται ότι αυτός που εγκαλείται για κάποια αδικία δεν πρέπει να δέχεται περισσότερα από σαράντα χτυπήματα. Επίσης, περί του να μη φιμώνεται το βόδι που αλωνίζει, και περί της υποχρέωσης του επιζώντος αδελφού να αποκτήσει απογόνους για τον θανόντα αδελφό του, καθώς και τι θα υποστεί εάν δεν θελήσει να το πράξει. Περί σταθμών και μέτρων. Περί της εξολόθρευσης του Αμαλήκ. Περί των απαρχών, περί της φιλανθρωπίας προς τις χήρες και τα ορφανά. Στη συνέχεια, ακολουθούν οι κατάρες και οι ευλογίες: οι μεν για εκείνους που παρακούν, οι δε για εκείνους που υπακούν.

Διότι τι λέει; «Δεν σου επιτρέπεται να την έχεις»· τον ανάγει στη θεία νομοθεσία, λέγοντας περίπου τα εξής: «Εάν αδελφοί κατοικούν μαζί και πεθάνει ένας από αυτούς χωρίς να έχει απογόνους, η γυναίκα του νεκρού δεν πρέπει να παντρευτεί κάποιον ξένο άνδρα· ο αδελφός του συζύγου της θα έλθει σε αυτήν, θα την πάρει για γυναίκα του και θα συζήσει μαζί της. Και το παιδί που θα γεννηθεί, θα λάβει το όνομα του νεκρού, και έτσι δεν θα εξαλειφθεί το όνομά του από τον Ισραήλ». Αυτά σε προστάζει ο νόμος· εσύ όμως συνοίκησες με αυτήν που έχει αποκτήσει παιδί από τον αδελφό σου. Μην παραβείς τον νόμο του νομοθέτη και μη μολύνεις την ίδια την πορφύρα με ανόσιο αίμα· ούτε εσύ, που οφείλεις να αποτελείς πρότυπο ευνομίας για τους άλλους, να φανείς στους υπηκόους σου ως αίτιος παρανομίας· διότι σε αυτό θα υποστείς δίκαιη καταδίκη, αφού «αυστηρή κρίση γίνεται σε όσους κατέχουν υψηλή θέση».

Κάποιοι διερωτώνται, πώς ο μεν Ματθαίος λέγει ότι ο Ιωσήφ είναι παιδί του Ιακώβ, ενώ ο Λουκάς, του Ηλί· διότι είναι αδύνατον, λένε, ο ίδιος να είναι παιδί δύο πατέρων. Απαντούν λοιπόν ως προς αυτό, ότι ο Ιακώβ και ο Ηλί ήταν ομομήτριοι αδελφοί, αλλά από διαφορετικό πατέρα ο καθένας. Όταν λοιπόν ο Ηλί πέθανε άτεκνος, ο Ιακώβ πήρε τη γυναίκα του, για να αποκτήσει παιδί από αυτήν. Και έτσι λέγεται ότι ο Ιωσήφ είναι παιδί του Ιακώβ κατά φύση, και του Ηλί κατά τον νόμο. Διότι ο μεν Ιακώβ τον γέννησε φυσικά και αληθινά, και επομένως είναι φυσικός του γιος· του δε Ηλί ήταν παιδί μόνο κατά τον νόμο. Διότι ο νόμος πρόσταζε, αν κάποιος πεθάνει άτεκνος, η γυναίκα του να νυμφεύεται τον αδελφό του, και το παιδί που θα γεννηθεί από αυτόν, να θεωρείται ότι είναι του νεκρού, έστω και αν κατά φύση ήταν του ζωντανού. Ώστε σωστά τα λένε οι ευαγγελιστές και δεν αντιφάσκουν· διότι ο μεν Ματθαίος κατέγραψε τον φυσικό πατέρα του Ιωσήφ, ο δε Λουκάς τον πατέρα του που θεωρούνταν σύμφωνα με τον νόμο, δηλαδή τον Ηλί, για να δείξουν και οι δύο, ότι γι' αυτό γεννήθηκε ο Κύριος, για να αγιάσει και τη φύση και τον νόμο.