Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 27:26

Αυτοί, αν και γνώρισαν καλά το δίκαιο θέλημα του Θεού, ότι δηλαδή όσοι πράττουν τέτοια είναι άξιοι θανάτου, όχι μόνο τα κάνουν, αλλά και επιδοκιμάζουν αυτούς που τα πράττουν. Γι' αυτό είσαι αναπολόγητος, ω άνθρωπε, καθένας που κρίνεις. Διότι, με το να κρίνεις τον άλλον, καταδικάζεις τον εαυτό σου· επειδή εσύ που κρίνεις, πράττεις τα ίδια.» Και σε πολλά άλλα σημεία αναφέρονται παρόμοια. Από αυτά αποδεικνύεται ότι, ακόμη και αν στις επιμέρους περιπτώσεις δεν έχει προστεθεί η απειλή της τιμωρίας για κάθε είδος [παράβασης], οφείλουμε αναγκαστικά να γνωρίζουμε ότι, από αναπόφευκτη ανάγκη, υποβάλλεται στη γενική καταδικαστική απόφαση εκείνος που παραβαίνει έστω και μία εντολή· αφενός επειδή ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δήλωσε ότι «Εκείνος που με αθετεί και δεν δέχεται τα λόγια μου, έχει αυτόν που θα τον κρίνει· ο λόγος που δίδαξα, εκείνος θα τον κρίνει κατά την έσχατη ημέρα», και τα όσα ακολουθούν είναι ακόμη πιο φοβερά· αφετέρου επειδή ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, από τον οποίο κανείς δεν είναι μεγαλύτερος, μαρτυρεί κατηγορηματικά ότι «Εκείνος που απειθεί στον Υιό δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού θα παραμείνει πάνω του.» Διότι αυτό είναι σύνηθες στη θεόπνευστη Γραφή και στην Παλαιά Διαθήκη. Επειδή, μάλιστα, μέσω του Μωυσή, ο οποίος έγραψε πολλά από τα παραγγέλματα του νόμου χωρίς να προσθέσει την απειλή εναντίον εκείνου που παραβαίνει ή αμελεί, επέφερε μια γενική κατάρα εναντίον όλων, η οποία αποτελεί την απαρχή της πιο φοβερής τιμωρίας, λέγοντας: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο αυτού του νόμου.»

«Και εάν έχω το χάρισμα της προφητείας και γνωρίζω όλα τα μυστήρια, και εάν έχω όλη την πίστη, ώστε να μετακινώ όρη, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα. Και εάν μοιράσω όλα τα υπάρχοντά μου, και εάν παραδώσω το σώμα μου για να καώ, αλλά δεν έχω αγάπη, σε τίποτα δεν ωφελούμαι.» Και αλλού, με τρόπο πιο καθολικό και πιο σφοδρό, λέει: «Εάν ακόμη προσπαθούσα να αρέσω σε ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού.» Εάν δε επιζητάς και μαρτυρία της Παλαιάς Διαθήκης για την επιβεβαίωση αυτής της κρίσης, ο Μωυσής λέει: «Να αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου με όλη σου την καρδιά, και με όλη σου τη διάνοια, και με όλη σου τη δύναμη· και να αγαπήσεις τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου.» Σε αυτά προσθέτει ο Κύριος: «Σε αυτές τις δύο εντολές στηρίζονται όλος ο νόμος και οι προφήτες.» Μαρτυρεί δε και ο Απόστολος, λέγοντας: «Το πλήρωμα, λοιπόν, του νόμου είναι η αγάπη.» Ότι δε δεν μένουν ατιμώρητοι όσοι δεν κατορθώνουν να τηρήσουν αυτές, καθώς και τα δικαιώματα που υπάγονται σε αυτές, αλλά είναι υπόδικοι τιμωρίας, ο ίδιος ο Μωυσής διαβοά, λέγοντας: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γεγραμμένα σε τούτο το βιβλίο.» Ο δε Δαβίδ λέει: «Εάν είχα κατά νου αδικία στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος»· και αλλού: «Εκεί θα κυριευθούν από φόβο, όπου δεν υπήρχε φόβος, διότι ο Θεός διασκόρπισε τα οστά των ανθρωπαρέσκων.»

Διότι το ότι ήρθε σε αυτόν κατά τη διάρκεια της νύχτας και διαβεβαίωσε ότι γνωρίζει σαφώς πως έχει έρθει από τον Θεό ως δάσκαλος, και ότι κανείς δεν θα μπορούσε να κάνει τέτοια σημεία αν δεν είχε τον Θεό μαζί του, νομίζω ότι όλοι το έχουν μάθει, καθώς ο μακάριος Ευαγγελιστής το έχει πει αυτό σαφώς στην αρχή. Επειδή, λοιπόν, θαύμαζε μαζί με τα πλήθη τον Ιησού, κάπως πληγώνεται που αποκαλείται καταραμένος μαζί με αυτούς. Διότι είναι δύσκολο να πείσει κανείς τη συνείδηση να ησυχάζει σε όσα αντίκεινται στη γνώμη της. Επειδή, λοιπόν, λυπήθηκε για αυτό, τους ανταποδίδει ίση ύβρη, όχι ακόμη φανερά, αλλά με λόγια παρμένα από τον νόμο που έχουν πειστικότητα, μην εκφράζοντας την αγανάκτησή του εντελώς γυμνή. Διότι ενώ ο νόμος, λέει, για κάθε ένα από τα ζητούμενα πράγματα επιτάσσει στους δικαστές το «Και θα εξετάσεις» με ακρίβεια και σαφήνεια, αν έχει γίνει αυτό το πράγμα, εσείς βιαστικά καταδικάσατε αυτούς που δεν έχουν ακόμη κληθεί σε κρίση, και πριν ακούσετε κάτι από τα λόγια τους, εκφέρετε τόσο πρόχειρα την απόφαση. Εσείς, λοιπόν, λέει, είστε οι αληθινά καταραμένοι που καταφρονείτε τον νόμο. Διότι είναι γραμμένο: «Επικατάρατος καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου αυτού, για να τα εφαρμόσει». Και από την αγανάκτησή του πάλι εναντίον των Φαρισαίων που καταδικάζουν τον λαό μόνο και μόνο επειδή θαύμασαν τον Ιησού, γίνεται φανερό ότι συναινεί με αυτούς που πιστεύουν.

Διότι, αφού ο Μωυσής έδωσε κάθε εντολή, έφτασε στο τέλος του βιβλίου και «τα συνέκλεισε όλα σε κατάρα», λέγοντας: «Επικατάρατος όποιος δεν εμμένει σε όλα τα γραμμένα λόγια σε τούτο το βιβλίο, ώστε να τα εφαρμόσει». Ήλθε λοιπόν (ο Χριστός), λύνοντας όσα ήταν δεμένα με τα δεσμά της κατάρας, και χαρίζοντάς μας, αντί των μικρών που δεν μπορούσαν να εκπληρωθούν, τα ανώτερα, τα οποία δεν συγκρούονται το ένα με το άλλο ως προς την εκπλήρωση του έργου, όπως τα προηγούμενα. Διότι έτσι, εξετάζοντας κάθε αίρεση σε σχέση με την τήρηση του σαββάτου και της περιτομής και των άλλων, πολλές φορές αναπτύξαμε το πώς ο Κύριος μάς έχει χαρίσει τα τελειότερα. Πώς λοιπόν θα μπορέσουν τέτοιοι άνθρωποι να έχουν απολογία, εφόσον δεν υπάκουσαν στο Άγιο Πνεύμα, το οποίο μέσω των αποστόλων είπε σε όσους από τα έθνη πίστεψαν «να μην τους επιβάλλεται κανένα βάρος εκτός από τα αναγκαία: να απέχουν από αίμα, από πνιγμένο ζώο, από πορνεία και από ειδωλόθυτα»; Και πώς δεν θα εκπέσουν από τη χάρη του Θεού, όταν ο άγιος απόστολος Παύλος λέει ότι «εάν περιτέμνεστε, ο Χριστός δεν θα σας ωφελήσει σε τίποτα» και «όσοι καυχάσθε με τον νόμο, εκπέσατε από τη χάρη»; 9. Θα είναι αρκετή, λοιπόν, και για τούτη την αίρεση η σύντομη αυτή πραγμάτευσή μας. Διότι οι άνθρωποι αυτοί ελέγχονται αμέσως και καταρρίπτονται εύκολα, όντας μάλλον Ιουδαίοι και τίποτε άλλο. Εντούτοις, αυτοί είναι απολύτως εχθρικοί προς τους Ιουδαίους.

Αυτά όρισε με ακρίβεια ο θαυμάσιος Μωυσής και για τούτα, τόσο για εκείνους που αμάρτησαν ακούσια όσο και για εκείνους που αμάρτησαν από άγνοια, τοποθετώντας τα πολύ μακριά από τα εκούσια παραπτώματα, για τα οποία μάλιστα ορίζει αμείλικτες τιμωρίες, συγκρατώντας έτσι τους οικείους του. Διότι εκείνος που για τα ακούσια δεν απένειμε συγχώρεση πριν γίνει εξαγόρευση του αμαρτήματος, και έπειτα επέβαλε στον αμαρτήσαντα τρόπον τινά μια μικρή τιμωρία μέσω της προσταγμένης θυσίας, και, μέσω της άμεσης πορείας προς τον ιερό τόπο, αύξησε ταυτόχρονα τον ζήλο και την ευλάβεια όσων είχαν επιλέξει να λατρεύουν τον Θεό σύμφωνα με τον νόμο του, πώς δεν θα ανέκοπτε πολύ περισσότερο τις ορμές για τις εκούσιες πράξεις; Τι έπρεπε λοιπόν να συμπεράνει κανείς σε σχέση με αυτά, όταν βεβαίως, όπως ελέχθη, ο Μωυσής, ανακεφαλαιώνοντας τα πάντα, παραγγέλλει λέγοντας: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν θα εμμείνει σε όλα όσα είναι γεγραμμένα στον νόμο, ώστε να τα πράξει».

Την οποία, αφού διείδε θαυμαστά μέσω του θείου Πνεύματος ότι δεν έπρεπε να την τηρούν επ' άπειρον, την περιόρισε σε έναν τόπο, ορίζοντας να μην εκτελούν τα νομικά παραγγέλματα πουθενά αλλού παρά μόνο σε έναν αποκλειστικά τόπο, και αυτός ήταν τα Ιεροσόλυμα, και πουθενά πλέον έξω από αυτά. Γι' αυτό, ακόμη και μέχρι σήμερα, δεν είναι θεμιτό για τα τέκνα των Εβραίων πουθενά αλλού, εκτός από την κατεστραμμένη τους μητρόπολη, ούτε να προσφέρουν θυσίες κατά τον νόμο, ούτε να ανεγείρουν ναό ή θυσιαστήριο, ούτε να χρίουν ιερείς ή βασιλείς, ούτε να τελούν τις πανηγύρεις και τις εορτές του Μωυσή, ούτε να καθαρίζονται από μιάσματα, ούτε να λαμβάνουν άφεση για τα παραπτώματά τους, ούτε να προσφέρουν δώρα στον Θεό, ούτε να ζητούν εξιλέωση σύμφωνα με όσα έχουν νομοθετηθεί. Επομένως, ευλόγως έχουν υποπέσει στην κατάρα του Μωυσή, καθώς προσπαθούν μεν να τηρούν εν μέρει κάποια προστάγματα, αλλά παρανομούν ως προς το σύνολο, αφού ο Μωυσής αποφάνθηκε ρητώς: «επικατάρατος είναι κάθε άνθρωπος που δεν θα εμμείνει σε όλα τα γεγραμμένα του νόμου, ώστε να τα πράξει».

Άγγελοι και αρχάγγελοι παρίστανται, θρόνοι, κυριότητες, αρχές και εξουσίες, αναπέμποντας αίνο· όλη η γη από τα πέρατα έως τα πέρατα δοξολογεί, υμνεί και επευφημεί τον σαρκωθέντα Θεό. Διότι ο μεν πρώτος Αδάμ γέμισε από αναρίθμητες κατάρες· τούτος όμως, αντίθετα με εκείνον, γέμισε από πολλή ευλογία. Εκείνος άκουσε: «Επικατάρατος είσαι στα έργα σου»· και ο μεταγενέστερός του πάλι: «Επικατάρατος είναι όποιος εκτελεί τα έργα του Κυρίου με αμέλεια»· και, «Επικατάρατος είναι όποιος δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γραμμένα σε τούτο το βιβλίο»· και, «Επικατάρατος είναι όποιος κρεμάται επί ξύλου».

Περί του απειθούς υιού. Εδώ αναγράφεται: «Επικατάρατος πας ο κρεμάμενος επί ξύλου». Επειδή, λοιπόν, είχε επιβληθεί κατάρα σε εκείνους που δεν τηρούν τον νόμο, «Επικατάρατος πας ο οποίος δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γεγραμμένα στο βιβλίο αυτό», όπως έλεγε ο Μωυσής αναφερόμενος στον νόμο· και επειδή εκείνη την κατάρα δεν ήταν δυνατόν να τη λάβει ο Χριστός, διότι εκπλήρωσε τον νόμο, αντάλλαξε κατάρα αντί κατάρας, κρεμάμενος επί του ξύλου. Νομοθετεί επίσης και για άλλα θέματα, όπως για την υποχρέωση να μην παραβλέπουμε ούτε τα άλογα ζώα των εχθρών, πραγματεύεται περί των νόμων του γάμου και θεσπίζει τιμωρίες κατά εκείνων που ατιμάζουν παρθένους.

ΤΙΤΛΟΣ Βʹ. — Περί των εντολών του Θεού, και εκείνων που δεν τις τηρούν. «Κάλεσε ο Θεός τον Αδάμ, και του είπε: Αδάμ, πού είσαι; Είπε σε αυτόν ο Αδάμ: Άκουσα τη φωνή σου καθώς περιπατούσες στον παράδεισο, και φοβήθηκα, επειδή είμαι γυμνός, και κρύφτηκα. Και του είπε: Ποιος σου ανήγγειλε ότι είσαι γυμνός, εάν δεν έφαγες από το δέντρο από το οποίο σε πρόσταξα να μην φας;» «Εάν δεν με ακούσετε, ούτε εκτελέσετε τα προστάγματά μου, θα επιφέρω επάνω σας τη στενοχώρια, την ψώρα και τον ίκτερο, που θα φθείρουν τα μάτια σας και θα μαραζώνουν την ψυχή σας. Και θα σπέρνετε μάταια τα σπέρματά σας, και θα τα τρώνε οι αντίπαλοί σας, και θα πέσετε νικημένοι μπροστά στους εχθρούς σας· και θα τρέπεστε σε φυγή χωρίς κανείς να σας καταδιώκει, και θα συντρίψω την αλαζονεία της υπερηφάνειάς σας· και θα κάνω τον ουρανό σας σιδερένιο, και τη γη σας σαν χάλκινη, και η γη δεν θα δώσει τον σπόρο της, και το δέντρο του αγρού σας δεν θα δώσει τον καρπό του· και θα φάτε τις σάρκες των γιων σας και των θυγατέρων σας.» «Επικατάρατος ο άνθρωπος που δεν εμμένει σε όλους τους λόγους του νόμου ώστε να τους εφαρμόσει· και όλος ο λαός θα πει: Γένοιτο.» «Επικατάρατος να είσαι στην πόλη, και επικατάρατος στον αγρό. Επικατάρατος στις αποθήκες σου, και στα υπολείμματά σου.