Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 28:23

Έχουμε παρατηρήσει, εξάλλου, σε πολλά σημεία ότι ο ορατός χώρος ονομάζεται ουρανός (επειδή η συμπαγής και συνεχής υφή του αέρα υποπίπτει καθαρά στην όρασή μας, και λόγω του ότι οράται, αξιώνεται της ονομασίας του ουρανού), σε χωρία όπου λέγει: «Τα πετεινά του ουρανού». Και πάλι: «Τα πετώμενα κατά το στερέωμα του ουρανού». Τέτοιο είναι και το: «Αναβαίνουν έως των ουρανών». Και ο Μωυσής, ευλογώντας τη φυλή του Ιωσήφ, παρέχει τις ευλογίες από τις ώρες του ουρανού, και τη δροσιά, και από τις τροπές του ηλίου, και τις συνόδους των μηνών, και από τις κορυφές των ορέων και των αέναων βουνών, διότι ο χώρος γύρω από τη γη ευημερεί μέσω της ευταξίας που υπάρχει σε αυτά. Αλλά και στις κατάρες προς τον Ισραήλ, λέγει: «Ο ουρανός πάνω από το κεφάλι σου θα είναι χάλκινος». Τι εννοεί με αυτό; Την παντελή ξηρασία και την έλλειψη των εναέριων υδάτων, μέσω των οποίων υπάρχει στη γη η γονιμότητα των καρπών. Όταν, λοιπόν, λέγει ότι φέρεται από τον ουρανό δροσιά ή υετός (βροχή), εννοούμε εκείνα τα ύδατα τα οποία έχουν διαταχθεί να κατέχουν τον ανώτερο χώρο. Διότι, όταν συγκεντρώνονται οι αναθυμιάσεις στο ύψος, και συμπυκνώνεται ο αέρας από τις συμπιέσεις των ανέμων, όταν πια οι υγρασίες που προηγουμένως ήταν διεσπαρμένες στο νέφος με μορφή λεπτού ατμού ενωθούν μεταξύ τους, γίνονται σταγόνες, οι οποίες, λόγω του βάρους των στοιχείων που ενώθηκαν, φέρονται προς τα κάτω· και αυτή είναι η γένεση του υετού.

Αυτές λοιπόν οι ουράνιες δυνάμεις λαμβάνουν την εντολή να μη βρέχουν πάνω στον ακανθοφόρο αμπελώνα, ο οποίος με τα δικά του αγκάθια στεφάνωσε τον Δεσπότη μου. —Γι' αυτόν τον λόγο, επικρατεί τώρα σιωπή του λόγου του Θεού σε εκείνη τη συναγωγή, και δεν υπάρχει πλέον προφήτης, ούτε άρχοντας, ούτε ηγέτης, παρά μόνο φοβερή και ανέφελη αιθρία, καθώς επιβεβαιώνεται επάνω της η παλαιά κατάρα, ότι: Και θα είναι ο ουρανός πάνω από το κεφάλι σου χάλκινος, και η γη κάτω από εσένα σιδερένια· και πάλι: Είθε ο Κύριος να μετατρέψει τη βροχή της γης σου σε σκόνη, και χώμα από τον ουρανό θα κατέβει επάνω σου, μέχρι να σε εξολοθρεύσει.

Εγώ όμως καταθέτω τη δική μου άποψη, ότι αυτή κυρίως θα μπορούσε να ονομαστεί καινή. Εξάλλου, ούτε αποδέχομαι ότι έχει λεχθεί γι' αυτό εκείνο το χωρίο: «Ο ουρανός θα είναι καινός». Διότι, γιατί άραγε στο Δευτερονόμιο, όπου λέει ότι «Ο ουρανός θα είναι χάλκινος», δεν έθεσε προς αντιδιαστολή το «εάν όμως υπακούσετε, θα είναι καινός»; Και μάλιστα, γι' αυτόν τον λόγο λέει ότι θα δώσει άλλη διαθήκη, επειδή δεν παρέμειναν πιστοί στην προηγούμενη. Αυτό εγώ το αποδεικνύω μέσα από εκείνα που λέει: «Διότι εκείνο που ήταν αδύνατο για τον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας»· και πάλι: «Γιατί πειράζετε τον Θεό, με το να επιθέσετε ζυγό στον τράχηλο των μαθητών, τον οποίο ούτε οι πατέρες μας ούτε εμείς μπορέσαμε να βαστάξουμε;». Επειδή ακριβώς αυτοί δεν παρέμειναν πιστοί, λέει.

Διότι το ότι εκείνοι που επιθυμούν τα περισσότερα είναι πιο αξιοθρήνητοι και από τους επαίτες, επειδή κυριεύονται από μεγαλύτερη και δριμύτερη αθυμία από εκείνους, είναι φανερό από το εξής. Κάποτε έπληξε την πόλη μας ξηρασία, και όλοι έτρεμαν μπροστά στον έσχατο κίνδυνο, και παρακαλούσαν τον Θεό να διαλύσει αυτόν τον τρόμο. Και μπορούσε κανείς να δει τότε να συμβαίνει αυτό που ειπώθηκε από τον Μωυσή, τον ουρανό δηλαδή να έχει γίνει χάλκινος, και να αναμένεται κάθε μέρα θάνατος πιο σκληρός από όλους τους θανάτους.

Και επειδή καθημερινά δεν παύουμε να ανάβουμε τη φωτιά των αμαρτιών μας, δίκαια τιμωρούμαστε με ξηρασία και καύσωνα. Ίσως μάλιστα και προς εμάς να φωνάζει ο προφήτης: Πορευθείτε στο φως της φωτιάς σας, και στη φλόγα που εσείς ανάψατε. Στους Ισραηλίτες, λοιπόν, είχε υποσχεθεί ο Θεός μέσω του προφήτη, πως αν τηρούσαν τις εντολές Του: Θα στείλω πάνω σας πρώιμη και όψιμη βροχή· και θα γεμίσουν τα αλώνια σας από σιτάρι, και τα πατητήρια από κρασί. Σε εμάς όμως αυτή η υπόσχεση έχει αντιστραφεί· ή μάλλον μας έχει καταλάβει η κατάρα του Ιερεμία: Ας είναι, λέει, ο ουρανός πάνω από το κεφάλι σου από χαλκό· υποδηλώνοντας με την απειλή του λόγου αυτού την απόλυτη ξηρασία και την έλλειψη των υδάτων. Ή μήπως δεν έχει εκπληρωθεί αυτό σε εμάς τώρα; Η μεν γη, γεμάτη ρωγμές από την ξηρασία και σαν να έχει πετρώσει, ματαίωσε τον κόπο των γεωργών, μη δεχόμενη ούτε το όργωμα ούτε το σκάψιμο· τα δε σπαρτά, αφού βλάστησαν λίγο και παρείχαν χρηστές ελπίδες, πριν προλάβουν να κυοφορήσουν το στάχυ, μαράθηκαν και χάθηκαν. Έχει απομείνει μόνο η φυλλωσιά των αμπελιών και των φυτών, ίσως και αυτή για να υποδηλώσει τον μαρασμό που πρόκειται να επέλθει σε λίγο.

Ο Κύριος θα εξαπολύσει εναντίον σου την ανέχεια, τον λιμό και την καταστροφή σε οτιδήποτε κι αν βάλεις το χέρι σου, εξαιτίας των πονηρών σου πράξεων. Θα σε χτυπήσει ο Κύριος με απόγνωση, με πυρετό και με ρίγος, με φλεγμονή, με φόνο και με ανεμοφθορία. Και ο ουρανός πάνω από το κεφάλι σου θα είναι χάλκινος, και η γη κάτω από εσένα σιδερένια. Ο Κύριος θα μετατρέψει τη βροχή της γης σου σε σκόνη· και θα βρίσκεσαι σε διασπορά σε όλα τα βασίλεια της γης. Θα σε χτυπήσει ο Κύριος με παραφροσύνη, με τύφλωση και με σύγχυση του νου, και θα ψηλαφείς στα τυφλά το μεσημέρι, όπως ακριβώς ψηλαφεί ο τυφλός στο σκοτάδι, και δεν θα ευοδωθούν οι δρόμοι σου. Και διαρκώς θα αδικείσαι και θα ληστεύεσαι, και δεν θα υπάρχει κανείς για να σε βοηθήσει.

Το δέκατο ένατο κεφάλαιο πραγματεύεται εξετάζοντας τις αιτίες για τις οποίες ο Μωυσής δεν άρχισε την περιγραφή της κοσμογονίας από τους αγγέλους. Και αναφέρει ότι ο Μωυσής, επειδή επρόκειτο να νομοθετήσει για τους ανθρώπους, και από τη μία να προβάλει την υπόσχεση αγαθών σε όσους πράττουν τα ορθά, ενώ από την άλλη να επισείσει απειλές και τιμωρία από τον Θεό σε όσους αμαρτάνουν, εύλογα με ιστορικό τρόπο εισάγει και τη δημιουργία όλων εκείνων, η χρήση των οποίων συντελεί τόσο στην ευεργεσία όσο και στην απειλή εκείνων που νουθετούνται. Διότι λέει: «Θα είναι ο ουρανός χάλκινος και η γη σιδερένια», και όσα άλλα παρόμοια καταγράφονται μέσω των κτισμάτων, είτε προς απόλαυση εκείνων που πράττουν το ορθό είτε προς τιμωρία εκείνων που αμαρτάνουν. Επειδή, λοιπόν, ο σκοπός του νομοθέτη ήταν να εισαγάγει στο ανθρώπινο γένος σωτήριους νόμους, και να εξασφαλίσει την τήρηση των νομοθετηθέντων μέσω της απειλής των δεινών και της υπόσχεσης των αγαθών, και επειδή αντλούσε το καθένα από αυτά μέσα από τα κτίσματα, για τον λόγο αυτό κατέγραψε την ιστορία της δημιουργίας όσων εξυπηρετούσαν τον σκοπό του, ενώ όσα δεν ήταν επείγοντα, τα μεταθέτει για αργότερα.