Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 31:25

Βιβλίο πέμπτο, Δευτερονόμιο. Και αυτό το βιβλίο το εκφώνησε και το έγραψε ο Μωυσής. Ονομάζεται δε έτσι επειδή, μετά από όσα γράφτηκαν στις πλάκες, ο Μωυσής εκφώνησε τα λόγια αυτού του βιβλίου στον Ισραήλ σαν έναν δεύτερο νόμο, κατόπιν προστάγματος του Κυρίου. Διότι, αφού ο Μωυσής εξήγγειλε όσα περιέχονται σε αυτό το βιβλίο, γράφεται στο ίδιο το Δευτερονόμιο το εξής: «Αυτοί είναι οι λόγοι της διαθήκης, την οποία ο Κύριος έδωσε εντολή στον Μωυσή να συνάψει με τους υιούς Ισραήλ στη γη Μωάβ, εκτός από τη διαθήκη που σύναψε με αυτούς στο Χωρήβ». Γι' αυτόν τον λόγο, οι μεν πλάκες παραδόθηκαν στο Χωρήβ και τοποθετήθηκαν στο μέσο της κιβωτού· για το βιβλίο αυτό, όμως, ο Μωυσής έδωσε εντολή στους ιερείς που σήκωναν την κιβωτό να το τοποθετήσουν στα πλάγια της κιβωτού ως μαρτυρία· έδωσε μάλιστα την εντολή να διαβάζεται αυτό ανά επτά έτη κατά την ημέρα της αφέσεως, όταν τελούνταν και η εορτή της Σκηνοπηγίας. Αυτή είναι η πρώτη αιτία της ονομασίας του βιβλίου. Υπάρχει δε και δεύτερη, διαφορετική αιτία, επειδή μέσα σε αυτό επαναλαμβάνει και διασαφηνίζει όλα όσα είχαν προαναφερθεί στην Έξοδο, στο Λευιτικό και στους Αριθμούς, δηλαδή τους νόμους, τα δικαιώματα και τα προστάγματα· και τα υπενθυμίζει πάλι στον λαό, προκειμένου να τα τηρήσει. Επαναλαμβάνει, επίσης, σε αυτό τόσο την έξοδο από την Αίγυπτο, όσο και όλες τις ευεργεσίες που τους έγιναν, καθώς και τα σημεία και τα τέρατα, ώστε να μην λησμονήσουν τον Θεό που τα επιτέλεσε.

Λέγεται δε ότι βοηθείται από τον Πατέρα λόγω της ανθρώπινης φύσης· διότι ο λόγος και το ίδιο το πράγμα αρμόζουν στη μορφή του δούλου, καθώς και στον ίδιο τον τρόπο της ένσαρκης οικονομίας. Και γι' αυτό ο Υιός, για να γίνει πιστευτό ότι έγινε όμοιος με εμάς, υποδύεται την αδυναμία που αρμόζει στον άνθρωπο, λέγοντας προς τον Πατέρα και Θεό που βρίσκεται στους ουρανούς: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να γνωρίσει τη φθορά.» 3. Ότι δε και η διαπαιδαγώγηση μέσω του νόμου ίσως σε κανέναν από όσους έζησαν πριν από την έλευσή του δεν κατέστη γνωστή με την πνευματική της έννοια, αλλά τελικά προκάλεσε τον θαυμασμό όταν ανέτειλε ο Χριστός, και σχεδόν έχει τεθεί ενώπιον των οφθαλμών μικρών και μεγάλων, αφότου κατήλθε σε εμάς το Άγιο Πνεύμα, μέσω του οποίου κατανοούμε και τα βάθη του Θεού, καθίσταται και πάλι σαφές από τα εξής. Διότι λέγει τα ακόλουθα: «Και έγραψε ο Μωυσής όλα τα λόγια αυτού του νόμου σε βιβλίο, και το έδωσε στους ιερείς, τους υιούς του Λευί, που μεταφέρουν την κιβωτό της διαθήκης του Κυρίου, και στους πρεσβυτέρους των υιών του Ισραήλ. Και τους έδωσε εντολή ο Μωυσής εκείνη την ημέρα, λέγοντας: Μετά από επτά έτη, κατά την περίοδο του έτους της αφέσεως, στην εορτή της Σκηνοπηγίας, όταν θα συγκεντρώνεται όλος ο Ισραήλ για να εμφανιστεί ενώπιον του Κυρίου του Θεού σου, στον τόπο που θα επιλέξει ο Κύριος, θα αναγνώσετε αυτόν τον νόμο μπροστά σε όλον τον Ισραήλ ώστε να τον ακούσουν.»

Διότι είναι γεγραμμένο ότι, όταν ο Μωυσής ολοκλήρωσε τη συγγραφή όλων των λόγων αυτού του νόμου σε βιβλίο, μέχρι τέλους, έδωσε εντολή στους Λευίτες που σήκωναν την κιβωτό της Διαθήκης του Κυρίου, λέγοντας: «Λάβετε αυτό το βιβλίο, και τοποθετήστε το στα πλάγια της κιβωτού της Διαθήκης του Κυρίου του Θεού ημών». Κατανόησε, λοιπόν, πώς διέταξε να εναποτεθεί ο νόμος σε ένα πλαϊνό μέρος της κιβωτού, και όχι στο ίδιο της το μέσο· επειδή πολύ σύντομα επρόκειτο να έλθουν τα νέα θεσπίσματα δια του Χριστού, στα οποία ήταν αναγκαίο να παραχωρήσει τη θέση της η αρχαιότερη εντολή· και σχεδόν να δώσει τόπο, ή και να απομακρυνθεί από τη μέση, προκειμένου να εισαχθεί αυτό που επρόκειτο να ακολουθήσει.