Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 32:11

Διότι η πίστη μας οικειώνει με τον Θεό και Πατέρα και μας καθιστά πλησίον του μέσω του Υιού. Μας δικαιώνει δε, σύμφωνα με τον αληθή και ανόθευτο λόγο, όχι εν μέρει ο Θεός και Πατέρας και εν μέρει πάλι και ιδιαιτέρως ο Υιός· αλλά όποια δικαίωση και αν νοείται από τον Πατέρα, αυτή είναι οπωσδήποτε και του Υιού· και αυτήν που θα χάριζε ο Υιός, πρέπει να θεωρηθεί ως προερχόμενη από τον Πατέρα. Διότι, όπως ακριβώς όλα τα όντα έλαβαν την ύπαρξή τους μέσω του Υιού και δεν έχουν άλλον δημιουργό από εκείνον μέσω του οποίου παρήχθησαν στην ύπαρξη αυτά που κλήθηκαν σε γένεση, έτσι ακριβώς σώζονται μέσω αυτού όσα ξέπεσαν από την αρχική τους ευταξία, και λαμβάνουν πάλι τη διαμονή τους στο ευ είναι, ανατρέχοντας το καθένα προς το ακριβές κάλλος της οικείας φύσης του. Β. Πείθομαι. Α. Και λοιπόν, ο θείος Μωυσής είπε ότι ο Ισραήλ αξιώθηκε την άνωθεν και παρά του Πατρός ευσπλαχνία, αν και ήταν σκληρός και δυσάγωγος λαός. Γράφει λοιπόν τα εξής: «Όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, ανοίγοντας τις φτερούγες του, τους δέχθηκε και τους ανέλαβε πάνω στα νώτα του.» Ότι δε ο Ίδιος ενήργησε ακριβώς αυτό, το διισχυρίζεται ο Υιός λέγοντας: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς αυτούς που είναι σταλμένοι σε σένα, πόσες φορές θέλησα να συνάξω τα τέκνα σου με τον τρόπο που η όρνιθα συνάγει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε; Ιδού, εγκαταλείπεται σε εσάς ο οίκος σας έρημος.»

Λένε δε εκείνοι που είναι σοφοί σε αυτά και που μελετούν εκτενώς τις φύσεις των πτηνών, ότι ο αετός είναι πλάσμα εξαιρετικά φιλότεκνο. Και ότι θρηνεί γοερά όταν οι νεοσσοί του πέσουν από τη φωλιά, ή όταν αρπαγούν από κάποιον. Ότι δε το πτηνό αυτό δεν στερείται της στοργής προς τα τέκνα του, μας πείθει ο θεσπέσιος Μωυσής λέγοντας, αναφορικά με τον Θεό και τους εξ αίματος Ισραηλίτες: «Όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του και επιποθεί τους νεοσσούς του, απλώνοντας τις φτερούγες του τους δέχθηκε και τους ανέλαβε πάνω στις πλάτες του». Βλέπεις, λοιπόν, πώς αναφέρει ότι ο αετός λαχταρά τους δικούς του νεοσσούς, και αγαπά να τους περιβάλλει μέσα στις φτερούγες του, προστατεύοντας με πολλή αγάπη αυτό που γέννησε. Διεύρυνε, λοιπόν, λέει, τη χηρεία σου σαν τον αετό.

Διότι, όπως ακριβώς εάν κάποιος, ενώ μέσα στο σπίτι φέγγει ένα μόνο λυχνάρι που εκπέμπει μέτριο φως σε όσους το βλέπουν, φέρει μέσα μια λαμπάδα, είναι απολύτως αναγκαίο το φως εκείνου σχεδόν να αδρανοποιηθεί, υποχωρώντας μπροστά στο υπερβολικό φως του μεγαλύτερου· και όπως όταν ο ήλιος καταυγάζει τα κάτω από τον ουρανό, η λαμπρότητα των αστέρων απομένει πλέον κάπως αδρανής· έτσι, όταν εισαχθεί σε εμάς η φαιδρότερη γνώση, θα καταργηθεί με κάποιον τρόπο η μικρότερη. Είπε άλλωστε κάπου και ο Χριστός στους αγίους αποστόλους: «Αυτά σας τα έχω πει με παραβολές· έρχεται ώρα που δεν θα σας μιλήσω πλέον με παραβολές, αλλά με παρρησία θα σας αναγγείλω περί του Πατρός». Επομένως, στους αγίους, οι οποίοι σεβάστηκαν βαθύτατα το όνομα του Θεού και υπήρξαν επιμελητές κάθε αρετής σε αυτόν τον κόσμο, θα αναλάμψει ο Χριστός σαν άλλος ήλιος της δικαιοσύνης, εκπέμποντας τις ακτίνες της τελειότατης γνώσης, απαλλάσσοντάς τους από κάθε ψυχική ασθένεια και θέτοντάς τους όσο το δυνατόν πιο μακριά από την αρχαία θλίψη. Διότι αυτό σημαίνει το «ίαση θα υπάρχει στις φτερούγες του»· έχει ειπωθεί, τρόπον τινά, όπως για τον αετό και τους νεοσσούς, σύμφωνα με εκείνο που ειπώθηκε βεβαίως κάπου μέσω του πάνσοφου Μωυσή για τον Θεό και για αυτούς που λυτρώθηκαν από την Αίγυπτο: «Όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, ανοίγοντας τις φτερούγες του, τους δέχτηκε». Θα υπάρξει λοιπόν, λέει, και ίαση στις φτερούγες του.

λ.> (A f. 147) Πρέπει να εφαρμόσουμε τους στίχους και σε εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστης, και να πούμε ότι, όταν κάποιοι συσσωρεύσουν σε αυτούς θλίψεις και διωγμούς, τότε ο Θεός, σύμφωνα με όσα λέει ο Μωυσής, όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, έτσι ανοίγοντας τις φτερούγες του τους δέχεται, και δεν επιτρέπει σε αυτούς που θέλουν το κακό να υπερισχύσουν εναντίον τους. Διότι αυτό νομίζω ότι εννοεί λέγοντας σκηνή και απόκρυφο της σκηνής. Και δεν με έκρυψε μόνο, λέει, ούτε απλώς με σκέπασε, αλλά και με ύψωσε πάνω σε πέτρα. Ως πέτρα δε εννοούμε εδώ είτε την αρραγή και άθραυστη στάση της διανοίας στην υπομονή, είτε τον Χριστό, στον οποίο όλοι στηριζόμαστε· διότι αυτός είναι η ισχύς όλων, το ακατάσειστο θεμέλιο. Όντας λοιπόν μέσα σε αυτόν, υψωνόμαστε μέσω της πίστης και του αγιασμού. Διότι τίποτα το χαμηλό δεν υπάρχει στον Χριστό· αντίθετα, τα θεσπίσματά του οδηγούν ψηλά αυτούς που είναι αφιερωμένοι σε αυτόν· και εννοώ ψηλά κατά την αρετή, και ότι δεν υπάρχει τίποτα το χαμαιπετές στους αγίους, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, ότι οι κραταιοί της γης που ανήκουν στον Θεό εξυψώθηκαν σφόδρα.

Διότι έχει επιτελέσει σημεία και τέρατα, και πρόσταξε να διασχίσουν τη μέση της θάλασσας σαν να βρίσκονταν σε ξηρά. Και όπως είπε ο θείος Δαβίδ: «Τους φρόντισε στην έρημο, και τους έδωσε άρτο εξ ουρανού. Άρτο αγγέλων έφαγε ο άνθρωπος. Ανέβλυσε πηγές υδάτων.» Και τι, άλλωστε, από τα πλέον θαυμαστά δεν έφερε εις πέρας παραδόξως; Επομένως, όπως γράφει ο θείος Μωυσής: «Όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, τους δέχθηκε και τους σήκωσε πάνω στα νώτα του.» Αυτοί, όμως, έφτασαν σε τέτοιο σημείο κακοβουλίας και σκαιότητας λογισμών, καθώς και άγριων εγχειρημάτων, ώστε συνέχιζαν να απειθούν στον Λυτρωτή ακόμη και όταν ήταν παρών εν σαρκί.

Έχει γραφτεί, λοιπόν, ως εξής στην Έξοδο: «Και ανέβηκε ο Μωυσής και ο Ααρών, και ο Ναδάβ, και ο Αβιούδ, και εβδομήντα από τους γέροντες του Ισραήλ. Και είδαν τον τόπο όπου στεκόταν ο Θεός του Ισραήλ· και αυτά που βρίσκονταν κάτω από τα πόδια του ήταν σαν έργο από λίθο σαπφείρου, και σαν την όψη του στερεώματος του ουρανού ως προς την καθαρότητα.» Διότι, επειδή οι Ισραηλίτες, βρισκόμενοι στην Αίγυπτο, είχαν λατρεύσει την κτίση και ονόμαζαν θεό τον ουρανό, ωφέλιμα για αυτούς ο Κύριος των όλων φανερωνόταν να βαδίζει πάνω στο ίδιο το στερέωμα, για να γνωρίσουν ότι τα έχει όλα κάτω από τα πόδια του, και ότι ο ίδιος είναι ο δεσπότης των ουρανών, ως δημιουργός. Κατανοείς, λοιπόν, ότι το ιερό Γράμμα καθιστά σαν έναν τύπο και απεικόνιση του ουρανού τον λίθο που φαίνεται κάπως ωχρός σε μέτριο φως; Διότι από τη φύση του βγάζει γαλάζια λάμψη. ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Επομένως, το σμαράγδι είναι σημείο του ουρανού, έχοντας γραμμένο τον Ισραήλ κατά φυλή, και λαμβάνοντας ως θέση την επωμίδα, μέσω του οποίου είναι δυνατό να νοήσουμε ότι, όσοι έχουν λάβει την εγγραφή τους στον ουρανό, αυτοί με κάθε τρόπο και εντελώς θα επαναπαυθούν στον Χριστό, ο οποίος σχεδόν τους έχει πάνω στους ώμους του, και θεωρεί τους αγαθούς ως τέκνα του. Κάτι τέτοιο είπε και ο θείος Μωυσής, κοσμώντας τον Ισραήλ με τη φροντίδα του Θεού: «Όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, και έδειξε στοργή στα μικρά του, ανοίγοντας τα φτερά του τα δέχτηκε, και τα ανέλαβε πάνω στα νώτα του.»

Η φράση όμως που ακολουθεί αμέσως μετά καθιστά ασαφή τα πρόσωπα, δηλαδή από ποιον ειπώθηκε και προς ποιον απηύθυνε το: «Απόστρεψε τους οφθαλμούς σου από ενώπιόν μου, διότι αυτοί με ανεπτέρωσαν»· διότι σε κάποιους μεν φαίνεται ότι τα λόγια αυτά ειπώθηκαν από τον Δεσπότη προς την καθαρή ψυχή, εγώ όμως φρονώ ότι το ρητό αρμόζει καλύτερα να εφαρμόζεται στη νύμφη. Διότι σε αυτήν βρίσκω ότι ταιριάζει η έννοια όσων υποδηλώνονται από τον λόγο. Τις σκέψεις μου δε αυτές θα τις εκθέσω εν συντομία: Έχω ακούσει σε πολλά σημεία τη θεόπνευστη Γραφή να αναφέρει ότι ο Θεός έχει πτέρυγες, πότε μεν με την προφητεία που λέει ότι «Υπό τη σκέπη των πτερύγων σου θα με σκεπάσεις» και ότι «Υπό τις πτέρυγές του θα ελπίσεις», πάλι δε με τον Μωυσή στη μεγάλη ωδή να περιγράφει το ίδιο, λέγοντας ότι «Άπλωσε τις πτέρυγές του και τους δέχθηκε». Αλλά και αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο προς την Ιερουσαλήμ, ότι «Πόσες φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου, όπως ακριβώς η όρνιθα συγκεντρώνει τα μικρά της κάτω από τις πτέρυγές της», θα έλεγε κανείς, βλέποντας τα συμφραζόμενα, ότι δεν βρίσκεται έξω από το προκείμενο νόημα. Εάν, λοιπόν, με κάποιον απόρρητο τρόπο, ο θεόπνευστος λόγος ορίζει ότι υπάρχουν πτέρυγες στη θεία φύση, και η αρχική δημιουργία του ανθρώπου μαρτυρεί ότι η φύση μας πλάστηκε κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού, συμπεραίνεται αναμφίβολα ότι αυτός που δημιουργήθηκε κατ' εικόνα διέθετε σε όλα την ομοιότητα προς το αρχέτυπο.

«Επερώτησον»: Δηλαδή, επιγνώστε και μάθετε όσα έκανε ο Θεός στην εποχή των πατέρων σας, και δεν κατανύχθηκαν οι καρδιές σας. «Τους πρεσβυτέρους»: Δηλαδή μάθετε για τους παλαιότερους. «Ότε διεμέριζεν»: Όταν διαχωρίζει και κληροδοτεί τη γη στις φυλές, ούτε αυτά δεν σας προκαλούν κατάνυξη; «Ους διέσπειρεν»: Πώς από τον έναν άνθρωπο φύτεψε πολλά έθνη. «Έστησεν»: Όλων των αγίων· διότι άγγελοι επί της γης είναι οι άγιοι. «Και εγενήθη»: Και από όλα εκείνα τα έθνη εξέλεξα εσάς ως αγαθή μερίδα, αλλά δεν το θυμηθήκατε· για αυτόν τον λόγο εισήλθε ο πιστός λαός, ο οποίος είναι ο Ιακώβ. «Σχοίνισμα»: Διότι, όπως ακριβώς με ένα σχοινί, έτσι με την πίστη είλκυσε ο Θεός τα έθνη προς το δικό Του θέλημα. «Αυτάρκησεν»: Διότι ήταν θαύμα αυτό που γινόταν στην έρημο, το πώς δηλαδή τρεφόταν ο λαός χωρίς να κοπιάζει; «Εν δίψη»: Διότι, ενώ είχαν τον μέγιστο καύσωνα στην έρημο, ο λαός δεν διψούσε. Ονομάζει δε έρημο την Εκκλησία, η οποία έλιωνε διψώντας για τον Χριστό και τα μυστήριά Του. «Εκύκλωσεν»: Διότι τους περιέβαλλε με τη δύναμή Του και τους παιδαγωγούσε μέσω της υπομονής. «Και διεφύλαξεν»: Τόσο μεγάλη ήταν η αγάπη του Θεού προς τον λαό, αλλά επειδή αθέτησαν, αποβλήθηκαν. «Ως αετός»: Διότι κανένα από τα πτηνά δεν φυλάει τη φωλιά του όπως ο αετός, ως βασιλιάς όλων των πτηνών. Ο λόγος αυτός υποδηλώνει τον Χριστό. «Και επί τοις»: Έτσι πόθησε ο Θεός τον Ισραήλ, αλλά δεν συνέτισαν.

Διείς: Διότι στους ώμους Του έφερε ο Θεός τον Ισραήλ με την αγαθότητά Του, τόσο πολύ αγαπήθηκε. Και ανέλαβεν: Επάνω στον τράχηλο τους έφερε ο Θεός με πόθο. Κύριος: Διότι κανείς άλλος δεν τους ανέχθηκε όπως ο Θεός. Ανεβίβασεν: Στην πιο όμορφη, για την οποία λέει: θα σας δώσω γη που ρέει γάλα και μέλι. Εψώμισεν: Αυτά για τα οποία δεν κοπίασαν, αλλά τα βρήκαν έτοιμα. Εθήλασαν: Όταν οι Ισραηλίτες ήπιαν το νερό από τον απότομο βράχο. Βούτυρον: Διότι τους παρείχε όλα τα παχιά και λιπαρά. Μετά στέατος: Από τα πιο λιπαρά κρέατα. Υιών: Τα νεογέννητα κρέατα που τρέφονταν με γάλα. Μετά στέατος: Από το σιμιγδάλι και τους άρτους που παρασκευάζονταν από αυτό. Και αίμα: Το αληθινό, το γλυκό· αυτό αποτελούσε τύπο του αίματος του Χριστού, το οποίο έσταξε επάνω στον σταυρό και το ήπιε ο πιστός λαός. Και έφαγεν: Διότι, αφού τράφηκαν με όλα αυτά, αναπήδησαν άτακτα. Και απελάκτισεν: Από τον κορεσμό της τροφής αναπήδησε ο λαός. Ελιπάνθη: Ως προς τη διάνοια, την καρδιά και τους λογισμούς βγήκε εκτός εαυτού, παραφρόνησε, υπερηφανεύθηκε. Και εγκατέλειπε: Διότι πλέον βασιζόταν στον εαυτό του και όχι στον Θεό. Και απέστη: Διότι αποστάτησε ως προς το φρόνημα σαν αγελάδα σε οίστρο, όπως έχει γραφτεί. Παρώξυναν: Δηλαδή με τα είδωλα των εθνών. Εν βδελύγμασιν: Προσκυνώντας τα είδωλα. Έθυσαν: Διότι προσχώρησαν στους δαίμονες, εγκαταλείποντας τον Θεό που τους έδινε ζωή.

«Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε», και τα όσα ακολουθούν αυτά· τα λέει δε αυτά επειδή ελεεί: «Μακάριοι οι ελεήμονες, διότι αυτοί θα ελεηθούν». «Αυτόν που χορταίνει με αγαθά.» Και ποια είναι η επιθυμία μας; Το να ονομαστούμε θεοί· διότι αυτό επιθύμησε ο Αδάμ, και γεύτηκε την απαγορευμένη τροφή. Αυτήν λοιπόν την επιθυμία μας ο Κύριος την εκπλήρωσε με αγαθά, καθιστώντας μας σύμμορφους με τον Εαυτό του μέσω της δωρεάς του βαπτίσματος, ώστε εξαιτίας αυτού να ονομαζόμαστε και εμείς θεοί κατά χάριν. «Θα ανακαινιστεί σαν του αετού.» Διότι αυτό το ζώο, αφού γεράσει με την πάροδο πολύ χρόνου, επανέρχεται στην ακμή του· λέγεται μάλιστα ότι παραμένει ισχυρό και μετά το γήρας. Πάντως τότε η νεότητά μας φτάνει στον ανακαινισμό της, όταν γίνουμε όμοιοι με τον υψιπετή αετό, και δεν φρονούμε πλέον τα γήινα, αλλά τα άνω· όπως ακριβώς μας υπέδειξε και ο Παύλος. Και για ποιον αετό μιλάει, παρά βεβαίως για τον Χριστό, για τον οποίο ο Μωυσής αινισσόταν ψάλλοντας τα εξής: «Όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του, και έδειξε στοργή στους νεοσσούς του»; Και ποιος είναι αυτός; Ο ίδιος πρόσθεσε: «Μόνος ο Κύριος τους καθοδηγούσε· και δεν υπήρχε μαζί τους ξένος θεός». «Έκανε γνωστές τις οδούς του στον Μωυσή.» Από παλιά, λέει, αποδίδει δικαιοσύνη στους αδικουμένους.

Σε αυτά μας διδάσκει τα μυστήρια για τον Χριστό: «τα ίχνη αετού που πετάει», δηλαδή του επουράνιου Λόγου ο οποίος ως αετός ίπταται στο μέσον των ουρανών και ανέρχεται στους ουρανούς, όπως ακριβώς λέει και ο Μωυσής: «Ο Κύριος μόνος του τους οδηγούσε και δεν υπήρχε μαζί τους ξένος θεός. Πάνω στους ώμους του τους βάσταξε και τους ανέλαβε πάνω στις φτερούγες του, όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του». «Και τους δρόμους του φιδιού πάνω σε πέτρα». Διότι, με τον ίδιο τρόπο που το φίδι δεν μπορεί να αφήσει ίχνη πάνω σε πέτρα, έτσι ούτε ο διάβολος μπόρεσε να βρει αμαρτία στο σώμα του Χριστού. Γιατί λέει ο Κύριος: «Ιδού έρχεται ο άρχοντας αυτού του κόσμου, και σε εμένα δεν θα βρει τίποτα». «Και τους δρόμους πλοίου που διασχίζει τη θάλασσα». Διότι, όπως ακριβώς ένα πλοίο που πλέει στο πέλαγος δεν αφήνει ίχνη και δρόμους, έτσι ούτε η εκκλησία, που πολιτεύεται στον κόσμο σαν σε πέλαγος, αφήνει τη δική της ελπίδα πάνω στη γη, έχοντας τη ζωή «αποταμιευμένη στους ουρανούς». «Και τους δρόμους ενός άνδρα στη νεότητά του». Ποιου άλλου, παρά αυτού που γεννήθηκε από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο, ο οποίος, ανανεώνοντας τον «τέλειο άνθρωπο» μέσα στον κόσμο, επιτελεί τα θαύματα, «αρχίζοντας από το βάπτισμα του Ιωάννη», όπως μαρτυρεί και ο ευαγγελιστής: «Ήταν δε ο Ιησούς, όταν άρχισε τη δράση του, περίπου τριάντα ετών». Αυτό, λοιπόν, είναι το νέο και ακμαίο της ηλικίας· ο οποίος, περιοδεύοντας σε κάθε πόλη και χώρα, θεράπευε τις νόσους και τις ασθένειες των ανθρώπων. «

Εγκατέλειψε λοιπόν αυτό η υιότητα, αφού βρέθηκε πλησίον εκείνου του μακάριου τόπου που δεν μπορεί ούτε να κατανοηθεί ούτε να περιγραφεί με κανέναν λόγο, όχι όμως αφήνοντάς το παντελώς έρημο ούτε εντελώς απαλλαγμένο από την υιότητα. Αλλά, όπως ακριβώς ένα εξόχως ευωδιαστό μύρο που χύνεται σε ένα αγγείο, ακόμη και αν αδειαστεί με την πάσα επιμέλεια, εντούτοις παραμένει και καταλείπεται ακόμη κάποια οσμή του μύρου, έστω κι αν το μύρο έχει χωριστεί από το αγγείο, και το αγγείο διατηρεί την οσμή του μύρου παρότι δεν περιέχει πια μύρο, έτσι και το Άγιο Πνεύμα παρέμεινε μεν χωρίς το μερίδιο και χωρισμένο από την υιότητα, έχει όμως μέσα του, παρόμοια με τη δύναμη του μύρου, την οσμή της υιότητας. Και αυτό είναι, λέει, το λεγόμενο: «ως μύρον επί κεφαλής το καταβαίνον επί τον πώγωνα του Ααρών»· δηλαδή η οσμή που μεταφέρεται από το Άγιο Πνεύμα από πάνω προς τα κάτω, μέχρι την αμορφία και το δικό μας διάστημα, από όπου άρχισε να ανέρχεται η υιότητα, σαν να μεταφέρθηκε, λέει, πάνω σε φτερούγες αετού και στις πλάτες του. Διότι, λέει, τα πάντα σπεύδουν από κάτω προς τα πάνω, από τα χειρότερα προς τα καλύτερα, και τίποτα από όσα βρίσκονται στα καλύτερα δεν είναι τόσο ανόητο ώστε να μην παραμείνει εκεί, αλλά να κατέλθει προς τα κάτω.

ΥΙΣΤ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΔΙΟ. Για το ίδιο θέμα. Έχεις και εσύ το τάλαντο, και μην κρίνεις, διότι με τα ίδια κριτήρια θα κριθείς. «Τρία πράγματα μού είναι αδύνατο να κατανοήσω, και το τέταρτο δεν το γνωρίζω», είπε ο Σολομών. «Τα ίχνη του αετού που πετά». Αυτό συμβολίζει τη θεία φύση του Υιού, η οποία είναι απρόσιτη σε κάθε ανθρώπινη διάνοια. «Και τα ίχνη σου, αναφέρει, δεν θα γίνουν γνωστά», λέει το θείο Πνεύμα στους Ψαλμούς. Είδε δε αυτόν ως αετό και ο Μωυσής να σκεπάζει τον λαό στην έρημο με τα φτερά του. «Και την οδό του φιδιού πάνω στην πέτρα». Οι σκολιές οδοί του φιδιού, το οποίο μας ψιθύρισε την παράβαση, και οι οποίες είναι αμαρτήματα, δεν βρήκαν οδό πάνω στην πέτρα.

Διότι, αφού τους πήρε όχι στα γόνατα, αλλά στους βραχίονες (όπως λέει ο προφήτης), και τους σήκωσε στις πλάτες του, τους χαρίζει όσα εκείνοι ποθούσαν, ναό και θυσίες, τα οποία προπάντων επιζητούσαν με πολλή επιμονή, καθώς και προστασία στους πολέμους, νίκες, τρόπαια, την αφθονία των αγαθών της γης, και την ευφορία της φύσης. Με αυτά τους στόλιζε, παρακινώντας παράλληλα και τους άλλους σε ζήλο. Επειδή όμως, αν συνεχώς δέχονταν περιποιήσεις, επρόκειτο να γίνουν ολότελα φαύλοι, τους συνετίζει και μέσω των τιμωριών. Διότι είναι απέραντη η σοφία του Θεού και βρίσκει διεξόδους μέσα από τα αδιέξοδα.

Διότι ο δικός μας Θεός, ο Χριστός, που άπλωσε τα χέρια του πάνω στον σταυρό σαν φτερούγες, σε ανέλαβε πάνω στις πλάτες του και σε διαφύλαξε σαν κόρη οφθαλμού, όπως ο αετός σκεπάζει τη φωλιά του και περιθάλπει με στοργή τους νεοσσούς του, και έγινε για σένα Θεός υπερασπιστής ανατρέποντας κάτω από τα πόδια σου αυτούς που επαναστάτησαν εναντίον σου και στήνοντας τα πόδια σου σε ευρύχωρο μέρος, ώστε να βρουν στο πρόσωπό σου την εκπλήρωσή τους και εκείνα τα Δαβιτικά ψαλμικά λόγια: «εκείνοι συνεποδίστηκαν και έπεσαν, εμείς όμως αναστηθήκαμε και ανορθωθήκαμε». Ο πόλεμος, λοιπόν, έλαβε έκβαση αντάξια του φιλοβασιλέως Χριστού και εσένα, του φιλόχριστου βασιλιά· διότι έπρεπε αφενός ο Χριστός να υπερισχύσει του Μωάμεθ, ο οποίος φλυαρεί ότι η τιμώμενη από αυτόν θηλυκή καμήλα ρουφάει ολόκληρους ποταμούς και διδάσκει κάθε αισχρότητα στους απογόνους της Άγαρ, και αφετέρου ένας ευσεβής και φιλόθεος βασιλιάς να υπερτερήσει έναντι του υιού της ανομίας, ο οποίος ηγείται πανάσεβων ταγμάτων. Ποιος ανά τους αιώνες άκουσε τέτοιο τρόπαιο; Ποιος κατέστρεψε τόσο ακαριαία την αλαζονεία των Περσών; Ποιος υπέταξε με τόση ευκολία έναν Πέρση άνακτα που οδηγούσε τον ίππο του ψηλότερα και από τα άστρα, και που η ασπίδα του κάλυπτε ολόκληρες πεδιάδες; Εσύ λοιπόν, μόνος και πρώτος, και νομίζω επίσης ο έσχατος, θειότατε βασιλιά, πέτυχες αυτό το μεγαλοπρεπές και θεόδοτο τρόπαιο· διότι έπρεπε, ως δώρο Θεού, όπως ακριβώς υποδηλώνει και το όνομά σου, να κατορθώσεις θεϊκά μεγαλουργήματα.

Και έχοντας λάβει το παιδί τέτοιου είδους γέννηση και από τις δύο πλευρές, είχε ανάλογη και προς τις δύο και την ανατροφή του, και από την πρώτη κιόλας ηλικία αναδείχθηκε θρέμμα της σοφίας, όχι τόσο της αισθητής όσο της νοητής μητέρας, έχοντας θηλάσει στον κατάλληλο καιρό το γάλα και των δύο. Διότι δεν έτυχε να έχει ιδιαίτερα επιδέξια φύση για την εύκολη αφομοίωση των πιο στοιχειωδών μαθημάτων της καθ' ημάς σοφίας· η υπερβολική του όμως επιμέλεια αναπλήρωνε το υστέρημα της φύσης του. Επιπλέον δε, εφηύρε και ένα πολύ σοφό τέχνασμα, πραγματικά άξιο της θείας χάρης που επρόκειτο να του δοθεί αργότερα, μέσω του οποίου ανόρθωσε την αδυναμία της φύσης του. Διότι, αφού ζήλωσε την πίστη της αιμορροούσας και πίστεψε χωρίς κανένα δισταγμό ότι, αν αγγίξει μόνο και αυτός το κράσπεδο των ιματίων του Ιησού, θα αποβάλει αμέσως την ασθένεια της φύσης του, όπως εκείνη την αρρώστια της, προσέρχεται κρυφά στην εκκλησία, και αφού τρύπωσε κάτω από την ιερή τράπεζα την ώρα που ο ιερέας επρόκειτο να τελέσει τη θεία μυσταγωγία, και παραμένοντας εκεί μέχρι την ολοκλήρωση της τελετής, αφού άγγιξε με το κεφάλι του το θείο πέπλο το οποίο ονομάζουμε ενδυτή, αποχώρησε έπειτα από εκεί κρυφά και πάλι, έχοντας λάβει τη χάρη ακριβώς όπως πίστεψε, σε τέτοιο βαθμό ώστε αμέσως να αποστηθίσει τη δεύτερη ωδή του Μωυσή με μία μόνο μελέτη.

Γι' αυτό, αφού ανέβηκαν στο Όρος των Ελαιών, περιστοίχισαν τον Ευεργέτη, όπως διηγείται ο Λουκάς ο μύστης. Και υψώνοντας ο Κύριος τα χέρια Του σαν φτερούγες, σκέπασε σαν αετός τη φωλιά που περιέθαλπε, και λέει στους νεοσσούς: «Σας σκέπασα προστατεύοντάς σας από όλα τα κακά. Όπως, λοιπόν, σας αγάπησα στοργικά, αγαπήστε με, και δεν χωρίζομαι από εσάς. Εγώ είμαι μαζί σας και ουδείς μπορεί να είναι εναντίον σας».

Πληροφορούμαι ότι μερικοί κατεβαίνουν στους κήπους και ζητούν από τον κηπουρό λαχανικά για να φάνε, και όταν δεν τους δίνονται, εξαιτίας του κανόνα, μαλώνουν με τον κηπουρό. Και όλο αυτό είναι σατανικό και ας μη συμβεί ξανά, διότι τέτοιου είδους άτομα θα υποβληθούν σε επιτίμια. Δεν σας είναι αρκετά τα όσα παρατίθενται στην τράπεζα; Πώς θα πολεμήσεις το πάθος, εσύ που νικιέσαι από ένα λαχανικό; Θα γίνεις πιο αδύναμος και από ένα φτερό, εάν δεν στερεώσεις τον εαυτό σου με τον ορθό λογισμό, ταπεινέ μου αδελφέ, μέσω της εγκράτειας. Γενικώς, από ατελείς τέλειοι και από μικροί μέγιστοι και από ασθενείς υγιείς και από παιδιά άνδρες και από εμπαθείς απαθείς και από ακρατείς εγκρατείς γίνονται και έγιναν οι άνθρωποι, και μάλιστα και εμείς ας έχουμε γίνει και ας γίνουμε έτσι, και ας μην αμελήσουμε, ούτε να δειλιάσουμε. Ο Κύριος δίνει ισχύ και δύναμη. «Απλώνοντας τις φτερούγες του τους δέχτηκε και τους σήκωσε πάνω στους ώμους του». Τόσο πολύ επιθυμεί να σωθούμε, τόσο πολύ «είναι κοντά σε όλους όσοι τον επικαλούνται».