Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 32:35

Άλλος Προφήτης βοά, λέγοντας: Ιδού, ο Κύριος έρχεται, και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του, ή ποιος θα σταθεί όρθιος κατά την εμφάνισή του; Έτερος δε Προφήτης ανακράζει, λέγοντας: Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου και φοβήθηκα, και εισήλθε τρόμος στα οστά μου. Άλλος Προφήτης βοά εκ προσώπου του Κυρίου, λέγοντας: Σε ημέρα εκδικήσεως θα ανταποδώσω, και δεν υπάρχει κανείς που θα ξεφύγει από τα χέρια μου. Περί αυτής της ημέρας ο θεόφατος Δαβίδ έλεγε: Ο Θεός θα έλθει εμφανώς, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καεί ενώπιόν του, και γύρω του σφοδρή καταιγίδα. Περί αυτής της ημέρας βοά και ο απόστολος Παύλος: Κατά την ημέρα που ο Θεός θα κρίνει τα κρυπτά των ανθρώπων σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου. Και πάλι λέγει: Προσέχετε πώς πορεύεστε· είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού. Βοά δε και ο μακάριος Πέτρος, ο κορυφαίος των Αποστόλων, για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα, εξαιτίας της οποίας οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν, και τα στοιχεία της φύσεως θα λιώσουν καιγόμενα. Και τι να πω για τους Προφήτες και τους Αποστόλους; Ο ίδιος ο Δεσπότης και Κύριός μας προμαρτύρησε για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έλθει αιφνιδίως σε εσάς η ημέρα εκείνη· διότι σαν παγίδα θα επέλθει σε όλους όσους κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.

Όλοι λοιπόν, όπως είπα, οι θεοφόροι, με πόνο και δάκρυα κράζουν, προμηνύοντας τη θλίψη εκείνης της ημέρας. Για αυτήν την ημέρα έλεγε ο προφήτης Ησαΐας: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται για να καταστρέψει όλη τη γη και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν». Και πάλι ο ίδιος Προφήτης λέει: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται, και ο μισθός του μαζί του, και το έργο του καθενός ενώπιόν του». Άλλος Προφήτης φωνάζει, λέγοντας: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται, και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του, ή ποιος θα σταθεί όρθιος κατά την εμφάνισή του;» Έτερος δε Προφήτης ανακράζει, λέγοντας: «Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου και φοβήθηκα, και εισήλθε τρόμος στα οστά μου». Άλλος φωνάζει εκ προσώπου του Κυρίου, λέγοντας: «Σε ημέρα εκδικήσεως θα ανταποδώσω, και δεν υπάρχει κανείς που θα γλιτώσει από τα χέρια μου».

Άλλος αναφέρει: Αν και είναι εύκολο σε εσένα, ω Δέσποτα, να τους παραδώσεις στον θάνατο, εντούτοις ικετεύω να διασκορπιστούν ενόσω ζουν, να διαλυθεί η κακή τους συμφωνία και να γίνουν μέτοχοι των τιμωριών που έχεις αποταμιεύσει. Διότι έτσι στη μεγάλη ωδή του Μωυσή λέει ο ίδιος ο Θεός: «Ιδού, δεν έχουν συγκεντρωθεί όλα αυτά κοντά μου και δεν έχουν σφραγιστεί στους θησαυρούς μου; Την ημέρα της εκδικήσεως θα ανταποδώσω, στον καιρό που θα γλιστρήσει το πόδι τους». Και αυτό πάλι ο Σύμμαχος το ερμήνευσε ως εξής: «Θα χορτασθούν οι υιοί, και θα αφήσουν τα υπολείμματά τους στα νήπιά τους». Γνωρίζω, λέει, ότι τη δίκαιη τιμωρία σου δεν θα την επιφέρεις μόνο σε αυτούς, αλλά και στους υιούς και στους εγγονούς που μιμήθηκαν την πονηρία των προγόνων τους.

Εσύ όμως, με το «ο μεν Θεός, έχοντας την αρχή και το τέλος και τα μέσα όλων των όντων», παράβαλε από την προφητεία των Εβραίων το «εγώ είμαι ο Θεός ο πρώτος και εγώ [είμαι] έπειτα από αυτά», με το δε «περατώνει το έργο του ευθεία πορευόμενος σύμφωνα με τη φύση» το «το πρόσωπό του είδε ευθύτητες»· και προς το «τον ακολουθεί πάντοτε η Δίκη, η οποία τιμωρεί όσους εγκαταλείπουν τον θείο νόμο» σύγκρινε το «δίκαιος είναι ο Κύριος και αγάπησε τις δικαιοσύνες» και το «σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω, λέει ο Κύριος» και το «διότι εκδικητής είναι ο Κύριος και ανταποδίδει σε εκείνους που πράττουν με υπερβολική υπερηφάνεια»· με το δε «από την οποία, όποιος πρόκειται να ευτυχήσει, κρατιέται και την ακολουθεί ταπεινός και κόσμιος» είναι σύμφωνο το «πίσω από τον Κύριο τον Θεό σου θα πορευτείς»· και με το «όποιος δε εξαρθεί από αλαζονεία εγκαταλείπεται έρημος από τον Θεό» το «ο Θεός αντιτάσσεται στους υπερηφάνους, στους δε ταπεινούς δίνει χάρη» και «η χαρά των ασεβών είναι φοβερή πτώση». Αυτά λοιπόν είναι λίγα από τα αναρίθμητα [χωρία] σχετικά με τον επί πάντων Θεό. Δες όμως και τα σχετικά με το δεύτερο Αίτιο·

«Διότι δεν είναι»: Πώς άλλωστε ήταν δυνατόν τα άλαλα και κωφά είδωλα να είναι όμοια με τον ζωντανό Θεό; «Οι δε εχθροί»: Εννοεί τους δαίμονες· διότι εξέπεσαν από τον Θεό. «Διότι από την άμπελο»: Δηλαδή είναι άκαρπη και στάχτη. «Και η κληματίδα»: <Γίναμε> καμένη και εντελώς μάταιη. «Η σταφυλή»: Διότι καρποφόρησε χολή, με την οποία πότισαν τον Χριστό. «Ο βότρυς»: Διότι τους προεσήμαινε το ξύδι και τη χολή, με τα οποία επρόκειτο να ποτίσουν τον δεσπότη του αμπελώνα. «Θυμός»: Διότι το ποτήριό τους, το οποίο κέρασαν στον ίδιο τους τον δεσπότη, ήταν γεμάτο από δηλητήριο και δόλο. «Όχι αυτά»: Δηλαδή, όλα αυτά [έχουν συγκεντρωθεί και] τα φυλάσσω για εσάς για την ημέρα της κρίσεως. «Και έχει σφραγιστεί»: Δηλαδή, φυλάσσεται για εσάς. «Σε ημέρα»: Όταν πρόκειται να δικάσω όλα τα έθνη. «Στον καιρό»: Εννοεί τον καιρό του πάθους, όταν θα απλώσουν τα χέρια τους πάνω στον Θεό που φανερώθηκε. «Διότι είναι εγγύς»: Εννοεί την παρουσία του Χριστού, στην οποία όσοι απίστησαν καταστράφηκαν. «Και παρίσταται»: Δηλαδή, έχει ήδη πλησιάσει και είναι έτοιμη. «Διότι θα κρίνει»: Κατά την ημέρα της δίκης. «Και για τους δούλους»: Όσοι πίστεψαν στην επιφάνειά του, σε αυτούς τότε θα βρει παρηγοριά. «Διότι τους είδε»: Με τον φόβο της κρίσεως· διότι τότε παραλύουν κυρίως οι Ιουδαίοι, βλέποντας ως κριτή αυτόν που σταύρωσαν. «Σε επαγωγή» (καταστροφή): <Να οδηγούνται στην κρίση και να ξηραίνονται από τον φόβο>. «Και είπε»: Αυτούς, λέει, που επικαλούσασταν για βοήθεια. «Στους οποίους»: Σε αυτούς, λέει, που είχατε τις ελπίδες σας.

«Την ημέρα της εκδικήσεως θα ανταποδώσω, και στον καιρό που θα γλιστρήσει το πόδι τους.» Έσφαλαν λοιπόν στα πάντα, μη ευρισκόμενοι σε τίποτα σύμφωνοι, ούτε με την αλήθεια, ούτε με τον νόμο επειδή έγιναν παραβάτες του, ούτε με τους προφήτες επειδή τους ίδιους τους προφήτες έχουν αναιρέσει, ούτε με τη φωνή των Ευαγγελίων επειδή και αυτόν τον Σωτήρα έχουν σταυρώσει, ούτε πείθονται στους αποστόλους επειδή και αυτούς τους καταδίωξαν, γινόμενοι πάντοτε επίβουλοι και προδότες της αλήθειας, αποδεικνυόμενοι μάλλον μισόθεοι παρά φιλόθεοι. Αυτοί, λοιπόν, και τότε, βρίσκοντας ευκαιρία, εύχονται να πετύχουν εκδίκηση από έναν θνητό άνθρωπο, εγειρόμενοι εναντίον των δούλων του Θεού. Αυτός, φουσκώνοντας από αλαζονεία εξαιτίας τους, αρχίζει να αποστέλλει έγγραφα εναντίον των αγίων για να εξοντώνονται παντού όλοι όσοι δεν θέλουν να τον σέβονται και να τον προσκυνούν ως θεό, όπως λέει ο Ησαΐας: «Αλίμονο στη γη των πλοίων, που βρίσκεται πέρα από τους ποταμούς της Αιθιοπίας, η οποία στέλνει ομήρους στη θάλασσα και επιστολές από πάπυρο πάνω στο νερό. Διότι θα πορευθούν γρήγοροι αγγελιαφόροι προς ένα έθνος μετέωρο και λαό ξένο και σκληρό. Ποιος βρίσκεται πέρα από αυτό; Είναι ένα έθνος χωρίς ελπίδα και καταπατημένο». Εμείς όμως, που ελπίζουμε στον Υιό του Θεού, καταδιωκόμαστε και καταπατούμαστε από άπιστους και πονηρούς ανθρώπους.

Επτά αμαρτίες, λέει, διέπραξε ο Κάιν μέσω του ενός φόνου και επτά εκδικήσεις, δηλαδή τιμωρίες, δέχθηκε. Και εκείνος που θα αποτολμήσει να τον σκοτώσει, θα καταλύσει επτά εκδικήσεις· «διότι σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω», και κανένας άλλος δεν θα έχει την εξουσία να σκοτώσει τον Κάιν. Διότι θα μπορούσα βεβαίως να το πράξω αυτό κι εγώ, που περισσότερο από κάθε άλλον έχω τη δύναμη και να θανατώνω και να πλήττω και να ζωοποιώ και να ανασταίνω· αλλά δεν επιθυμώ να συμβεί αυτό γρήγορα. Επιθυμώ μάλλον να ζει επώδυνα για μακρό χρόνο ο καταραμένος, και ευδόκησα να βαστάζει τις επτά εκδικήσεις των επτά αμαρτιών, ώστε και όσοι τον βλέπουν και όσοι ακούν για αυτόν στις επόμενες γενεές, να μισήσουν το μίασμα του φθόνου και του φόνου.

Και έχοντας λάβει το παιδί τέτοιου είδους γέννηση και από τις δύο πλευρές, είχε ανάλογη και προς τις δύο και την ανατροφή του, και από την πρώτη κιόλας ηλικία αναδείχθηκε θρέμμα της σοφίας, όχι τόσο της αισθητής όσο της νοητής μητέρας, έχοντας θηλάσει στον κατάλληλο καιρό το γάλα και των δύο. Διότι δεν έτυχε να έχει ιδιαίτερα επιδέξια φύση για την εύκολη αφομοίωση των πιο στοιχειωδών μαθημάτων της καθ' ημάς σοφίας· η υπερβολική του όμως επιμέλεια αναπλήρωνε το υστέρημα της φύσης του. Επιπλέον δε, εφηύρε και ένα πολύ σοφό τέχνασμα, πραγματικά άξιο της θείας χάρης που επρόκειτο να του δοθεί αργότερα, μέσω του οποίου ανόρθωσε την αδυναμία της φύσης του. Διότι, αφού ζήλωσε την πίστη της αιμορροούσας και πίστεψε χωρίς κανένα δισταγμό ότι, αν αγγίξει μόνο και αυτός το κράσπεδο των ιματίων του Ιησού, θα αποβάλει αμέσως την ασθένεια της φύσης του, όπως εκείνη την αρρώστια της, προσέρχεται κρυφά στην εκκλησία, και αφού τρύπωσε κάτω από την ιερή τράπεζα την ώρα που ο ιερέας επρόκειτο να τελέσει τη θεία μυσταγωγία, και παραμένοντας εκεί μέχρι την ολοκλήρωση της τελετής, αφού άγγιξε με το κεφάλι του το θείο πέπλο το οποίο ονομάζουμε ενδυτή, αποχώρησε έπειτα από εκεί κρυφά και πάλι, έχοντας λάβει τη χάρη ακριβώς όπως πίστεψε, σε τέτοιο βαθμό ώστε αμέσως να αποστηθίσει τη δεύτερη ωδή του Μωυσή με μία μόνο μελέτη.