Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 4:16

Αλλά ισχυρίζονται: Είπε ο Θεός διά του νομοθέτη Μωυσή: «Τον Κύριο και Θεό σου θα προσκυνήσεις και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις», και «δεν θα κατασκευάσεις κανένα ομοίωμα, από όσα υπάρχουν στον ουρανό και όσα υπάρχουν στη γη». Αδελφοί, πράγματι πλανώνται όσοι δεν γνωρίζουν τις Γραφές, όσοι δεν γνωρίζουν πως «το γράμμα αποκτείνει, το δε πνεύμα ζωοποιεί», όσοι δεν ερευνούν το πνεύμα που είναι κρυμμένο κάτω από το γράμμα. Προς αυτούς θα μπορούσα δίκαια να πω: Εκείνος που σας δίδαξε αυτό, ας σας διδάξει και το επόμενο. Μάθε πώς τα ερμηνεύει ο νομοθέτης, λέγοντας κάπως έτσι στο Δευτερονόμιο: «Και μίλησε ο Κύριος σε εσάς μέσα από τη φωτιά· ακούσατε ήχο λόγων, αλλά δεν είδατε κανένα ομοίωμα, παρά μόνο φωνή», και λίγο πιο κάτω: «και να προφυλάξετε πάρα πολύ τις ψυχές σας, διότι δεν είδατε κανένα ομοίωμα την ημέρα που σας μίλησε ο Κύριος στο όρος Χωρήβ μέσα από τη φωτιά, μήπως τυχόν παρανομήσετε και κατασκευάσετε για τους εαυτούς σας γλυπτό ομοίωμα, οποιαδήποτε εικόνα, ομοίωμα αρσενικού ή θηλυκού, ομοίωμα οποιουδήποτε ζώου από όσα υπάρχουν στη γη, ομοίωμα οποιουδήποτε φτερωτού πτηνού» και τα εξής, και μετά από λίγο: «μήπως τυχόν, υψώνοντας το βλέμμα σου στον ουρανό και βλέποντας τον ήλιο, τη σελήνη, τα άστρα και όλο τον κόσμο του ουρανού, παραπλανηθείς και τα προσκυνήσεις και τα λατρεύσεις».

Και ότι αυτά έτσι έχουν, άκου: «Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου», λέει, «γλυπτό ούτε κανένα ομοίωμα». Και ενώ ο Θεός τα πρόσταξε αυτά, «κατασκεύασαν», λέει, «το καταπέτασμα της σκηνής του μαρτυρίου από γαλάζιο, πορφυρό και κόκκινο στριμμένο νήμα και από στριμμένη βύσσο, υφαντό έργο με χερουβίμ», και «κατασκεύασαν το ιλαστήριο πάνω από την κιβωτό από καθαρό χρυσό καθώς και τα δύο χερουβίμ». Τι κάνεις, ω Μωυσή; Εσύ λες: «Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου γλυπτό ούτε κανένα ομοίωμα», και εσύ ο ίδιος κατασκευάζεις καταπέτασμα, «υφαντό έργο με χερουβίμ» και «δύο χερουβίμ από καθαρό χρυσό»; Αλλά άκου τι σου απαντά μέσα από τα ίδια τα πράγματα ο θεράπων του Θεού, Μωυσής: «Ω τυφλοί και μωροί, κατανοήστε τη δύναμη των όσων λέγονται “και φυλάξτε πάρα πολύ τις ψυχές σας”». Είπα: «επειδή κανένα ομοίωμα δεν είδατε την ημέρα κατά την οποία σας μίλησε ο Κύριος στο όρος Χωρήβ μέσα από τη φωτιά, προσέξτε μήπως παρανομήσετε και κατασκευάσετε για τους εαυτούς σας γλυπτό ομοίωμα, οποιαδήποτε εικόνα», και «χυτούς θεούς δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου».

Ας τα ακούσουν αυτά οι πολέμιοι της χάριτος, και όσοι ανόητα αντιμάχονται τα σύμβολα της χάριτος. Και ας μας διαβάσουν ξανά τον νόμο, και εμείς πάλι θα τον αναπτύξουμε εύστοχα και αρμονικά, με όποιον τρόπο κι αν έχει τεθεί. Διότι ας μάθουν ότι η αιτία όσων έχουν νομοθετηθεί είναι απολύτως καταφανής. Και ποια είναι αυτή; Εκείνος που νομοθέτησε ας την ερμηνεύσει και τώρα: «Επειδή», λέει, «δεν είδατε κανένα ομοίωμα την ημέρα που σας μίλησε ο Κύριος στο όρος Χωρήβ μέσα από τη φωτιά, μην παρανομήσετε και κατασκευάσετε για τους εαυτούς σας γλυπτό ομοίωμα, οποιαδήποτε εικόνα», και όσα είναι γραμμένα στη συνέχεια. Για ποιον λόγο, λοιπόν, δεν θα κατασκευάσεις; Επειδή δεν είδες, λέει, επομένως, αν είχες δει, θα σου επιτρεπόταν να το κάνεις. Γι' αυτό, επειδή εμείς είδαμε, για τον λόγο αυτό εναπόκειται σε εμάς να κατασκευάζουμε. Και στους παλαιούς Ιουδαίους, βεβαίως, ορθώς ο νόμος το παρήγγειλε αυτό. Διότι πώς είναι δυνατόν να επιχειρήσει κανείς, ή πώς γενικότερα να του επιτρέπεται, να φτιάξει απομίμημα εκείνου που δεν έχει έρθει ακόμη προ των οφθαλμών του;

Δεν θα υπάρχουν για εσένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα. Δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο, ούτε ομοίωμα κανενός από όσα υπάρχουν ψηλά στον ουρανό, και από όσα υπάρχουν κάτω στη γη, και από όσα υπάρχουν στα νερά κάτω από τη γη. Δεν θα τα προσκυνήσεις, ούτε θα τα λατρεύσεις. Και βέβαια και αλλού αναφέρει: Να φυλάξετε πάρα πολύ καλά τις ψυχές σας, διότι δεν είδατε κανένα ομοίωμα την ημέρα που σας μίλησε ο Κύριος στο όρος Χωρήβ, μέσα από τη φωτιά, μήπως και παρανομήσετε και κατασκευάσετε για τους εαυτούς σας γλυπτό ομοίωμα και οποιαδήποτε εικόνα. Και μήπως, υψώνοντας το βλέμμα σου στον ουρανό, και βλέποντας τον ήλιο και τη σελήνη και τα αστέρια, και όλο τον στολισμό του ουρανού, παρασυρθείς και τα προσκυνήσεις και τα λατρεύσεις. Ο λόγος για τον οποίο λέγονται αυτά είναι φανερός. Διότι απαγορεύει να προσφέρεται στην κτίση η λατρεία και η προσκύνηση που αρμόζει μόνο στον Θεό, ενώ παράλληλα τους έχει προσταχθεί να καταστρέψουν τα σεβάσματα των εθνών. Επειδή το ότι δεν έχει απαγορεύσει εντελώς την προσκύνηση χειροποίητων αντικειμένων, αποδεικνύεται από όσα αφορούσαν την παλαιά Σκηνή του Μαρτυρίου. Διότι προς αυτήν ατένιζε και προσκυνούσε όλος ο λαός. Και αυτή έφερε την εικόνα των επουρανίων και της κτίσεως, της οποίας ο τύπος υποδείχθηκε από τον Θεό στον ιεροφάντη, και περιείχε τα σύμβολα των αληθινών σεβασμάτων.