Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 6:16

Ας κατακρίνει, λοιπόν, μέσα στη μανία του ο Αρειανός το γεγονός ότι ούτε ο απόστολος Παύλος, αφού καταβιβάστηκε από το τείχος και διασώθηκε, άλλαξε γνώμη και επέστρεψε για να παραδώσει τον εαυτό του· ούτε ότι ο Μωυσής επέστρεψε από τη Μαδιάμ στην Αίγυπτο, για να συλληφθεί από εκείνους που τον αναζητούσαν, ούτε ο Δαβίδ μέσα στο σπήλαιο φανέρωσε τον εαυτό του στον Σαούλ, αλλά και οι υιοί των προφητών παρέμειναν στα σπήλαια και δεν παρέδωσαν τους εαυτούς τους στον Αχαάβ. Διότι αυτό θα αποτελούσε και πάλι πράξη αντίθετη προς την εντολή της Γραφής, η οποία λέει: «δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου».

Και είπε ο Άχαζ: «Δεν θα ζητήσω, ούτε θα εκπειράσω τον Κύριο». Η δωρεά του Θεού είναι βέβαια μεγάλη, πλούσια και άφθονη. Ο Άχαζ όμως, επειδή δεν είχε ακόμη διδαχθεί να ζητά τα μεγάλα και επουράνια, αρνείται να ζητήσει σημείο, θεωρώντας το ανώτερο της ανθρώπινης φύσης, ή νομίζοντας ότι θα έπραττε αντίθετα προς την εντολή που λέει: «Δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου». Ήταν δε αναγκαίο οι λόγοι για τόσο σπουδαία γεγονότα να απευθυνθούν στον τότε άρχοντα βασιλιά, προκειμένου μέσω αυτού να διακηρυχθούν σε όλους τα προφητευόμενα. Διότι ο Ησαΐας ίσως να μην γινόταν πιστευτός (είτε από τον φθόνο των συγχρόνων του ανθρώπων, είτε λόγω της γενικότερης ταπεινότητας του βίου του), και θα θεωρούσαν ότι δεν έλαβε από τον Κύριο θεία αποκάλυψη για την έλευση του Εμμανουήλ, αλλά ότι έπλασε τον λόγο από τη δική του καρδιά.

Διότι, αφού ο Θεός πρόσταξε να ζητήσει, το να μη θέλει να ζητήσει ενέχει ολοφάνερη ασέβεια. Γι' αυτό, προφασίζεται ότι δεν θέλει να τον πειράξει, και προβάλλει ως επιχείρημα έναν λόγο του Νόμου: «Δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου». Και όμως, πώς να μην κατακρίνει με κάθε τρόπο η λογική τη διαστροφή του Άχαζ; Διότι, αφού ο ίδιος ο Θεός του επιτρέπει να ζητήσει, πώς δεν είναι προτιμότερο να επιλέξει να πράξει εκείνο που έχει προσταχθεί, παρά να εφευρίσκει δικαιολογίες με κακοτροπία και να χρησιμοποιεί ως σαθρή πρόφαση υπακοής το «Δεν θα πειράξω τον Κύριο»; Αλλά ο σκοπός του ήταν αφενός να μην αποδεχθεί τους λόγους που προέρχονταν άνωθεν από τον Θεό, και αφετέρου να προτιμήσει τον μάντη της ψευδολογίας, παρατηρώντας ίσως με περιέργεια τις πτήσεις των οιωνών, και ζητώντας τη βοήθεια των δαιμονίων. <Και είπε: Ακούστε λοιπόν, οίκος του Δαβίδ· μήπως είναι μικρό πράγμα για σας να προκαλείτε κόπο στους ανθρώπους; Και πώς προκαλείτε κόπο στον Κύριο; Γι' αυτό ο ίδιος ο Κύριος θα σας δώσει σημείο.> Επειδή ο Άχαζ αρνήθηκε να ζητήσει το σημείο, και δεν ανεχόταν να τιμήσει ή να γνωρίσει τον εκ φύσεως και αληθινά όντα Θεό και Κύριο των πάντων, ο προφήτης προσπαθεί να τον διδάξει ότι ο Θεός δεν θα αγνοηθεί παντελώς από τον Ισραήλ, ούτε πρόκειται να χάσει τον κλήρο Του, αλλά θα Τον αναγνωρίσουν στον κατάλληλο καιρό.

Αλλά βέβαια ο Σωτήρας δεν έθετε τον Θεό σε δοκιμασία· διότι γνώριζε καλά και ήταν πεπεισμένος για τη δύναμη του Πατέρα που συνεργούσε μαζί Του. Γι' αυτό και με προστακτικό τρόπο παρήγγειλε στον διάβολο λέγοντας: «Οὐκ ἐκπειράσεις Κύριον τὸν Θεόν σου», αντιπαραθέτοντας ένα λόγο της Θείας Γραφής από τον Νόμο στα λόγια της παρούσας Γραφής, την οποία ο διάβολος, χωρίς να την έχει κατανοήσει, του πρόβαλε, επειδή δεν αντιλαμβανόταν ότι ο Σωτήρας δεν είχε ανάγκη από τη βοήθεια αγγέλων, ακόμη και αν, υποθετικά, επιθυμούσε με δική Του θέληση να αφεθεί προς τα κάτω· αφού και κατά την Ανάληψη στους ουρανούς (πράγμα που ήταν σπουδαιότερο από την κάθοδο μέσω του αέρα από το πτερύγιο του ναού προς τη γη), δεν είχε ανάγκη από αγγελικό χέρι. Δες δε, πώς, όταν ο διάβολος υπενθύμισε το, «Στα χέρια θα σε σηκώσουν, μήπως τυχόν σκοντάψεις το πόδι σου σε πέτρα», δεν πρόσθεσε τη συνέχεια που συνδέεται με αυτό, δηλαδή το, «Επάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα πατήσεις, και θα καταπατήσεις λιοντάρι και δράκοντα», το οποίο φανερώνει σαφώς τη νίκη του Σωτήρα εναντίον του ίδιου του διαβόλου και των αγγέλων του.

Εάν, λοιπόν, εσύ είσαι το υποπόδιο των ποδιών του Κυρίου, πώς πειράζεις τον απείραστο, λησμονώντας τον νομοθέτη που παραγγέλλει ότι «δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου», αλλά και τολμάς, τρισάθλιε, να οικειοποιείσαι τα έργα του Θεού και να λες ότι σε σένα έχει παραδοθεί η εξουσία τους; Και προτείνεις τη δική σου πτώση στον Κύριο και υπόσχεσαι να του δώσεις τα δικά Του, εάν πέσει στη γη και σε προσκυνήσει; Και πώς δεν έφριξας να ξεστομίσεις τέτοιον λόγο κατά του Δεσπότη, ω πνεύμα που από κακεντρέχεια είσαι το πιο πονηρό από όλα τα πονηρά πνεύματα; Από τη γαστέρα νικήθηκες και από την κενοδοξία ατιμάστηκες, από τη φιλαργυρία και τη φιλαρχία παρασύρεις στην ασέβεια. Εσύ, ο Βελίαρ, ο δράκοντας, ο αποστάτης, το σκολιό φίδι, αυτός που αποστάτησε από τον Θεό, που χωρίστηκε από τον Χριστό, που αποξενώθηκε από το Άγιο Πνεύμα, που εκδιώχθηκε από τον χορό των αγγέλων, ο υβριστής των νόμων του Θεού, ο εχθρός των νομίμων, αυτός που στράφηκε εναντίον των πρωτοπλάστων και απομάκρυνε από την εντολή εκείνους που δεν σε είχαν αδικήσει σε τίποτα, αυτός που ξεσήκωσε τον ανθρωποκτόνο Κάιν εναντίον του Άβελ, αυτός που εκστράτευσε εναντίον του Ιώβ, εσύ λες στον Κύριο: «Εάν πέσεις και με προσκυνήσεις»; Ω της θρασύτητας, ω της παραφροσύνης! Δούλος δραπέτης, δούλος για μαστίγωμα, που επαναστάτησε απέναντι στον καλό Δεσπότη, σε έναν τόσο μεγάλο Δεσπότη, στον Θεό όλων των νοητών και των αισθητών λες: «Εάν πέσεις και με προσκυνήσεις»;

«Εσύ όμως θα ριχτείς στα βουνά σαν βδελυρός νεκρός, μαζί με πολλούς νεκρούς που έχουν κατατρυπηθεί από μάχαιρα, οι οποίοι κατεβαίνουν στον άδη. Διότι, όπως ακριβώς ένα ένδυμα βουτηγμένο στο αίμα δεν θα είναι καθαρό, έτσι ούτε και εσύ θα είσαι καθαρός· επειδή κατέστρεψες τη γη μου και σκότωσες τον λαό μου, λέει ο Κύριος.» «Ο δόλος είναι στο χέρι του, και στην καρδιά του θα υπερηφανευτεί, και με δόλο θα διαφθείρει πολλούς, και θα σταθεί ως αιτία για την απώλεια πολλών.» «Με τον φθόνο του διαβόλου εισήλθε ο θάνατος στον κόσμο.» «Τότε ο Ιησούς οδηγήθηκε από το Πνεύμα στην έρημο για να πειραστεί από τον διάβολο· και αφού νήστεψε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε. Και αφού τον πλησίασε ο πειράζων, του είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, πες να γίνουν άρτοι οι λίθοι αυτοί. Εκείνος όμως αποκρίθηκε και είπε: Έχει γραφτεί: Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού. Τότε τον παραλαμβάνει ο διάβολος στην αγία πόλη, και τον στήνει στο πτερύγιο του ναού, και του λέει: Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου κάτω. Του είπε τότε ο Ιησούς: Έχει γραφτεί: Δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου. Πάλι τον παραλαμβάνει ο διάβολος σε ένα πολύ ψηλό όρος, και του δείχνει όλα τα βασίλεια του κόσμου και τη δόξα τους, και του λέει: Όλα αυτά θα σου τα δώσω, εάν πέσεις και με προσκυνήσεις. Τότε του λέει ο Ιησούς: Πήγαινε πίσω μου, Σατανά.»

ΤΙΤΛΟΣ ΚΕʹ. — Περί της δοκιμασίας προς τον Θεό, και ότι δεν πρέπει να εκπειράζουμε τον Θεό. «Δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου.» «Συνέχισε ο Κύριος ο Θεός να μιλά στον Άχαζ, λέγοντας: Ζήτησε για τον εαυτό σου ένα σημείο από Κύριον τον Θεό σου, είτε στο βάθος είτε στο ύψος. Και είπε ο Άχαζ: Δεν θα ζητήσω, ούτε θα εκπειράσω τον Κύριο.» «Ας μην εκπειράζουμε τον Κύριο, όπως ακριβώς τον εκπείρασαν μερικοί από αυτούς, και θανατώθηκαν από τα φίδια.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΣΤʹ. — Περί του πλήθους και του δήμου της πόλεως. «Δεν θα ακολουθήσεις τους πολλούς στο κακό. Δεν θα συνταχθείς με τους πολλούς για να διαστρέψεις τη δικαιοσύνη.» «Δεν θα υπακούσεις σε παράνομο έθνος.» «Μην αμαρτάνεις απέναντι στο πλήθος της πόλεως, και μην υποβιβάζεις τον εαυτό σου μέσα στον όχλο.» «Τρία πράγματα φοβήθηκε η καρδιά μου: τη διαβολή της πόλεως, τη συνάθροιση του όχλου και την ψευδή κατηγορία, που είναι όλα πιο οδυνηρά και από τον θάνατο.» Συνηθίζουν τα πλήθη, έστω και αν προς το παρόν συγκρατήσουν την οργή τους, σαν τη φωτιά που φωλιάζει στην ύλη, ή σαν το ρεύμα που συγκρατείται με τη βία, αν βρουν την κατάλληλη ευκαιρία, να αναφλέγονται και να ξεσπούν ορμητικά.

Και τον οδήγησε στην Ιερουσαλήμ, και τον έστησε στο πτερύγιο του ιερού, και του είπε: Αν είσαι Υιός του Θεού, ρίξε τον εαυτό σου από εδώ κάτω· διότι είναι γραμμένο ότι θα δώσει εντολή στους αγγέλους του για σένα, ώστε να σε διαφυλάξουν· και θα σε σηκώσουν στα χέρια τους, για να μη χτυπήσεις το πόδι σου σε πέτρα. Και αποκρινόμενος ο Ιησούς του είπε: Έχει ειπωθεί, δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου.» Βαπτίσθηκε μεν ο Κύριος, για να αγιάσει τα ύδατα, για εμάς που πρόκειται να απολαύσουμε τη χάρη· μετά δε το βάπτισμα, φέρεται από το πνεύμα σε έρημο όρος. Διότι το Άγιο Πνεύμα τον ωθούσε στον αγώνα εναντίον του διαβόλου.

Το «Δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο» είναι μωσαϊκό, και ειπώθηκε για το Μάννα. Διότι το Μάννα, αν και δεν ήταν άρτος, εντούτοις έθρεψε τον λαό. Και το «Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις», και το «Δεν θα εκπειράσεις», και αυτά είναι μωσαϊκά. «Και αφού ολοκλήρωσε κάθε πειρασμό ο διάβολος, απομακρύνθηκε από αυτόν μέχρι την κατάλληλη στιγμή. Και επέστρεψε ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος στη Γαλιλαία. Και διαδόθηκε φήμη σε όλη την περίχωρο για αυτόν. Και ο ίδιος δίδασκε στις συναγωγές τους, δοξαζόμενος από όλους». Ο Λουκάς αναφέρει ότι ο Κύριος ολοκλήρωσε κάθε πειρασμό, αν και πειράστηκε με τρεις πειρασμούς, διότι αυτοί οι τρεις αποτελούν τα κεφάλαια όλων των πειρασμών: της φιλοχρηματίας, της γαστριμαργίας και της φιλοδοξίας.

Βγείτε, λοιπόν, και πείτε σε αυτούς που σας προβάλλουν τέτοια λόγια: Αυτά λέει ο άνθρωπος του Θεού Παχώμιος: Ο δικός μου αγώνας και όλη μου η προσπάθεια δεν είναι το να περπατήσω πάνω σε ποτάμι ή να πετάξω πάνω από τα όρη ή να διατάξω τα θηρία που εξ αρχής υπέταξε ο Θεός στον άνθρωπο, αλλά να συλλάβω μέσα μου την κρίση του Θεού και να υπερπηδώ τις διαβολικές μεθοδείες με τη δύναμη του Κυρίου, ο οποίος μας πρόσταξε να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού. Διότι, εάν μου δωρηθούν αυτά από τον Κύριο, οπωσδήποτε θα ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα.» Και αφού είπε αυτά, πάλι παρήγγειλε στους αδελφούς να μην υπερηφανεύονται για τα δικά τους κατορθώματα ούτε να ταράζονται από κάποια οράματα, ούτε να πειράζουν το θείο με τέτοιου είδους αιτήματα· διότι είναι πολλές οι μηχανουργίες του αντιπάλου και διότι τέτοια πράγματα είναι για κάθε άνθρωπο περιττά και επικίνδυνα, καθώς ο σωτήριος Λόγος είπε προς τον εχθρό: «Δεν θα εκπειράσεις Κύριον τον Θεό σου.» 49. Μετά, λοιπόν, από όλους αυτούς τους λόγους, ο γέροντας σηκώθηκε, προσευχήθηκε και παρακαλούσε τον Κύριο να μνημονεύουν πάντοτε τον λόγο Του προς σωτηρίαν. Και έτσι αναχώρησε καθένας από τους αδελφούς για το έργο που τους είχε ανατεθεί, μελετώντας τις θείες γραφές.