Πατερικές αναφορές στο ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ 9:14

Αυτά λοιπόν τα γράφουμε προς υπενθύμιση. Διότι, όταν ο Μωυσής ανέβηκε στο όρος και πέρασε σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες με νηστεία και ταπείνωση, του είπε ο Θεός: «Κατέβα γρήγορα από εδώ, διότι αμάρτησε ο λαός σου, τον οποίο έβγαλες από τη γη της Αιγύπτου· παρέκκλιναν γρήγορα από τον δρόμο που τους παρήγγειλες, και έφτιαξαν για τον εαυτό τους χωνευτά είδωλα.» Και είπε ο Κύριος προς αυτόν: «Σου μίλησα μία και δύο φορές λέγοντας: Είδα αυτόν τον λαό, και ιδού είναι σκληροτράχηλος· άφησέ με να τους εξολοθρεύσω, και θα εξαλείψω το όνομά τους κάτω από τον ουρανό, και εσένα θα σε κάνω έθνος μεγάλο και θαυμαστό, και πολύ μεγαλύτερο από αυτό.» Και είπε ο Μωυσής: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε· συγχώρεσε την αμαρτία αυτού του λαού, ειδάλλως εξάλειψε και εμένα από τη βίβλο των ζώντων.» Ω, τι μεγάλη αγάπη, ω τι ανυπέρβλητη τελειότητα· ο δούλος αποκτά παρρησία προς τον Κύριο, ζητά άφεση για το πλήθος, ή αξιώνει να εξαλειφθεί και ο ίδιος μαζί τους.

«Άφησέ με να τους εξολοθρεύσω, και θα εξαλείψω το όνομά τους κάτω από το στερέωμα του ουρανού, και θα σε κάνω έθνος μεγάλο και ισχυρό, και πολύ περισσότερο από αυτό.» Αλλά ήταν ανάγκη, εκείνοι που είχαν τον νου τους ακόμη ελαφρύ και ευμετάβλητο, να μην προχωρήσουν αμέσως στο τέλειο και στην παιδεία που ξεπερνά τον νου και την ανθρώπινη φρόνηση, εννοώ βέβαια την ευαγγελική, αλλά μάλλον να προκατηχηθούν μέσω των κατώτερων πραγμάτων, καθιστώντας τη νομική ζωή σχεδόν ως προγύμνασμα της εν Χριστώ ζωής. Επομένως, ο εξ ουρανού Νυμφίος επιθυμούσε μεν από την αρχή τη νεότερη, δηλαδή την Εκκλησία των εθνών. Όμως, εισάγει πρώτα τη μεγαλύτερη, και μάλιστα όχι χωρίς κόπο. Διότι ο Ιακώβ δούλεψε για τη Λεία. Το ότι δε ο Ισραήλ ελευθερώθηκε από τη δουλεία των Αιγυπτίων με πολλούς και μεγάλους κόπους, είναι ολοφάνερο. Διότι όλη η κτίση πολέμησε γι' αυτούς. Σημείο, λοιπόν, του ότι ο Ισραήλ δεν λυτρώθηκε χωρίς ιδρώτα, και ότι έγινε λαός του Θεού μέσω της λατρείας του νόμου, είναι η δουλεία του Ιακώβ, η οποία βεβαίως επιτελέστηκε όχι χωρίς μόχθο. Όταν δε συμπληρώθηκαν τα επτά έτη της μεγαλύτερης, νυμφεύτηκε τη Ραχήλ, δηλαδή τη νεότερη, αυτήν που ποθούσε από την αρχή.

Διότι, ενώ ο ανόητος Ισραήλ ειδωλολατρούσε στην έρημο (επειδή είχε κατασκευάσει το χρυσό μοσχάρι), ο Θεός ήθελε να τον τιμωρήσει. Αφήνοντας όμως τον μακάριο Μωυσή ελεύθερο, αν το επιθυμούσε, να εμποδίσει την οργή Του και να κάνει δεήσεις υπέρ αυτών που είχαν αμαρτήσει, του είπε: «Σου έχω μιλήσει μία και δύο φορές, λέγοντας: Είδα αυτόν τον λαό, και ιδού, είναι λαός σκληροτράχηλος. Άφησέ με να τους εξολοθρεύσω και να εξαλείψω το όνομά τους κάτω από τον ουρανό, και να κάνω εσένα μεγάλο έθνος». Επειδή όμως ο Μωυσής κατάλαβε την οικονομία της θείας πραότητας, προχωρά στο να τον εμποδίσει και λέει: «Αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρεσέ την. Ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο αυτό που έγραψας». Επομένως, με παρόμοιο τρόπο ειπώθηκε και στον Ιακώβ το «Άφησέ με να φύγω», από εκείνον που πάλευε μαζί του. Αυτός δε, κατανοώντας γρήγορα ποιος ήταν αυτός που πάλευε μαζί του, και έχοντας πλέον αποκτήσει επίγνωση ολόκληρου του γεγονότος, αλλάζει εντελώς στάση και λέει: «Δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις». Και ευλογήθηκε, και ο τρόπος της ευλογίας του ήταν η μετάβαση από το πρώτο όνομα σε ένα άλλο. Διότι λέει: «Το όνομά σου δεν θα λέγεται πλέον Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου». Επειδή το μεν «Ιακώβ» σημαίνει αυτόν που υποσκελίζει, δηλαδή τον δραστήριο και νηφάλιο στο να μπορεί να κατορθώνει αυτά που πρέπει, ενώ το «Ισραήλ» ερμηνεύεται ως «νους που βλέπει τον Θεό».

Επειδή και ο Μωυσής, ενώ του ήταν δυνατόν να απαλλαγεί από την ιουδαϊκή αγνωμοσύνη και να αναλάβει την αρχηγία ενός άλλου έθνους, λαμπρότερου και πολύ μεγαλύτερου (διότι είπε ο Θεός: «Άφησέ με και θα τους εξαλείψω, και θα σε καταστήσω έθνος μεγάλο, μεγαλύτερο από αυτό»), επειδή ακριβώς ήταν άγιος και δούλος του Θεού, και φίλος πολύ γνήσιος και γενναίος, ούτε καν να ακούσει δεν ανέχθηκε αυτήν τη φωνή, αλλά προτίμησε μάλλον να χαθεί μαζί με εκείνους που άπαξ του είχαν κληρωθεί ως ποίμνιο, παρά να διασωθεί χωρίς αυτούς και να βρεθεί σε μεγαλύτερο αξίωμα. Τέτοιος πρέπει να είναι αυτός που προΐσταται ψυχών.