Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 10:18

Αδελφέ, μην πολεμάς υπέρ του Διαβόλου, αλλά μάλλον εναντίον του. Απόκτησε, αδελφέ, παιδεία από τη νεότητά σου, και μέχρι τα γηρατειά σου θα βρεις χάρη και φρόνηση. Ο μοναχός που δεν είναι προετοιμασμένος να υπομείνει γενναία τα όσα συμβαίνουν, θα λυπηθεί. Η αμέλεια αποτελεί εσωτερική προδοσία, και η αμέλεια είναι φοβερή αιχμαλωσία· η νήψη, αντίθετα, αιχμαλωτίζει ακόμη και τους αιχμαλωτιστές. Από την οκνηρία των χεριών θα στάξει η στέγη του σπιτιού· και, ενώ δεν το θέλει αυτός που μένει μέσα, θα αναγκαστεί να φύγει από αυτό. Ο οκνηρός μοναχός δεν θα κλείσει ούτε το παράθυρο του κελιού του, μέχρι να συντριβεί χτυπώμενο από τον άνεμο· ο νηφάλιος όμως θα είναι ακατάκριτος. Εκείνος που χαλιναγωγεί τα μάτια του θα είναι πιο ανάλαφρος· εκείνος όμως που περιπλανάται με το βλέμμα του θα φορτώσει στον εαυτό του βάρος· διότι η περιπλάνηση της επιθυμίας, όπως λέει, διαστρέφει τον άκακο νου. Εάν από συναρπαγή αφήσεις τα μάτια σου να περιπλανηθούν στη ματαιότητα, κόψε αμέσως αυτή την τάση, μήπως πέσεις σε αισχρή πράξη. Όταν πυρώνεται η σάρκα, μην αγγίζεις τα μέλη του σώματος, για να μην ανάψεις ακόμη σφοδρότερη την πύρωση. Μακάριος είναι εκείνος που νίκησε κάθε σαρκική επιθυμία.

Αυτές, λοιπόν, θα μπορούσαν να είναι οι αρετές, οι οποίες δεν επιτρέπουν μέσα τους τις εισροές των πειρασμών, καθώς είναι στερεές και ανένδοτες και διαφυλάττουν κατά τους πειρασμούς την ακαμψία απέναντι στην κακία. Θα μπορούσαμε δε να κατανοήσουμε το νόημα των λεγομένων, εάν συνεξετάσουμε τη ρήση του Εκκλησιαστή με το προκείμενο ζήτημα· διότι εκεί λέει: «Εξαιτίας της οκνηρίας θα καθιζάνει η στέγη και εξαιτίας της αδράνειας των χεριών θα στάξει η οικία». Όπως ακριβώς, εάν τα δοκάρια που συγκρατούν την οροφή είναι ασθενή και άτονα λόγω της λεπτότητάς τους, και ο οικοδεσπότης αμελεί τη φροντίδα της στέγης, δεν ωφελείται καθόλου από αυτήν, καθώς η βροχή εισχωρεί με σταγόνες (διότι η οροφή αναγκαστικά δημιουργεί κοιλώματα, υποχωρώντας στο βάρος του νερού, και η ατονία των ξύλων δεν αντέχει στην πίεση του βάρους, αλλά λυγίζει. Εξαιτίας αυτού, το νερό που εγκλωβίζεται στο κοίλωμα διαπερνά στο εσωτερικό, και οι σταγόνες αυτές, σύμφωνα με το ρητό των Παροιμιών, εκδιώκουν τον άνθρωπο από την οικία του την ημέρα της βροχής), έτσι και σε εμάς, μέσα από τον συμβολισμό της παραβολής, παραγγέλλεται να είμαστε ανένδοτοι απέναντι στις εισροές των πειρασμών χάρη στην ευρωστία των αρετών, μήπως τυχόν μαλακώσουμε από την εισβολή των παθών και δημιουργήσουμε κοιλώματα, επιτρέποντας στην εισροή τέτοιων υδάτων, τα οποία ρέουν από έξω προς την καρδιά, να εισχωρήσει μέσα στα εσωτερικά μας ταμεία, φθείροντας έτσι τον αποταμιευμένο μας πλούτο.

Εξαιτίας της οκνηρίας θα υποχωρήσει η στέγη και εξαιτίας της απραξίας των χεριών θα στάξει η οικία. Βλέπεις πόσος ψόγος αποδίδεται στην αργία; Για διασκέδαση ετοιμάζουν τον άρτο. Δεν θα σας καταστρέψει η πείνα, λέει, αλλά ο οίνος· για ευφροσύνη δόθηκε, λέει, αυτοί όμως τον χρησιμοποιούν για μέθη· διότι ο οίνος ευφραίνει τους ζωντανούς, ώστε να μη μεθούν.

Όπως η θύρα στρέφεται πάνω στον μεντεσέ της, έτσι και ο οκνηρός πάνω στο κρεβάτι του. Όταν ο οκνηρός κρύψει το χέρι του στον κόρφο του, δεν μπορεί ούτε στο στόμα του να το φέρει. Οι οδοί του καταφρονητή οδηγούν στην απώλεια. Με την οκνηρία ταπεινώνεται η υπόληψη, και με την αργία των χεριών στενάζει η οικία. Μη γίνεσαι γρήγορος στη γλώσσα, αλλά νωθρός και χαλαρός στα έργα σου. Πολλή κακία δίδαξε η αργία. Πλησιάζοντας δε και εκείνος που είχε λάβει το ένα τάλαντο, είπε: «Κύριε, σε γνώριζα ότι είσαι σκληρός άνθρωπος, που θερίζεις εκεί όπου δεν έσπειρες, και συνάγεις από εκεί όπου δεν σκόρπισες· και επειδή φοβήθηκα, πήγα και έκρυψα το τάλαντό σου μέσα στη γη. Δες, έχεις το δικό σου». Αποκρινόμενος ο κύριός του, του είπε: «Δούλε πονηρέ και οκνηρέ, εφόσον γνώριζες ότι είμαι σκληρός άνθρωπος, που θερίζω εκεί όπου δεν έσπειρα, και συνάγω από εκεί όπου δεν σκόρπισα· έπρεπε λοιπόν να καταθέσεις τα χρήματά μου στους τραπεζίτες, και όταν θα επέστρεφα εγώ, θα έπαιρνα το δικό μου μαζί με τον τόκο. Πάρτε, λοιπόν, από αυτόν το τάλαντο, και δώστε το σε εκείνον που έχει τα δέκα τάλαντα. Διότι σε καθέναν που έχει, θα του δοθεί και θα του περισσεύσει· από εκείνον όμως που δεν έχει, και αυτό που έχει θα του αφαιρεθεί. Και τον άχρηστο δούλο πετάξτε τον στο εξώτερο σκοτάδι».

Διότι η γνώση όσων προηγήθηκαν της γέννησής μας και όσων θα ακολουθήσουν μετά τη φθορά, εφόσον αποτελεί δώρο της άνωθεν χάριτος, υπερβαίνει την ανθρώπινη κατανόηση. Επομένως, η μέριμνα όσων δεν πιστεύουν στα λόγια της χάριτος, και εξαιτίας αυτού δεν φρονούν τα αιώνια, θα τους επιφέρει οδύνη, τόσο κατά τον κόπο τους για τα πρόσκαιρα, όσο και κατά την αιώνια κόλαση για τα αμαρτήματά τους, αφού αυτοί, μέσα στην ίδια τους τη σπουδή, αγνοούν την οδό των εντολών του Κυρίου, η οποία οδηγεί στην άνω μητρόπολη. Αλλά 16-19. Αλίμονό σου, πόλη, της οποίας ο βασιλιάς είναι νεότερος και οι άρχοντές σου τρώνε από το πρωί. Μακάρια είσαι εσύ, γη, της οποίας ο βασιλιάς είναι υιός ελεύθερου, και οι άρχοντές σου τρώνε στον κατάλληλο καιρό, με δύναμη και δεν θα καταισχυνθούν. Λόγω της οκνηρίας θα καταπέσει η στέγη, και λόγω της αδράνειας των χεριών θα μπάσει νερά η οικία. Για γέλιο ετοιμάζουν άρτο, και ο οίνος ευφραίνει τους ζωντανούς, και στο αργύριο θα υποταχθούν τα πάντα.

Ως πρόσωπο τίνος εκλαμβάνεται ο Ιεφθάε και η θυγατέρα του; Ο μεν Ιεφθάε εκλαμβάνεται ως το πρόσωπο του Κυρίου, η δε θυγατέρα του ως η πανάχραντη σάρκα Του. Διότι, όπως ακριβώς ο Ιεφθάε είχε γεννηθεί από πόρνη και εκδιώχθηκε από τους δικούς του, και αφού αναχώρησε πολέμησε και νίκησε τους εχθρούς, δίνοντας υπόσχεση στον Θεό να προσφέρει ως θυσία εκείνον από τους οικείους του που θα τον προϋπαντούσε, έτσι και ο Κύριος, προερχόμενος κατά σάρκα αναμαρτήτως από τη δική μας φύση που είχε εκπορνευθεί, και γενόμενος σπορέας της δικής Του σάρκας, αφού εκδιώχθηκε από τους Ιουδαίους που θεωρούνταν δικοί Του και αφού νίκησε τον πόλεμο υπέρ ημών, προσέφερε τη δική Του σάρκα στον Θεό και Πατέρα. Διότι το όνομα Ιεφθάε ερμηνεύεται «διάνοιξη Θεού». Τι δηλώνει το χωρίο των Παροιμιών «εξαιτίας της οκνηρίας θα καταπέσει η στέγη, και εξαιτίας της αργίας των χεριών θα στάξει η οικία»;

Από την αδράνεια των χειρών στάζει η οικία, όταν η ψυχή, ευρισκόμενη σε απραξία αγαθών έργων και εισδεχόμενη μέσω των αισθήσεων τις φαντασίες των υλικών πραγμάτων σαν σταγόνες, αποδιώκει την ενοικούσα χάρη. Τι φανερώνει ο γάμος στην Κανά και τι τα μυστήρια που τελέστηκαν σε αυτόν;