Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 11:2

«Δώσε μερίδιο (λέγει) στους επτά, αλλά και στους οκτώ», καθώς και η Παλαιά Διαθήκη οφείλει να λάβει κάποια μαρτυρία ότι προέρχεται από τον Θεό, όπως και η Καινή, και να έλθουν σε μία μεταξύ τους συμφωνία. —Οι επτά γυναίκες, λοιπόν, είναι η Παλαιά Διαθήκη· θα κρατηθούν από έναν άνθρωπο (τον Κύριο, ο οποίος δεν είναι ένας από τους πολλούς, αλλά είναι ο Ένας), λέγοντας ότι: «Τον άρτο μας θα φάμε», δηλαδή θα παραμείνουμε στο δικό μας μέτρο της υποστάσεως. Διότι θα είμαστε σκιά των μελλόντων και εικόνες των επουρανίων. Μόνο το όνομα του Χριστού ας επικληθεί επί της Παλαιάς, ώστε να αφαιρεθεί ο ονειδισμός της αχρηστίας. —Μπορεί, όμως, και η συναγωγή του Ισραήλ (αφού πέθανε ο νόμος υπό τον οποίο δεσμευόταν), αφού έγινε ελεύθερη να νυμφευθεί όποιον θέλει, να μη χαρακτηριστεί μοιχαλίδα, αν προσέλθει στον Νυμφίο Λόγο και, προσκολλώμενη σε αυτόν τρόπον τινά ερωτικώς, πει: «Το όνομά σου ας επικληθεί εφ' ημάς».

Αν πάλι κάποιος επιλέξει να το αναγάγει στον ίδιο τον νόμο του Μωυσή, θα πει ότι είναι δεκαπέντε, επειδή ο νόμος είναι ταυτόχρονα τέλειος και ατελής. Είναι μεν τέλειος, αν κατανοηθεί πνευματικά, διότι μας μιλάει για το μυστήριο του Χριστού, αλλά είναι ατελής, αν ο νους όσων παιδαγωγούνται φτάνει μόνο μέχρι το γράμμα. Διότι το γράμμα της ιστορίας αποτελεί τρόπον τινά το ήμισυ της γνώσης. Σύμβολο της τελειότητας είναι ο αριθμός δέκα, όντας παντέλειος, σύμφωνα με το «Να έχεις εξουσία επάνω σε δέκα πόλεις» και το «Σε αυτόν έδωσε δέκα τάλαντα». Εκείνο όμως που δεν έχει έτσι, μπορεί να εννοηθεί με τον αριθμό πέντε, διότι, όπως είπα, βρίσκεται στο ήμισυ του δέκα. Ή μπορείς να προσεγγίσεις τα λεγόμενα και με άλλον τρόπο. Ο αριθμός δεκαπέντε περιλαμβάνει το επτά και, βεβαίως, το οκτώ. Στη θεόπνευστη Γραφή, συνήθως συμβολίζεται με τον αριθμό επτά όλη η περίοδος του νόμου μέχρι τους αγίους προφήτες, εξαιτίας του σαββατισμού κατά την έβδομη ημέρα, ενώ με τον αριθμό οκτώ συμβολίζεται η περίοδος της Καινής Διαθήκης, κατά την οποία συνέβη η ανάσταση του Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, η οποία έλαβε χώρα την όγδοη ημέρα. Και νομίζω ότι αυτό δηλώνει το αινιγματωδώς ειπωμένο «Δώσε μερίδιο στους επτά, αλλά και στους οκτώ», δηλαδή ας έχουν θέση μέσα σου ο νόμος και οι μετέπειτα προφήτες, οι οποίοι τιμούν τον σαββατισμό της έβδομης ημέρας, αλλά ας έχουν θέση και οι οκτώ, δηλαδή οι Απόστολοι και οι Ευαγγελιστές που εμφανίστηκαν μετά την ημέρα της αναστάσεως του Σωτήρος.

Ε'. Τι λοιπόν, λέει; Δεν ήταν η πρώτη Κυριακή τα Εγκαίνια, αυτή που ακολούθησε την ιερή νύχτα και τη δαδουχία; Αλλά αποδίδεις αυτόν τον χαρακτηρισμό στη σημερινή ημέρα, εσύ που αγαπάς τις εορτές και επινοείς πολλές λαμπρότητες; Εκείνη ήταν η ημέρα της σωτηρίας, ενώ αυτή είναι η γενέθλια ημέρα της σωτηρίας· και εκείνη μεν αποτελεί το μεθόριο μεταξύ της ταφής και της ανάστασης, ενώ αυτή ανήκει καθαρά στη δεύτερη γένεση· ώστε, όπως ακριβώς η πρώτη κτίση λαμβάνει την αρχή της από την Κυριακή (και αυτό είναι φανερό, διότι έβδομη ημέρα από αυτήν είναι το Σάββατο, το οποίο αποτελεί κατάπαυση των έργων), έτσι και η δεύτερη κτίση πάλι να αρχίζει από την ίδια ημέρα, ούσα η πρώτη από όσες την ακολουθούν και η όγδοη από όσες προηγούνται, όντας υψηλότερη από την υψηλή και θαυμαστότερη από τη θαυμαστή. Διότι ανατείνει προς την άνω κατάσταση, την οποία και ο θείος Σολομών μου φαίνεται ότι υπαινίσσεται, όταν δίνει την εντολή να δίδεται μερίδα στους επτά, δηλαδή στον παρόντα βίο, αλλά και στους οκτώ, δηλαδή στον μέλλοντα, μέσα από την εδώ αγαθοεργία και την εκεί αποκατάσταση. Αλλά και ο μέγας Δαβίδ φαίνεται ότι στην ίδια ημέρα αφιερώνει τους ψαλμούς περί της ογδόης, όπως ακριβώς και σε αυτήν εδώ την ημέρα των Εγκαινίων ψάλλει έναν άλλον ψαλμό, αναφερόμενος στον εγκαινισμό κάποιου οίκου· και αυτός ο οίκος είμαστε εμείς, που αξιωθήκαμε να είμαστε, να αποκαλούμαστε και να γινόμαστε ναός του Θεού.

Η τιμή προς αυτά δεν περιορίζεται μόνο στις ημέρες, αλλά επεκτείνεται και στα έτη. Όσον αφορά λοιπόν τις ημέρες, το Σάββατο δηλώνει αυτό που τιμάται συνεχώς από αυτούς, όπως και η αφαίρεση του προζυμιού διαρκεί ισάριθμες ημέρες· όσον αφορά δε τα έτη, είναι το έβδομο έτος της αφέσεως. Και όχι μόνο σε επτάδες, αλλά και σε επτάδες επτάδων, παρομοίως τόσο σε ημέρες όσο και σε έτη. Οι μεν επτάδες των ημερών γεννούν την Πεντηκοστή, η οποία καλείται από αυτούς αγία ημέρα· οι δε επτάδες των ετών γεννούν τον ονομαζόμενο από αυτούς Ιωβηλαίο, ο οποίος παρομοίως επιφέρει και άφεση της γης, και απελευθέρωση των δούλων, και επιστροφή των αγορασμένων κτημάτων. Διότι αυτό το έθνος αφιερώνει στον Θεό τις απαρχές όχι μόνο των γεννημάτων, ούτε μόνο των πρωτοτόκων, αλλά πλέον και των ημερών και των ετών. Έτσι, ο αριθμός επτά που τιμάται, εισήγαγε ταυτόχρονα και την τιμή της Πεντηκοστής. Διότι ο αριθμός επτά, πολλαπλασιαζόμενος με τον εαυτό του, παράγει τον αριθμό πενήντα, με την έλλειψη μίας ημέρας, την οποία έχουμε προσλάβει από τον μέλλοντα αιώνα, και η οποία είναι ταυτόχρονα και όγδοη και πρώτη, ή μάλλον μία και ακατάλυτη. Διότι εκεί πρέπει να καταλήξει ο παρών σαββατισμός των ψυχών, ώστε να δοθεί μερίδα στους επτά, καθώς και στους οκτώ, όπως ακριβώς κάποιοι από τους προγενεστέρους μας έχουν ερμηνεύσει το ρητό του Σολομώντα.

Κ΄. Διότι ποιος υπήρξε πιο επιμελής από εκείνον στα κοινά; Και ποιος πιο φιλόσοφος στα του οίκου του, εφόσον του παραχώρησε και οίκο και σύμμετρη περιουσία ο Θεός, ο οποίος οικονομεί τα πάντα άριστα και με ποικίλους τρόπους; Ποιος δε απέναντι στους φτωχούς, στο πιο περιφρονημένο μέρος της ομότιμης φύσης μας, ήταν είτε πιο συμπονετικός στην ψυχή είτε πιο γενναιόδωρος στο χέρι; Διότι πραγματικά, σκεφτόταν για τα δικά του αγαθά σαν να ήταν οικονόμος ξένων πραγμάτων, ανακουφίζοντας τη φτώχεια κατά τη δύναμή του και ξοδεύοντας όχι μόνο τα περιττά του, αλλά ακόμη και τα αναγκαία, πράγμα που αποτελεί την πιο σαφή απόδειξη της φιλοπτωχίας. Και έδινε μερίδιο όχι μόνο στους επτά, σύμφωνα με τη νομοθεσία του Σολομώντα, αλλά ακόμη κι αν πλησίαζε και όγδοος, δεν μικρολογούσε ούτε σε αυτό, αλλά αποχωριζόταν τα αγαθά του με μεγαλύτερη ευχαρίστηση από αυτήν που γνωρίζουμε ότι νιώθουν άλλοι όταν τα αποκτούν· καταργώντας τον δεσμό και την καταδεικτική χειρονομία (πράγμα που για μένα σημαίνει τη μικρολογία και την εξέταση εκείνου που πρόκειται να λάβει την ελεημοσύνη, ποιος δηλαδή είναι άξιος και ποιος όχι), καθώς και τα λόγια γογγυσμού κατά την προσφορά. Αυτό το τελευταίο το παθαίνουν οι πολλοί, οι οποίοι, ενώ δίνουν, δεν προσθέτουν την προθυμία, κάτι που είναι πιο σπουδαίο και τελειότερο από την ίδια την παροχή. Διότι είναι πολύ προτιμότερο, χάριν των αξίων, να προσφέρει κανείς και στους ανάξιους, παρά να στερεί τους άξιους από τον φόβο των αναξίων.

ΚΒʹ. Επομένως, ας ακολουθήσουμε πλέον τον Λόγο, ας αναζητήσουμε την εκεί ανάπαυση, ας απορρίψουμε την εδώ περιουσία· ό,τι καλό υπάρχει από αυτήν, αυτό και μόνο ας κερδίσουμε, ας αποκτήσουμε τις ίδιες μας τις ψυχές με ελεημοσύνες, ας μοιραστούμε τα υπάρχοντά μας με τους φτωχούς, ώστε να αποκτήσουμε τον εκεί πλούτο. Δώσε μερίδιο και στην ψυχή, όχι μόνο στη σάρκα· δώσε μερίδιο και στον Θεό, όχι μόνο στον κόσμο· αφαίρεσε κάτι από την κοιλιά, αφιέρωσέ το στο πνεύμα· άρπαξε κάτι από το πυρ, φύλαξέ το μακριά από τη φλόγα που καταναλώνει τα κάτω· άρπαξέ το από τον τύραννο, παρακατάθεσέ το στον Δεσπότη. Δώσε μερίδιο στους επτά, δηλαδή σε τούτη τη ζωή, καθώς και στους οκτώ, στη ζωή που θα μας δεχθεί μετά από αυτήν· δώσε λίγα σε Εκείνον από τον οποίο έχεις τα περισσότερα· δώσε ακόμη και τα πάντα σε Εκείνον που σου χάρισε τα πάντα. Ποτέ δεν θα νικήσεις τη μεγαλοδωρία του Θεού, ακόμη κι αν προσφέρεις όλα σου τα υπάρχοντα, ακόμη κι αν μαζί με τα υπάρχοντά σου προσφέρεις και τον ίδιο σου τον εαυτό. Διότι το να δώσεις στον Θεό, ισοδυναμεί με το να λάβεις· όσα κι αν προσφέρεις, πάντοτε αυτό που υπολείπεται είναι περισσότερο· και δεν θα δώσεις τίποτε απολύτως δικό σου, διότι τα πάντα προέρχονται από τον Θεό. Και όπως δεν είναι δυνατόν να προσπεράσει κανείς τη σκιά του, η οποία απομακρύνεται όσο εμείς προχωρούμε, και διατηρεί πάντοτε την ίδια απόσταση μπροστά μας· ούτε το μέγεθος του σώματος να υψωθεί πάνω από το κεφάλι, το οποίο βρίσκεται πάντοτε πάνω από το σώμα· έτσι δεν μπορούμε με όσα δίνουμε να νικήσουμε τον Θεό. Διότι δεν δίνουμε τίποτε που να μην ανήκει σε Αυτόν, ούτε ξεπερνούμε τη δική Του φιλοτιμία και γενναιοδωρία.

Δώσε μερίδιο στους επτά, ακόμη και στους οκτώ. Δηλαδή, στο πλήθος· μην τους αποστερήσεις, ακόμη και αν είναι πολλοί. Διότι δεν γνωρίζεις τι κακό πρόκειται να συμβεί πάνω στη γη. Δηλαδή, έχεις ανάγκη από αυτήν τη συνεισφορά. Εάν τα νέφη γεμίσουν με βροχή, την εκχέουν πάνω στη γη.

Διότι συνηθίζεται από τους ανθρώπους να αριθμούν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Και το έξι μεν λαμβάνεται ως ο πρώτος και τέλειος αριθμός. Διότι αυτός απαρτίζεται από τα ίδια του τα μέρη. Δηλαδή, το μισό του είναι το τρία, το ένα τρίτο του το δύο, και το ένα έκτο του το ένα, τα οποία όταν προστεθούν, τον καθιστούν τέλειο. Εξαιτίας αυτού, οι γνώστες αυτών των θεμάτων ονόμασαν τον αριθμό έξι τέλειο. Αλλά και σε έξι ημέρες ο Θεός δημιούργησε με τον λόγο Του το σύστημα όλων των ορατών. Είναι δε εύλογο ότι είναι τέλειοι εκείνοι που επόπτευσαν τη θεία δόξα, αυτήν που βρίσκεται πέρα από όλα, τη μόνη υπερτέλεια και προτέλεια. Διότι λέγει: «Γίνεσθε τέλειοι, όπως ο ουράνιος Πατέρας σας είναι τέλειος». Αναφέρεται δε και το οκτώ· διότι φέρει τον τύπο του μέλλοντος αιώνος. Επειδή ο παρών βίος ολοκληρώνεται σε επτά αιώνες. Ως όγδοη δε έχει προσαγορευθεί η μέλλουσα ζωή, όπως είπε ο μέγας στη θεολογία Γρηγόριος, ερμηνεύοντας το ρητό του Σολομώντα να δώσει κανείς μερίδα στους επτά, λέγοντας ότι αυτό αναφέρεται στον παρόντα βίο, και στους οκτώ, στον μέλλοντα. Έπρεπε λοιπόν, κατά την όγδοη, να αποκαλυφθούν στους τέλειους τα της όγδοης. Διότι, όπως είπε ο όντως θείος και θεηγόρος Διονύσιος, έτσι θα εμφανιστεί ο Δεσπότης στους τέλειους υπηρέτες Του, με τον τρόπο που θεάθηκε στους αποστόλους στο όρος Θαβώρ. Έχεις λοιπόν την αρίθμηση των ημερών.

Το δε Σάββατο είναι η κατάπαυση από την αμαρτία. Επομένως και τα δύο ταυτίζονται, και έτσι, όταν τελούνται και τα δύο ταυτόχρονα από τους πνευματικούς ανθρώπους, δεν διαπράττουν καμία απολύτως παρανομία. Επιπλέον, πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο αριθμός επτά δηλώνει ολόκληρο τον παρόντα χρόνο, όπως αναφέρει ο σοφότατος Σολομών: «Να δώσεις μερίδιο στους επτά, αλλά και στους οκτώ». Και ο θεηγόρος Δαβίδ, όταν έψαλλε για την όγδοη, έψαλλε για τη μέλλουσα κατάσταση μετά την εκ νεκρών ανάσταση. Ο νόμος, λοιπόν, προστάζοντας να απέχουμε την έβδομη ημέρα από τα σωματικά έργα και να ασχολούμαστε με τα πνευματικά, υπέδειξε μυστικά στον αληθινό Ισραήλ, και σε όποιον διαθέτει νου που βλέπει τον Θεό, να προσφέρει τον εαυτό του στον Θεό καθ' όλον τον χρόνο και να ανυψώνεται πάνω από τα σωματικά.

Δηλαδή, ακόμη και αν είναι τέτοιοι αυτοί που ασκούν την εξουσία, εσύ ούτε και στα κρυφά να μην ζητήσεις από τον Θεό να επέλθει κακό σε βασιλιά ή σε κάποιον από αυτούς που βρίσκονται σε ευπορία και δύνανται να σε βλάψουν μέσω δώρων προς τους άρχοντες. Διότι η φήμη, διατρέχοντας ταχέως, σαν κάποιο εναέριο και φτερωτό πουλί, θα μεταφέρει τη φωνή σου στα αυτιά τους, και αφού εξάψεις ακόμη περισσότερο την οργή τους, θα στιλβώσεις τη μάχαιρα εναντίον σου. Επιπλέον δε, 1-2. Απόστειλε τον άρτο σου στο πρόσωπο του ύδατος, διότι μέσα σε πλήθος ημερών θα τον βρεις· δώσε μερίδιο στους επτά και μάλιστα στους οκτώ, διότι δεν γνωρίζεις τι κακό θα υπάρξει πάνω στη γη.

Κατήχηση Η΄ του ιδίου περί της Η΄ Κυριακής και περί του «δος μερίδα τοις επτά και γε τοις οκτώ». Ευλόγησον, πάτερ. Αδελφοί και πατέρες, επειδή κατά τις επτά παρελθούσες Κυριακές εκφράσαμε εν συντομία κάποια πράγματα για την πονηρή αλυσίδα των ανόσιων παθών, θεωρώ δίκαιο σε αυτήν την όγδοη Κυριακή να πούμε λίγα λόγια και περί της ογδόης. Εννοώ εκείνη την όγδοη, για την οποία και ο Δαβίδ προέταξε σε πολλούς Ψαλμούς επιγραφές «εις το τέλος», λέγοντας, «υπέρ της ογδόης», καθώς και ο σοφότατος υιός του, ο Σολομών, λέγοντας, «δος μερίδα στους επτά, αλλά και στους οκτώ».

Μην αποδίδεις, λέει, το παν της ανθρώπινης ζωής στους επτά αιώνες· διότι υπάρχει και η ογδόη κατάσταση που διαδέχεται την παρούσα. Διότι, έστω κι αν ο παρών κύκλος αποτελείται από επτά αιώνες, εντούτοις είναι μία μερίδα και αυτή παροδική. Γι' αυτό και το «δώσε μερίδα», δηλαδή τέλος, «στους επτά και βεβαίως» να θυμάσαι «την όγδοη», η οποία είναι μία ημέρα και εντελώς ανέσπερη, την οποία δεν διακόπτει νύχτα, ούτε χειμερινό σκοτάδι, ούτε ο κύκλος του ηλίου και της σελήνης, ούτε η πορεία των άστρων και η διαδοχή των μηνών, ούτε οι τροπές των ετών θα εμφανιστούν τότε φέρνοντας κάθε τέταρτο έτος υπολογισμό τόσων ή τόσων ημερών, αλλά όλα τα προαναφερθέντα στοιχεία θα πάψουν να λειτουργούν και όλες οι μεταβολές θα σταματήσουν και η νύχτα θα γίνει ημέρα —«και η νύχτα», λέει, «θα φωτιστεί σαν την ημέρα»— και ολόκληρος εκείνος ο αιώνας θα γίνει μία ανέσπερη και απέραντη ημέρα, η οποία θα λάβει αρχή μόλις φτάσει το τέλος αυτών των επτά αιώνων, αλλά δεν θα προχωρήσει ποτέ προς το τέλος, όπως διδάσκουν οι θείες αποκαλύψεις γι' αυτήν. Αλλά, όπως στους δικαίους εκείνη η όγδοη ημέρα της βασιλείας θα φανεί ως μία ολόφωτη και ανέσπερη ημέρα, έτσι και στους αιρετικούς, τους απίστους και τους αμαρτωλούς εκείνη η ογδοάδα θα φανεί ως μία σκοτεινή και απέραντη ολονυχτία και νύχτα.

Γι' αυτό μην τα δίνεις όλα «στους επτά», άνθρωπε, αλλά ένα απαραίτητο μερίδιο, το πιο αναγκαίο για τον βίο και το σώμα, «ακόμη και στους οκτώ», διότι «οι ημέρες των ετών μας είναι εβδομήντα χρόνια, κι αν υπάρχει ευρωστία, ογδόντα, και το περισσότερο από αυτά είναι κόπος και πόνος», δηλαδή γηρατειά, αδυναμία, αρρώστια, τύφλωση, βαρηκοΐα και γενικώς παντελής ατονία και εξάντληση και κόπος και πόνος. Γι' αυτό μην περιμένεις να γεράσεις για να γίνεις τότε χρηστός, αλλά γίνε από τώρα. Από πού γνωρίζεις άλλωστε ότι πρόκειται να ζήσεις και να φτάσεις στα γηρατειά; Και αν ακόμη φτάσεις, τι θα μπορέσεις να πράξεις τότε περικυκλωμένος από τους προαναφερθέντες κόπους και πόνους; Διότι, έχοντας δώσει τα πάντα «στους επτά» και έχοντας καταναλώσει όλη την ακμή σου με αμέλεια και ασωτία και έχοντας γίνει σαν ζωντανός νεκρός, πώς θα μπορέσεις τότε να δώσεις «μερίδιο στους οκτώ» ή τι θα μπορέσεις να εργαστείς για εκείνη την όγδοη ημέρα; Γι' αυτό, όντας ακόμη νέος, «δώσε μερίδιο στους επτά», εφόσον μάλιστα παρέρχονται, «ακόμη και στους οκτώ», αντί για το «ακόμη και στην όγδοη», όπως ακριβώς εκφράζει πληθυντικά τη μία ανάμεσα σε πολλές οκτάδες η εβραϊκή γλώσσα: «Δώσε μερίδιο στους επτά ακόμη και στους οκτώ» και «ετοίμαζε για την έξοδο τα έργα σου».

Πράττοντας αυτά και άλλα, όσα παρέλειψε ο λόγος, πίστευε ότι είχε στερεωθεί στη βασιλεία όσο ούτε ο ήλιος στο ουράνιο στερέωμα, ή όπως ο κορμός του φοίνικα που αναθάλλει από τη μυρωδιά του νερού και ο ψηλόκορμος κέδρος του Λιβάνου, ώστε να διατηρηθεί για κύκλους μακραίωνων ετών. Αυτό θα μπορούσε να το υποθέσει και κάποιος άλλος, ο οποίος έχει ξεχωρίσει και ασπαστεί την αγαθή μερίδα και δεν αποδίδει το ανάλογο μόνο στα επτά, αλλά έχει προ οφθαλμών και το μυστήριο της όγδοης, και, όντας κύριος της ροπής του προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση, ρέπει συνεχώς προς τα καλύτερα, ενώ επιπλέει αργά στα αντίθετα, χωρίς όμως να καταποντίζεται. Ο Θεός όμως δεν αποφάσισε έτσι. Και ποιος γνώρισε τον νου του Κυρίου ή ποιος έχει προσληφθεί ως σύμβουλός Του; Βεβαίως, έχοντας προνοήσει να απομακρύνει τον άνδρα, αφού τον παρακίνησε τρόπον τινά και τον ενίσχυσε να επιδείξει άριστη διαγωγή και κάλλιστη προθυμία, τον ανέδειξε αγαπητό στους περισσότερους ακόμα και μετά την αποχώρησή του από την εξουσία.

Κανείς δεν θα υποψιαζόταν ότι υπάρχει υποκρυπτόμενη κάποια σπίθα ενάρετης πολιτείας, κρίνοντας ως άνθρωπος με βάση την εξωτερική εμφάνιση και φανταζόμενος ότι ο εξωτερικός διάκοσμος είναι αντίρροπος της εσωτερικής δόξας. Αν όμως αναμόχλευε τον εσωτερικό και πνευματικό πλούτο, δεν θα έβρισκε τον θησαυρό άνθρακες, αλλά θα αναγνώριζε ότι η φήμη του υπερέχει των πολλών και ότι υπερίπταται με μετέωρη ανάταση εκείνων, οι οποίοι, έχοντας αφήσει τη γενειάδα τους να κρέμεται σαν πετονιά και τοποθετώντας ως δόλωμα τη φαινομενική αρετή, ανασύρουν τον πλούτο των πολλών σαν από τα βάθη του κόλπου, και με την ωχρότητα του προσώπου τους, όπως τα πτηνά προσελκύουν τα ομόφυλά τους, έτσι και αυτοί ελκύουν τα κιτρινωπά χρυσά νομίσματα και μεταθέτουν την καρδιά τους με απόλυτη απάθεια εκεί όπου είναι θαμμένο το χρήμα. Ω, εσύ που δεν προσέφερες θυσία στο δίχτυ ούτε θυμίασες στο αμφίβληστρο, και μάλιστα όταν αυτά ρίχνονται κάπου-κάπου προς τα δεξιά μέρη, σαν να στεκόταν δίπλα ο ίδιος ο Χριστός και το πρόσταζε, αλλά δίνοντας μερίδιο και στους επτά και μην αποστρεφόμενος τον όγδοο, ή μάλλον χαρίζοντας σε εκείνον τα περίσσια σύμφωνα με την άνιση διανεμητική δικαιοσύνη, επειδή είναι και μόνιμος και διαρκής και γνωρίζει να ανταποδίδει τα καλύτερα.

Εάν λοιπόν ο Θεός θα φθείρει εκείνον που φθείρει τον ναό Του, όπως λέει ο Παύλος, ο δάσκαλος των εθνών και διαπρύσιος ρήτορας των εκκλησιών, οφείλουμε να επιδιώκουμε την αφθαρσία, χωρίς την οποία κανείς δεν θα δει τον Κύριο. Πρωταρχικό αίτιο αυτής είναι η νηστεία, η οποία, σύμφωνα με τη Σολομώντεια σοφία, αφού έθεσε ως επτά στύλους τις εβδομαδιαίες περιόδους και οικοδόμησε τον δικό της οίκο, έστησε ως τράπεζα το μυστήριο του Χριστού και παρέθεσε στους συνδαιτυμόνες της ως θυσία το καθάρσιο όλου του κόσμου. Αυτοί δε είναι όσοι δίνουν μερίδιο στους επτά μέσω της διανομής των υπαρχόντων τους και δεν παρατρέχουν με αμέλεια ούτε τον όγδοο, τον οποίο, όπως και αν θα ήθελε κάποιος να τον ονομάσει, είτε την επίσημη ημέρα της Αναστάσεως του Χριστού, χάρη στην οποία αναλαμβάνουμε και τη νηστεία, είτε εκείνον τον ξακουστό και μέλλοντα αιώνα, ο οποίος δεν τέμνεται από χρονικές περιόδους ούτε ανακυκλώνεται με τις ώρες ούτε εναλλάσσει τις ημέρες με τις νύχτες, αλλά είναι μακραίωνος και αιώνιος, προς τον οποίο αποβλέπει το πολίτευμά μας και κατά τον οποίο ο καθένας θα παραστεί ενώπιον του Θεού, για να λάβει είτε την αμοιβή είτε την τιμωρία για όσα έπραξε στη ζωή του, έστω κι αν αυτός είναι βασιλιάς, έστω κι αν είναι στρατιώτης, έστω κι αν είναι γνώστης της σοφίας, έστω κι αν ασκεί οποιαδήποτε από τις τέχνες του βίου.

Είπε δε και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος: «ο αριθμός επτά, συντιθέμενος με τον εαυτό του, γεννά το πενήντα, παρά μία ημέρα, την οποία έχουμε προσλάβει από τον μέλλοντα αιώνα, και η οποία είναι η ίδια ταυτόχρονα όγδοη και πρώτη, μάλλον δε μία και ακατάλυτη. Διότι πρέπει να καταλήξει εκεί ο επίγειος Σαββατισμός των ψυχών, ώστε να δοθεί μερίδιο στους επτά και βεβαίως στους οκτώ».