Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 11:4

Ονομάστηκε, λοιπόν, Εκκλησιαστής, διότι ο ίδιος συγκέντρωνε τους λαούς και τους κήρυττε τα του πνεύματος. Σε αυτό το βιβλίο φαίνεται να φιλοσοφεί περί της φυσικής θεωρίας. Επειδή, δηλαδή, οι μεν Αιγύπτιοι έπλαθαν φαντασιώσεις, οι δε Έλληνες επρόκειτο να μυθολογήσουν γύρω από αυτά· για τον λόγο αυτόν, εκείνος, κινούμενος από το Άγιο Πνεύμα, σταματά αυτούς που επιχειρούν να ερευνούν αυτά τα ζητήματα, λέγοντας: «Δεν θα μπορέσει ο άνθρωπος να ανακαλύψει το έργο που έχει δημιουργηθεί κάτω από τον ήλιο· όσο και αν μοχθήσει ο άνθρωπος για να το ερευνήσει, δεν θα το βρει». Ελέγχει δε και την αντίληψη των Αιγυπτίων περί της γενεθλιαλογίας, λέγοντας: «Εκείνος που παρατηρεί τον άνεμο δεν πρόκειται να σπείρει, και εκείνος που κοιτάζει τα σύννεφα δεν πρόκειται να θερίσει, διότι κανείς δεν γνωρίζει ποια είναι η οδός του πνεύματος. Όπως τα οστά στην κοιλιά της εγκύου, έτσι δεν θα γνωρίσεις τα έργα του Θεού, ο οποίος τα δημιουργεί όλα». Έπειτα, εξετάζοντας τη θεωρία του καθενός, κατανόησε ότι είναι μάταιο να ερευνά κανείς τέτοια ζητήματα, και ότι αυτά προξενούν μόνο μόχθο. Διότι ο σοφός και δίκαιος άνθρωπος δεν διαμορφώνεται από τη γνώση τέτοιων πραγμάτων, αλλά από τον πρακτικό βίο. Λέει χαρακτηριστικά: «Και όσα και αν πει ο σοφός ότι γνωρίζει, δεν θα μπορέσει να τα ανακαλύψει. Διότι όλο αυτό το έβαλα στην καρδιά μου, και η ψυχή μου το είδε όλο, ότι οι δίκαιοι και οι σοφοί, καθώς και τα έργα τους, βρίσκονται στο χέρι του Θεού».

«Εκείνος που παρατηρεί τον άνεμο δεν θα σπείρει, και εκείνος που κοιτάζει τα σύννεφα δεν θα θερίσει». Μου φαίνεται πως το λέει αυτό, ώστε να μην προσφέρουμε την ελεημοσύνη με σχολαστική ακρίβεια, εξετάζοντας περίεργα τον τρόπο ζωής αυτών που λαμβάνουν. Διότι, αν καθόσουν στη θέση του δικαστή, ορθώς θα τα έκανες αυτά· αν όμως είσαι φιλάνθρωπος και ελεήμων, σεβάσου το ίδιο το όνομα της ελεημοσύνης. Μου φαίνεται, επίσης, πως είναι χρήσιμο και γι' αυτά τα ίδια τα ζητήματα αυτό που λέει σχετικά με τη σπορά και τη γεωργία, ώστε να μην είμαστε παντού απόλυτα εξασφαλισμένοι ούτε ακριβολόγοι. Διότι δεν γνωρίζεις ποια θα είναι η οδός αυτής της οικονομίας και του πνεύματος. Σε πολλά σημεία, λέει, αυτά ξεφεύγουν από την αντίληψή σου· διότι δεν είναι δυνατόν να είναι πλήρως φανερή η οικονομία του Θεού.

ΤΙΤΛΟΣ ΚΖʹ. —Περί προλήψεων και οιωνοσκοπίας· και ότι δεν πρέπει να παρατηρούμε καιρούς ή ανθρώπους. «Εκείνος που παρατηρεί τον άνεμο, δεν θα σπείρει, και εκείνος που κοιτάζει τα σύννεφα, δεν θα θερίσει». «Παρατηρείτε ημέρες και μήνες και καιρούς και έτη. Φοβάμαι μήπως τυχόν κοπίασα μάταια για εσάς». «Κανείς, λοιπόν, ας μην σας κατακρίνει για φαγητό ή για ποτό ή για συμμετοχή σε γιορτή ή σε νεομηνία ή σε Σάββατο, τα οποία είναι σκιά των μελλοντικών». Γνωρίζω κάποιους οι οποίοι, αν και είναι Χριστιανοί, ιουδαΐζουν, λέγοντας: Σήμερα είναι Σάββατο και δεν μου επιτρέπεται να κάνω κάποια ευεργεσία. Έρχεται η νεομηνία· και ομοίως προσέχουν τις φωνές των πουλιών και παρατηρούν τους οιωνούς, προκειμένου να δώσουν ψωμί σε κάποιον. Και πάλι: Σήμερα είναι Πάσχα, αύριο γενέθλια, μεθαύριο αρχή της σποράς, και δεν μπορώ να βγάλω τίποτα έξω από το σπίτι μου. Όλα αυτά τυγχάνουν ιουδαϊκά. Αν κάποιος τα κάνει αυτά, οφείλει να τρώει και άζυμα, και να περιτέμνεται, και να ζει μαζί με τους Ιουδαίους. Και τι να πω περί Σαββάτων, και νεομηνιών, και ιουδαϊκών συνηθειών; Γνωρίζω πολλούς που έχουν λάβει το βάπτισμα και παρ' όλα αυτά τελούν έργα αιρετικών. Διότι, μετά τη δύση του ηλίου, προσέχουν προληπτικά να μη δώσουν φωτιά στον γείτονα.

Δηλαδή, όταν τα σύννεφα γεμίσουν με βροχή, ποτίζουν τη διψασμένη γη· και αν ένα δέντρο πέσει προς τον νότο ή προς τον βορρά, στον τόπο όπου έπεσε, εκεί και θα βρεθεί. Σε διδάσκει, λοιπόν, ο Θεός μέσω της φύσης αυτών των πραγμάτων, ώστε όταν έχεις σε αφθονία τα αναγκαία, να τα μεταδίδεις σε όσους έχουν ανάγκη, και ότι σε όποια κατάσταση σε βρει το τέλος —είτε στο όρος της αρετής, το οποίο θερμαίνεται από το Πανάγιο Πνεύμα και προφυλάσσεται από τις κακίες της έλλειψης και της υπερβολής, είτε στον κρημνώδη και βαραθρώδη τόπο της απώλειας, ο οποίος δεν επιβλέπεται από τον Κύριο και χειμάζεται από το πνεύμα της πονηρίας μέσω των παθών της κακίας— σε αυτήν ακριβώς θα βρεθείς όταν κριθείς. Και από εκεί, είτε θα συναρμολογηθείς μέσω της αρχιτεκτονικής του Πνεύματος στην εκκλησία εκείνων που είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς, όπου κατοικεί ο Θεός, είτε θα παραπεμφθείς στο πυρ της γέεννας, αφού δεν βρέθηκες άξιος για τίποτε άλλο παρά μόνο για ένα τέτοιο πυρ. Επιπλέον, πρόσεξε ότι: Εκείνος που παρατηρεί τον άνεμο δεν θα σπείρει, και εκείνος που κοιτάζει τα σύννεφα δεν θα θερίσει, καθώς δεν υπάρχει κανείς που να γνωρίζει ποια είναι η οδός του πνεύματος. Όπως τα οστά στην κοιλιά της εγκύου, έτσι δεν πρόκειται να γνωρίσεις τα έργα του Θεού, όλα όσα θα πράξει στο σύμπαν.