Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 12:11

Ακούγοντας αυτά εκείνος, ένιωσε σαν φωτιά στην καρδιά του, και αγρύπνησε πραγματικά για το ζήτημα μέσω των προσευχών τους, και γρήγορα προχώρησε και εκπληρώθηκε η ανάγκη. Και αφού ήρθε, έβαλε μετάνοια και ζήτησε συγχώρεση. Τόση ισχύ έχει ο λόγος του ισχυρού που προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα, και τα πάντα τα ενεργεί ταχύτατα. «Διότι οι λόγοι των σοφών», λέει, «είναι σαν τα βούκεντρα». Διότι ιδού, το ζήτημα διευθετήθηκε και η ψυχή του διορθώθηκε από τη ραθυμία, που είναι η μητέρα των κακών.

Και θα σε οδηγήσει θαυμαστά η δεξιά σου. Όχι στύλος νεφέλης, ούτε φωτισμός πυρός, αλλά αυτή η ίδια η δεξιά σου. Τα βέλη σου είναι ακονισμένα, Δυνατέ. Ακονισμένα βέλη του Δυνατού είναι οι εύστοχοι λόγοι, οι οποίοι διαπερνούν την καρδιά των ακροατών, πλήττοντας και τραυματίζοντας τις ευαίσθητες ψυχές. Διότι οι λόγοι των σοφών, λέει, είναι σαν τα βούκεντρα.

Έτσι και εδώ· όποιος θέλει, ας κατανυγεί. Διότι τα λόγια των σοφών είναι σαν τα βούκεντρα και σαν πυρωμένα καρφιά, λέει η Γραφή. Νομίζω ότι αυτά είναι αξιόπιστα, αν και μέτρια στον λόγο, απέναντι στη μανία εκείνων που έχουν συνεισάκτους. Ας ανακόψει λοιπόν ο λόγος τον χρεμετισμό σαν χαλινάρι, και ας φέρει σε τάξη την άλογη ορμή εκείνων που παρασύρονται από το γυναικείο ρεύμα. Φόβος και τρόμος βρίσκεται μπροστά μας, και το πυρ αντηχεί. Κανείς ας μην τα καταφρονεί. Διότι, ακόμη κι αν κάποιος είναι θηριώδης, θα δαμαστεί από το πυρ· και αν κάποιος έχει δρακοντώδη προαίρεση, ο τάρταρος έχει ετοιμαστεί· και αν περιφέρει καρδιά Σοδομίτη, πυρ βρέχει από τον ουρανό· διότι όλοι οι ουρανοί έχουν θησαυριστεί με πυρ.

Και τα λόγια εκείνων που έγιναν κατ' αυτόν τον τρόπο σοφοί από την άνωθεν χάρη, λειτουργώντας σαν βούκεντρα που κεντρίζουν το ζεύγος της ψυχής και του σώματος το οποίο αναμηρυκάζει τη διδασκαλία τους και τρέφεται πνευματικά, το διεγείρουν προς την εργασία των αρετών, ενώ ως πυρακτωμένα καρφιά, εισδύοντας στο βάθος, κατακαίνε κάθε πλάνη της άγνοιας. Οι λόγοι αυτοί δωρήθηκαν σε όσους θέλησαν να κατανοήσουν, μέσω των συμβόλων που βρίσκονται μέσα στην κτίση και στη Γραφή, προερχόμενοι από τον έναν προνοητή των όλων, τον Θεό, ο οποίος διά των πάντων οδηγεί την ανθρώπινη φύση προς τη σωτηρία. Εξ αυτού, λοιπόν, το κέρδος από αυτά τα λόγια είναι πολύ μεγάλο, αρκούμενος στα οποία αποκλειστικά λέει: 12. Γιε μου, φυλάξου από το να συνθέτεις πολλά βιβλία, διότι δεν υπάρχει τέλος, και η πολλή μελέτη αποτελεί κόπο της σάρκας.

Δέχεται, λοιπόν, αυτός που έχει ακονισμένη τη γλώσσα τη λύση του προβλήματος, εντρυφά στα βαθύτατα νοήματα του αγίου, βλέπει το μεγαλείο του λόγου μέσα από απλές και ανεπιτήδευτες λέξεις, βλέπει τη σαφήνεια στην καθαρότητα του λόγου, τη δύναμη των νοημάτων στη σφοδρότητα, την επιείκεια της επικοινωνίας στη γλυκύτητα, τη γοργότητα της μεθόδου, τη βαρύτητα του ήθους, τη συγγραφική δεινότητα σε έναν αγράμματο άνδρα που δεν είχε γευτεί τη θύραθεν παιδεία, και εκπλήσσεται στον νου, και μπροστά στον άρτια δομημένο λόγο τού κόβεται η ίδια του η φωνή. Αλλά τι συμβαίνει στη συνέχεια; Ο σύγκελλος κεντρίζεται στην καρδιά από τα αγκάθια του σοφότατου λόγου, επειδή, σύμφωνα με τον Σολομώντα, τα λόγια των σοφών είναι σαν τα βούκεντρα. Εξάπτεται από θυμό και εγείρεται για να αμυνθεί εκτοξεύοντας λοιδορίες εναντίον του αγίου. Και αρχικά ερευνά τον βίο του, μήπως βρει κάτι το επιλήψιμο και το χρησιμοποιήσει ως βοήθεια στη συκοφαντία που εξυφαίνει εναντίον του. Έπειτα, καθώς δεν βρήκε τίποτα στον άμεμπτο άνδρα, ξεσηκώνει κάποιους από την εκκλησία, και άλλους από το ίδιο του το ποίμνιο, και τους παρακινεί να καταφέρονται εναντίον του εξαιτίας της τιμής και της εορτής προς τον πατέρα. Αυτοί, λοιπόν, φώναζαν και έλεγαν άνομα λόγια εναντίον του δικαίου, ενώ εκείνος ύψωσε το στόμα του στον ουρανό και η γλώσσα του έφτασε στα αυτιά του αρχιερέα, και μίλησε με αδικία ενώπιον της αγίας συνόδου.

Α. Εάν μεν ο λόγος προέρχεται από αυτούς που μιλούν από την καρδιά τους και όχι από το στόμα του Κυρίου, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, ας εξετάζεται το νόημά του και ας απαιτείται η συμφωνία των λεγομένων με τα προφανή· προκειμένου όμως για εκείνους που εκφράζουν μυστήρια με το Πνεύμα του Θεού, η αντίρρηση δεν είναι ασφαλής, ούτε είναι ακίνδυνο να ακολουθούμε απλώς τους ανθρώπινους λογισμούς και να εμπιστευόμαστε τις δικές μας αντιλήψεις. Διότι με πίστη και όχι με περιέργεια παραδεχθήκαμε τα θεία λόγια των Γραφών, και δεν ανεχόμαστε να τα αθετούμε επειδή η δύναμη όσων παραδόθηκαν υπερβαίνει τη δική μας κατανόηση. Επομένως, ας θεωρήσουμε και τα λόγια των εγκεκριμένων διδασκάλων άξια της ίδιας αποδοχής, τα οποία υπονοώντας ο Εκκλησιαστής λέει: «τα λόγια των σοφών είναι σαν τα βούκεντρα και σαν τα πυρωμένα καρφιά, τα οποία δόθηκαν από τις συλλογές προερχόμενα από έναν ποιμένα». Διότι Εκείνος που μίλησε παλαιά μέσω των προφητών, ο Ίδιος ενέργησε τη χάρη και στους αποστόλους, και δίδαξε διά των αγίων πατέρων. Διότι αυτός έθεσε στην Εκκλησία, όπως βροντοφωνάζει ο Παύλος, πρώτον αποστόλους, δεύτερον προφήτες, τρίτον διδασκάλους. Εάν λοιπόν στους μαθητές του Πυθαγόρα υπήρχε τόσος σεβασμός για τη φιλοσοφία του, όπως φρονούσαν, ώστε να θεωρούν τη δική του παράδοση πιο ισχυρή από κάθε αποδεικτικό λόγο, τι δικαιολογία θα είχαμε εμείς εάν δεν δείχναμε την ίδια ευπείθεια στους θεοφόρους πατέρες;