Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 2:10

Το οποίο δεν μου φαίνεται να σημαίνει τίποτε άλλο παρά ότι περιέκλεισα μέσα μου κάθε απολαυστική επινόηση, αποκομίζοντας την ευφροσύνη από όσα συνέβαιναν, σαν από κάποιο απόκτημα. Διότι λέγει: «Δεν στέρησα την καρδιά μου από καμία ευφροσύνη, και η καρδιά μου ευφράνθηκε σε κάθε μόχθο μου, και αυτή υπήρξε η μερίδα μου από κάθε μόχθο μου», ονομάζοντας «μερίδα» το απόκτημα. Επειδή, λοιπόν, διεξήλθε την κάθε επιμέρους τρυφή, διατρέχοντας από την αρχή μέχρι το τέλος και διερευνώντας με τον λόγο τα πάντα, μέσω των οποίων συγκεντρώνονται οι ηδονές σε αυτούς που τις απολαμβάνουν: τα κάλλη των οικοδομημάτων, τους αμπελώνες, τους κήπους, τις δεξαμενές, τους παραδείσους, την εξουσία επί των ομοφύλων, τον πλούτο των χρημάτων, την προετοιμασία για τις διασκεδάσεις στα συμπόσια, τα πάντα, όπως ο ίδιος τα ονομάζει, τα «εντρυφήματα», με τα οποία απασχολήθηκε η σοφία του διερευνώντας τέτοια πράγματα και κάνοντάς τα αντικείμενο επινοήσεως, τα οποία λέγει ότι τα απόλαυσε μέσω κάθε αίσθησης, καθώς αφενός τα μάτια εύρισκαν όσα προσέφεραν ηδονή και αφετέρου η ψυχή είχε ανεμπόδιστα καθετί που επιθυμούσε· τότε ερμηνεύει την πρώτη φωνή, την οποία διατύπωσε στα προοίμια του λόγου του, αποφαινόμενος ότι τα πάντα είναι μάταια. Διότι λέγει ότι, αποβλέποντας σε αυτά, αποφάνθηκε για την ανθρώπινη ζωή πως τα πάντα είναι ματαιότητα, όσα δηλαδή βλέπει η αίσθηση και όσα επιτηδεύονται από τους ανθρώπους προς ευφροσύνη.

Το να ασχολείται κανείς με τα μάταια. Και ποια είναι τα μάταια, παρά όλα τα παρόντα; Για τα οποία λέει ο Εκκλησιαστής: «Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης». Αλλά θα πει κάποιος: Αν είναι μάταια και ματαιότητα, για ποιο σκοπό έγιναν; Αν είναι έργα του Θεού, πώς είναι μάταια; Και γίνεται πολύς λόγος γι' αυτά. Αλλά άκουσε, αγαπητέ: Δεν ονόμασε τα έργα του Θεού μάταια, μη γένοιτο· ούτε ο ουρανός είναι μάταιος, ούτε η γη είναι μάταιη, μη γένοιτο· ούτε ο ήλιος, ούτε η σελήνη και τα άστρα, ούτε το σώμα μας. Διότι όλα αυτά είναι πάρα πολύ καλά. Τότε λοιπόν τι είναι μάταιο; Ας ακούσουμε τον ίδιο τον Εκκλησιαστή να λέει: «Φύτεψα για τον εαυτό μου αμπέλια, απέκτησα τραγουδιστές και τραγουδίστριες, κατασκεύασα δεξαμενές υδάτων, απέκτησα ποίμνια και κοπάδια, συγκέντρωσα χρυσό και άργυρο· και είδα ότι όλα είναι ματαιότητα»· και πάλι: «Ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης». Άκουσε και τον Προφήτη που λέει: «Θησαυρίζει και δεν γνωρίζει για ποιον τα συγκεντρώνει». Σύμφωνα με αυτό, ματαιότης ματαιοτήτων είναι τα λαμπρά οικοδομήματα, ο πολύς και άφθονος χρυσός, τα πλήθη των δούλων που περιφέρονται επιδεικτικά στην αγορά, η αλαζονεία και η κενοδοξία, η υπεροψία και ο κομπασμός. Διότι όλα αυτά είναι μάταια· επειδή δεν έχουν γίνει από τον Θεό, αλλά έχουν δημιουργηθεί από εμάς.

Δηλαδή, δοκίμασα όλα όσα θεωρούνται αξιοθαύμαστα, την ανέγερση πανύψηλων οίκων και τη φύτευση αμπελώνων, καθώς και την κατασκευή κήπων και την απόκτηση και φροντίδα κάθε είδους καρποφόρων δένδρων, όπου κατασκευάστηκαν και μεγάλες δεξαμενές για τη συγκέντρωση υδάτων, προοριζόμενες για την άφθονη άρδευση των φυτών. Περιβλήθηκα επίσης από πλήθος υπηρετών, θεράποντες και θεραπαινίδες, αποκτώντας άλλους από έξω, ενώ καρπώθηκα και άλλους που γεννήθηκαν στην οικία μου. Αγέλες τετράποδων ζώων, πολλά κοπάδια βοοειδών και πολλά ποίμνια περιήλθαν στην εξουσία μου περισσότερο από οποιονδήποτε στο παρελθόν. Συνέρρεαν δε θησαυροί χρυσού και αργύρου, περιουσίες διαφόρων βασιλέων και χωρών, και συγκροτούνταν πολυπληθείς χοροί, από άνδρες και γυναίκες μαζί, που έψαλλαν πανταρμόνια ωδή για τη δική μου τέρψη· όσον αφορά δε τα συμπόσια και τους οινοχόους —σε αυτά αφιέρωσα ένα μέρος της τρυφηλής ζωής— που είχαν επιλεγεί και από τα δύο φύλα, δεν θα μπορούσα καν να περιγράψω πόσο ξεπέρασα σε αυτά εκείνους που βασίλευσαν πριν από εμένα στην Ιερουσαλήμ. Τι μου συνέβη όμως στη συνέχεια; 94-10. Και βεβαίως η σοφία μου παρέμεινε σε εμένα. Και καθετί που ζήτησαν οι οφθαλμοί μου, δεν το στέρησα από αυτούς, και δεν εμπόδισα την καρδιά μου από καμία ευφροσύνη μου, διότι η καρδιά μου ευφράνθηκε σε κάθε μόχθο μου, και αυτό αποτέλεσε το μερίδιό μου από όλο τον μόχθο μου.

Έπειτα πάλι διηγείται στη συνέχεια, από όσα γνώρισε με τη σοφία του, πώς διδάχθηκε με έργα και με λόγια τη ματαιότητα του βίου. «Μεγάλυνα», λέει, «το έργο μου», δηλαδή έκανα φαιδρό, λάμπρυνα κάθε δημιούργημά μου, «έχτισα για τον εαυτό μου σπίτια, φύτεψα για τον εαυτό μου αμπελώνες, έφτιαξα για μένα κήπους και παραδείσους και φύτεψα σε αυτούς κάθε είδους καρποφόρο δέντρο. Έφτιαξα για τον εαυτό μου δεξαμενές υδάτων για να ποτίζω από αυτές το δάσος που βλαστάνει δέντρα. Απέκτησα δούλους και δούλες, και απέκτησα δούλους γεννημένους στο σπίτι μου, και απέκτησα κοπάδια από βόδια και πρόβατα, περισσότερα από όλους όσους υπήρξαν πριν από μένα στην Ιερουσαλήμ. Συγκέντρωσα για τον εαυτό μου και ασήμι και χρυσάφι, δημιουργώντας πάρα πολύ μεγάλη περιουσία. Απέκτησα τραγουδιστές και τραγουδίστριες και τις απολαύσεις των ανθρώπων, οινοχόους άνδρες και γυναίκες. Και μεγάλωσα και έγινα ανώτερος από όλους όσους υπήρξαν πριν από μένα στην Ιερουσαλήμ. Και η σοφία μου στάθηκε δίπλα μου». Τι σημαίνει το «στάθηκε δίπλα μου»; Δηλαδή ενώθηκε μαζί μου, παρέμεινε σε μένα, και μέσω αυτής ολοκλήρωνα κάθε έργο μου. «Και καθετί που ζήτησαν τα μάτια μου δεν τους το στέρησα, δεν εμπόδισα την καρδιά μου από καμία ευφροσύνη, διότι η καρδιά μου ευφράνθηκε σε κάθε μόχθο μου, και αυτό έγινε το μερίδιό μου από κάθε μόχθο μου. Και έστρεψα το βλέμμα μου σε όλα τα έργα μου, τα οποία έφτιαξαν τα χέρια μου, και στον μόχθο με τον οποίο κόπιασα για να τα φτιάξω, και ιδού τα πάντα ήταν ματαιότητα και επιδίωξη του ανέμου».

Διότι σε τι ωφέλησα εγώ τον εαυτό μου, λέγει, επειδή έγινα βασιλιάς και ξεπέρασα όλους όσους βασίλευσαν πριν από εμένα στη σοφία, τον πλούτο, τη δόξα και την τρυφή, και «δεν εμπόδισα την καρδιά μου από κάθε ευφροσύνη, και καθετί που ζήτησαν τα μάτια μου δεν το στέρησα από αυτά», και «μεγάλωσα το έργο μου», δηλαδή σπίτια και κήπους και παραδείσους και αμπελώνες και ποίμνια και πολυπληθή κοπάδια βοοειδών και πάρα πολλές απολαύσεις, και άνδρες και γυναίκες οινοχόους, και τραγουδιστές και τραγουδίστριες, και δούλους και δούλες, και μάλιστα συγκέντρωσα για τον εαυτό μου πολύ χρυσό και άργυρο; Και μετά από όλα αυτά «έστρεψα το βλέμμα μου σε όλα τα έργα μου, τα οποία έκαναν τα χέρια μου, και στον μόχθο με τον οποίο κοπίασα για να τα πράξω, και ιδού, τα πάντα είναι ματαιότητα και προαίρεση πνεύματος».