Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 2:21

Διότι λέγει ότι για τον μεν έναν ο μόχθος συνίσταται σε σοφία, σε γνώση και σε ανδρεία, ενώ για τον άλλον σε οργή και σε πόνους που προκύπτουν εξαιτίας της μέριμνας για τον βίο. Το να τους εξισώνει λοιπόν αυτούς μεταξύ τους, λέγει ότι δεν αποτελεί μόνο ματαιότητα αλλά και πονηρία. Το δε χωρίο αυτό έχει ως εξής: «Και στράφηκα εγώ, ώστε να απαρνηθεί η καρδιά μου κάθε μόχθο μου, με τον οποίο μόχθησα κάτω από τον ήλιο, διότι υπάρχει άνθρωπος του οποίου ο μόχθος γίνεται με σοφία και με γνώση και με ανδρεία, και όμως θα δώσει το μερίδιό του σε άνθρωπο που δεν μόχθησε για αυτό. Και αυτό βεβαίως είναι ματαιότητα και πονηρία μεγάλη. Διότι γνωρίζει ο άνθρωπος σε κάθε του μόχθο και στην προαίρεση της καρδιάς του, για την οποία αυτός μοχθεί κάτω από τον ήλιο, ότι όλες οι ημέρες του είναι περισπασμός πόνων και οργής, και ακόμη και τη νύχτα δεν αναπαύεται η καρδιά του. Και αυτό βεβαίως είναι ματαιότητα». Πάλι, μια άλλη αντίρρηση εκείνων που θεωρούν τον απολαυστικό βίο προτιμότερο από την υψηλότερη ζωή, την προβάλλει ο ίδιος στον εαυτό του και ανατρέπει το προβαλλόμενο επιχείρημα, αναπτύσσοντας στο δικό του πρόσωπο και τα δύο, δηλαδή και τη λύση και την αντίθεση.

Ας συγκαταλεχθεί, λοιπόν, λέει, και αυτό στα μάταια. Και προσθέτει ότι έχει απομακρύνει την ψυχή του και από κάτι άλλο από αυτά εδώ, και φανερώνει με τον λόγο του τι εννοεί. Διότι καταφέρεται εναντίον εκείνου που σφάλλει ως προς την ορθή κρίση, όταν κάποιος, βλέποντας ολοκάθαρα τη διαφορά δύο αντίθετων βίων, εκ των οποίων στον έναν κοπιάζει κανείς για την αρετή και δεν υποβιβάζει την επιθυμία του σε τίποτα το ανθρώπινο, ενώ στον άλλον, αντίθετα, δεν υπομένει κανέναν από τους κόπους των ενάρετων, αλλά αναλώνεται μόνο στους σωματικούς μόχθους· όταν, λοιπόν, κάποιος δίνει σε αυτόν τον δεύτερο την ψήφο του καλού, παραβλέποντας εκείνον που υπερέχει στη σοφία, αποφαίνεται ότι αυτή η άδικη κρίση δεν είναι μόνο μάταιη, αλλά και πονηρή. Και το διατυπώνει με τα εξής λόγια: «Και στράφηκα», λέει, «για να κάνω την καρδιά μου να αποτάξει τον άλλον μόχθο, για τον οποίο μόχθησα κάτω από τον ήλιο». Τι είναι, λοιπόν, αυτό που απέταξα; Το ότι υπάρχει άνθρωπος του οποίου ο μόχθος γίνεται με σοφία, με γνώση και με ανδρεία, και άλλος άνθρωπος που δεν κοπίασε καθόλου σε τέτοια πράγματα. Πώς, λοιπόν, κάποιος θα αποδώσει το μερίδιο της προτίμησης σε έναν τέτοιον; Διότι «σε άνθρωπο», λέει, «ο οποίος δεν μόχθησε σε αυτό» (δηλαδή σε αυτόν που δεν μόχθησε για το αγαθό) «θα του δώσει το μερίδιό του» (αντί να πει: θα προσδιορίσει έναν τέτοιον βίο ως μερίδιο αγαθού). Αλλά «Ματαιότητα», λέει, «είναι αυτό και πονηρία μεγάλη». Διότι πώς να μην είναι πονηρία μεγάλη, όταν γνωρίζει κανείς την επιμέλεια και την προαίρεση που ενυπάρχει στον άνθρωπο ως προς τους μόχθους;

Δηλαδή, και εγώ αποστράφηκα κάθε κόπο μου τον οποίο κατέβαλα όντας προσκολλημένος στα γήινα, διότι δεν παραμένει σε εμένα, αλλά τον εγκαταλείπω σε άλλον ο οποίος θα διαδεχθεί τα υπάρχοντά μου. Και είναι άδηλο εάν αυτός θα είναι σοφός ή ανόητος, και εάν αυτός θα εξουσιάσει όλες τις ψυχρές επικαρπίες των δικών μου κόπων, για τους οποίους μόχθησα και τους οποίους επινόησα σχετικά με τα πρόσκαιρα και τα φθαρτά. Αλλά και η ίδια η μέριμνα για το «ποιος θα διαδεχθεί τα υπάρχοντά μου;» είναι ανώφελη. 20-21. Και στράφηκα εγώ στο να κάνω την καρδιά μου να απελπιστεί για κάθε μόχθο μου με τον οποίο μόχθησα κάτω από τον ήλιο, διότι υπάρχει άνθρωπος που ο μόχθος του γίνεται με σοφία, με γνώση και με ανδρεία· και σε άνθρωπο που δεν μόχθησε για αυτό, θα του δώσει το μερίδιό του. Και αυτό βεβαίως είναι ματαιότητα και μεγάλη συμφορά.