Πατερικές αναφορές στο ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΗΣ 2:24

Διότι η αντίθετη άποψη συνίσταται στο να θεωρεί κανείς ότι δεν υπάρχει κανένα άλλο αγαθό παρά μόνο εκείνο που δέχεται μέσα του, και αυτό είναι η βρώση και η πόση, ενώ η απάντηση σε αυτό είναι ότι δεν είναι αυτά με τα οποία ο άνθρωπος τρέφεται και ευφραίνεται, αλλά η σοφία και η γνώση· ώστε το να επιδεικνύει κανείς ζήλο για αυτά να αποτελεί μεν αγαθό, ενώ ό,τι επιδιώκεται μέσω της σάρκας να είναι περισπασμός της ψυχής και ματαιότητα. Τα δε λόγια της υψηλής διδασκαλίας έχουν ως εξής: «Δεν υπάρχει αγαθό για τον άνθρωπο, παρά το να φάει και να πιει και να δείξει στην ψυχή του το αγαθό μέσα στον κόπο του. Και τούτο το είδα εγώ, ότι προέρχεται από το χέρι του Θεού. Διότι ποιος θα φάει και ποιος θα πιει χωρίς Αυτόν; Επειδή στον άνθρωπο που είναι αγαθός ενώπιόν Του έδωσε σοφία και γνώση και ευφροσύνη, ενώ στον αμαρτωλό έδωσε τον περισπασμό τού να συσσωρεύει και να συγκεντρώνει, για να τα δώσει σε εκείνον που είναι αγαθός ενώπιον του Θεού· διότι και αυτό είναι ματαιότητα και προαίρεση πνεύματος».

Πάλι καταπιάνεται με μία άλλη αντίρρηση, και το επιχείρημα που αντιπαραβάλλεται είναι το εξής: εάν, ω δάσκαλε, συγκαταλέγεις στα μάταια ό,τι βρίσκεται έξω από εμάς, αυτό που τυχόν θα προσλάβουμε μέσα στον εαυτό μας δεν θα μπορούσε δικαιολογημένα να καταδικαστεί ως μάταιο. Αλλά βέβαια, η βρώση και η πόση λαμβάνουν χώρα μέσα μας. Επομένως, κάτι τέτοιο δεν ανήκει στα απορριπτέα, αλλά θα μπορούσε κανείς να ορίσει μια τέτοια χάρη ως θεία ευεργεσία. Αυτό είναι το νόημα της αντίρρησης, και τα λόγια της έχουν ως εξής: Δεν υπάρχει κανένα αγαθό, λέει, για τον άνθρωπο, παρά να φάει και να πιει και να δείξει στην ψυχή του το αγαθό από τον μόχθο του. Και αυτό πράγματι είδα εγώ, ότι προέρχεται από το χέρι του Θεού, διότι ποιος θα φάει και ποιος θα πιει χωρίς Αυτόν; Αυτά προβάλλει ως αντίρρηση προς τον δάσκαλο ο συνήγορος της λαιμαργίας. Τι απαντά όμως σε αυτά ο καθοδηγητής της σοφίας για τον αγαθό άνθρωπο; Η προσθήκη πάντως του όρου «αγαθός» υπέδειξε οπωσδήποτε και την αντιδιαστολή, ώστε να είναι φανερό εκείνο που νοείται ως το αντίθετο της αγαθότητας. Στον άνθρωπο, λοιπόν, όχι στον κτηνώδη, που είναι σκυμμένος πάνω από την κοιλιά του και που διαθέτει λαιμό αντί για λογική, αλλά στον αγαθό, που ζει σύμφωνα με την εικόνα του μόνου Αγαθού, ο Θεός δεν όρισε ως νόμο αυτήν την τροφή, για την οποία χάσκει η κτηνώδης φύση, αλλά «του έδωσε», λέει, αντί για τροφή, σοφία και γνώση και ευφροσύνη. Διότι πώς θα μπορούσε κανείς να αυξήσει την αγαθότητα μέσω των βρωμάτων της σάρκας;

Έπειτα, «γνώρισα», λέει, «ότι δεν υπάρχει τίποτε καλό σε αυτούς, παρά μόνο το να ευφραίνονται και να πράττουν το αγαθό στη ζωή τους». Με τον λόγο αυτόν ανακεφαλαιώνονται τα προλεχθέντα. Διότι, εάν η χρήση των θείων δημιουργημάτων στον κατάλληλο καιρό ορίζει το καλό για την ανθρώπινη ζωή, ένα θα ήταν το καλό: η συνεχής ευφροσύνη για τα καλά, η οποία γεννιέται από τα αγαθά έργα. Επειδή η εκπλήρωση των εντολών τώρα μεν, μέσω της ελπίδας, ευφραίνει εκείνον που πρωτοστατεί στα καλά έργα, έπειτα όμως η απόλαυση των αγαθών, η οποία διαδέχεται την ελπίδα, προσφέρει αιώνια ευφροσύνη στους άξιους, όταν ο Κύριος πει σε όσους έχουν πράξει το αγαθό: «Ελάτε οι ευλογημένοι, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς». Και ό,τι είναι η βρώση και η πόση για το σώμα, μέσω των οποίων συντηρείται η φύση, αυτό είναι για την ψυχή το να αποβλέπει προς το αγαθό· και αυτό είναι αληθινά δώρο Θεού, το να ενατενίζει κανείς τον Θεό. Διότι αυτό είναι το νόημα το οποίο ερμηνεύεται σε όσα λέγονται στη συνέχεια. Η δε φράση έχει ως εξής: «Και κάθε άνθρωπος που θα φάει και θα πιει και θα δει το αγαθό σε όλο τον μόχθο του, αυτό είναι δώρο Θεού».

Διότι αυτός που στερεί από τον ίδιο του τον εαυτό, πώς θα δώσει σε άλλον; Ενώ αυτός που παρέχει στον εαυτό του, πολύ περισσότερο θα δώσει και σε άλλον· διότι εκπαιδεύεται να περιφρονεί τα χρήματα. Ας μάθουμε, λοιπόν, ότι η μεν περιφρόνηση των χρημάτων είναι έργο του Θεού, η δε τρυφηλή ζωή είναι περιττή· διότι πρέπει κανείς να δαπανά για τις αναγκαίες χρείες. Διότι ίσως δεν θα το παραδεχόταν εύκολα κάποιος ακούγοντας ότι το να ελεεί κανείς είναι έργο Θεού, όσο εκείνος που ακούει ότι η καλοπέραση είναι έργο Θεού. Μη φοβηθείς να δαπανήσεις· ο Θεός σου δίνει· σε αυτά χαίρεται περισσότερο παρά σε εκείνα· άλλωστε, σε τι είναι χρήσιμα τα παρόντα χρήματα; Συγκρίνει αυτόν με εκείνον που αποταμιεύει. «Και θα δείξει στην ψυχή του το αγαθό». Μου φαίνεται ότι εδώ εννοεί την ελεημοσύνη· διότι αυτό είναι όντως αγαθό, τούτο είναι η ψυχή του ανθρώπου, όταν ελεεί το σώμα του πλησίον. Από εκείνο αρχίζει και σε αυτό καταλήγει. Δεν λέει απλώς «αγαθό», αλλά, απευθυνόμενος προς τον φειδωλό και μικρόλογο, τον μικρόψυχο, έπειτα πάλι λέει: «και τούτο ματαιότης». Προς τι λοιπόν η συσσώρευση; Διότι κάποιος άλλος θα τα πάρει.

Του λέγει ο Ιησούς: «Επειδή με είδες, πίστεψες. Μακάριοι εκείνοι που δεν είδαν και πίστεψαν». ΤΙΤΛΟΣ ΚΖʹ. —Περί δείπνου και συνεστιάσεως. «Μη συνδειπνείς με άνθρωπο φθονερό, ούτε να επιθυμήσεις τα εδέσματά του. Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος καταπιεί μια τρίχα, έτσι τρώει και πίνει. Εάν καθίσεις να δειπνήσεις σε τραπέζι άρχοντα, να αντιλαμβάνεσαι με τον νου σου όσα παρατίθενται μπροστά σου». «Δεν υπάρχει τίποτε καλό για τον άνθρωπο, παρά μόνο το να φάει και να πιει, και να δείξει το αγαθό στην ψυχή του.

«Και αυτό προέρχεται από το χέρι του Θεού.» «Έλα, φάε με ευφροσύνη τον άρτο σου.» «Ετοιμάστε τράπεζα· φάγετε, πιείτε· σηκωθείτε, οι άρχοντες, ετοιμάστε ασπίδες.» «Άνδρες δίκαιοι ας είναι οι συνδαιτυμόνες σου.» «Φάε ως άνθρωπος, εάν κάθισες σε μεγάλη τράπεζα. Μην ανοίξεις απέναντί της τον φάρυγγά σου, και μην πεις: Είναι πολλά πράγματι επάνω της. Όπου ρίξεις το βλέμμα σου, μην εκτείνεις το χέρι σου, και μη στριμώχνεσαι με τον άλλον στο ίδιο πιάτο. Φάε ως άνθρωπος τα όσα βρίσκονται μπροστά σου, και μη μασάς αχόρταγα, για να μη γίνεις μισητός. Σταμάτησε πρώτος χάριν ευπρέπειας, και μην απληστεύεσαι, για να μην προσκόψεις.»

Δηλαδή, διότι στον άνθρωπο αυτόν συμβαίνει, μέσα σε όλη του τη σπουδή για τα γήινα και στην αλόγιστη κίνηση της ψυχής του, να γεμίζουν όλες οι ημέρες της ζωής του με οδύνες και με τον θυμό εκείνου που αγωνίζεται υπερβολικά για μάταια πράγματα, από τα οποία εξαρτάται η μέριμνά του· διότι ούτε και τη νύχτα ηρεμεί η ψυχή του, βρίσκοντας ανάπαυση από τέτοιου είδους φροντίδες, αλλά ταλαιπωρείται μένοντας άγρυπνη για ανώφελα πράγματα. 241-3. Και δεν υπάρχει αγαθό για τον άνθρωπο, παρά μόνο ό,τι φάει και ό,τι πιει, και το αγαθό που θα δείξει στην ψυχή του μέσα από τον μόχθο του.